SKKN: Nâng cao hiệu quả dạy toán bằng phương pháp hoạt động nhóm
I.ĐẶT VẦN ĐỀ:
Trong hơn bốn mươi năm qua, trước sự phát triển như vũ bảo của khoa học,
giáo dục nước nhà đã có nhiều cố gắng trong việc tự hoàn thiện mình bằng những
giải pháp như tiến hành cải cách giáo dục, đổi mới chương trình Giáo dục phổ
thông nhằm dủ sức đáp ứng nhiệm vụ nhân dân giao phó: trồng người đáp ứng
giai đoạn cách mạng mới.
Định hướng đổi mới giáo dục phổ thông của Đảng (NQ TW 4 và NQ TW
2) đã được Quốc Hội pháp chế hóa trong luật giáo dục “Phương pháp giáo dục phổ
thông phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với
đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui
hứng thú học tập cho học sinh”.
Qua sự chỉ đạo ấy, rõ ràng cho ta thấy được việc đổi mới phương pháp tự
học là khâu đột phá của quá trình dạy học nhất là đối với bộ môn Toán. Trong một
tiết học Toán người giáo viên thường vận dụng được rất nhiều phương pháp từ
những phương pháp truyền thống đến hiện đại nhằm để đạt mục tiêu chung: phát
huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, năng lực tự học, tự nghiên cứu, cùng nhau
trao đổi thảo luận để làm sáng tỏ vấn đề đặt ra. Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến
thức vào thực tiễn, đem lại nguồn vui, hứng thú học tập môn Toán cho học sinh và
đồng thời phải khắc phục kiểu dạy áp đặt, lấy giáo viên làm trung tâm; Hạn chế tối
đa lối dạy học: thầy đọc – trò ghi, truyền đạt một chiều; chống lại thói quen học tập
thu động
Trong các phương pháp trên theo quan điểm cá nhân tôi nhận thấy phương
pháp hoạt động theo nhóm có thể gọi là tối ưu để có thể vận dụng cùng phối hợp
với những phương pháp khác nhằm được đạt được những mục tiêu trên và góp
phần mang lại hiệu quả cao nhất cho tiết học môn toán theo hướng đổi mới.
II.NỘI DUNG:
1.Cơ sở lý luận:
Phương pháp hoạt động nhóm còn gọi là “phương pháp cùng tham gia”,
“phương pháp thảo luận nhóm” là một trong những phương pháp tích cực là

phương pháp mới- sử dụng đồ dùng dạy học. Đảm bảo đúng quy trình sư phạm.
Người thực hiện: Lê Phước Thiện Trang 2
SKKN: Nâng cao hiệu quả dạy toán bằng phương pháp hoạt động nhóm
- Nhà trường cũng tạo mọi điều kiện để 100% học sinh có đầy đủ SGK,
phần lớn các em ham học và làm theo sự hướng dẫn của giáo viên.
*Tồn tại:
- Đồ dùng dạy học môn toán hiện nay còn rất thiếu so với yêu cầu chung
của giáo viên Toán của trường.
- Một số giáo viên sử dụng đồ dùng dạy học chưa nhiều, chưa thường
xuyên, chưa trở thành nề nếp (một phần do thiếu đồ dùng).
- Việc tổ chức hoạt động nhóm thường chỉ diễn ra ở những tiết có người dự,
còn những tiết khác thì rất ít, thậm chí theo cách truyền thụ một chiều. Nội dung
chuẩn bị trước đó cho hoạt động nhóm thiếu chu đáo, lại không đồng đều thường
tập trung phần lớn ở nhóm trưởng.
- Mặc dù ở tổ chuyên môn có triển khai đầy đủ KH công tác, sự chỉ đạo của
trường nhưng nhìn chung ít có biện pháp cụ thể giúp đỡ từng cá nhân thực hiện
hay tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong phương pháp dạy
- Cơ sở vật chất, nhất là bàn ghế chưa thuận tiện cho học sinh tổ chức hoạt
động nhóm.
- Giáo viên dự giờ còn cả nể, thiếu mạnh dạn chỉ ra những hạn chế và
nguyên nhân dẫn đến những hạn chế đó, bên cạnh đó vẫn có nhiều giáo viên có
quan điểm sai lầm là có hoạt động nhóm là mới có đổi mới phương pháp dạy học.
Song song đó vẫn có một số giáo viên khi góp ý đồng nghiệp không có tính xây
dựng, thiếu khiêm tốn trong cách dùng ngôn từ trong nhận xét gây ra sự bất mãn
cho giáo viên được dự giờ.
- Dạy một tiết toán có hoạt động nhóm nó đòi hỏi công phu và tốn thời gian
– kinh phí (tối thiểu 5 nghìn – 6 nghìn đồng/tiết nếu có phiếu học tập) nhiều hơn
khi khi không áp dụng nó; mặt khác ngay sau tiết học, người học có cảm nhận tức
thời về tính hiệu quả không cao hơn so với các phương pháp truyền thống mà họ
đã sử dụng trước đây. Họ chưa thấy được tác dụng tích cực, tính bền vững lâu dài

+ Từ nhóm 4 em trở lên, phải cử 1 nhóm trưởng (HS học khá-giỏi, có uy
tín) và 1 thư ký (HS viết rõ ràng nhanh nhẹn). Có thể yêu cầu một vài học sinh trả
lời cá nhân mình làm gì và cả nhóm sẽ làm.
Người thực hiện: Lê Phước Thiện Trang 4
SKKN: Nâng cao hiệu quả dạy toán bằng phương pháp hoạt động nhóm
+ Trong thời gian đầu, GV hướng dẫn cụ thể cho các nhóm hoạt động (tập
huấn cho nhóm trưởng và thư ký). Có nhận xét, điều chỉnh bổ sung cách làm của
từng nhóm và rút kinh nghiệm chung. Chú ý động viên khích lệ.
+ Khi tiến hành hoạt động nhóm, GV phải điều chỉnh tư thế ngồi cho các
em để đảm bảo sự phát triển về thể chất khắc phục cách ngồi quay quẹo người về
sau mà chân vẫn giữ như cũ. Giám sát hoạt động chung của tất cả các nhóm của
lớp (có thể sử dụng bằng ánh mắt, cử chỉ…)
+ Phải thường xuyên chú ý HS yếu kém và biện pháp giúp đỡ để các em
cùng tham gia giải quyết nhiệm vụ của nhóm.
+ Chọn những vấn đề, bài tập thích hợp (không quá khó, cũng không quá
dễ).
+ Đánh giá, cho điểm, động viên và tuyên dương kịp thời cá nhân, tập thể
(chú ý HS yếu).
+Khi điều khiển học sinh trình bày kết quả nhóm giáo viên cần tạo điều
kiện để các nhóm tự đánh giá, góp ý, phản biện… để phát triển tư duy độc lập cho
học sinh.
4.Những dạng toán có thể hoạt động nhóm và cách chia nhóm:
a)Những dạng toán có thể hoạt động nhóm:.
Môn toán là môn học rất thuận lợi cho việc sử dụng phương pháp dạy học
hoạt động theo nhóm. Khi dạy toán có rất nhiều dạng toán rất thuận tiện để triển
khai hoạt động nhóm như sau:
-Các bài tập rèn luyện kỹ năng tính toán.
-Một số bài tập dạng trắc nghiệm.
-Một số bài tập thực hành với công cụ học tập trong lớp (với máy tính bỏ
túi, thước đo góc…)

= − +
= +
= − −
1.Điền vào ô trống chữ Đ (nếu đúng) và S (nếu sai):
3
3
a) A B C 3x 2
b)A B C x
+ − = +
− + = −
c) Tổng hai đa thức bậc 3 là một đa thức bậc 3.
2. Điền vào trong dấu ngoặc (……) để được đẳng thức đúng:
a) A + (……… ) = B
b) A – (…………) = B
Người thực hiện: Lê Phước Thiện Trang 6
SKKN: Nâng cao hiệu quả dạy toán bằng phương pháp hoạt động nhóm
Đây là phiếu học tập củng cố kiến thức sau khi học sinh học đã tiến hành
tiết luyện tập, đối với kiến thức này tôi đã cho học sinh hoạt động nhóm từ 3 đến 5
em và thời gian là 6 phút, theo các bước như sau:
-Giao nhiệm vụ chung cho các nhóm (thực hiện cộng các đa thức để chọn
kết quả đúng)
-Yêu cầu học sinh thảo luận, hợp tác với nhau để tìm cách làm tối ưu cho
bài tập.
-Giáo viên khuyến khích học sinh làm việc (động viên bằng việc quan sát
khen ngợi những học sinh có tinh thần tích cực, nhất là những học sinh yếu.
Ví dụ 2: Để rèn luyện thao tác tư duy “khái quát hóa” khi dạy “Tính chất
của thứ tự trên tập hợp trên Q” (Đại số 7) tôi dùng phiếu học tập sau:
a) Điền vào ô trống dấu thích hợp:
6 5
5 4

d) Tích của tổng x và y
với hiệu của x và y
5) (x+y)(x–y) e) Hiệu của x và y
Ví dụ 4: (Câu đố) Bài tập 6 trang 28 SGK toán 7. Giới thiệu nhà toán học
Lê Văn Thiêm bằng cách thực hiện theo nhóm để tìm ra nhà toán học này. Thông
qua các bài tập này giáo viên có thể giới thiệu thêm một số tư liệu về những danh
nhân này, quý thầy cô có thể tìm kiếm được rất nhiều thông tin trên Internet.
Hãy tính các giá trị của các biểu thức sau tại x = 3; y = 4; z = 5
N. x
2
; Ê. 2z
2
+1 T. y
2
H. x
2
+y
2
Ă.
1
(x y z)
2
+
V. z
2
–1 L. x
2
–y
2
I. Biểu thức biểu thị chu vi của hình chữ nhật có các cạnh là y, z

Biết rằng AC = 30 km; AB = 90 km
a) Nếu đặt máy ở C có bán kính hoạt
động 60km thì B có nhận được tín hiệu không?
Vì sao?
b) Cũng câu hỏi như vậy với máy phát
sóng có bán kính hoạt động bằng 120 km?
*Bài tập 43 (hình học 7 trang 73).
Đố: Có hai con đường cắt nhau và cùng cắt một
con sông tại hai địa điểm khác nhau.
Hãy tìm một địa điểm để xây dựng một đài quan sát
sao cho các khoảng cách từ đó đến hai con đường và đến
bờ sông bằng nhau. Có mấy địa điểm như vậy?
Người thực hiện: Lê Phước Thiện Trang 9
SKKN: Nâng cao hiệu quả dạy toán bằng phương pháp hoạt động nhóm
* Bài tập 49 (hình học 7 tập 2 trang 77)
Hai nhà máy được xây dựng bên bờ một con
sông tại hai địa điểm A và B. Hãy tìm cạnh bờ sông
một địa điểm C để xây dựng trạm bơm đưa nước về
cho hai nhà máy sao cho độ dài đường ống dẫn nước
là ngắn nhất.
* Bài tập 50 (hình học 7 tập 2 trang 77)
Một đường quốc lộ cách không xa hai
điểm dân cư. Hãy tìm bên đường đó một địa
điểm để xây dựng một trạm y tế sao cho trạm y
tế này cách đều hai điểm dân cư.
Trên đây là những bài tập mang tính thực tế mà tôi đã vận dụng phương
pháp hoạt động nhóm để thực hiện trong năm học qua và đã đạt được một số kết
quả nhất định.
6.Kết quả đạt được:
- Đa số các tiết dạy toán có sử dụng phương pháp tổ chức hoạt động nhóm,

-Số lượng học sinh của một lớp hiện nay còn khá nhiều, ảnh hưởng lớn đến
việc chia nhóm học tập dẫn đến hiệu quả học tập chưa cao. Đề nghị cần phân lớp
với số lượng hợp lý mỗi lớp từ 26 -30 học sinh.
-Cần có kinh phí hỗ trợ cho giáo viên làm những dụng cụ học tập như:
Phiếu học tập, bảng phụ…
Trên đây là những ý kiến của bản thân rút ra từ thực tế giảng dạy, chắc chắn
còn nhiều thiếu sót mong sự đóng góp quý đồng nghiệp.
Vĩnh Mỹ B, ngày 18 tháng 03 năm 2008
Người thực hiện.
Người thực hiện: Lê Phước Thiện Trang 11
SKKN: Nâng cao hiệu quả dạy toán bằng phương pháp hoạt động nhóm
Lê Phước Thiện
Người thực hiện: Lê Phước Thiện Trang 12