A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong xu thế đổi mới và đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước, nền kinh tế, xã hội của nước ta trong những năm gần đây ngày
càng phát triển với tốc độ cao. Nước ta cũng đạt được nhiều tiến bộ trong công
cuộc điện khí hóa phục vụ đời sống và sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng, kỹ
thuật, góp phần nâng cao và cải thiện chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Nguồn cung cấp trên lưới điện quốc gia ngày càng phát triển. Nhiều làng quê
vùng sâu, vùng xa nay đã có điện về thắp sáng, phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Nhờ điện năng, năng suất lao động được nâng cao góp phần cải thiện đời sống,
lao động chân tay dần dần đã được thay thế bằng máy móc, thúc đẩy sự phát
triển khoa học kỹ thuật. Cho đến thời điểm này, đa số hộ dân của cả nước đã
được sử dụng điện từ điện lưới quốc gia. Điện thực sự đã góp phần nâng cao
chất lượng cuộc sống của người dân. Song điện cũng chính là nguyên nhân tiềm
ẩn tai nạn nguy hiểm, nếu sơ ý hoặc thiếu hiểu biết khi tiếp xúc với điện sẽ bị tai
nạn rất thương tâm kể cả đối với người sản xuất ra điện cũng như đối với người
sử dụng nó. Thế nhưng, điều đáng quan tâm là trình độ hiểu biết về điện của
nhiều người lại không tỷ lệ thuận với tốc độ điện khí hóa, với đà phát triển
của khoa học, công nghệ. Do vậy, tình trạng sử dụng điện tùy tiện, bất cẩn,
chủ quan gây nên những hậu quả đáng tiếc cũng ngày càng tăng.
Như vậy, công tác tuyên truyền huấn luyện về an toàn điện trong sử dụng
điện cho mọi tầng lớp nhân dân cũng phải được coi trọng vì hiện nay việc sử
dụng điện ngày càng trở nên thông dụng. Do đó, dạy an toàn điện cho học sinh
Trung Học Cơ Sở có tầm quan trọng đặc biệt không thể thiếu đối với học sinh
khi học kỹ thuật điện của chương trình Công nghệ lớp 8. Bởi vì, khi các em học
sinh đã hiểu rõ rằng: Sử dụng điện phải đảm bảo an toàn và đúng mục đích
thì mới phòng và tránh được những tai nạn nguy hiểm do điện gây ra ngoài
ý muốn. Từ đó bản thân các em sẽ có ý thức hơn khi sử dụng điện trong học tập
- 1 -
cũng như trong sinh hoạt hàng ngày. Song song với việc bản thân mình biết áp
dụng các biện pháp sử dụng điện an toàn và đúng mục đích thì các em học sinh
nâng cao đời sống con người. Điện rất cần thiết cho cuộc sống và sản xuất, vì
các tác dụng của dòng điện điều được ứng dụng vào khoa học – kĩ thuật. Nhất là
vào thời đại văn minh khi những máy móc, vật dụng con người sử dụng hàng
ngày đều cần phải có điện. Do quá phụ thuộc vào điện cho nên vì lý do nào đó
mà mất điện thì chắc chắn rằng sinh hoạt của cộng đồng sẽ bị ngưng trệ, sản
phẩm bị đình đốn. Có thể nói chúng ta “ sống chung với điện”.
Ngay khi sản xuất ra điện, khoa học cũng đã phân tích đầy đủ các tác
dụng của dòng điện và đồng thời cũng đã phân tích được các tác hại của dòng
điện là rất nguy hiểm khi đi qua cơ thể con người. Với mạng điện hạ áp, con
người có thể bị nguy hiểm bởi tia hồ quang hay do điện giật. Với mạng điện cao
áp, ngoài những nguy hiểm trên, con người còn có thể bị phóng điện qua không
khí khi đến quá gần các bộ phận mang điện cao áp gây bỏng, làm chết người.
Thực tế cho thấy phần lớn tai nạn về điện là do chạm phải vật mang điện, dẫn
điện hoặc do vật có điện áp xuất hiện bất ngờ, những tai nạn này thường xảy ra
vì người dùng điện dễ xem thường, không thực hiện các biện pháp an toàn khi
sử dụng và sửa chữa điện. So với các loại tai nạn khác thì tai nạn điện cũng
thuộc loại nguy cơ cao, có thể gây chết người trong thời gian rất ngắn và điều
nguy hiểm nhất là người bị tai nạn không cảm nhận được mối nguy hiểm đe dọa
mình. Theo pháp lệnh “ Bảo hộ lao động” quy định, mọi người tiếp xúc với
dụng cụ, thiết bị điện đều phải được tổ chức học tập, huấn luyện chu đáo về an
toàn điện. Ngoài ra, việc tổ chức các lớp dạy nghề, phát triển các dịch vụ lắp đặt,
sửa chữa điện khu vực nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa, những nơi mới có
điện cũng là việc làm rất cần thiết.
- 3 -
Chính vì vậy, thông qua bài học: “ An toàn điện” của chương trình Công
nghệ lớp 8 để giáo dục học sinh ý thức sử dụng điện an toàn là việc rất thực tế
và rất cần thiết.
- 4 -
CHƯƠNG II
THỰC TRẠNG VỀ TAI NẠN ĐIỆN VÀ CÁC TÁC HẠI CỦA DÒNG
gây bỏng cho người, gây thương tích ngoài da có khi phá hoại cả phần mềm gân
và xương.
2. Mức độ của dòng điện khi đi qua cơ thề người:
Dòng điện xoay chiều tần số 50Hz có trị số 10mA được coi là dòng điện
giới hạn bắt đầu nguy hiểm đối với cơ thể con người.
3. Đường đi của dòng điện qua cơ thể người:
Bất cứ bộ phận nào của cơ thể khi dòng điện đi qua đều nguy hiểm, nhưng
tỷ lệ dòng điện qua tim quyết định mức độ nguy hiểm hơn đối với con người.
Mức độ nguy hiểm nhất là khi dòng điện đi vào đầu rồi đi từ đầu qua tay xuống
đất. Dòng điện đi từ chân này qua chân kia xuống đất ít nguy hiểm hơn.
4. Thời gian dòng điện qua cơ thể:
Thời gian càng dài, lớp da bị phá hủy trở nên dẫn điện mạnh hơn, rối loạn
hoạt động chức năng của hệ thần kinh càng tăng nên mức độ nguy hiểm càng
tăng.
5. Tần số của dòng điện qua người:
Khi tần số của dòng điện qua người lớn thì điện kháng của người giảm và
dòng điện sẽ tăng lên. Vì vậy mức độ nguy hiểm sẽ tăng theo tần số của dòng
điện.
Trong thực tế, mức độ nguy hiểm của dòng điện sẽ tăng trong khoảng tần
số từ 50Hz đến 60 Hz. Khi tần số lớn mức độ nguy hiểm sẽ lớn hơn và ngược
lại.
6. Điện trở thân người:
Điện trở của con người phụ thuộc vào các yếu tố như: Tình trạng sức
khỏe, mức độ mồ hôi, môi trường làm việc
7. Điện áp bước:
- 6 -
Điện áp bước là điện áp giữa hai chân người khi đứng gần điểm có điện
thế cao như cọc tiếp đất làm việc của máy biến áp, dây điện cao áp( có điện) rơi
xuống đất…Khi đi vào vùng có điện áp bước thì có thể bị tai nạn điện. Vì vậy,
khi dây dẫn có điện rơi xuống đất, cần phải cắt điện trên đường dây, đồng thời
hiểm chết người”. Khi cần sửa chữa điện, nên có biển báo: “ Cắt điện, đang sửa
chữa”.
4. Phương pháp phòng hộ cá nhân:
Để đảm bảo an toàn khi làm việc với thiết bị mang điện, nên dùng các
phương tiện phòng hộ cá nhân như: Bút thử điện cao thế, bút thử điện hạ thế,
kìm cách điện, ủng, găng tay cao su… trong khi sửa chữa điện.
5. Nối đất các thiết bị, đồ dùng điện:
- 8 -
Với các đồ dùng điện như: Máy giặt, tủ lạnh, mô- tưa… phải thực hiện
nối đất vỏ máy để đảm bảo an toàn khi sử dụng.
Do hiểu rõ các tác hại của dòng điện với cơ thể người, mức nguy hiểm
nếu dùng điện không đảm bảo an toàn và sử dụng điện không đúng mục đích.
Chính vì vậy, cho nên tôi rất coi trọng việc bồi dưỡng kiến thức an toàn điện
cho người sử dụng điện, đây là việc làm rất cần thiết trong tình hình hiện nay.
Bài học dưới đây là những nội dung cơ bản trang bị cho các em kiến thức về an
toàn điện.
- 9 -
CHƯƠNG IV
THÔNG QUA BÀI HỌC GIÁO DỤC HỌC SINH Ý THỨC SỬ DỤNG
ĐIỆN AN TOÀN.
Tuần: 15 Tiết: 29
BÀI 33: AN TOÀN ĐIỆN
I.MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Hiểu được nguyên nhân gây ra tai nạn điện, sự nguy hiểm của dòng
điện đối với cơ thể con người.
- Biết được một số biện pháp an toàn điện trong khi sử dụng và sửa chữa
điện.
2. Kĩ năng: Áp dụng biện pháp an toàn khi sử dụng, sửa chữa điện.
thường gặp phải nguyên nhân
nào gây tai nạn điện ?
Yêu cầu HS quan sát và điền
vào chỗ trống theo H33.1 a:
- HS liên hệ thực tế
trả lời nguyên nhân:
- Học sinh quan sát
hình 33.1a và trả lời:
Sửa chữa điện không
cắt nguồn điện và
không có dụng cụ an
toàn.
I-Vì sao xảy ra tai
nạn điện?
Nguyên nhân:
1- Do chạm trực tiếp
vào vật mang điện:
- Sửa chữa điện không
cắt nguồn điên, Không
có dụng cụ an toàn
- 11 -
- Yêu cầu HS quan sát và điền
vào chỗ trống theo H33.1 b:
- Yêu cầu HS quan sát và điền
vào chỗ trống theo H33.1 c:
- GV: Nhận xét, chốt vấn đề,
giải thích thêm sau đó yêu cầu
HS nhắc lại nhiều lần 3 nguyên
nhân gây ra tai nạn điện và ghi
vào vở.
- Tai nạn do phóng
điện từ dây điện cao
- 12 -
-GV: Do xây cất dưới đường
dây điện cao áp, nên khi có sự
phóng điện sẽ gây ra tai nạn
điện. GV thông báo khoảng
cách an toàn lưới điện cao áp về
chiều rộng và chiều cao( chiếu
bảng 33.1 )
- GV: Tai nạn điện còn do
nguyên nhân sau:
- GV yêu cầu HS quan sát hình
33.3 và hãy nêu nguyên nhân
xảy ra tai nạn điện.
đường dây điện cao
áp.
-HS lắng nghe và ghi
vở.
- HS trả lời: Bất cẩn
đến gần dây điện bị
đứt rơi xuống đất.
áp qua không khí đến
người đứng gần đường
dây điện.
3. Do đến gần dây
dẫn có điện bị đứt
rơi xuống đất.
- Không đến gần chỗ
dây dẫn điện bị đứt rơi
nguyên tắc an toàn
trong khi sử dụng điện:
- Thường xuyên kiểm tra
cách điện của đồ dùng
điện và không dùng thiết
bị điện bị rò điện.
- 14 -
-GV: Khi dây dẩn điện bị bóc
vỏ hoặc sau khi nối dây dẫn
điện cần phải làm gì để cách
điện?
- GV cho HS quan sát hình sau:
- GV: Tại sao phải nối đất khi
sử dụng tủ lạnh, máy giặt…?
- GV cho HS quan sát hình sau:
- GV: Có nên nô đùa, leo cột
điện hay thả diều gần điện lưới
cao áp không ?
- HS quan sát hình
và trả lời:
- Phải bọc cách
điện bằng băng
dính.
- HS: Nối đất để
không tồn tại điện
áp chạm vỏ máy.
- HS: Không được
nô đùa leo trèo, thả
diều dưới đường
dây điện mà phải
trên?
- Sau đó GV cho HS khác bổ
sung (nếu chưa hoàn chỉnh).
Sau đó GV nhận xét.
- Cho HS quan sát hình :
cao áp.
- HS: Trước khi sửa
chữa điện cần phải
ngắt điện nguồn.
- HS: Ngắt nguồn
điện là: Rút phách
cắm, rút nắp cầu
chì, ngắt cầu dao
(hoặc aptomat tổng)
- HS nêu theo hiểu
biết của mình
- HS trả lời.
- HS chú ý nghe.
- HS quan sát hình.
2. Thực hiện các nguyên
tắc an toàn khi sửa chữa
điện:
-Trước khi sửa chữa
điện phải ngắt điện
nguồn:
+ Rút phách cắm.
+ Rút nắp cầu chì.
+ Ngắt cầu dao (hoặc
aptomat tổng)
- Sử dụng các dụng cụ
tương tự, trước hết người sử dụng điện phải chấp hành đúng các quy định đảm
bảo an toàn về điện mà ngành điện đã khuyến cáo. Mọi trường hợp vi phạm
nguyên tắc an toàn điện đều có khả năng gây ra tai nạn điện. Đề phòng tai nạn
điện là đề phòng cho bản thân, cho những người xung quanh chúng ta và cho
cộng đồng toàn xã hội.
6. Hướng dẫn về nhà (1’)
- Về học bài
- Trả lời lại các câu hỏi SGK
- Đọc và chuẩn bị trước bài 35
- 18 -
Chập điện cháy chợ Quãng Ngãi Xây dựng dưới đường dây điện ở
Tỉnh Hải Dương
Chập điện cháy nhà ở Bình Chánh, Bỏng do tai nạn điện
TP hồ Chí Minh
C. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Điện năng là dạng năng lượng rất quan trọng, nhờ có điện năng mà cuộc
sống của chúng ta trở nên văn minh, hiện đại. Ngày nay điện đã trở thành một
phần nhỏ của cuộc sống hàng ngày. Biết sử dụng điện năng và áp dụng an toàn
điện có ý nghĩa vô cùng to lớn trong cộng đồng. Chính vì vậy, trong quá trình
dạy học môn công nghệ 8 đặc biệt là chương an toàn điện tôi luôn chú trọng
hình thành và phát triển thói quen, kỹ năng, phương pháp tự học, tự phát hiện và
giải quyết vấn đề, ứng dụng các kiến thức kỹ năng thu nhận vào những tình
huống thực tế và qua bài học học sinh có ý thức về tri thức, vận dụng được vào
thực tế cuộc sống từ trên ghế nhà trường, qua đó góp phần tuyên truyền vận
động trong cộng đồng ý thức sử dụng điện an toàn. Khi làm được những điều
trên cũng đồng nghĩa là các em đã góp phần vào việc phòng, tránh được tai nạn
do điện gây ra. Các em đã góp phần không nhỏ vào công cuộc xây dựng cuộc
sống văn minh, hiện đại và tốt đẹp hơn.
Qua giảng dạy môn công nghệ 8 nhiều năm tôi đã khảo sát trong học sinh
38 18 38 17 38 18 38
8A
5
40 19 40 20 40 17 40
Với kết quả như trên, tôi luôn tin tưởng rằng truyền đạt kiến thức sử dụng
và sửa chữa điện an toàn điện cho học sinh Trung học cơ sở là góp phần giáo
dục và tuyên truyền rộng rãi việc sử dụng điện đúng mục đích và an toàn là
công việc rất quan trọng và thiết thực bởi những vấn đề như sau:
- 19 -
- Học sinh có ý thức sử dụng điện đúng mục đích và an toàn để tự bảo vệ
mình.
- Qua nhận thức của bản thân, học sinh sẽ tuyên truyền gia đình, người thân,
bạn bè,… sử dụng điện an toàn góp phần giảm tai nạn do điện gây ra.
- Khi giảm được tai nạn điện dẫn đến giảm kinh phí tốn kém cho việc điều trị
những thương tích do tai nạn gây ra. Kinh phí đó góp phần vào việc phát triển
kinh tế của gia đình cũng như của xã hội.
2. Khuyến nghị:
Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi rút ra được qua thực tế khi giảng
dạy nhiều năm môn Công nghệ 8. Tuy nhiên trong quá trình nghiên cứu và trình
bày các ý kiến nêu trên cũng rất có thể còn nhiều thiếu sót, tôi rất chân thành
mong được sự đóng góp của quý Thầy, Cô và các bạn đồng nghiệp giúp tôi được
học hỏi thêm kinh nghiệm để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Tôi xin chân
thành cám ơn.
Phú An, ngày 23 tháng 2 năm 2013
Người viết đề tài
Nguyễn Thị Phượng
- 20 -
D.TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Sách công nghệ lớp 8 nhà xuất bản Giáo dục.