Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

PHẦN I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong xu thế đổi mới và đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước, nền kinh tế, xã hội của nước ta trong những năm gần đây ngày càng phát triển
với tốc độ cao. Nước ta cũng đạt được nhiều tiến bộ trong công cuộc điện khí hóa
phục vụ đời sống và sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, góp phần nâng cao và
cải thiện chất lượng cuộc sống của nhân dân. Nguồn cung cấp trên lưới điện quốc gia
ngày càng phát triển. Nhiều làng quê vùng sâu, vùng xa nay đã có điện về thắp sáng,
phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Nhờ điện năng, năng suất lao động được nâng cao góp phần cải thiện đời sống,
lao động chân tay dần dần đã được thay thế bằng máy móc, thúc đẩy sự phát triển
khoa học kỹ thuật. Cho đến thời điểm này, đa số hộ dân của cả nước đã được sử dụng
điện từ điện lưới quốc gia.
Điện thực sự đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Song
điện cũng chính là nguyên nhân tiềm ẩn gây tai nạn nguy hiểm, nếu sơ ý hoặc thiếu
hiểu biết khi tiếp xúc với điện sẽ bị tai nạn rất thương tâm kể cả đối với người sản
xuất ra điện cũng như đối với người sử dụng nó. Thế nhưng, điều đáng quan tâm là
trình độ hiểu biết về điện của nhiều người lại không tỷ lệ thuận với tốc độ điện khí
hóa, với đà phát triển của khoa học, công nghệ. Do vậy, tình trạng sử dụng điện tùy
tiện, bất cẩn, chủ quan gây nên những hậu quả đáng tiếc cũng ngày càng tăng.
Như vậy, công tác tuyên truyền huấn luyện về an toàn điện trong sử dụng
điện cho mọi tầng lớp nhân dân cũng phải được coi trọng vì hiện nay việc sử dụng
điện ngày càng trở nên thông dụng. Do đó, dạy an toàn điện cho học sinh Trung học
cơ sở có tầm quan trọng đặc biệt không thể thiếu đối với học sinh khi học kỹ thuật
điện của chương trình công nghệ lớp 8. Bởi vì, khi các em học sinh đã hiểu rõ rằng:
Sử dụng điện phải đảm bảo an toàn và đúng mục đích thì mới phòng và tránh được
những tai nạn nguy hiểm do điện gây ra ngoài ý muốn. Từ đó bản thân các em sẽ có
Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

trong sinh hoạt và sản xuất.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Những tác hại của dòng điện đối với cơ thể người, các nguyên nhân gây tai nạn
điện Các biện pháp giúp các em sử dụng điện an toàn thông qua chương an toàn điện
môn công nghệ lớp 8.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu về an toàn trong sử dụng điện thông qua chương
an toàn điện môn công nghệ lớp 8, các em học sinh khối 8 trên địa bàn xã Quảng
Điền – KrôngAna – ĐakLak.
Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

2


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

5. phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
- Đọc tài liệu để hệ thống hóa lý luận làm cơ sở cho nghiên cứu thực tế.
- Phương pháp điều tra viết.
- Làm một số trắc nghiệm
- Phương pháp quan sát đàm thoại.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
PHẦN II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận:
Điện năng là động lực cho sự phát triển tự động hóa sản xuất và nâng cao đời
sống con người. Điện rất cần cho sản xuất và đời sống con người, vì các tác dụng của
dòng điện đều được ứng dụng vào khoa học kỹ thuật. Nhất là trong thời đại văn minh,
khi mà những máy móc vật dụng con người sử dụng hàng ngày đề cần phải có điện.


2. Thực trạng:
Theo thống kê của Bộ lao động - thương binh xã hội Việt Nam số vụ tai nạn do
điện gây ra trong những năm gần đây như sau:
- Năm 2015 tai nạn điện gây chết người trên toàn quốc chiếm 18.9% trên tổng
số người chết vì tai nạn lao động.
- 6 tháng đầu năm 2016 tai nạn điện gây chết người trên toàn quốc chiếm 18,1%
trên tổng số người chết vì tai nạn lao động.
- Những tai nạn điện thường xảy ra là do hồ quang điện gây bỏng và do dòng
điện truyền qua cơ thể người (điện giật). Các trường hợp chấn thương nặng hoặc tử
vong khi sử dụng điện năng là rất nhiều, phần lớn là do bị điện giật:
+ 76,4% tai nạn xảy ra ở điện áp dưới 1000V
+ 23,6% tai nạn xảy ra ở điện áp trên 1000V
- Khi phân loại các nạn nhân tai nạn do điện giật thấy rằng:
+ Những nạn nhân làm việc trong ngành điện bị điện giật chiếm: 42,2%
+ Những nạn nhân không có chuyên môn về điện bị điện giật chiếm: 57,8%
- Khi phân loại nạn nhân bị điện giật theo nguyên nhân thấy rằng:
+ Tai nạn do chạm trực tiếp vào vật mang điện hay các phần có dòng điện chạy
qua chiếm 55,9% trong đó:
Chạm vào dây dẫn điện không phải do yêu cầu công việc phải tiếp xúc với dây
dẫn điện chiếm : 30,6%
Chạm vào dây dẫn điện do yêu cầu công việc phải tiếp xúc với dây dẫn điện
chiếm 1,7%
Đóng nhầm điện lúc đang sửa chữa kiểm tra hệ thống mấy móc và thiết bị điện
chiếm; 23,6%.
- Tai nạn do chạm vào các bộ phận bằng kim loại của thiết bị có mang điện áp
chiếm 22,8% trong đó :
Thiết bị có nối đất chiếm : 0,6%
Thiết bị không có nối đất chiếm: 22,2%
Tai nạn do chạm phải vật không phải là kim loại có mang điện áp ( tường, nền

những hậu quả đáng tiếc.
b) Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp:
Để giảm thiểu các tai nạn về điện đối với người sử dụng và bảo vệ tài sản thì
việc hiểu cơ bản các tác hại của dòng điện đối với con người và các biện pháp an toàn
khi sử dụng và sửa chữa điện chúng ta cần phải biết:
Thứ nhất: Tác hại của dòng điện khi đi qua cơ thể của con người:
Như chúng ta đã biết dòng điện có các tác dụng như: Tác dụng nhiệt, tác dụng
từ, tác dụng hóa học, tác dụng quang, tác dụng sinh lý…Vậy khi dòng điện đi qua cơ
thể người có tác dụng sinh lý như sau:

Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

5


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

- Dòng diện tác dụng vào hệ thần kinh trung ương: Gây rối loạn hoạt động
của hệ hô hấp, hệ tuần hoàn. Người bị điện giật nhẹ thường thở hổn hển, tim đập
nhanh, trường hợp nặng trước hết là phổi sau đó đến tim ngừng đập, nạn nhân chết
trong tình trạng ngạt.
- Dòng điện tác dụng vào cơ bắp: Hồ quang điện phát sinh khi có sự cố gây
bỏng cho người, gây thương tích ngoài da có khi phá hoại cả phần mềm gân và
xương.
- Mức độ của dòng điện khi đi qua cơ thề người:
Dòng điện xoay chiều tần số 50Hz có trị số 10mA được coi là dòng điện giới
hạn bắt đầu nguy hiểm đối với cơ thể con người.
Dòng
điện

Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

6


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

Bất cứ bộ phận nào của cơ thể khi dòng điện đi qua đều nguy hiểm, nhưng tỷ lệ
dòng điện qua tim quyết định mức độ nguy hiểm hơn đối với con người. Mức độ
nguy hiểm nhất là khi dòng điện đi vào đầu rồi đi từ đầu qua tay xuống đất. Dòng
điện đi từ chân này qua chân kia xuống đất ít nguy hiểm hơn.
Đường đi của dòng
điện

Tỷ lệ dòng điện qua Tỷ lệ nạn nhân bị bất tỉnh
tim
(%)

Tay qua tay

3,3

83

Tay phải qua chân

3,7

80

giảm và dòng điện sẽ tăng lên. Vì vậy mức độ nguy hiểm sẽ tăng theo tần số của
dòng điện.
Trong thực tế, mức độ nguy hiểm của dòng điện sẽ tăng trong khoảng tần số từ
50Hz đến 60 Hz. Khi tần số lớn mức độ nguy hiểm sẽ lớn hơn và ngược lại.
- Điên áp an toàn.
Điện trở thân người không phải là hằng số mà phụ thuộc vào hàng loạt các
yếu tố như tình trạng sức khoẻ, mức độ mồ hôi, môi trường làm việc… mức độ
nguy hiểm càng cao khi:
+ Da ẩm, bẩn hoặc mất lớp da ngoài,
+ Diện tích tiếp xúc với vật mang điện tăng.
+ Tiếp xúc với điện áp cao.
Lấy mức dòng điện 20mA (là dòng điện làm cho con người không thể tách ra
khỏi nguồn điện) làm cơ sở để tính điện áp an toàn :
Vùng ít nguy hiểm: Khô ráo, độ ẩm tháp, không có bụi dẫn điện, điện áp an
toàn là 65V.
Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

7


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

Vùng nguy hiểm: Độ ẩm không khí thấp hơn 75%, sàn nhà nền nhà ẩm ướt ...
điện áp an toàn là 36V.
Vùng đặc biệt nguy hiểm : Thật ẩm, có bụi dẫn điện, tiếp xúc trực
tiếp sàn kim loại... điện áp an toàn là 12V.
- Điện áp bước:
Điện áp bước là điện áp giữa hai chân người khi đứng gần điểm có điện thế cao
như cọc tiếp đất làm việc của máy biến áp, dây điện cao áp (có điện) rơi xuống đất…

- Dùng dây dẫn điện đúng mục đích:
Không được dùng dây dẫn điện vào những mục đích khác ngoài mục đích dẫn
điện. Không được dùng dây dẫn điện để phơi quần áo, chăn màn…

Phơi quần áo trên dây dẫn điện

- Dùng rào chắn, biển báo:

Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

9


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

Ở gần những nơi có điện áp nguy hiểm như trụ điện cao thế phải có các biển
báo như: “ Cấm trèo, nguy hiểm chết người”; “ Cấm vào, điện cao thế nguy hiểm
chết người”. Khi cần sửa chữa điện, nên có biển báo: “ Cắt điện, đang sửa chữa”.

Biển báo và rào chắn an toàn

- Phương pháp phòng hộ cá nhân:
Để đảm bảo an toàn khi làm việc với thiết bị mang điện, nên dùng các phương
tiện phòng hộ cá nhân như: Bút thử điện cao thế, bút thử điện hạ thế, kìm cách điện,
ủng, găng tay cao su… trong khi sửa chữa điện.

Dụng cụ phòng hộ cá nhân khi sửa chữa điện

- Nối đất các thiết bị, đồ dùng điện:

cho tim nạn nhân đập trở lại, trường hợp này nạn nhân phải được cứu chữa ngay,
càng nhanh càng nhiều hy vọng cứu sống.
- Cấp cứu thường dùng một trong các phương pháp như: Phương pháp hô hấp
sấp, phương pháp hô hấp ngửa, hà hơi thổi ngạt.

Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

11


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

Do hiểu rõ các tác hại của dòng điện với cơ thể người, mức nguy hiểm nếu
dùng điện không đảm bảo an toàn và sử dụng điện không đúng mục đích. Chính vì
vậy, cho nên tôi rất coi trọng việc bồi dưỡng kiến thức an toàn điện cho người sử
dụng điện, đây là việc làm rất cần thiết trong tình hình hiện nay.
Bài học dưới đây là những nội dung cơ bản trang bị cho các em kiến thức về an
toàn điện.
CHƯƠNG VI : AN TOÀN ĐIỆN
Tiết 33 : AN TOÀN ĐIỆN
A. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Hiểu được nguyên nhân xãy ra tai nạn điện, sự nguy hiểm của dòng điện đối
với cơ thể người.
- Biết được một số biện pháp an toàn điện trong sx và đời sống
2. Kỹ năng:
- Rèn kĩ năng tư duy,quan sát, phân tích hình ảnh.
3. Thái độ
- Có ý thức thực hiện an toàn điện trong sx và đời sống.

Tai nạn điện thường xãy ra do các
nào ?
nguyên nhân:
1. Do chạm trực tiếp vào vật mang
điện:
2. Do vi phạm khoảng cách an toàn
đối với lưới điện cao áp và trạm biến áp.
3. Do đến gần dây dẫn có điện bị
- Yêu cầu hs quan sát vào h33.1sgk đứt rơi xuống đất.
em hãy điền chữ a,b,c vào chỗ (…) cho
+ Chạm trực tiếp vào dây dẫn điện
thích hợp.
trần không bọc cách điện hoặc day dẫn
hở cách điện
+ Sử dụng các đồ dùng điện bị rò
điện ra vỏ
+ Sửa chữa điện không cắt nguồn
- Khi ta đến gần đường dây cao áp điện, không sử dụng dụng cụ bảo vệ an
và trạm biến áp có nguy hiểm không ? vì toàn điện
sao ?
- Có, vì có thể bị phóng điện từ dây
điện cao áp qua đường không khí đến
- Yêu cầu hs quan sát bảng 33.1 Gv người, gây chết người.
giới thiệu khoảng cách an toàn lưới điện
- Hs quan sát h33.1sgk.
cao áp.
- Khi có dây điện bị đứt rơi xuống
- Không.
đất ta có nên lại gần không ?
Vậy khi thấy dây điện bị đứt, rơi

- Không vi phạm khoảng cách an
toàn đối với lưới điện cao áp và trạm biến
- Trước khi sửa chữa điện ta phải áp.(d)
làm gì ?
2.Một số biện pháp an toàn điện
- Khi sửa chữa điện những dụng cụ khi sửa chữa điện.
sửa chữa phải như thế nào ?
- Trước khi sửa chữa điện phải ngắt
Gv giới thiệu một số dụng cụ an nguồn điện.
toàn điện.
- Dụng cụ sữa chữa điện phải đảm
* Giáo dục sử dụng năng lượng tiết bảo an toàn điện cho người sử dụng.
kiệm và hiệu quả
- Nếu chúng ta sử dụng quá tải với
lưới điện thì hiện tượng gì sẽ xảy ra?
- Điện áp bị giảm, không đảm bảo
-> Cần phải sử dụng điện năng một được hiệu suất của các thiết bị (đèn tối,
cách hợp lí, hạn chế sử dụng những giờ công suất máy điện giảm) lãng phí điện
cao điểm.
năng.
4. Hướng dẫn về nhà :
- Hs đọc phần ghi nhớ, trả lời câu hỏi sgk.
- Nhận xét tiết học.
- Học bài
- Chuẩn bị bài mới : “Dụng cụ bảo vệ an toàn điện và cứu người bị tai nạn
điện”
5. Rút kinh nghiệm:
……………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………

Để tránh tai nạn điện xảy ra chúng ta phải biết sử dụng các dụng cụ bảo vệ an
toàn điện.
Hoạt ddoong 1 : Tìm hiểu các dụng cụ bảo vệ an toàn điện.
Gv chia nhóm học sinh:
Hs thảo luận nhóm.
- Hãy nêu một số ví dụ về những bộ
- Kìm điện, bút thử điện, phích cắm,
phận được làm bằng vật liệu cách điện tay nắm bàn ủi điện, vỏ nồi cơm điện,..
trong những đồ dùng điện.
- Gv cho Hs tìm hiểu các dụng cụ
- Đặc điểm: được chế tạo bằng vật
bảo vệ an toàn điện như thảm cách điện, liệu cách điện.
găng tay cao su, ủng cao su, kìm điện.
- Vật liệu chế tạo: nhựa, sứ, mica,..
- Công dụng: cách li dòng điện với
người sử dụng.
- Ý nghĩa số liệu kĩ thuật cho biết
điện áp an toàn khi sử dụng.
- Hs ghi vào báo cáo thực hành.
Hoạt động 2 : Tìm hiểu bút thử điện.
Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

15


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

Giới thiệu bút thử điện và phát cho
các nhóm


Hoạt động 3: Tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện
Khi cứu người bị điện giật cần thực
hiện theo những bước nào ?
- GV cho Hs hoạt động theo nhóm
tìm cách xử lí đúng các tình huống bị tai
nạn điện.
- Cắt cầu dao, rút phích cắm điện ở
+ Tình huống 1: Một người đang nơi gần nhất.
đứng dưới đất, tay chạm vào tủ lạnh bị rò
- Lót tay bằng vải khô kéo nạn nhân
điện. Em phải làm gì để tách nạn nhân ra rời khỏi tủ lạnh.
khỏi nguồn điện ?
+ Tình huống 2 : Trên đường đi học
-Đứng trên ván gổ khô, dùng sào tre
về em và các bạn bắt gặp một người bị khô hất dây điện ra khỏi nạn nhân.
dây điện trần của lưới điện hạ áp 220v bị
-Lót tay bằng vải khô kéo nạn nhân
đứt đè lên người.
ra khỏi dây điện.
Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

16


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

+ Gv hướng dẫn hs :
(Cách đoản mạch đường dây : dùng

+ Không thể ngắt điện.
4. Hướng dẫn về nhà :
5. Rút kinh nghiệm:
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………

c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
An toàn điện trong sản xuất và sinh hoạt là một yếu tố vô cùng quan trọng trong
thời đại công nghệ ngày nay, khi mà đời sống sinh hoạt và sản suất gần như phụ
Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

17


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

thuộc vào điện năng. Để đảm bảo an toàn cho người sử dụng thì việc thực hiện các
giải pháp mà đề tài nêu ra phải có sự liên kết chặt chẽ. Để hạn chế tối đa các tai nạn
do điện gây ra thì con người trước hết phải hiểu rỏ bản chất và những mối nguy hiểm
mà dòng điện tác động đến cơ thể con người, đồng thời phải thực hiện lần lượt các
biện pháp an toàn mà đề tài đã nêu. Đó chính là mối liên kết mà các giải pháp đề tài
nêu ra để đảm bảo an toàn cho người sữa chữa và sử dụng điện năng.
d. Kết quả khảo nghiệm:
Qua giảng dạy môn công nghệ 8 nhiều năm tôi đã khảo sát trong học sinh trước
khi học chương an toàn điện và sau khi học xong chương an toàn điện kết quả như
sau:

Lớp


2011-2012
Trước
Sau
khi
khi
học
học
Có ý
thức
ATĐ

2012-2013
Trước
Sau
khi học
khi
học
Có ý
thức
ATĐ

10
15
14
17

35
32
32
30

20

32
30
31
30

Với kết quả như trên, tôi luôn tin tưởng rằng truyền đạt kiến thức sử dụng và
sửa chữa điện an toàn điện cho học sinh trung học cơ sở là góp phần giáo dục và
tuyên truyền rộng rãi việc sử dụng điện đúng mục đích và an toàn là công việc rất
quan trọng và thiết thực bởi những vấn đề như sau:
- Học sinh có ý thức sử dụng điện đúng mục đích và an toàn để tự bảo vệ mình.
- Qua nhận thức của bản thân, học sinh sẽ tuyên truyền gia đình, người thân,
bạn bè,… sử dụng điện an toàn góp phần giảm tai nạn do điện gây ra.
- Khi giảm được tai nạn điện dẫn đến giảm kinh phí tốn kém cho việc điều trị
những thương tích do tai nạn gây ra. Kinh phí đó góp phần vào việc phát triển kinh tế
của gia đình cũng như của xã hội.
Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

18


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

PHẦN III. Kết luận, Kiến nghị:
1. Kết luận:
Điện năng là dạng năng lượng rất quan trọng, điện năng góp phần không nhỏ
cho nền văn minh nhân loại, biết sử dụng điện năng và áp dụng an toàn điện có ý
nghĩa vô cùng to lớn trong cộng đồng.

Người viết sáng kiến

Nguyễn Duy Tuấn

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SKKN CẤP TRƯỜNG
................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
................................................................................................................................
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SKKN CẤP HUYỆN
................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

Giáo viên: Nguyễn Duy Tuấn

20


Một vài kinh nghiệm giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An
toàn điện” môn công nghệ 8.

MỤC LỤC
PHẦN 1: PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:

TRANG


3. Nội dung và hình thức của giải pháp

5

a) Mục tiêu của giải pháp

5

b) Nội dung và cách thực hiện giải pháp

5-17

c) Mối quan hệ giữa các giải pháp biện pháp

18

d) Kết quả khảo nghiệm

18

PHẦN 3: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

19

1. Kết luận

19

2. Kiến nghị