Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật
LỜI MỞ ĐẦU
Trước nhu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật phục vụ hội nhập kinh tế quốc tế, trong
thời gian qua, nhiều đạo luật, pháp lệnh, nghị quyết, nghị định, thông tư,… đã được
ban hành, tạo khung pháp lý cho các hoạt động kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, việc xây dựng, ban hành và thực thi các văn bản pháp luật đã bộc lộ những
vấn đề ảnh hưởng đến chất lượng và hướng dẫn thi hành luật. Nguyên nhân của các
vấn đề thể hiện ở các khía cạnh khác nhau, từ xây dựng chính sách đến ban hành luật
thể chế hoá chính sách và tổ chức thực hiện luật, trong đó có những vấn đề thuộc về
quy trình xây dựng và ban hành luật; có những vấn đề thuộc về khâu soạn thảo; có
những vấn đề thuộc về chính sách thể chế vào luật v.v…Chính vì muốn được hiểu rõ
thêm về thực tiễn của hoạt động xây dựng pháp luật em đã lựa chon đề tài: “Phân tích
các yếu tố tác đông tới hoạt động xây dựng pháp luật?Liên hệ với thực tiễn xây dựng
pháp luật ở nước ta hiện nay?”để hoàn thành bài tập lớn học kỳ của bộ môn Xã hội
học pháp luật. Trong quá trình làm bài không tránh khỏi những sai dót về mặt nội dung
cũng như hình thức trình bày kính mong quý thầy(cô)thông cảm!
NỘI DUNG
I, Khái quát về hoạt động xây dựng pháp luật:
1, Khái niệm xây dựng pháp luật:
“Xây dựng pháp luật là một trong những hình thức hoạt động cơ bản nhất của nhà
nước nhằm tạo ra công cụ, phương tiện hữu hiệu phục vụ công tác quản lý nhà nước,
quản lý xã hội”. Có thể nói, việc xây dựng pháp luật tạo ra được các văn bản quy phạm
pháp luật phản ánh chân thực nhu cậu, đòi hỏi khách quan của sự phát triển xã hội là
vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý nhà
nước.Đây là hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các tổ chức xã hội
được nhà nước trao quyền nhằm soạn thảo và ban hành các bộ luật, đạo luật , các văn
bản quy phạm pháp luật là hoạt động soạn thảo , ban hành các luật, văn bản pháp luật,
bao gồm từ khâu nghiên cứu, soạn thảo, thông qua và công bố văn bản.
2, Chủ thể của hoạt động xây dựng pháp luật:
Ở nước ta hiện nay hoạt động xây dựng pháp luật vừa mang tính chất giai cấp, vừa
mang tính dân chủ rộng rãi, vừa là hoạt động có tính chất nghề nghiệp. Hoạt động xây

Ủy ban thường vụ Quốc
hội phân công cơ quan
trình, cơ quan thẩm tra các
dự án thuộc chương trình
dự kiến tiến độ chuẩn bị
các dự án.
Thành lập các Ban soạn
thảo
Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật
hội hoặc đại biểu của Quốc hội trình, hoặc các
dự án lớn có tính chất liên nghành thì Ủy ban
thường vụ Quốc hội quyết định các ban soạn
thảo.
1.Tổng kết tình hình thi hành pháp luật, đánh giá
các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành có liên
quan đến dự án luật, khảo sát, đánh giá thực trạng
quan hệ xã hội có liên quan đến nội dung chính
sách của dự án.
2. Tổ chức nghiên cứu thông tin, tư liệu có liên
quan đến dự án.
3. Chuẩn bị đề cương biên soạn và chỉnh lý dự án.
4. Tổ chức lấy ý kiến cơ quan, tổ chức, cá nhân
hữu quan và các đối tượng chịu sự tác động trực
tiếp của văn bản trong phạm vi và với hình thức
thích hợp tùy theo tính chất và nội dung của từng
dự án.
5. Chuẩn bị tờ trình và tài liệu liên quan đến dự
án.
6.Phối hợp với các cơ quan tổ chức hữu quan
chuẩn bị dự thảo các văn bản quy định chi tiết,

ý kiến của đoàn ĐBQH về dự án luật theo
đề nghị của cơ quan soạn thảo.
Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc
Chính phủ có trách nhiệm tham gia ý kiến
bằng văn bản về dự án luật mà nội dung
liên quan đến chức năng, nhiệm vụ quản lý
nghành, lĩnh vực của mình
Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật

-Cơ quan chủ trì soạn thảo báo cáo tờ trình
dự án luật.
-VPCP báo cáo kết quả tổng hợp ý kiến thành
viên của Chính phủ và ý kiến thẩm tra của VPCP
-Chính phủ xem xét thảo luận tập thể(những dự
án do Chính phủ trình biểu quyết theo đa số để
quyết định việc trình dự án luật ra Quốc hội).

5 | P a g e
Chính phủ xem xét
cho ý kiến về dự án
luật để trình Quốc
hội
Chính phủ trình
Quốc hội dự án
Luật
Hội đồng dân tộc, Ủy ban của
Quốc hội thẩm tra dự án luật
Ủy ban thường vụ Quốc hội
cho ý kiến về dự án luật
Quốc hội xem xét cho ý

Ủy ban thường vụ
Quốc hội trình Quốc
hội dự án luật đã
được tiếp thu chỉnh
lý.
Quốc hội xem xét
thông qua luật
Chủ tịch nước công
bố luật
Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật
Đến lượt mình, sự nhận thức này tác động đến kỹ năng soạn thảo và chất lượng các văn
bản đã ban hành.
- Trình độ hiểu biết xã hội, am hiểu nhất định của các chủ thể tham gia hoạt động xây
dựng pháp luật về lĩnh vực quan hệ xã hội đang cần có pháp luật điều chỉnh có tác
động rất quan trọng. Nếu các chủ thể có được sự hiểu biết đầy đủ, sâu sắc về các mặt
các khía cạnh cụ thể của lĩnh vực quan hệ xã hội đang cần đến pháp luật, từ tình trạng
thực tế, nguyên nhân phát sinh, tồn tại của vấn đề cho đến các nhân tố văn hóa – xã hội
đang tác động đến vấn đề đó…, thì họ sẽ đưa ra được các quy phạm, chuẩn mực pháp
luật sát với thực tế, dự liệu được những khả năng, tình huống có thể phát sinh trong
tương lai mà đưa ra các quy phạm pháp luật đón trước.Ngược lại sự hiểu biết hời hợt,
nông cạn là nguyên nhân làm cho các văn bản pháp luật có thể bị xa rời thực tiễn,
không phát huy được tác dụng trong điều chỉnh các quan hệ xã hội.
- Tri thức, hiểu biết pháp luật và ý thức pháp luật của các chủ thể tham gia xây dựng
pháp luật là cái tác động mạnh mẽ đến chất lượng văn bản pháp luật được ban hành.
Nó là cơ sở đẻ các chủ thể nêu lên các sáng kiến luật, phân tích hình thức, nội dung cấu
trúc của các dự thảo quy phạm pháp luật đã hợp lý chưa, chỉ ra tính hợp hiến hay
không hợp hiến, sự trùng lặp hay không trùng lặp với những văn bản đã được ban
hành, đã bao quát được hết các khả năng có thể có hay còn bộc lộ những khe hở nào
đó…Những điểm này, khi được chú trọng xem xét trong quá trình soạn thảo dự thảo
dự án luật sẽ cho ra đời văn bản pháp luật tốt, có chất lượng cao, ngược lại, sự chồng

quyền làm chủ, mở rộng nền dân chủ xã hội, tích cực tham gia vào hoạt động xây dựng
pháp luật. Như đã nói ở trên, các tầng lớp nhân dân là chủ thể rộng rãi của hoạt động
xây dựng pháp luật. Hiến pháp của nhà nước ta đã khẳng định nguyên tắc quyền lực
nhà nước thuộc về nhân dân đồng thời thiết lập cơ chế bảo đảm sao cho việc thực thi
quyền lực nhà nước phục vụ lợi ích của nhân dân và luôn nằm dưới sự kiểm soát của
nhân dân. Dưới chế độ ta, nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước thông qua hai hình
thức cơ bản là dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Dân chủ trực tiếp là hình thức
nhân dân trực tiếp thể hiện ý chí và nguyện vọng của mình. Đây là hình thức hữu hiệu
tạo cho nhân dân, với tính cách là chủ thể tối cao và duy nhất của quyền lực nhà nước,
khả năng tham gia tích cực và chủ động vào các hoạt dộng của nhà nước, trong đó có
hoạt động xây dựng pháp luật. Dân chủ đại diện là hình thức cơ bản mà thông qua đó,
nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước, vận hành thoe quy định của Hiến pháp. Theo
cơ chế này, nhân dân bầu ra cơ quan đại diện. Cơ quan đại diện trực tiếp nhận quyền
lực từ nhân dân nên còn được gọi là cơ quan quyền lực nhà nước, trong đó Quốc hội là
cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà
nước ở địa phương.
Thứ hai, dư luận xã hội là nguồn thông tin phản hồi có ý nghĩa rất quan trọng và
thiết thực đối với quá trinh xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật và văn bản quy
phạm pháp luật dưới luật, đối với việc ban hành cac quyết định của các cá nhân, nhà
chức trách có thẩm quyền. Để có được các văn bản pháp luật sát thực tế, các văn bản
quyết định quản lý hành chính nhà nước đúng đắn, có tính khả thi cao, trước khi xây
dựng, soạn thảo các dự án hay ban hành các quyết định, các cơ quan lập pháp, cơ quan
quản lý phải nắm bắt được thực trang tư tưởng, tâm lý của các đối tượng xã hội mà văn
bản pháp luật, quyết định nhằm vào. Mọi chủ trương chính sách pháp luật khó có thể
trở thành hiện thực nếu không hợp lòng dân, không được nhân dân ủng hộ.Khi đã có
được các dự án luật, các thông tin phản hồi lại càng quan trọng. Mọi vướng mắc lệch
8 | P a g e
Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật
lạc trong quá trình triển khai thực hiện các văn bản pháp luật, do nhiều yếu tố khó
lường trước, đều được bộc lộ qua dư luận xã hội. Dư luận xã hội là một trong những cơ

kiến của mình vào hình thức, nội dung, cấu trúc của văn bản pháp luật. Đồng thời các
phương tiện thông tin đại chúng đăng tải các thông tin phản hồi, các ý kiến đonhs góp
của các nhà khoa học, các tầng lớp nhân dân cho hoạt động xây dựng pháp luật. Bằng
cách tác động đó, thông tin đại chúng giúp cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền
9 | P a g e
Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật
tập hợp thông tin, xử lý và tiếp thu có chọn lọc các ý kiến xác đáng phục vụ cho việc
sửa đổi, bổ sung và ngày càng hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật.
-Các phương tiện thông tin đại chúng có vai trò định hướng thông tin pháp luật, tạo lập
các luồng dư luận xã hội tích cực phản ánh hoạt động xây dựng pháp luật, tạo luồng
các dư luận xã hội tích cực phản ánh hoạt động xây dựng pháp luật; góp phần đấu tranh
chống lại các âm mưu phá hoại, các luận điệu tuyên truyền, xuyên tạc bịa đặt của các
thế lực thù địch về nội dung, bản chất hệ thống pháp luật của nhà nước ta; củng cố
niềm tin của nhân dân vào bản chất ưu việt của hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa.
III, Thực tiễn xây dựng pháp luật ở nước ta hiện nay:
1, Một số ưu điểm và thành tựu trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm
pháp luật:
1.1.Một số ưu điểm và thành tựu trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
- Trước hết về hoạt động lập chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật:
Kể từ Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật ra đời năm 2008, công tác lập
chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật đã được coi trọng, trở thành khâu
quan trọng trong toàn bộ quy trình xây dựng văn bản. Hoạt động lập chương trình đã
tạo thế chủ động cho các cơ quan nhà nước trong việc xây dựng, ban hành văn bản
nhất là chủ động lựa chọn ưu tiên ban hành văn bản đáp ứng nhu cầu điều chỉnh xã hội.
Trong thời gian qua Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã thực hiện tốt quy định
Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật về trình tự lập chương trình xây dựng luật,
pháp luật. Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh được chuẩn bị khá tốt, tạo điều kiện
thuận lợi cho việc triển khai công tác xây dựng, ban hành số lượng lớn các luật, pháp
lệnh.
Một số địa phương(chủ yếu là cấp tỉnh) đã có chương trình xây dựng văn bản quy

Nhìn chung, trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật những cơ quan có
thẩm quyền đã thực hiện tốt quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật
về việc tổ chức lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo văn bản.Dự thảo Bộ luật dân sự lần
thứ 12 được đưa ra lấy ý kiến đóng góp nhân dân có 701 điều, sau khi tổng hợp lấy ý
kiến, các cơ quan chức năng đã tiếp thu, chỉnh lý thành một dự thảo mới với 838 điều
trong đó có 98 điều giữu nguyên, 38 điều bị lược bỏ, hơn 600 điều được sửa đổi và 159
điều được bổ sung.So sánh giữa bản thảo dự thảo trước khi đưa ra lấy ý kiến và bản dự
thảo khi đã chỉnh lý theo ý kiến đóng góp thì bản dự thảo mới hoàn thiện hơn hẳn vì
được bổ sung thêm hoặc loại bỏ những nội dugn không phù hợp
1.2.Một số ưu điểm và thành tựu trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp
luật:
- Về hoạt động thảo luận và thông qua văn bản quy phạm pháp luật:
Trong quá trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong thời gian qua, hoạt động
thảo luận, thông qua đã bước đầu tuân thủ đúng quy trình của Luật ban hành văn bản
11 | P a g e
Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật
quy phạm pháp luật. Đối với văn bản do Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, thủ
tục thảo luận, thông qua đã được cải tiến hơn trước. Việc xem xét thông qua dự thảo
nghị quyết của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp đã phần nào đáp ứng
quy định của Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp cũng như
quy chế hoạt động của tòa án nhân dân. Còn việc xem xét, thông qua dự thảo quyết
định chỉ thị của Ủy ban nhân dân đã được chú ý hơn trước nhất là ở cấp tỉnh, thành phố
trực thuộc trung ương.
-Về hoạt động công bố văn bản quy phạm pháp luật:
Kể từ khi Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật ra đời cho đến nay, hoạt động
công bố đã được thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau như đăng công báo, yết thị,
đưa tin trên các phương tiện thông tin đại chúng, đưa lên mạng tin học diện rộng…
Thông qua những hình thức công bố khác nhau mà các đối tượng thi hành biết được
nội dung của các văn bản quy phạm pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình
thực hiện văn bản. Đối với việc đăng công báo các văn bản quy phạm pháp luật của các

cao.Việc lập chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật phần nào còn thiếu
đồng bộ, chưa tập trung đáp ứng những yêu cầu bức xúc của thực tế. Ngoài ra việc lập
chương trình còn bó hẹp trong nội bộ cơ quan có trách nhiệm nên chương trình còn
phiến diện, chưa bao quát, thiếu đồng bộ. Có văn bản chưa thực sự cần thiết lai đưa
vào chương trình dự án Luật thanh niên. Luật dân tộc đã được tiến hành soạn thảo từ
rất lâu nhưng đến nay vẫn chưa thống nhất về phạm vi điều chỉnh của luật; ngược lại
có những văn bản thực sự cần thiết lại chưa đưa vào chương trình. Một khuyết điểm
nữa là do các bước chuẩn bị xem xét, thông qua chương trình chưa được xác định cụ
thể, hợp lý. Các quy định hiện hành chưa đề cao trách nhiêm của các cơ quan tham gia
vào việc lập chương trình và các chủ thể đề xuất lập chương trình.
Nhiều địa phương không tiến hành lập kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật,
tính bị động của việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và
Ủy ban nhân dân là rất cao.
-Về hoạt động soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật:
Quá trình chuẩn bị một dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật thường bị kéo dài
về mặt thời gian do thiếu điều tra khoa học thực tế để đánh giá đúng thực trạng các
quan hệ xã hội cũng như mức độ cần tác động thích hợp của nhà nước. Bên cạnh đó có
một số dự án, dự thảo chất lượng còn thấp, chưa dự liệu được đầy đủ các khả năng tác
động của văn bản dẫn đến phải thường xuyên sử đổi, bổ sung như Pháp lệnh cán bộ,
công chức được ban hành ngày 26/2/1998 đến ngày 28/4/2010, Ủy ban thường vụ
Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh, bổ sung một số điều của Pháp lệnh cán bộ, công
chức và cũng chỉ sau 2 năm thực hiện tại phiên họp thứ 8 của Ủy ban thường vụ Quốc
hội khóa XI thông qua Pháp lệnh cán bộ, công chức sửa đổi có hieeujh lực ngày
1/7/2003.Việc sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật thường xuyên, trong thời
gian ngắn như trên đã ảnh hưởng tới uy tín của các cơ quan ban hành đồng thời gây
khó khăn cho quá trình thực hiện trên thực tế.Tình trạng soạn thảo mang tính đối phó
diễn ra khá phổ biến do vậy chất lượng văn bản không thể đảm bảo.
-Về hoạt động thẩm định, thẩm tra văn bản quy phạm pháp luật:
13 | P a g e
Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật

-Về hoạt động công bố văn bản quy phạm pháp luật:
Sau khi được chủ thể có thẩm quyền thông qua, văn bản quy phạm pháp luật sẽ được
đăng công bố bằng nhiều hình thức khác nhau trong đó có hình thức đăng công báo.
Mặc dù đã có những quy định của pháp luật về việc đăng công báo, nhưng trên thực tế
vẫn còn số lượng lớn các văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành, đã có hiệu lực
14 | P a g e
Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật
nhưng chưa được đăng Công báo, đặc biệt là các văn bản quy phạm pháp luật do Bộ,
cơ quan ngang Bộ ban hành.
3, Một số giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động xây dựng
pháp luật ở nước ta hiện nay:
• Tăng cường công tác thẩm tra các dự án luật bằng công cụ xã hội học.
• Tăng cường vai trò, trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng
pháp luật.
• Hoàn thiện các quy định của pháp luật về hoạt động xây dựng pháp luật trước
yêu cầu mở rộng nền dân chủ xã hội và phát triển bền vững.
KẾT LUẬN
Hoạt động xây dựng pháp luật là lĩnh vực hoạt động cơ bản và quan trọng của nhà
nước luôn thu hút được sự quan tâm không chỉ của các nhà nghiên cứu luật học và các
nhà xã hội học pháp luật mà còn liên quan đến cuộc sống nhiều mặt của mọi người dân
trong xã hôi nên luôn được sự quan tâm theo dõi, đóng góp ý kiến của mọi tầng lớp
nhân dân. Chính vì tầm quan trọng của hoạt động xây dựng pháp luật đối với xã hội mà
chúng ta cần phải không ngừng nâng cao hiệu quả của hoạt động xây dựng pháp luật
đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.Hoàn thành mục tiêu xây dựng
một hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, đạt bốn tiêu chuẩn:” toàn diện, đồng bộ,
khoa học, thực tiễn” có khả năng điều chỉnh hiệu quả các mối quan hệ xã hội cơ bản
theo hướng phát triển nhanh, liên tục, ổn định, vững chắc, đem lại ngày càng nhiều lợi
ích vật chất, tinh thần cho xã hội và các thành viên xã hội.
15 | P a g e
Bài tập học kỳ xã hội học pháp luật

-Giáo trình xã hội học pháp luật(tái bản lần thứ nhất có chỉnh sửa, bổ sung),
TS.Ngọ Văn Nhân, Nxb.Hồng Đức, 2012.
- MSVDLL&TT của hoạt động xây dựng văn bản quy phạm pháp luật ở
nước ta hiện nay, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Đoàn Thị Tố Uyên.
- Các Website tham khảo:
www.luathoc5c.net
www.vanban.chinhphu.vn
www.xaydungphapluat.chinhphu.vn
17 | P a g e