-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Môn lịch sử ở trường phổ thông nhằm giúp học sinh có được
những kiến thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc và lịch sử thế
giới; góp phần hình thành ở học sinh thế giới quan khoa học, giáo
dục lòng yêu quê hương, đất nước truyền thống dân tộc, tinh thần
cách mạng. Bồi dưỡng các năng lực tư duy, hành động và thái độ
ứng xử đúng đắn trong cuộc sống xã hội. Vì vậy, phương pháp và
hình thức dạy học môn lịch sử rất phong phú, đa dạng; bao gồm cả
các phương pháp hiện đại như: thảo luận nhóm, đóng vai nhân vật,
giải quyết vấn đề, nghiên cứu tình huống,dự án, hợp tác …) và các
phương pháp truyền thống như: ( trực quan, đàm thoại, kể chuyện,
…; bao gồm cả hình thức dạy học theo lớp, theo nhóm nhỏ và cá
nhân; hình thức dạy học ở lớp, ở phòng bộ môn, ở bảo tàng, tại các
di tích lịch sử,…và học sinh cũng có thể nghe báo cáo, trao đổi trực
tiếp với các nhân chứng lịch sử ( Nói chuyện với các cựu chiến binh
).
Vì vậy, tổ chức dạy học theo nhóm là hình thức dạy mới – một
trong những hình thức thực hiện tốt nhất việc dạy học phát huy tính
tích cực và tương tác của học sinh. Với hình thức này, HS được lôi
cuốn vào các hoạt động học tập, tiếp thu kiến thức bằng chính khả
năng của mình với sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên.Thông qua
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
1
-

2
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
Lứa tuổi thiếu niên có vị trí quan trọng trong chu kì phát triển
tâm lí của trẻ, vì đây là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ em sang người
lớn nên có những biến đổi về mặt giải phẫu sinh lí ( như thời kì tầm
vóc lớn lên, chiều cao phát triển , giọng nói thay đổi ) những thay
đổi trong điều kiện sống, đặc biệt ở nhà trường, thời kì này các em
tiếp xúc với nhiều môn học, nhiều tri thức mớí, nhiều giáo viên mới,
mỗi môn học có phương pháp giảng dạy riêng phù hợp với đặc
trưng bộ môn. Mỗi giáo viên có một cách trình bày, có một phương
pháp dạy riêng ,vì vậy ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển trí tuệ
của các em.
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
3
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
Tính tích cực của con người biểu hiện trong hoạt động, đặc
biệt trong những hoạt động của chủ thể. Học tập là hoạt động chủ
đạo ở lứa tuổi đi học. Tích cực trong hoạt động học tập thực chất là
tính tích cực , nhận thức, đặc trưng ở khát vọng hiểu biết, cố gắng
trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình chiếm lĩnh tri thức. Học sinh

-Do Tây Sơn mạnh.
-Vì chính quyền Nguyễn – Trịnh – Lê suy yếu.
Thông qua hoạt động thảo luận nhóm như vậy, học sinh nắm
vững nhớ sâu kiến thức bài học. Đồng thời giúp các em rèn luyện
và phát triển kỹ năng làm việc và giao tiếp, tạo thói quen học hỏi lẫn
nhau: phát huy vai trò trách nhiệm, tính tích cực trên cơ sở hợp tác.
Có như vậy mới dần xoá bỏ thói quen thụ động
( ghi chép ) của học sinh.
Bạn hãy đọc thông tin hỗ trợ trên và suy nghĩ về các vấn đề
sau:
* Hoạt động 1:
? Bạn hiểu thế nào là dạy học theo nhóm?
? Bạn nhớ lại một giờ dạy lịch sử có sử dụng hình thức dạy
học theo nhóm và chỉ ra lợi ích của hình thức này?
Bạn có thể trao đổi ý kiến với đồng nghiệp
Thông tin phản hồi cho hoạt động 1.
Dạy học theo nhóm là hình thức dạy học đặt học sinh vào môi
trường học tập tích cực, trong đó học sinh được chia thành các
nhóm nhỏ ( 2,4,6 em ) một cách thích hợp. Trong nhóm, học sinh
được thảo luận và hợp tác làm việc với nhau. Dạy học theo nhóm,
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
5
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
học sinh học tập thông qua giao tiếp, trao đổi, tranh luận với nhau,
chia sẻ và có cơ hội để diễn đạt ý nghĩ của mình, tìm tòi và mở rộng

Giúp học sinh rèn luyện, phát triển kỹ năng làm việc và giao
tiếp, tạo điều kiện cho các em học hỏi lẫn nhau. Hoạt động nhóm
còn làm tăng hiệu quả , nhất là lúc phải giải quyết vấn đề gay cấn
cần tới sự phối hợp của các cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ
chung.
Hình thức dạy học theo nhóm góp phần hình thành và phát
triển các mối quan hệ qua lại trong học sinh, tạo ra bầu không khí
đoàn kết, giúp đỡ, tin tưởng lẫn nhau trong học tập.
Tổ chức dạy học theo nhóm giúp học sinh nhút nhát, diễn đạt
kém…có điều kiện rèn luyện tập dượt để dần dần khẳng định mình
trong sự hấp dẫn của hoạt động nhóm.
Khi dạy học theo nhóm giáo viên có dịp tận dụng các kinh
nghiệm, sự sáng tạo của học sinh trong học tập.
2. TỔ CHỨC DẠY HỌC LỊCH SỬ THEO NHÓM.
Để thực hiện một tiết dạy học lịch sử có sử dụng hình thức
hoạt động nhóm, bạn hãy bắt đầu bằng cách chia lớp học thành các
nhóm nhỏ ( 2,4,6 em). Bạn cần phải biết cách chia nhóm, chọn kiểu
nhóm nào để phù hợp với điều kiện lớp bạn.
Nhóm: Gồm 2 dến 6 em, tuỳ mục đích và yêu cầu của vấn đề
học tập, các nhóm được phân chia ngẫu nhiên hoặc lựa chọn chủ
định, được duy trì ổn định hoặc thay đổi theo từng phần của tiết học,
được giao nhiệm vụ cụ thể.
Các nhóm lớn ( 6 em, tạo điều kiện cho các thành viên trong
nhóm niềm tin lớn nhất về kết quả làm việc vì có nhiều khả năng tìm
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
7
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS

-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
Tuân theo sự điều khiển của từng nhóm trưởng.
Đảm bảo thời gian.
* Cách chia nhóm
Trong giờ lên lớp, tuỳ theo mục tiêu của từng hoạt động. Giáo
viên có thể chia nhóm nhỏ có từ hai học sinh trở lên. Việc chia nhóm
nhiều hay ít học sinh là do giáo viên yêu cầu và quyết định.
Sau đây là một số cách chia nhóm đang được giáo viên áp
dụng:
Gọi ngẫu nhiên: tuỳ theo mục đích chia nhóm giáo viên có thể
chia nhóm thích hợp ( từ số 1 đến số 6…rồi quay trở lại ).
Chỉ định: Giáo viên lần lượt đọc tên học sinh vào từng nhóm.
Chia nhóm biểu tượng: GV có thể dùng các biểu tượng: hình
tam giác hoa hồng…quả…tên các anh hùng …để chia nhóm. Các
em có cùng biểu tượng vào một nhóm để tạo ra sự ngẫu nhiên và
thoải mái cho học sinh.
Chia từng cặp: Giáo viên chỉ định hai học sinh ngồi gần nhau
làm việc:
cách này thường diễn ra ngay sau khi học sinh làm việc cá
nhân.
Ví dụ: Dạy sơ đồ nhà nước Văn Lang giáo viên cho học sinh
nhận xét sơ đồ này?
Giáo viên chia 4 em một nhóm, yêu cầu các nhóm vẽ sơ đồ và
nhận xét, các nhóm báo cáo kết quả.
GV bổ sung, nhận xét từng nhóm.
________________________________________________________________________
_

_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
10
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
nhóm. Thu nhận thông tin phản hồi để kịp thời điều chỉnh, bổ sung
kế hoạch tổ chức các hoạt động của mình có hiệu quả.
Tạo bầu không khí vui vẻ, cởi mở thoải mái trong học tập, giúp
các em tự tin hơn trong thảo luận.
Ví dụ Bài 3 -lịch sử 6 : Cho HS quan sát hình 3 và 4 SGK GV
đặt câu hỏi cho HS thảo luận nhóm : Tại sao người tối cổ phải sống
thành từng bầy ? Chỉ ra điểm khác nhau cơ bản nhất giữa loài vượn
cổ với người tối cổ ?
Bài 17 Lịch sử 6 : Gv cho HS đọc SGK đoạn mô tả ách thống
trị của nhà Hán đối với châu giao và đưa ra nhận xét ?
Bài 19 Hoạt động 1 GV cho HS thảo luận : Vì sao phong kiến
phương Bắc tiến hành đồng hoá dân tộc ta ?
Nhà Hán đã dùng thủ đoạn gì để đồng hoá dân tộc ta ?
Ví dụ: Lịch sử 7- bài 14
? Vì sao quân Nguyên bị thất bại nặng nề trong cuộc chiến tranh
xâm lược Đại Việt lần thứ hai, chúng lại quyết tâm xâm lược Đại
Việt lần thứ ba ?
Bài 27 :Chế độ phong kiến triều Nguyễn
- Đời sống nhân dân ta dưới thời Nguyễn ?
- Vì sao họ phải lâm vào tình cảnh ấy ?
Học sinh nhận nhiệm vụ, tìm hiểu SGK, đề xuất các giả thiết,
nguyên nhân.
Lập nhóm: các nhóm trình bày , các nhóm khác bổ sung.

1939 ?
Nôi dung 1930-1931 1936-1939
Kẻ thù
Nhiệm vụ
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
12
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
Hình thức
Phương pháp
Tổ chức thành lập
Phong trào tiêu biểu
Bài tập trên tực hiện với nhóm 6 hs.
Sau khi các em hoạt động nhóm giáo viên gọi một nhóm lên
bảng điền vào bảng phụ . Gọi HS nhận xét từng nhóm. GV kết luận
và dùng đáp án giáo viên chuẩn bị sẵn trên bảng phụ sau để học
sinh so sánh kết quả của nhóm mình đã làm .
Nôi
dung
1930-1931 1936-1939
Kẻ thù Đế quốc , phong kiến Chủ nghĩa phát xít và
thực dân
Nhiệm
vụ
Chống đế quốc giành độc lập
dân tộc,chống phong kiến

________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
13
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
PT công nhân Hải Phòng ,
đồn điền Dầu tiếng ( Thủ dầu
một )
Nông dân Nam Hà , Thái
Bình
Đỉnh cao là PT xô viết Nghệ
Tĩnh
PTCN đồn điền cao su
Bắc – Nam
PT mít tin của 2,5 van
công nhân , nông dân.
- PT sách báo tiến bộ .
Giáo viên chia 6 em thành một nhóm hoạt động này tương ứng với
nhóm thuyết trình ( bao gồm các đối tượng học sinh Giỏi , khá ,
trung bình , yếu )
* Lưu ý: Khi chọn kiểu nhóm và chia nhóm cần nhanh gọn,
không để mất thời gian. Chú ý đến đặc điểm của mỗi loại nhóm. Phụ
thuộc vào nhiệm vụ quá khó hoặc quá dễ. Sự điều khiển của nhóm
do nhóm trưởng tổ chức .
Trong nhóm nhiều trình độ, các em học sinh yếu có thể có
nhiều cơ hội học hỏi được các em khá, giỏi. Nhưng cũng có thể xảy
ra trường hợp chỉ có các em khá, giỏi tham gia hoạt động, còn các

Các tình huống có thể xảy ra và khả năng giải quyết các vấn
đề thảo luận của học sinh, chuẩn bị kỹ các câu hỏi.
Cần chú ý chuẩn bị kĩ các câu hỏi, nhất là câu hỏi gợi mở
nhằm khuyến khích học sinh suy nghĩ ở mức độ cao hơn sâu hơn.
Ví dụ: Phần II Khởi nghĩa Lam Sơn mục: Chiến thắng Chi
Lăng – Xương Giang, sau khi cho học sinh đọc (SGK) và kết hợp
với lược đồ tường thuật diễn biến trận đánh bằng ngôn ngữ của
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
15
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
mình giáo viên tổ chức cho các em thảo luận bằng những câu hỏi
gợi mở đã được dự kiến từ trước:
Đến năm 1427 tương quan lực lượng giữa ta và địch như thế
nào?
Vì sao nói việc nghĩa quân Lam Sơn chủ trương diệt viện là
đúng đắn?
Trận Chi Lăng thể hiện nghệ thuật quân sự của nghĩa quân
Lam Sơn
như thế nào?
Vì sao quân Lam Sơn chấp nhận việc Vương Thông xin hòa?
Giáo viên chuẩn bị chu đáo đồ dùng và thiết bị dạy học. Đặc
biệt còn chuẩn bị các đồ dùng và phương tiện có liên quan đến hoạt
động như giấy khổ to, băng dính, bút dạ, tranh ảnh…
Thực hiện kế hoạch bài học khác với hoạt động dạy học trước
đây, dạy học theo hình thức chia nhóm, vai trò của người giáo viên

hoặc đại diện nhóm lên trình bày trước lớp. Thông qua những thông
tin này, bạn có thể đánh giá được kết quả học tập của các em và kịp
thời uốn nắn, bổ sung kiến thức.
Tổng kết rút kinh nghiệm hoạt động nhóm: kỹ năng, thái độ
làm việc, kết quả…
* Hoạt động 3: Hãy nhận xét vai trò của giáo viên khi tổ chức
dạy học lịch sử theo nhóm?
Việc tổ chức dạy học lịch sử theo nhóm sẽ đem lại kết quả cao
khi giáo viên biết phương pháp tổ chức, ngược lại nếu tổ chức hoạt
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
17
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
động một cách hình thức, chiếu lệ thì sẽ ảnh hưởng không tốt đến
chất lượng học tập của học sinh.
Để hoạt động có hiệu quả giáo viên phải giữ vai trò chủ đạo,
phải biết giao việc cho nhóm và cho từng học sinh. Tùy từng tiết
học, tùy từng nội dung bài học để định ra nội dung hoạt động nhóm,
không nhất thiết tiết nào cũng hoạt động nhóm.
GV là người hướng dẫn hoạt động của từng học sinh thông
qua nhóm. Hãy bắt đầu giao cho các nhóm công việc dễ trước và
hãy hướng dẫn, giao việc cụ thể, tỉ mỉ, rõ ràng cho nhóm và cho
từng cá nhân.
GV là người tổ chức điều khiển hoạt động của từng học sinh
thông qua nhóm. Câu hỏi GV đưa ra cốt để học sinh tự mình liên hệ
giữa kiến thức mới với kiến thức cũ và kinh nghiệm sống của bản

hoặc 6 HS,có thể nhiều nhóm cùng thảo luận 1nội dung .
4/ THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
a/ Thực trạng:
Qua nhiều năm giảng dạy ở trường THCS tôi nhận thấy học sinh
hiểu được
những vấn đề chung của môn lịch sử , đặc biệt là nắm được kiến
thức Lịch sử đất nước . Từ đó học sinh hiểu và khắc sâu biểu tượng
lịch sử và nhớ được các sự kện chính, các giai đoạn của lịch sử dân
tộc .
Để thu hút học sinh yêu thích học tập bộ môn lịch sử đòi hỏi
người giáo viên phải nắm chắc được kiến thức lịch sử , chuẩn bị tiết
dạy chu đáo , đồ dùng dạy học phải đầy đủ ( tránh dạy chay)
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
19
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
Tài liệu phục vụ giảng dạy môn lịch sử và đồ dùng trực quan thực
tế ở các trường học trang bị còn thiếu nên giáo viên cần phải tự tìm
tòi , sáng tạo thêm để làm phong phú tiết dạy nên mất nhiều thời
gian chuẩn bị . Các trường học còn thiếu phương tiện hiện đại như
máy chiếu projeter nên chưa hổ trợ cho giáo viên trong quá trình
dạy học bộ môn .
b. Giải pháp
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn lịch sử , chúng ta cần
phải kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học , sử dụng
triệt để phương tiện dạy học . Tổ chức các em tham quan , học trên

số
Thống kê kết quả
Giỏi Khá TB Yếu Trên TB
SL % SL % SL % SL % SL %
9A 35 10 28,
6
16 45,7 9 25,7 35 100
9B 35 3 8,6 6 17,1 14 40,0 2 5,7 33 94.2
Về mặt kĩ năng : Học sinh đã thành thạo trong việc học tập
theo nhóm , các thành viên trong nhóm thành thạo với công việc tổ
trưởng phân công. Các thành viên đã thể hiện được vai trò của cá
nhân trong nhóm và ngược lại . Thông qua hoạt động nhóm các em
đã tự đánh giá năng lực của bản thân đồng thời học hỏi ở bạn bè
trong nhóm .Biết vận dụng kiến thức đã học , đã đọc tham khảo vào
giải quyết yêu cầu nội dung thảo luận .
Về mặt thái độ tình cảm : Thể hiện được tinh thần đoàn kết
trong học tập . Có ý thức giúp đỡ lẫn nhau , thể hiện rõ thái độ tình
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
21
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
cảm , tình yêu quê hương đất nước , từ đó thấy được trách nhiệm
của mình trong việc xây dựng đất nước mai sau .
Đề xuất ý kiến : Trong điều kiện đổi mới phương pháp dạy
học hiện nay rất cần có đủ thiết bị ,đồ dùng dạy học vì vậy nếu được
cung cấp đầy đủ các thiết bị , phương tiện sẽ giúp giáo viên có

của các đồng nghiệp để giúp công tác dạy học bộ môn lịch sử ở
trường THCS ngày càng tốt hơn.
Xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp .
Ia Grai, ngày
10/03/2009
Người viết
Nguyễn Thị Hà
Thanh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học của :
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai
23
-
Đề tài :Tổ chức dạy học theo nhóm - môn Lịch sử trường THCS
___________________________________________________________________________
_
TS Nguyễn Thị Minh Phương. TS Nguyễn Hữu Chí ,TS Vũ
Ngọc Anh, TS Lưu Thu Thuỷ và một số tác giả- xuất bản năm 2002
- Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học lịch sử của :
TS Vũ Ngọc Anh, TS Nguyễn Hữu Chí , Nguyễn Anh Dũng , Nguyễn
Văn Đằng - xuất bản tháng 7 – 2008 .
- Sách giáo khoa Lịch sử 6,7,8,9
- Sách giáo viên Lịch sử 6,7,8,9
-Phương pháp dạy học lịch sử - tâm lý học của : Phan văn Hạc
– NXBGD năm 1995.
________________________________________________________________________
_
GV :Nguyễn Thị Hà Thanh- Trường THCS Hùng Vương – Ia Grai

25