Chuyên đề : Sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
Sở GD ĐT BR-VT
Trờng THPT Trần Phú
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập- tự do- hạnh phúc
Chuyên đề :
Sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hoá kiến
thức
trong dạy học Lịch sử
Ngời viết :
võ anh tuấn
Giáo viên giảng dạy môn Lịch sử
Trờng THPT Trần Phú.
Tháng 4/ 2011
Võ Anh Tuấn

trờng THPT Trần Phú
Chuyên đề sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
- din n chia s ti liu min phớ ca cng ng giỏo viờn!
Chuyên đề :
Sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hoá kiến
thức
trong dạy học Lịch sử
I/ Đặc điểm và thực tế giảng dạy bộ môn Lịch sử
Lịch sử là một môn khoa học xã hội. Lịch sử là những sự kiện hiện tợng đã xảy ra
trong quá khứ xã hội của loài ngời, nó tồn tại độc lập, khách quan với ý muốn của con
ngời.
Do đặc trng môn Lịch sử khác với các môn học khác trong chơng trình dạy học ở
phổ thông đó là: học sinh không đợc trực tiếp chứng kiến sự kiện lịch sử đó trực tiếp
vì lịch sử không lặp lại, không biểu diễn đợc trong phòng thí nghiệm. Hơn nữa vấn đề
nhận thức lịch sử cũng khác so với nhận thức các môn khoa học khác: Nó có nhận

- din n chia s ti liu min phớ ca cng ng giỏo viờn!
+ Trong thực tế đôi khi t tởng của học sinh , thậm trí là phụ huynh học sinh và ở
đâu đó trong xã hội vẫn coi môn lịch sử là môn phụ, chỉ cần học thuộc nên cũng
ít để tâm học và tìm hiểu về lịch sử.
+ Phơng tiện dạy học đồ dùng dạy học còn thiếu, tài liệu tham khảo còn ít, kênh
hình minh hoạ còn hạn chế, tản mạn hầu hết là những tài liệu giáo viên tự mua.
=> Để góp phần vào công cuộc đổi mới phơng pháp dạy- học bộ môn lịch sử ở trờng
THPT đáp ứng nhu cầu thực tiễn của ngành và của xã hội. Để nâng cao hiệu quả
giảng dạy bộ môn lịch sử phát huy khả năng sáng tạo của học sinh tôi xin đa ra một
vài biện pháp, ý kiến của cá nhân tôi để chúng ta cùng tham khảo góp ý.
II/ Sử dụng ph ơng tiện hiện đại, sơ đồ hoá kiến thức trong dạy học
Lịch sử
Để nâng cao chất lợng giảng dạy bộ môn Lịch sử ở trờng phổ thông chúng ta
phải tiến hành đổi mới về mục tiêu đào tạo, nội dung dạy học và phơng pháp dạy học.
1. Nội dung dạy học, ph ơng pháp dạy học :
Đòi hỏi giáo viên phải thực sự có tâm huyết chịu tìm tòi nghiên cứu sách tham
khảo, phải nắm chắc kiến thức cơ bản trong SGK từ đó tổng hợp, hệ thống kiến thức
lại một cách khái quát, khoa học và đầy đủ để học sinh dễ hiểu dễ nhớ và dễ học từ đó
giúp các em yêu thích lịch sử . Khi học sinh có hứng thú trong giờ học, chủ động tìm
tòi nghiên cứu về lịch sử các em có những kiến thức về lịch sử dân tộc và thế giới điều
đó góp phần rất tích cực trong việc giáo dục tình cảm nhân cách đạo đức, giáo dục
tinh thần yêu nớc, tự hào Dân tộc .
Để giờ học lịch sử có hiệu quả đòi hỏi giáo viên có phơng pháp giảng dạy truyền
đạt kiến thức cụ thể cho từng đối tợng học sinh ở từng lớp học và đối với từng bài học
tiết học.
Thứ nhất: Yêu cầu giáo viên phải nắm đợc trình độ, khả năng nhận thức của
từng học sinh khối lớp để có phơng pháp cụ thể, phù hợp:
- Đối với lớp có nhiều học sinh theo học khối C thì ngoài việc cung cấp những
những kiến thức cơ bản trong SGK thì còn phải hớng dẫn cho các em đọc các tài liệu
tham khảo theo hớng dẫn của thầy. Hớng dẫn học sinh có thể chủ động nắm bắt kiến

sát từ đó giáo viên phát huy t duy, khả năng sáng tạo của các em.
- Bên cạnh đó giáo viên có thể sử dụng những kênh hình trong SGK, kênh hình tham
khảo su tầm để khai thác kiến thức, hiểu biết của học sinh chứ không chỉ sử dụng
kênh hình mang tính chất minh hoạ đơn thuần.
+ Khi giảng dạy lớp 10 trong bài Văn hoá cổ đại Phơng đông hay Hy Lạp -Rô
ma giáo viên có thể yêu cầu học sinh su tầm t liệu về thành tựu đó từ giờ học trớc, sau
đó các em tự trình bày kết quả của mình đã làm đợc. Các em có thể khai thác cả t liệu
kênh hình và kênh chữ. Bên cạnh đó giáo viên cho học sinh theo dõi đoạn phim ngắn
về Kim tự tháp- T liệu lấy trong Encarta để các em miêu tả về Kim tự Tháp- Ai Cập
để khắc sâu kiến thức đối với học sinh:
Kim tự Tháp Kêôp đợc xây dựng trên diện tích 600 ha với 2.030.000 khối đá,
mỗi khối nặng trung bình 2,5 tấn.Kim tự tháp cao 144m Giáo viên không cần nói
công trình kiến trúc đó đồ sộ sừng sững thì học sinh cũng cố thể cảm nhận thấy sự
hùng vĩ đồ sộ đấy từ đó các em có những đánh giá, khâm phục tài trí của những ngời
dân Ai Cập cổ đại và cảm nhận đợc rằng đằng sau những công trình kiến trúc đồ sộ
đó là xơng máu của bao nhiêu ngời dân đã đổ xuống
+ Khi dạy lịch sử phần lịch sử Việt Nam lớp 11 trong Chơng 1: Việt Nam từ
năm 1858 đến cuối thế kỉ XIX
Với nội dung trọng tâm kiến thức của chơng là quá trình xâm lợc Việt Nam của thực
dân Pháp và cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập của nhân dân ta giáo viên cần sử dụng
đoạn phim t liệu Việt Nam cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
Học sinh có thể quan sát đợc quá trình thực dân Pháp xâm lợc Việt Nam, đàn áp
phong trào yêu nớc của nhân ta nh thế nào, thái độ bạc nhợc, hèn nhát của triều đình
Nguyễn để giúp học sinh cụ thể hóa kiến thức một cách sinh động qua đó chủ động
tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức bài học tạo hứng thú trong giờ học đồng thời giáo dục t
tởng, tình cảm: thái độ căm ghét đối với thực dân Pháp, triều đình Huế . Giáo dục,
bồi dỡng truyền thống yêu nớc của dân tộc.
- Giáo viên su tầm và hệ thống t liệu: tranh, ảnh, phim theo từng bài cụ thể tạo thành
ngân hàng t liệu cho mình, trao đổi trong nhóm chuyên môn, trờng bạn Nh vậy khi
tìm t liệu soạn bài cho từng bài cụ thể sẽ rất nhanh và hiệu quả.

tranh
Ngời lãnh đạo Thắng lợi tiêu biểu
40
248
542
722
905
938
981
1077
Thế kỷ XIII
1407 - 1427
1785
1789
Thứ ba: Với từng bài giảng cụ thể giáo viên nên kết hợp các phơng pháp giảng
dạy lịch sử thật hiệu quả : phân tích, tờng thuật hay so sánh đánh giá, tạo những tình
huống nêu vấn đề để kích thích trí tò mò ham học hỏi của học sinh.Bên cạnh việc tạo
những tình huống nêu vấn đề thì giáo viên có thể kể những câu chuyện vui giúp học
sinh vừa th giãn mà vẫn phục vụ cho nhu cầu bài học. Thu hút sự chú ý của học sinh
Võ Anh Tuấn trờng THPT Trần Phú.
1858 1859 1867 1873 1883 1896
1914
1884
5
Chuyên đề sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
- din n chia s ti liu min phớ ca cng ng giỏo viờn!
ngay từ những câu hỏi mang tính gợi mở ngay từ đầu giờ mà giáo viên nêu ra.Một
trong những biện pháp s phạm là xác lập mối liên hệ giữa câu hỏi các sự kiện, hiện t-
ợng lịch sử trong bài.
Ví dụ :


Kết luận:
Để nâng cao chất lợng bộ môn lịch sử, thì trớc hết phải giáo viên phải có sự kết
hợp linh hoạt, sáng tạo các phơng pháp giảng dạy, đồ dùng phơng tiện giảng dạy
phong phú, dễ hiểu để tạo hứng thú đối với học sinh đồng thời thầy đóng vai trò hớng
dẫn, giúp các em chủ động lĩnh hội kiến thức, phát huy khả năng t duy sáng tạo của
mình. Tài liệu phần nào đã giúp tạo nên một giờ học lịch sử có hiệu quả, giúp các em
hiểu biết nắm bắt đợc sự kiện và bản chất của sự kiện lịch sử có kiến thức tham gia
các kỳ thi học kỳ hay học sinh giỏi
Chuyên đề cũng không thể tránh khỏi nhiều thiếu xót. Rất mong đợc sự đóng
góp ý kiến của đồng nghiệp.
Xin cảm ơn !
Ngời viết
Võ Anh Tuấn
Võ Anh Tuấn trờng THPT Trần Phú.
7