- 1 -
I. TÊN ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI
THỰC HÀNH BỘ MÔN HÓA HỌC LỚP 8 ”
II/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hóa học là bộ môn khoa học tự nhiên mà học sinh được tiếp cận muộn
nhất, nhưng nó lại có vai trò quan trọng trong nhà trường phổ thông. Môn hóa
học cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức phổ thông, rèn cho học
sinh óc tư duy sáng tạo và khả năng trực quan nhanh nhạy. Vì vậy giáo viên
bộ môn hóa học cần hình thành ở các em một số kĩ năng cơ bản, thói quen
học tập và làm việc khoa học, bên cạnh đó còn hình thành cho các em những
phẩm chất cần thiết như cẩn thận, kiên trì, trung thực, tỉ mỉ, chính xác đặc biệt
là kĩ năng thực hành bởi vì thông qua thí nghiệm tự làm mà học sinh có thể:
- Hình thành khái niệm, tính chất hóa học mới.
- Ôn tập, củng cố kiểm tra kiến thức thông qua thí nghiệm hóa học.
- Rèn luyện kĩ năng thực hành hóa học và áp dụng vào thực tế cuộc
sống một cách có khoa học.
Qua thực tế giảng dạy bộ môn hóa học khối 8,9 và hơn hai mươi mấy
năm qua, ngoài việc đảm bảo nghiệm ngặt đúng, đủ có chất lượng về nội
dung, chương trình, phương pháp bộ môn nhằm từng bước nâng cao chất
lương giảng dạy đại trà tôi đã bỏ ra biết bao công sức tìm tòi, phát hiện, tổ
chức bồi dưỡng đội ngũ học sinh năng khiếu hóa học nhất là học sinh giỏi
thực hành hóa học lớp 8 là môn học đầu tiên các em bắt đầu học tập, thực
hành hóa học bậc THCS khác với bộ môn khác như Ngữ Văn, Toán, Anh
Văn… học sinh có năng khiếu được phát hiện khá sớm ngay từ lớp 6 thậm chí
ở bậc tiều học còn hóa học đến năm lớp 8 các em mới được học tập. Hóa học
là môn khoa học thực nghiệm, việc dạy và học hóa ở trường phổ thông phải
gắn với thí nghiệm. Thông qua việc tổ chức dạy và học đầy đủ, có chất lượng
các bài thực hành nhất định học sinh sẽ hứng thú, ham thích kể cả say mê học
tập bộ môn hóa học, dù kiến thức mới mẻ nhưng các em tự tay thực hành,
nghiệm thu, đánh giá kết quả thí nghiệm, giải thích hiện tượng từ đó kiến
làm trung tâm của quá trình dạy học hoặc chưa tổ chức tốt các hoạt động
nhận thức giúp học sinh phát huy tích cực tính sáng tạo, kĩ năng tự học tập, kĩ
năng tìm tòi, phát hiện, tư duy kiến thức cũng như kĩ năng vận dụng kiến thức
hóa học để giải quyết một số vấn đề liên quan đến bộ môn.
- Kĩ năng thực hành của học sinh mới đảm bảo yêu cầu về mặt chương
trình, nội dung SGK quy định nên dẫn đến hệ quả rất lúng túng, thiếu cơ sở
khoa học từ khâu đánh giá kết quả học tập hóa học về kiến thức lẫn thực hành
của học đại trà từ đó công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành
không vững chắc, thiếu độ tin cậy cao, đôi khi cứ chạy theo“bệnh thành
tích”cứ hẹn lại lên: chọn, thành lập đội tuyển để bồi dưỡng tham dự các đội
khảo sát cấp phòng, cấp sở nhưng với cách làm vội vàng như thế tất nhiên kết
quả sẽ không bao giờ cao, đôi khi gây tác dụng ngược lại phong trào học sinh
giỏi của đơn vị mình: ( chọn trùng lặp học sinh giỏi từ 2 môn văn hóa trở lên
mà không tính đến yếu tố chủ thể học sinh có thực sự say mê, hứng thú, tự
giác theo đuổi bộ môn tới cùng hay không?) . Đặc biệt qua thực tế nhiều năm
học được phân công phụ trách công tác bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành hóa
học 8 ( kể cả hóa 9) tôi rút ra được một số tồn tại khá lớn trong khâu bồi
dưỡng học sinh giỏi thực hành đó là :
+ Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi hóa học là một bộ phận hữu cơ
không thể tách rời trong việc đổi mới phương pháp dạy - học của thầy và chất
lượng học sinh giỏi thực hành hóa học 8, có thể nói: “ chất lượng học sinh
giỏi thực hành tỉ lệ thuận với chất lượng đại trà của bộ môn”. Nhiều giáo
viên chưa thực sự quan tâm đến yếu tố này.
+ Kế hoạch tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành hóa học 8 chưa
được gia công đầu tư đúng mức ở các khâu xây dựng kế hoạch dài, tập trung,
ngắn hạn, giáo trình, giáo án, chuẩn bị mọi công cụ hỗ trợ dạy bồi dưỡng thực
- 3 -
hành, các hoạt động dạy theo góc , dạy theo nhóm, có thể thực hiện song hiệu
quả không cao, thực hiện kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng thực hành ( kể
cả kiến thức) còn mang đậm tính chủ quan của người thầy, thiếu sự đầu tư tạo
hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đó là : “ nâng cao dân trí , đào tạo nhân
lực , bối dưỡng nhân tài”, đáp ứng tốt nhất yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ
quốc và mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh. Ngoài
mục tiêu chung đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức ,
tri thức , sức khỏe , thẫm mĩ và nghề nghiệp trung thành với lí tưởng độc lập
dân tộc và chủ nghĩa xã hội , bồi dưỡng nhân cách , phẩm chất năng lực của
công dân… nhiệm vụ cao cả của ngành là tổ chức trường học, cán bộ, giáo
viên, nêu cao tinh thần trách nhiệm, nỗ lực phát hiện – bồi dưỡng khoa học
hiệu quả nhân tài cho tổ quốc mà công tác bồi dưỡng học sinh giỏi , năng
khiếu từ bậc trung học cơ sở mang giá trị nền tảng ban đầu, bước nhảy đà đầu
- 4 -
tiên càng được nâng niu , chăm sóc. Đề tài “Một số kinh nghiệm tổ chức bồi
dưỡng học sinh giỏi thực hành bộ môn Hóa học lớp 8” góp phần nâng cao
chất lượng dạy học hóa học 8 nói riêng bộ môn hóa 8,9 nói chung theo yêu
cầu dạy học tích cực mà ngành đã, đang thực hiện đồng thời tạo ra sự phối
hợp, bổ sung giữa dạy bồi dưỡng học sinh giỏi và dạy chính khóa đối tượng
đại trà giúp người thầy tự phấn đấu hoàn thiện tay nghề, đảm bảo yêu cầu đổi
mới phương pháp dạy học. Đề tài khơi gợi, định hướng, tổ chức các hoạt động
tự học, học nhóm, học hợp tác cho học sinh giỏi từ đó điều chỉnh và giúp các
em rèn luyện kĩ năng học tập tự giác, chủ động, sáng tạo làm hạt nhân nâng
cao chất lượng học tập bộ môn khối, lớp.
IV/ CƠ SỞ THỰC TIỄN: Qua trải nghiệm, thể hiện gần 6 năm học từ 2007-
2013. Đề tài “Một số kinh nghiệm tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi thực
hành bộ môn Hóa học lớp 8” hẳng năm được bổ sung, đúc kết kinh nghiệm
đến nay có thể khẳng định đã đạt được một số kết quả khả quan và giải quyết
thỏa đáng nhiều tồn tại trong công tác dạy học bộ môn hóa cũng như bồi
dưỡng học sinh giỏi thực hành:
1) Chất lượng học tập bộ môn hóa 8 được nâng cao, giữ vững liên tục
trong 6 năm học qua:
2) Chất lượng bộ môn hóa 8 năm học 2007-2008:
5
4
6
12.1
14.7
11.7
16.6
15
15
16
12
45.5
44.1
47.5
33.3
11
9
10
12
33.3
33.38
29.4
33.3
+ Tỉ lệ học sinh yếu trên 30 em.
+ Tỉ lệ học sinh khá, giỏi rất hạn chế.
* Chất lượng bộ môn hóa 8 năm học 2009-2010:
Khối
lớp 8
Tổng
số
23.5
12.5
15
15
17
21
46.9
46.9
50
65
4
3
3
1
12.5
9.4
8.8
3.1
- 5 -
- Tỷ lệ HS từ TB trở lên chiếm 91 % .
- HS giỏi, khá tăng lên rõ rệt, không có HS kém.
- Tỉ lệ HS yếu, thấp.
*Kết quả khảo sát học sinh giỏi thực hành trong những năm học đầu tiên:
Năm
học
Cấp thành
phố
Cấp tỉnh
Toàn đoàn cấp
tỉnh
hóa học 8
Chất lượng bồi dưỡng
ddưỡng
Học sinh giỏi thực hành
HS đạt
giải
Chất lượng
bộ môn
HS đạt
giải
- 6 -
chức cho học sinh thí nghiệm nhất thiết không được lơ là chủ quan đối tượng
của mình là học sinh giỏi.
V/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
Ngay từ đầu năm 2007-2008 sau khi được hiệu trưởng bổ nhiệm chức
danh Tổ Trưởng Chuyên môn Tổ: Hóa- Sinh- Thể dục, chịu trách nhiệm toàn
diện tổ, dạy hóa học khối 8, 9, bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành hóa học 8,
tôi bắt tay xây dựng, tổ chức, thể nghiệm đề tài “Một số kinh nghiệm tổ chức
bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành bộ môn Hóa học lớp 8” sau gần 6 năm
học với hàng chục lần bổ sung, điều chỉnh, đúc kết kinh nghiệm cả hai mặt lý
luận lẫn thực tiễn, đến tháng 4 năm học 2012-2013 có thể khẳng định đề tài
khá hoàn thiện hàng loạt biện pháp, giải pháp qua thể nghiệm đã được kiểm
chứng có hiệu quả đó là:
Biện pháp 1: Nâng cao chất lượng dạy học bộ môn hóa học 8 tạo động
lực nâng cao hiệu quả trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành
Hóa 8.
Với quan niệm muốn dạy học bồi dưỡng học sinh giỏi năng khiếu, thực
hành đạt yêu cầu cao trước hết người Thầy phải tự nỗ lực phấn đấu nâng cao
chất lượng dạy - học Hóa 8 đại trà, thường trực áp dụng đổi mới phương pháp
dạy học theo hướng tích cực hóa các hoạt động của học sinh.Chọn lọc những
trước những hiểm họa về môi trường do con người gây ra trong thời kì công
nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm tạo dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn. Có thể
nói môn hóa học trang bị cho các em những kiến thức cơ bản, tối thiểu để các
em khỏi bỡ ngỡ trong các tình huống gặp phải trong tự nhiên, trong cuộc
sống. Từ đó lý giải được các hiện tượng tự nhiên kì bí, bài trừ mê tín dị
đoan…
- Qua từng tiết học trong chương trình giáo viên khéo léo dẫn dắt các em
đến với các thí nghiệm do giáo viên biểu diễn và từ đó các em lại tự biểu
diễn các thí nghiệm từ đơn giản đến phức tạp thông qua 7 bài thực hành ở
SGK.
- Qua từng tiết học, giáo viên giúp các em việc vẽ hình, từ đó các em sẽ
yêu thích môn học hơn. Đây là cơ hội giáo viên phát hiện những học sinh
có năng khiếu vẽ hình đẹp là một tiêu chí cần phải có trong khi viết tường
trình và vẽ hình khi thực hành sau này .
b) Tổ chức tốt các tiết thực hành theo phân phối chương trình:
HS: Yêu cầu sự chuẩn bị của học sinh trước khi lên lớp phải đảm bảo:
- Bảng tường trình về nội dung thực hành, hóa chất, dụng cụ, cách tiến
hành. (nếu có thể tự kiếm những hóa chất tự có ở địa phương như vôi sống,
cát trắng, đường cát trắng, muối ăn…)
GV: - Phân nhóm học sinh ngay từ đầu năm học nhận lớp
- Chuẩn bị hóa chất, dụng cụ cho học sinh
- Lập kế hoạch cụ thể khi lên lớp(Giáo án)
- Dự đoán các tình huống có thể xảy ra trong quá trình thực hành
,GV: cần theo dõi từng nhóm, từng cá nhân để rèn luyện k• năng thực hành
và thao tác thực hành cho các em như: quan sát, biết nhận xét các hiện tượng
trong quá trình xảy ra và đặc biệt hơn cả các thí nghiệm biểu diễn phải thật sự
an toàn, tránh cháy, tránh nổ.
VD: Nếu thí nghiệm đốt cháy H
2
trong không khí hay trong khí O
1. Cho biết cách sử dụng đèn cồn ? (2,5đ)
2. Nêu công dụng của cốc thuỷ tinh, bình cầu đáy tròn và vẽ hình (2,5đ)
B) Phần thực hành : (30 phút, 5 đ)
Tách riêng từng chất ra khỏi hỗn hợp gồm muôi ăn và cát ?
Đáp án :
A) Phần lý thuyết :
1. Nêu đúng và đầy đủ các bước sử dụng đèn cồn (2,5 đ)
2. Nêu đúng và các công dụng của cốc thuỷ tinh (1,5 đ)
Vẽ hình đúng và đẹp (1 đ)
B) Phần thực hành :
- Thao tác an toàn (1 đ)
- Cho hỗn hợp vào nước khuấy đều (0,5 đ)
- Lọc bằng phễu, giấy lọc trên giá sắt (0,5 đ)
- Cô cạn dung dich bằng cốc sứ (1,0 đ)
- Sản phẩm muối tinh sạch, khô (1,0 đ)
- Sản phẩm cát khô, sạch (1,0đ)
Với bài khảo sát này giúp GV phát hiện ra các em có khả năng tư duy
cao, có kĩ năng về thực hành và vẽ hình đẹp, nếu còn yếu về mặt nào thì GV
có thể tiếp tục sửa sai cho các em trong quả trình bồi dưỡng tiếp theo….Từ
- 9 -
kết quả khảo sát, GV sẽ chọn 2 đến 4 em để bồi dưỡng và sau đó chọn lại còn
2 em tham gia dự thi cấp thành phố.
Biện pháp 3. Tập trung nghiên cứu, tự kiểm tra, rà soát, đối chiếu với
chương trình giảm tải, chuẩn kiến thức bộ môn để thiết kế chương trình
bồi dưỡng thực hành Hóa 8 :
Trên cơ sở kinh nghiệm đúc kết qua từng năm học, ngay từ tháng 7( trong
thời gian nghỉ hè), tôi tập trung nghiên cứu toàn bộ nội dung chương trình
SGK hóa học 8 đối chiếu với chương trình cập nhật của bộ, chương trình
giảm tải, yêu cầu chuẩn kiến thức kỷ năng. Đặc biệt nghiên cứu 7 bài thực
hành để thiết riêng chương trình bồi dưỡng thực hành môn hóa học lớp 8
*9. Bài thực hành 3: Dấú hiệu của hiện
tượng và phản ứng hóa học
Viết bảng
tường trình
Tuần
7,8
10.Tính chất hóa học của Oxi
Viết bảng
tường trình
*11 .Bài thực hành 4: Điều chế - thu khí
Oxi và thử tính chất của Oxi
Vẽ hình,
bảng tường
trình
- 10 -
Tuần
9,10
12.Tính chất hóa học của Oxi:
-Sắt cháy trong khí Oxi
-Lưu huỳnh cháy trong khí Oxi
-Phot pho cháy trong khí Oxi
Vẽ hình,
bảng tường
trình
Tuần
11,12
*13.Bài thực hành 5: Điều chế - thu khí
Hidro và thử tính chất của Hidro
Vẽ hình,
- Áp dụng phù hợp các chuyên đề
- Ứng dụng công nghệ thông tin vào thực hành qua bản đồ tư duy:
Bài thực hành 3
DẤU HIỆU CỦA HIỆN TƯỢNG VÀ PHẢN ỨNG HÓA HỌC
I/ MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Phân biệt được hiện tượng vật lí và hiện tượng hóa học
- Nhận biết được dấu hiệu có phản ứng hóa học xảy ra
- 11 -
2. Kĩ năng
- Tiếp tục rèn luyện để thực hiện thành thạo các thao tác thí nghiệm như lấy
hóa chất, sử dụng dụng cụ, hòa tan chất rắn trong nước, đun nóng ống
nghiệm.
- Rèn luyện kĩ năng quna sát, nhận xét các hiện tượng thí nghiệm
I/ NỘI DUNG
1. Thí nghiệm hòa tan và đun nóng thuốc tím
2. Thí nghiệm thực hiện phản ứng với Canxihiđroxit.
III/ DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT
1. Dụng cụ dùng cho mỗi nhóm
Ống nghiệm (6), ống dẫn bằng thủy
tinh hình chữ L (1), đũa thủy tinh (1),
kẹp ống nghiệm (1), giá để ống
nghiệm (1), giá để ống nghiệm (1),
đèn cồn (1)
2. Hóa chất
Kali pemanganat (thuốc tím) : 1 gam
Nước vôi trong : 10 ml
Cây hương (hoạc que đốm), nước cất
IV/ LƯU Ý VỀ AN TOÀN TRONG THÍ NGHIỆM
- Khi thực hiện phản ứng đun nóng ống nghiệm chứa hóa chất phải cẩn thận,
- 12 -
tinh thể thuốc tím xuống đáy ống nghiệm). Kẹp ống nghiệm
bằng kẹp gỗ hoặc kẹp trên giá thí nghiệm.
Dùng đèn cồn đun nóng ống nghiệm. Khi đưa cây hương (hoặc
que đóm) còn tàn đỏ vào miệng ống nghiệm, cây hương bùng
cháy (hình 14) (dấu hiệu có oxi thoát ra từ thuốc tím). Khi cây
hương không còn bùng cháy thì dừng đun. Để nguội, cho
khoảng 3 ml nước vào ống nghiệm (2) lắc mạnh. Quan sát màu
dung dịch. Trả lời câu hỏi 1,2,3.
Câu hỏi 1: Nêu các thao tác chính trong thí nghiệm này.
Trả lời:
………………………………………………………………………………
Câu hỏi 2: Mô tả các hiện tượng đã quan sát được. Cho biết sự khác
nhau khi cho nước vào bể hòa tan chất trong ống nghiệm (1) và ống nghiệm
(2)? Chất rắn trong ống nghiệm (2) có tan hết không?
Trả lời:
- Hiện tượng quan sát được:
Ống nghiệm (1) ………………………………………………Ống nghiệm (2)
………………………………………………………………………………
Cho thuốc tím vào ống nghiệm (2) nung nóng, thử bằng cây hương (đóm còn
tàn đỏ)
………………………………………………………………………………
Khi que hương không còn bùng cháy, để nguội rồi cho nước vào ống nghiệm
(2), lắc mạnh
………………………………………………………………………………
- Sự khác nhau khi hòa tan chất rắn trong ống nghiệm (1) và ống nghiệm (2).
Ống nghiệm (1) Ống nghiệm (2)
Màu dung
dịch
) ( hình 16). Quan sát hiện tượng. Trả lời câu hỏi
4,5.
Câu hỏi 4:
Nêu thao tác chính của thí nghiệm này.
Trả lời:
Câu hỏi 5: Mô tả hiện tượng quan sát được. Dấu hiệu nào chứng tỏ có phản
ứng hóa học xảy ra.
Trả lời:
- Hiện tượng quan sát được:
Khi thổi hơi thở vào hai ống nghiệm:
Ống nghiệm(1) ………………………………………………………………
Ống nghiệm (2) ……………………………………………………………….
Khi cho dung dịch Na
2
CO
3
vào:
Ống nghiệm (1) ………………………………………………………………
Ống nghiệm (2) ………………………………………………………………
-Dấu hiệu có hiện tượng hóa học xảy ra:
Chú ý: Sau khi làm thí nghiệm phải thu dọn hóa chất, dụng cụ thí nghiệm, vệ
sinh phòng thí nghiệm sạch sẽ, gọn gàng theo sự hướng dẫn của thầy cô.
Bài thực hành 5
ĐIỀU CHẾ - THU KHÍ HIĐRO VÀ THỬ TÍNH CHẤT CỦA KHÍ
HIĐRO
I/ MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Củng cố kiến thức về:
lẫn khí oxi không bằng cách thu khí H
2
đó vào ống nghiệm nhỏ rồi đốt ở
miệng ống nghiệm. Nếu H
2
là tinh khiết thì chỉ nghe tiếng nổ nhỏ, nếu H
2
có
lẫn O
2
( hoặc không khí) tiếng nổ mạnh.
- Làm thí nghiệm với axit phải cẩn thận, không để dây vào người.
V/ PHIẾU THỰC HÀNH
Thứ ngày tháng năm
1. Phần đánh giá của thầy cô giáo
Nhận xét Điểm
Thao tác thí
nghiệm
(3đ)
Kết quả thí
nghiệm
(3đ)
Giải thích
kết quả
(3đ)
Ý thức thái
độ (1đ)
Tổng số
(10đ)
2. Phần thực hành
Cách làm :
- điều chế hidro từ dung
dịch axit clohidric và kẽm
trong ống nghiệm (1)
(hình 22a).
- Lắp ốn nghiệm (2) lên đầu vuốt nhọn ống dẫn thủy tinh để thu khí hidro
(hình 22b). Giữ cho ống nghiệm đứng thẳng, miệng ống úp xuống dưới. Sau
khoảng nửa phút, đưa miệng ống nghiệm vào gần ngọn lửa đèn cồn (hình
22c), trả lời các câu hỏi 3,4.
Câu hỏi 3: Nêu các thao tác chính trong thí nghiệm này.
Trả lời:
Câu hỏi 4: Hãy nêu hiện tượng quan sát được. Viết phương trình hóa
học của phản ứng đốt khí hidro. Tại sao khi phản ứng giữa Zn và dung dịch
HCl xảy ra, phải sau khoảng nửa phút mới thu khí hidro vào ống nghiệm để
thử.
- 16 -
Trả lời:
- Hiện tượng quan sát được:
- Phương trình hóa học của phản ứng đốt cháy khí hidro:
- Khi phản ứng giữa Zn và dung dịch HCl xảy ra phải sau nửa phút mới thu
khí hidro để thử vì:
c) Thí nghiệm 3: Hidro khử đồng (II) oxit
Cách làm:
- Cho 4-5 hạt kẽm vào ống nghiệm chứa khoảng 10 ml dung dịch HCl. Sử
dụng nút cao su có ống dẫn khí hình chữ Z xuyên qua. Sục nhẹ một đầu ống
thủy tinh chữ Z vào bột đồng (II) oxit, rồi hướng miệng ống lên cho CuO rơi
vào đáy ống dẫn thủy tinh tạo thành một lớp mỏng.Đậy miệng ống nghiệm
bằng nút cao su trên. Kẹp ống nghiệm nằm nghiêng trên giá thí nghiệm cải
các mặt.
- Tuyệt đối đảm bảo nghiêm ngặt quy tắc an toàn trong phòng thí nghiệm và
cách sử dụng hóa chất: bằng cách mỗi học sinh trong trang vở ghi chép đều có
dán tờ đánh vi tính về 2 nội dung yêu cầu trên dể không bao giờ quên- Qua tổ
chức thí nghiệm em nào vi phạm tôi đều có các hình thức xử phạt thích đáng
tùy theo mức lỗi vi phạm (phê bình, cho dừng tham gia thí nghiệm, chép phạt
nội qui an toàn thí nghiệm)
Trong suốt những năm học qua các thế hệ đội tuyển học sinh thực hành
của trường không có em nào vi phạm.
- Thường trực theo dõi, uốn nắn, bồi dưỡng để học sinh giỏi tích cực học tập,
tự học, tự giác, tự sáng tạo.
Đội tuyển học sinh giỏi ít từ 6 em đến 8 em (lần 1) qua thi rút lại còn 2
đến 4 em ( lần 2) và cuối cùng chọn lại 2 em để đi thi, nên có điều kiện để tôi
theo dõi uốn nắn kịp thời mọi biểu hiện .
Về phần tôi qua mỗi buổi bồi dưỡng quan sát các em và tôi luôn tự hỏi
mình, nhắc nhở bản thân :” học sinh có hứng thú say mê học tập, có tập trung
chú ý tới bài thực hành, có tự giác tìm tòi, có khám phá sáng tạo trong thực
nghiệm hay không? Các k• năng so sánh – phân tích – kiểm tra và tự đánh giá
kết quả học tập ở mỗi em thể hiện như thế nào? Ngoài việc ý thức thực hiện
các nhiệm vụ học tập được giao tinh thần hợp tác học tập ở nhóm, góc ra sao,
hiểu bài nhưng phải biết trình bày, biết báo cáo thực hành lại theo cách riêng
của mình một cách thuyết phục nhằm giải quyết các vấn đề thí nghiệm. Bên
cạnh đó tôi cũng không quên tìm hiểu cuộc sống, hoàn cảnh của các em ra
sao…”
- Với giải pháp này giúp tôi khẳng định kết quả của sự đổi mới, phương pháp
theo hướng tích cực hóa học tập của học sinh, bồi dưỡng quá trình diễn ra bên
trong của người học, hoạt động chủ thể một cách tích cực và tự giác từ đó mới
tạo ra sự hứng thú thực sự trong các em mà hứng thú tự giác là tiền đề tạo ra
nên tích cực. Bên cạnh đó chất lượng các bài thực hành được nâng cao rất rõ
nét, giải pháp còn giúp tôi chọn lọc trừ dẫn một số ít học sinh không đáp ứng
2
?
Trong các thí nghiệm học sinh thường chỉ có thói quen cố gắng lắp theo
đúng mẫu chứ rất hiếm khi suy nghĩ k• tại sao lại làm như vậy. Câu hỏi này
giúp học sinh phải quan sát những chi tiết rất nhỏ và phán đoán về tác dụng
của nó.
Câu 4: Có thể lắp dụng cụ điều chế H
2
trong hình vẽ được không? Tại sao?
Năm học Cấp thành phố Cấp tỉnh
2007-2008 - 1 giải khuyến khích
- 1 giải ba
2008-2009 - 1 giải ba
- 1 giải khuyến khích
2009-2010 - 1 giải nhất
- 1 giải nhì
- 1 giải ba
2010-2011 - 2 giải nhất - 1 giải 3
2011-2012 - 1 giải nhất
- 1 giải nhì
- 1 giải nhất
- 1 giải khuyến khích
2012-2013 - 2 giải nhất - 1 giải nhất
- 19 -
Câu hỏi này cũng tăng cường khă năng quan sát của học
sinh để phát hiện ra điểm sai. Bên cạnh đó để trả lời đúng và đầy đủ câu hỏi,
học sinh phải dựa vào kiến thức mấu chốt là hiđro là khí rất nhẹ, nhẹ hơn
không khí, rồi vận dụng kiến thức này để trả lời.
Câu 5: Nếu dẫn luồng khí H
2
- 20 -
Biện pháp 7. Huy động sức mạnh tổng hợp từ các lực lượng trong nhà
trường để hổ trợ nâng cao chất lượng, thành tích đội tuyển:
a) Tích cực tham mưu với lãnh đạo nhà trường, xây dựng kế hoạch bồi
dưỡng HS giỏi thực hành ngay từ đầu năm học:
Trước ngày tựu trường ( đầu tháng 8) hằng năm tôi đều tham mưu với lãnh
đạo nhà trường và trình dự thảo kế hoạch tổ chức bồi dưỡng HS giỏi thực
hành Hóa 8 để lãnh đạo duyệt, cho phép triển khai thực hiện đồng thời yêu
cầu bổ sung về nội dung, biện pháp tổ chức bồi dưỡng cũng như nắm bắt
những kiến nghị của tôi vể trang thiết bị, hóa chất, các điều kiện thiết yếu cần
tu bổ, mua sắm mới để phục vụ công tác dạy và học hóa 8,9 nói chung và dạy
bồi dưỡng nói riêng. Bằng văn bản trao đổi, năm học nào nhà trường cũng
mua sắm, tu bổ trang thiết bị cho phòng bộ môn cũng như quản lí sát sao công
tác bồi dưỡng HS giỏi hằng tuần, kịp thời hỗ trợ tôi tháo gỡ những khó khăn
nảy sinh. Đây là niềm động viên tinh thần đáng quí và đáng trân trọng giúp cô
trò chúng tôi ra sức phấn đấu đạt thành tích hơn nữa….
b)Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm HS được bồi
dưỡng:
- Bằng kinh nghiệm thực tiễn qua công tác bồi dưỡng HS giỏi nhiều năm
liền đạt thành tích cao cũng có phần đóng góp to lớncủa quí cha mẹ con em
tham gia bồi dưỡng. Trong những phiên họp tôi trình bày, phân tích cặn kẽ có
dẫn chứng cụ thể tất cả các ưu khuyết điểm trong học tập của HS, chỉ ra
hướng khắc phục, trong đó về trách nhiệm cha mẹ phải hỗ trợ nội dung nào?
- Vì bộ môn thực hành, đa số dụng cụ là thủy tinh, nhưng có một số dụng
cụ GV và HS phải tự làm: như muỗng đốt hóa chất rắn, cây nhọn gắp than,
hoặc các thỏi gỗ vuông để kê đèn cồn …., tôi thường được phụ huynh tận tình
giúp đỡ.
- Bên cạnh bản thân tôi luôn lắng nghe, ghi chép tất cả lượng thông tin từ học
trò ,cha mẹ để có hướng phát huy mặt mạnh, điều chỉnh mặt tồn tại, trao đổi
trực diện k• năng giáo dục ( điểm tốt, điểm chưa tốt) hoặc qua trao đổi trực
3
14 37,
8
7 18,
9
0 0 0 0
8/3 35 12 34.
3
11 31.
4
10 28.
6
2 2.9 0 0
8/4 37 18 48.
6
4 10.
8
14 37.
8
1 2.7 0
2. Thành tích đội tuyển HS giỏi thực hành Hóa 8 dự khảo sát cấp
tỉnh, cấp thành phố liên tục đạt các giải thưởng tập thể, cá nhân
Năm
học
Cấp thành
phố
Cấp tỉnh
Toàn đoàn cấp
tỉnh
Ghi chú
lượng dạy học bồi dưỡng HS giỏi thực hành Hóa 8 và ngược lại.
4. Qua thể nghiệm đề tài với thời gian khá dài đã giúp cho giáo viên bộ
môn Hóa học 8 đúc kết, bổ sung, nghiên cứu chọn ra nội dung, phương
pháp hiệu quả nhất áp dụng dạy học bộ môn nói chung dạy học bồi
dưỡng HS giỏi thực hành nói riêng:
- Có thể tự hào, hãnh diện trong quá trình thể nghiệm đề tài này cộng với
tinh thần trách nhiệm cao, lòng say mê cống hiến cho nghề, nỗ lực phấn đấu
nâng cao tay nghề tính đến năm học 2012-2013 bản thân đã:
- Đảm bảo tốt yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực
hóa các hoạt động học tập của HS ( Dạy học tích cực) vào thực tiễn dạy học
Hóa 8,9, dạy bồi dưỡng HS giỏi bộ môn được tổ viên và đồng nghiệp mến mộ
- Liên tục giữ vững các danh hiệu thi đua của Ngành .
Như vậy, thành tích thi đua cá nhân đạt được cũng có phần to lớn từ
thành tích, hiệu quả trực tiếp bồi dưỡng đội tuyển HS giỏi thực hành Hóa học
8 cuả nhà trường .
Truyền thụ kiến thức, đảm bảo chuẩn kiến thức k• năng hóa học 8, 9 cho
học sinh một cách khoa học và hiệu quả.
- Giáo viên đã hướng dẫn học sinh làm tốt các bài tập thực nghiệm hóa
học 8,9 và đạt được nhiều kết quả thực chất.
VII. KẾT LUẬN:
Đề tài “Một số kinh nghiệm tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi thực
hành bộ môn Hóa học lớp 8” được triển khai thể nghiệm liên lục gần 6 năm
học từ 2007 đến tháng 4/ 2013 trên đối tượng HS giỏi thực hành Hóa học 8
nhiều khóa lớp của nhà trường đồng thời có quan tâm bồi dưỡng các em trong
đội tuyển ngay tại lớp của mình các giờ nội ngoại khóa đạt kết quả cao nhờ
tính kiên trì, tinh thần trách nhiệm cao của giáo viên qua việc tổ chức các biện
pháp liên hoàn từ nổ lực nghiên cứu, nắm vững chuẩn kiến thức, rèn k•
năng ,năng lực sáng tạo cho HS trong thực hành Hóa học 8. Nắm vững nội
- 23 -
dung, hình thức đổi mới, đánh giá kết quả học tập Hóa 8 trong đó phải kể
thu thập trong quá trình giảng dạy, với khả năng và kinh nghiệm có hạn chắc
rằng phần trình bày sẽ còn những thiếu sót, hạn chế. Rất mong sự đóng góp
của đồng nghiệp để việc giảng dạy thực hành môn Hóa học ngày càng đạt
được chất lượng cao hơn
VIII. ĐỀ NGHỊ.
Đối với đề tài này thực chất không phải là mới, nhưng để áp dụng có
hiệu quả xin có một số đề nghị sau:
+ Về phía nhà trường: Nhằm đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng dạy
học bộ môn Hóa học 8,9 nói chung, đội tuyển HS giỏi thưch hành nói riêng
- 24 -
cần cung cấp thêm những đầu sách tham khảo về bài tập trắc nghiệm Hóa học
nhà trường cần khẩn trương huy động nguồn kinh phí (Nhà nước – xã hội
hóa) để tu bổ sửa chữa trang thiết bị phòng bộ môn Hóa đã có hiện tượng
xuống cấp, mua sắm mới trang thiết bị- hóa chất phục vụ theo yêu cầu
chuyên sâu từ tổ nhóm Hóa, giáo viên Hóa hằng năm, mỗi học kỳ.
+ Về phía địa phương và phụ huynh cần tạo điều kiện cho các em có
thời gian học, theo dõi, giúp đỡ để các em có điều kiện tiếp xúc với nhiều
luồng kiến thức nhằm thúc đẩy quá trình học tập của các em tốt hơn.
+ Đối với cấp trên cần luôn tổ chức các đợt tập huấn về cách sử dụng
một số đồ dùng dạy học mới để từ đó các đồng nghiệp giáo viên giao lưu học
hỏi, trau dồi thêm, tích lũy thêm cho mình những kiến thức phục vụ cho việc
giảng dạy nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy và học thực hành tốt nhất,
đáp ứng nhu cầu thực tế của xã hội.
IX. PHẦN PHỤ LỤC.
MA TRẬN ĐỀ KHẢO SÁT CHỌN HS GIỎI HÓA 8 ( Vòng 2)
A)Phần lý thuyết : (30 phút, 4 đ)Thời gian 20 phút
Nội dung
kiến thức
Mức độ nhận thức
Cộng
câu
Tổng số
điểm
2 câu
1,0 đ
1 câu
1,0 đ
2 câu
0,5 đ
1 câu
0,5 đ
1câu
0,5đ
1 câu
0, 5 đ
8 câu
4, 0 đ
B) Phần thực hành : (6 điểm) ) Thực hiện trong thời gian 40 phút.
3. Qui tắc
an toàn 0,5đ 0,5 đ 1,0đ
- 25 -
PTN
4. Kĩ năng
biễu diễn
thí nghiệm
thành công
1,0đ 1,5 đ 1,5 đ 4,0 đ
5. Sản
phẩm đẹp 0,5 đ 0,5 đ 1,0 đ