ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC:
PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CÔNG CHÚNG

Đại học Quốc gia Hà Nội
Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Báo chí
Bộ môn: Văn hóa Truyền thông 1. Thông tin về giảng viên:
- Họ và tên: Vũ Trà My
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ, giảng viên
- Thời gian, địa điểm làm việc: sẽ thông báo cho sinh viên trong buổi học đầu
tiên của môn học
- Địa chỉ liên hệ: Phòng 105, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội-
- Điện thoại: 04.8581078
- Email:
- Các hƣớng nghiên cứu chính: Lý thuyết truyền thông, Truyền thông hiện đại,
Công chúng truyền thông.
- Các giảng viên tham gia giảng dạy: theo điều hành của Bộ môn Văn hóa -
Truyền thông
- Địa chỉ liên hệ: Khoa Báo chí, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

2. Thông tin chung về môn học:
- Tên môn học: Phƣơng pháp nghiên cứu công chúng
Tiếng Anh: Audience research methodology
- Mã môn học: JOU2016
- Số tín chỉ: 02
- Môn học: Lựa chọn

2

3
chúng với những hiện tƣợng truyền thông và xu hƣớng phát triển của
truyền thông đại chúng.
- Kỹ năng:
Sinh viên biết chọn và vận dụng phƣơng pháp nghiên cứu phù hợp để tìm
hiểu nhu cầu, sở thích, mục đích và cách thức công chúng tham gia hoạt
động truyền thông.
Sinh viên rèn luyện kỹ năng thu thập số liệu, cứ liệu; kỹ năng phân tích,
tổng hợp số liệu, cứ liệu để nghiên cứu công chúng nhằm nhận diện mục
đích, nhu cầu, sở thích của công chúng, và tƣơng quan của những hiện
tƣợng này với sự phát triển của truyền thông đại chúng để có thể đƣa ra
những quyết định truyền thông đúng đắn và hiệu quả.
Sinh viên trau dồi khả năng tƣ duy tổng hợp và phân tích; tạo đƣợc thói
quen nhìn nhận hoạt động truyền thông từ phía công chúng truyền thông,
phục vụ công chúng truyền thông;
Sinh viên có kỹ năng và phƣơng pháp để nghiên cứu phản hồi và đánh
giá hiệu quả của hoạt động truyền thông;
- Thái độ:
Sinh viên hiểu đƣợc vai trò của môn học trong hoạt động nghiên cứu báo
chí - truyền thông nói riêng, hiểu đƣợc mục đích và khả năng ứng dụng
của môn học trong hoạt động nghiên cứu khoa học tại trƣờng cũng nhƣ
trong thực tiễn hoạt động nghề nghiệp;
Sinh viên hình thành bƣớc đầu phƣơng pháp tƣ duy, làm việc khoa học;
Sinh viên học và áp dụng đƣợc phƣơng pháp học tập hiện đại: chủ động,
độc lập và khoa học.

4
3.2. Mục tiêu chi tiết của môn học
Nội dung
Bậc 1

Nêu thuật ngữ,
phân tích các quan
niệm và nêu khái
niệm công chúng
truyền thông

Nêu, phân tích
và so sánh đặc
điểm của công
chúng truyền thông
truyền thống và
công chúng truyền
thông hiện đại
Nội dung 2
Quan hệ
giữa công
chúng
truyền
thông và
chủ thể
truyền
thông
Nêu, phân tích
vai trò, vị thế của
công chúng trong
quá trình truyền
thông với tƣ cách
là đối tƣợng tiếp
nhận thông tin.
Hiểu đƣợc vấn

quán truyền thông
của công chúng
truyền thông hiện
đại
Phân tích, đáng
giá, chứng minh vị
thế của công chúng
truyền thông với tƣ
cách là đối tƣợng
tiếp nhận thông tin
Lý giải đƣợc
hiệu quả truyền
thông và dƣ luận
xã hội từ góc độ
tiếp cận: công
chúng truyền thông
- đối tƣợng tác
động của truyền
thông
Từ những phân
tích, lý giải, chứng
minh đƣợc vị thế
của công chúng
truyền thông với tƣ
cách ngƣời truyền
tin
Nội dung 3
Nghiên cứu
Nêu đƣợc vai
trò của nghiên cứu
Nắm đƣợc
những thành tựu
nghiên cứu và
quan điểm về công
chúng truyền thông
của các nhà nghiên
cứu trong mỗi giai
đoạn
Khái quát về
những thành tựu
nghiên cứu công
chúng truyền thông
quan trọng của
nghiên cứu công
chúng trong hoạt
động nghiên cứu
truyền thông và
trong việc hoạch
định chiến lƣợc
truyền thông
Liên hệ đƣợc
đặc điểm của công
chúng truyền thông
trong mỗi giai
đoạn với các hiện

Nội dung 5
Chọn mẫu
Nắm đƣợc khái
niệm tổng thể/
nghiên cứu tổng
thể và mẫu/ nghiên
cứu chọn mẫu

Hiểu đƣợc thế
nào là khung chọn
mẫu
Nắm đƣợc
những nguyên tắc
về chọn mẫu xác
xuất, phi xác xuất
Hiểu đƣợc
những đặc tính của
nghiên cứu tổng
thể hoặc nghiên
cứu chọn mẫu

Phân biệt đƣợc
các loại khung
chọn mẫu
Nắm đƣợc
những thao tác cơ
bản của từng loại
khung chọn mẫu
Phân tích, lý
giải đƣợc những

sát
Nội dung 7
Phƣơng
pháp nghiên
cứu tài liệu
Nắm đƣợc khái
niệm, đặc tính, các
bƣớc thực hiện,
các dạng của
phƣơng pháp
nghiên cứu tài liệu
Khái niệm, đặc
tính, các bƣớc thực
hiện và khả năng
ứng dụng các dạng
của phƣơng pháp
nghiên cứu tài liệu
Ứng dụng đƣợc
phƣơng pháp
nghiên cứu tài liệu
để thực hiện một
phần của hoạt
động nghiên cứu
cụ thể
Nội dung 8
Phƣơng
pháp điều
tra

Nắm đƣợc khái

phỏng vấn trong
nghiên cứu
Nội dung 9
Một số
phƣơng
pháp nghiên
cứu khác
Hiểu đƣợc
những vấn đề cơ
bản của các
phƣơng pháp:
- chuyên gia
- thực nghiệm
- trắc nghiệm
- nghiên cứu quỹ
thời gian
Biết đƣợc khả
năng ứng dụng của
các phƣơng pháp
nghiên cứu chuyên
gia/ thực nghiệm/
trắc nghiệm/
nghiên cữu quỹ
thời gian
Có thể vận
dụng và kết hợp
các phƣơng pháp
nghiên cứu chuyên
gia/ thực nghiệm/
trắc nghiệm/

đích của các
phƣơng pháp công
cụ thống kê
Hiểu đƣợc vấn
đề sai số trong
thống kê
pháp đo lƣờng
Nắm đƣợc các
thao tác cơ bản
phân tổ thống kê,
phân tích nhân tố,
phân tích phân
loại…
Nắm đƣợc các
thao tác cơ bản khi
sử dụng các công
cụ thống kê
Tìm đƣợc sai số
cho phép trong
thống kê

Vận dụng đƣợc
các thao tác xử lý
dữ kiện trong
nghiên cứu cụ thể

Tiến hành đƣợc
việc đo các giá trị
và đại lƣợng từ
những số liệu thu

Từ những kết
quả phân tích, rút
ra đƣợc những kết
luận có ý nghĩa
khoa học Viết báo cáo
hoàn chỉnh

4. Tóm tắt nội dung môn học:
Môn học Phương pháp nghiên cứu công chúng cung cấp kiến thức cơ
bản về công chúng truyền thông, trang bị phƣơng pháp tiếp cận nghiên cứu
công chúng truyền thông từ góc độ xã hội học - truyền thông đại chúng.
Môn học giới thiệu những phƣơng pháp khoa học đƣợc sử dụng trong
nghiên cứu công chúng truyền thông; đặc điểm, khả năng ứng dụng và hiệu qủa
của mỗi phƣơng pháp trong từng tình huống nghiên cứu.
Quy trình học kết hợp lý thuyết, thực hành, tự nghiên cứu giúp sinh viên
vận dụng đƣợc kiến thức lý luận về công chúng truyền thông, áp dụng các
phƣơng pháp phù hợp trong tình huống nghiên cứu cụ thể.

8
Môn học hữu ích cho quá trình học tập, nghiên cứu khoa học sinh viên;
có thể ứng dụng trong thực tiễn tác nghiệp ở những lĩnh vực nhƣ quan hệ công
chúng, báo chí điều tra v.v

5. Nội dung chi tiết môn học:
Nội dung 1. Công chúng truyền thông
1.1. Khái niệm “công chúng truyền thông”
1.1.1. Thuật ngữ

Nội dung 4. Phƣơng pháp nghiên cứu
1.9. Định lượng:
1.9.1. Khái niệm
1.9.2. Đặc tính
1.9.3. Khả năng ứng dụng
1.9.4. Các phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng
1.10. Định tính:
1.10.1. Khái niệm
1.10.2. Đặc tính
1.10.3. Khả năng ứng dụng
1.10.4. Các phƣơng pháp nghiên cứu định tính
1.11. Các bước tiến hành nghiên cứu
Nội dung 5. Chọn mẫu
1.12. Khái niệm tổng thể và mẫu chọn
1.12.1. Tổng thể và nghiên cứu tổng thể
1.12.2. Mẫu và nghiên cứu chọn mẫu
1.13. Cách chọn mẫu
1.13.1. Khung chọn mẫu
1.13.2. Chọn mẫu xác xuất
1.13.3. Chọn mẫu phi xác xuất
Nội dung 6. Phƣơng pháp quan sát
1.14. Khái niệm
1.15. Đặc tính
1.16. Các bước thực hiện
1.17. Khả năng ứng dụng
Nội dung 7. Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu
1.18. Phương pháp phân tích tài liệu
1.18.1. Khái niệm

10

1.26.2. Thang đo
1.27. Phương pháp xử lý dữ kiện

11
1.27.1. Phân tổ thống kê
1.27.2. Phân tích nhân tố
1.27.3. Phân tích phân loại
1.28. Các phương pháp công cụ thống kê
1.28.1. Các đại lƣợng đo xu hƣớng tập trung
1.28.2. Các đại lƣợng đặc trƣng cho sự biến đổi:
1.28.3. Các đại lƣợng đo mối quan hệ giữa các hiện tƣợng
1.29. Sai số trong thống kê
Nội dung 11. Phân tích thông tin và báo cáo kết quả
1.30. Mô tả và phân tích dữ liệu
1.30.1. Phân tích biến đơn
1.30.2. Phân tích tƣơng quan giữa hai biến
1.30.3. Phân tích tƣơng quan giữa hơn hai biến
1.31. Báo cáo kết quả nghiên cứu

6. Học liệu:
6.1. Học liệu bắt buộc:
1. Nguyễn Văn Dững, Đỗ Thị Thu Hằng. Truyền thông: Lý thuyết và kỹ năng
cơ bản. Nxb. Lý luận chính trị. H.2006. Tài liệu có tại Thƣ viện Học viện
Báo chí - Tuyên truyền. 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội.
2. Trần Hữu Quang. Xã hội học báo chí. Nxb Trẻ. Tp Hồ Chí Minh.2006. Tài
liệu có tại Thƣ viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
3. Phạm Văn Quyết, Nguyễn Quý Thanh. Phương pháp nghiên cứu xã hội học.
Nxb. ĐHQGHN. H.2001. Tài liệu có tại Trung tâm Thông tin - Thƣ viện,
Trƣờng Đại học KHXH& NV, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
6.2. Học liệu tham khảo

Communication: A practical guide. Bedford/ St. Martin’s. New York, 2000.
Tài liệu photocopy.
14. Roger D. Wimmer, Joseph R. Dominick. Mass Media Research: An
Introduction. Wadsworth Publishing Company. California, 1994. Tài liệu
photocopy.

13
7. Các hình thức tổ chức dạy học:
7.1. Lịch trình chung:

Nội dung
Hình thức tổ chức dạy môn học
Tổng số
Lên lớp
Tự học
xác định

Lý thuyết
Bài tập
Thảo luận
Nội dung 1
tuần 1
2
2
Nội dung 2
tuần 2
1

1
Nội dung 7
tuần 7
1
1
Nội dung 8
tuần 8,9,10
2
2

2
(tuần 10)
6
Nội dung 9
tuần 11
2
2
Nội dung
10 tuần
12,13
3

7.2. Lịch trình cụ thể cho từng nội dung
Tuần 1 Nội dung 1: Công chúng truyền thông
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
2 giờ tín chỉ

Mục đích, yêu cầu
môn học
- Phƣơng pháp học
- Các dạng bài tập
- Tài liệu tham khảo
1.1. Khái niệm “Công
chúng truyền thông”
- Thuật ngữ
- Các quan niệm về
công chúng truyền
thông
- Định nghĩa “Công
chúng truyền thông”
- Một số khái niệm
công cụ khác
1.2. Đặc điểm của

Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
2 giờ tín chỉ
Trên lớp
2. Mối quan hệ giữa
công chúng truyền
thông và chủ thể
truyền thông
2.1. Công chúng
truyền thông - đối
tƣợng tiếp nhận thông
tin
- Công chúng tiềm
năng và Công chúng
thực tế
- Nhu cầu tiếp nhận
thông tin
- Tập quán tiếp nhận
thông tin
2.2. Công chúng
truyền thông - đối
tƣợng tác động của
truyền thông
- Hiệu quả truyền thông
16
quán truyền thông
- Từ phản hồi đến
phát tán thông tin
3. Các hƣớng nghiên
cứu công chúng
truyền thông
3.1. Nghiên cứu nhu
cầu thông tin
3.2. Nghiên cứu hiệu
quả tác động
3.3. Nghiên cứu phản
hồi
3.4. Nghiên cứu tập
quán truyền thông

Tuần 3. Nội dung 3: Nghiên cứu công chúng truyền thông (tiếp)
Hình thức tổ
chức dạy học

cứu công chúng - Bài
tập
nhóm

17
truyền thông
trên thế giới Viết Tiểu luận về sự
phát triển của lĩnh vực
nghiên cứu công
chúng truyền thông
trong nƣớc
Làm bài tập
giữa kỳ, viết
tiểu luận
Bài
tập cá
nhân
(20%
điểm
số)


động NCCC ở
Việt Nam
- Chuẩn bị câu
hỏi thảo luận Tuần 5. Nội dung 4: Phƣơng pháp nghiên cứu
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú

18
Lý thuyết
2 giờ tín chỉ

1. Phƣơng pháp định
lƣợng:
- Khái niệm
- Đặc tính
- Khả năng ứng dụng
- Các phƣơng pháp
nghiên cứu định lƣợng
2. Định tính:
- Khái niệm

Yêu cầu SV
Chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
1 giờ tín chỉ

1. Khái niệm tổng thể
và mẫu chọn
- Tổng thể và nghiên
cứu tổng thể
- Mẫu và nghiên cứu
chọn mẫu
2. Cách chọn mẫu
- Khung chọn mẫu
- Chọn mẫu xác xuất
- Đọc các tài
liệu số 3 (6.1,
185-208)
- Báo cáo về bài
tập của tuần 5
- Nộp tiểu luận

19

chú
Lý thuyết
2 giờ tín chỉ
Trên lớp
6. Phƣơng pháp quan
sát
- Khái niệm
- Đặc tính
- Các bƣớc thực hiện
- Khả năng ứng dụng
7. Phƣơng pháp
nghiên cứu tài liệu
7.1.Phƣơng pháp phân
tích tài liệu
- Đọc các tài
liệu số 3 (6.1,
254-276)
số 3 (6.1, 315-
332) 20
- Khái niệm
- Đặc tính
- Các bƣớc thực hiện
- Khả năng ứng dụng
7.2. Phƣơng pháp
phân tích nội dung
- Khái niệm
- Đặc tính

- Khái niệm
- Đặc tính
- Các bƣớc thực hiện
- Thiết kế bảng hỏi
- Khả năng ứng dụng
- Đọc tài liệu số
3 (6.1, 314-302) 21
- Các hình thức trƣng
cầu bằng bảng hỏi:
+ Trƣng cầu theo địa
bàn/ địa điểm
+ Trƣng cầu qua thƣ –
bƣu điện
+ Trƣng cầu qua các
phƣơng tiện truyền thông
+ Trƣng cầu theo nhóm
Bài tập
1 giờ tín chỉ

Chia nhóm sinh viên,
nhóm lựa chọn đề tài
nghiên cứu để thiết kế
bảng hỏi.
Sinh viên thiết
kế bảng hỏi theo
đề tài của từng
nhóm.


22
Bài tập
1 giờ tín chỉ

- Sinh viên thiết kế
bảng câu hỏi cho
phỏng vấn nhóm tập
trung trên cơ sở đề tài
đã thiết kế bảng hỏi
- Sinh viên lên kế
hoạch cho phỏng vấn
nhóm tập trung
Bài tập nhóm

Bài tập nhóm Tuần 10: Tiếp Nội dung 8: Phƣơng pháp điều tra
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi

Trên lớp
9.1. Phƣơng pháp
chuyên gia
9.2. Phƣơng pháp
thực nghiệm
9.3. Phƣơng pháp trắc
nghiệm
9.4. Phƣơng pháp
- Đọc tài liệu số
3 (6.1, 333-358) 23
nghiên cứu quỹ thời
gian

Tuần 12. Nội dung 10: Xử lý số liệu
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
2 giờ tín chỉ
Trên lớp
10.1. Phƣơng pháp đo

10.3. Các phƣơng
pháp công cụ thống kê
- Các đại lƣợng đo xu
hƣớng tập trung
+ Đo giá trị trung bình
+ Đo tần số lớn nhất
Đọc tài liệu số 3
(6.1, 388-406 và
407-411) 24
+ Các đại lƣợng đặc
trƣng cho sự biến đổi:
- Các đại lƣợng đo
mối quan hệ giữa các
hiện tƣợng
+ Đo quan hệ giữa
thang khoảng và
thang tỉ lệ
+ Đo tƣơng quan
giữa các thang định
danh
10.4. Sai số trong thống
kê
Bài tập
1 giờ tín chỉ

Xử lý một bảng số
liệu

- Đọc các tài
liệu số 3 (6.1,
412-428) 25
- Phân tích tƣơng quan
giữa hơn hai biến
11.2. Báo cáo kết quả
nghiên cứu

Ở nhà
- Viết báo cáo về kế
hoạch, quá trình thực
hiện và xử lý kết quả
nghiên cứu của nhóm.
- Chuẩn bị cho ôn tập
- Các nhóm viết,
cử đại diện báo
cáo kết quả.
- Ôn lại kiến
thức đã học
- Chuẩn bị câu
hỏi thảo luận
Bài
tập
giữa
kỳ
30%
điểm
8. Chính sách đối với môn học:
- Thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của môn học đƣợc ghi trong đề cƣơng môn học.
- Thiếu một điểm thành phần, không có điểm hết môn. Có thể thi lại để đạt
điểm cao hơn.