B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC THNG LONG
KHOA KHOA HC SC KHE
B MÔN IU DNG

V BO HNG
Mã sinh viên: A14705 KT QU CHM SÓC PHC HI CHC NNG TRÊN
NGI BNH SAU PHU THUT GÃY THÂN XNG ÙI
TI VIN CHN THNG CHNH HÌNH
BNH VIN VIT C, NM 2013  TÀI TT NGHIP C NHÂN IU DNG
HÀ NI – Tháng 7 nm 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC THNG LONG
KHOA KHOA HC SC KHE
B MÔN IU DNG V BO HNG
Mã sinh viên: A14705

sut quá trình hc tp và nghiên cu.
Tôi xin chân thành cm n Ban giám đc và tp th cán b Vin chn thng
chnh hình đã tn tình giúp đ, to mi điu kin tt nht có th đ tôi hoàn thành khóa
lun.
Tôi xin chân thành cm n các anh ch, các bn trong lp SN22 đã đng viên,
giúp đ tôi trong quá trình hc tp và hoàn thành đ tài nghiên cu.
Sau cùng, tôi xin bày t lòng bit n sâu sc ti nhng ngi thân trong gia
đình, nhng ngi bn thân thit đã cùng tôi chia s nhng khó khn và dành cho
tôi nhng tình cm, s chm sóc quý báu trong sut quá trình hc tp và hoàn thành
khóa lun này.

Hà Ni, tháng 07 nm 2013 V Bo Hng
ii

LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan kt qu nghiên cu ca tôi hoàn toàn trung thc và không
trùng lp vi bt k kt qu nghiên cu nào đc công b trc đó.

Tác gi
V Bo Hng

Thang Long University Library
iii

THUT NG VIT TT


1.6.2. Ti Vit Nam 10
Chng 2: I TNG VÀ PHNG PHÁP NGHIÊN CU 11
2.1. i tng nghiên cu 11
2.1.1. Tiêu chun la chn NB 11
2.1.2. Tiêu chun loi tr 11
2.2. Thi gian và đa đim nghiên cu 11
2.3. Thit k nghiên cu 11
2.4. C mu, chn mu nghiên cu 11
2.5. Công c thu thp s liu 11
2.6. K thut thu thp s liu 12
2.6.1. Nhng thông tin cá nhân 12
Thang Long University Library
v

2.6.2. Các ch tiêu cn đánh giá 12
2.7. Bin s nghiên cu 13
2.8. Tiêu chun đánh giá kt qu 14
2.9. X lý s liu 15
2.10. o đc trong nghiên cu 15
2.11. Hn ch nghiên cu 15
Chng 3: KT QU NGHIÊN CU 16
3.1. Thông tin chung ca đi tng nghiên cu 16
3.2. Kt qu chm sóc PHCN cho NB sau phu thut gãy TX 17
3.2.1.  chênh lch kích thc chi th gia chân phu thut so vi chân lành 17
3.2.2. Tm vn đng khp gi 18
3.2.3. Bc c 19
3.2.4. Mc đ ci thin đau 19
3.2.5. Kin thc NB v các bài tp PHCN 20
3.2.6. Mc đ tp luyn ca NB vi bài tp PHCN 20
3.3. Mt s yu t liên quan đn kt qu chm sóc PHCN trên NB sau phu thut

vii

DANH MC BNG BIU

Bng 3.1 c đim di tng nghiên cu 18
Bng 3.2  chênh lch kích thc chi th 19
Bng 3.3 Sc c khi c đùi chân phu thut 21
Bng 3.4 Mc đ đau ca NB tham gia nghiên cu 21
Bng 3.5 Tng thi gian luyn tp PHCN trong ngày 23
Bng 3.6 Mt s yu t liên quan đn chênh lch kích thc chi th 23
Bng 3.7 Mt s yu t liên quan đn TV khp gi 24
Bng 3.8 Mt s yu t liên quan đn bc c 26
Bng 3.9 Mt s yu t liên quan đn mc đ đau 27

DANH MC BIU 

Biu đ 3.1 Tm vn đng khp gi 20
Biu đ 3.2 Kin thc NB v PHCN 22

1

T VN 
Gãy thân xng đùi (TX) là mt tai nn thng gp trong cp cu
ngoi khoa chim t 20 – 30 % trong các trng hp gãy xng [2], ti bnh
vin Cn Th (2005) có 321 trng hp [15], bnh vin Vit c (2005) có
352 trng hp gãy xng đùi [2], nm 2011 có 705 trng hp gãy TX.
Ngày nay, vi s tin b v k thut điu tr thì ngi bnh (NB) đc
x trí sm và đúng đã góp phn giúp NB hi phc tt sau chn thng. Tuy
nhiên các chc nng ca chi b gãy có hi phc đc hoàn toàn hay không li
là mt vic khác, ph thuc mt phn vào chm sóc và tp luyn sau phu thut

Theo thng kê ca bnh vin Vit c: nm 2000 có 5187 trng hp, nm
2004 có 5636 trng hp, 6 tháng đu nm 2005 có 2974 trng hp, nm 2008
có 7453 trng hp gãy xng [2]. Trong các trng hp gãy xng thì xng
đùi rt hay gp chim t 20-30%, ti bnh vin Ch Ry trong nm 2004 có
255 trng hp gãy xng đùi [13]. Trong khi đó trên th gii gãy xng đùi li
chim t l thp: Wojtos & Husdon (2000) chim 8% [29], Morrissey & Husdon
(2003) chim 9% trong các trng hp gãy xng [26].
1.2 Gii phu chc nng xng đùi – khp gi.
1.2.1 Gii phu xng đùi.
- Xng đùi là xng to, dài và nng nht c th, gm mt thân và hai đu. C
hp vi thân 1 góc 130°.
+ Phía trên: Di mu chuyn bé 5 cm.
+ Phía di trên li cu xng đùi 5 cm.
- TX có hình lng tr tam giác, hi ln ra sau, ng tu chy dc sut TX,
hp nht là  eo, rng dn v phía hai đu, TX có 3 mt: mt trc, ngoài, trong
và 3 b: trong, ngoài, sau.
- TX dài trung bình 30  50 cm, đc chia làm 3 đon: 1/3 trên, 1/3 gia &
1/3 di [1].
3Hình1.1. Xng đùi nhìn trc và sau [24 ].

Thang Long University Library
4

1.2.2 Gii phu chc nng khp gi.
- Gii phu khp gi.
+ Khp gi là mt khp phc hp, bao gm hai khp: khp bn l gia xng
đùi và xng chày và khp phng gia xng bánh chè vi xng đùi [1] .

+ Loi 4: Gãy vn nhiu đon .
TV bình thng Hn ch vn đng
Thang Long University Library
6Hình 1.4 Phân loi theo Winquist và Hasen [28].
- Phân loi theo v trí gãy.
+ Gãy 1/3 trên TX.
+ Gãy 1/3 gia TX.
+ Gãy 1/3 di TX.
- Phân loi theo A.O.
+ Gãy đn gin:
 A1: gãy xon vn.
 A2: gãy chéo vát, góc > 30%.
 A3: gãy ngang, góc < 30%.
+ Gãy mnh ri:
 B1: gãy có mnh ri chéo vát.
 B2: gãy có mnh ri hình chem.
 B3: gãy có mnh ri c 2 đu xng.
+ Gãy phc tp:
 C1: gãy phc tp chéo vát.
 C2: gãy làm 3 đon.
 C3: gãy phc tp không theo quy lut [14].
7Hình 1.5. Phân loi theo AO – ASIF [18 ].
1.3.2 Cách thc điu tr: Có 2 phng pháp chính là:
- iu tr bo tn:

Hình 1.6. Quá trình lin xng [18 ].
1.4 Mt s thng tt th cp do bt đng lâu sau phu thut gãy xng đùi.
- Bin chng teo c, cng khp, hn ch TV các khp đc bit là khp gi.
Bin chng này thng gp do gãy xng đùi trong giai đon bt đng do không có
vn đng khp gi hoc tp luyn không đúng.
- Tình trng co rút: Là tình trng c khe co mnh và ngn li, c yu giãn ra
làm bin dng khp. S co rút c làm hn ch TV vì gân, c, dây chng, bao khp
co li làm gim s do dai. Trong tt c các loi co rút thì co rút khp c chân và
khp gi là quan trng, nguy him nht vi NB. Nó thng xy ra khi NB luôn gp
hoc dui  mt t th.
- Sai lch dáng đi: Gãy xng chi di thng có nh hng rõ rt ti dáng đi.
Ngay c khi bó bt NB cng có xu th đi khp khing do s tn thng thêm khi gãy.
Khi nm bt đng lâu, không s dng c gp dài các ngón, khi tp đi tr li, c này
9

không còn đ sc đ nâng đ cung “lòng-bàn”, dn ti đau. Ngoài ra dáng đi “ngón-
ngón” bình thng cng b khó khn do hn ch TV khp c chân, NB s đi khp
khing. Dáng đi này đt dây chng và c vào không đúng v trí, d làm bin dng. S
sai lch dáng đi nhanh chóng tr thành thói quen và nh hng ti c chân lành [10].
1.5. Chm sóc PHCN sau phu thut gãy TX.
1.5.1 Nguyên tc PHCN.
- NB thoi mái, không kéo dài, co qup.
- Khp cn đc gi vng đ hn ch các c đng không cn thit và tng
hiu lc phn chi th cn tp vn đng.
- Mi đng tác đc tp nh nhàng, tun t t khi đim và tr li v trí ban đu.
- Không tp quá sc.
- Trong mt ngày, nên tp ngn, tp lp li nhiu ln tt hn là tp kéo dài và
ti thiu là 60 phút mi ngày.
- Phi theo dõi và đánh giá sau mi bài tp [10].
1.5.2 Các bài tp PHCN cho NB sau phu thut gãy TX.

t t [90°120°) ,
13.3% đ
t t [60° 90°) và 26.7% NB có TV khp < 60°.
Cng trong nghiên cu
này tác gi đã đ cp ti đ chênh lch kích thc chi th gia chân phu thut so
vi chân lành c th là: < 0.5 cm chim 20%, t 0.5 – 1 cm chim 53.3%, 1 – 1.5
cm chim 10% và trên 1.5 cm chim 3.3%, phù n chim t l 13.4% [8].
Tuy nhiên các t l này ca các tác gi đa ra là khác nhau  các thi đim
nghiên cu khác nhau. Nhng hu ht đu  giai đon sau bt đng, còn rt ít các
nghiên cu v chm sóc PHCN ngay sau khi NB phu thut gãy xng đùi đc bit
giai đon trong 4 tun đu sau phu thut. Và đây cng là lý do đ chúng tôi tin
hành đ tài này.
11

Chng 2
I TNG VÀ PHNG PHÁP NGHIÊN CU
2.1 i tng nghiên cu.
NB sau phu thut gãy TX ti khoa Chn thng chnh hình 1 và Chn
thng chnh hình 2, Vin chn thng chnh hình, Bnh vin Vit c.
2.1.1 Tiêu chun la chn NB:
+ Nhng NB đc chn đoán gãy TX da vào lâm sàng và X- quang.
+ NB đc ch đnh phu thut sau chn thng.
+ NB ≥ 15 tui.
+ Có bnh án ghi chép đy đ, rõ ràng.
2.1.2 Tiêu chun loi tr:
+ NB có chn thng khác phi hp: tn thng mch máu, thn kinh phi hp…
+ Gãy xng bnh lý.
+ Gãy phc tp xng đùi.
+ B gãy thêm các xng khác  chi di cùng bên.
+ NB đc bó bt h tr sau phu thut.

Cách đo: ly t đnh xng bánh chè mi bên lên 15 cm ri đo chu vi bp
đùi sau đó so sánh chu vi đùi bên phu thut vi bên lành.
- Tm vn đng khp: Theo phng pháp Zero
Phng pháp đo TV khp da trên phng pháp đo và ghi tm hot đng
ca khp do Vin hàn lâm các nhà phu thut chnh hình M đ ra và đc hi ngh
Couver  Canada thông qua nm 1964 và hin nay đã đc quc t tha nhn là
phng pháp tiêu chun, phng pháp Zero ngha là  v trí gii phu mi khp
đc quy đnh là 0°. i vi khp gi TV dui là 0°, g
p 0° 135° [
22].
+ V th khi đu: NB nm hoc ngi.
+ Ba đim mc:
 im ti khp gi phía ngoài.
 Nhánh c đnh ti mu chuyn ln.
 Nhánh di đng ti mt cá ngoài.
+ Dng c đo TV: thc đo TV . Hình 1.7: Thc đo TV khp
- Mc đ đau: Chúng tôi da vào bng đánh giá mc đ đau Visual
Anlogue Scale [22]: Dùng mt đon thng v trên giy dài 10 cm, chia làm 10
m
c đ t 0  10 nh hình v:
0

1

2

3

và cung cp mt s kin thc v phòng tránh các TTTC.
Trc khi NB ra vin chúng tôi hng dn NB các bài tp PHCN ti nhà và
hn khám li đ tip tc đánh giá kt qu tp luyn ca NB trong 4 tun đu sau
phu thut. Khi NB tái khám chúng tôi đánh giá s hiu bit ca NB v ni dung
chm sóc PHCN xoay quanh ni dung 10 câu hi đ NB tr li. Mi câu tr li đúng
đc 1 đim, sai không đc đim (Ph lc 2).
- ánh giá mc đ tp luyn ca NB vi bài tp PHCN:
Khi NB đn khám li sau 4 tun s đc chúng tôi phng vn v tng thi
gian tp luyn trung bình hàng ngày ca NB đó.
2.7. Bin s nghiên cu.
- Các nhóm bin s thông tin chung ca đi tng nghiên cu: tui, gii tính, trình
đ hc vn, nguyên nhân chn thng, v trí gãy.
- Nhóm bin s v kt qu PHCN: TV khp gi, đ chênh lch kích thc chi th
gia chân phu thut so vi chân lành, bc c, s ci thin mc đ đau, mc đ tp
luyn ca NB.
- Nhóm bin s v mt s yu t liên quan đn kt qu PHCN khp gi: tui, gii, v
trí gãy, kin thc ca NB v ni dung tp luyn PHCN, mc đ tp luyn ca NB,
Thang Long University Library
14

mc đ hài lòng v thông tin hng dn chm sóc PHCN, chm lnh và gác cao chi
sau tp, thi gian tp trung bình mi ngày.
2.8. Tiêu chun đánh giá kt qu.
-  chênh lch kích thc chi th gia chân phu thut so vi chân lành.
Xp loi  chênh lch kích thc chi th
Không có s thay đi ≤ 2 cm
Có s thay đi (teo c , phù n) > 2 cm
- Tm vn đng khp gi.
- Bc c.
- Mc đ đau.

au ít [1 , 3]
au va [4 , 6]
Không đt
au nhiu [7 , 10]

15

- ánh giá kin thc ca NB.
Xp loi im
t ≥ 7 đim
Không đt < 7 đim

2.9. X lý s liu.
Các s liu sau khi thu thp đ, làm sch và mã hóa d liu s đc x lý
bng phn mm SPSS 18.0.
S dng kim đnh t ghép cp đ so sánh ti 2 thi đim và s dng kim
đnh 2 và fisher đ phân tích mi liên quan gia các bin. S khác bit có ý ngha
thng kê khi p < 0.05.
2.10. o đc trong nghiên cu.
- Nghiên cu đã xin phép và thông qua ban lãnh đo Bnh vin Vit c.
- Các đi tng tham gia vào nghiên cu đã đc gii thích rõ ràng v mc đích
ca nghiên cu và t nguyn tham gia vào nghiên cu.
- Tt c NB tham gia nghiên cu đu đc chúng tôi hng dn các bài tp
PHCN sau phu phu thut.
2.11. Hn ch nghiên cu.
- Do thi gian và ngun lc hn ch nên chúng tôi cha theo dõi sát đc quá
trình tp luyn ca NB trong sut 4 tun PHCN ti nhà nên ch lng giá đc kt
qu ti thi đim 4 tun sau phu thut khi NB đi khám li.
- Do gp tr ngi v vn đ y đc nên trong thit k nghiên cu ca chúng tôi cha
có nhóm đi chng nên kt qu nghiên cu cha làm ni bt rõ rt hiu qu ca công

Tai nn giao thông
88 79.3
Tai nn sinh hot 19 17.1
Tai nn lao đng 4 3.6
Nguyên nhân chn
thng
Tng
111 100
1/3 trên & 1/3 gia
97 87.4
1/3 di 14 12.6
V trí gãy
Tng 111 100
Thng xuyên
89 80.2
Không thng xuyên 22 19.8
Chm lnh, gác
cao chi sau tp
Tng
111 100
Hài lòng
87 78.4
Cha hài lòng 24 21.6
Mc đ hài lòng
ca NB vi thông
tin PHCN
Tng
111 100