Lêi më ®Çu:
Bạn thực sự đã nhận thấy tầm quan trọng của Trí tuệ cảm xúc trong cuộc sống cũng như trong
học tập? Vậy làm thế nào để phát huy nó, làm thế nào để sử dụng nó một cách hiệu quả?Những câu
hỏi ấy đã thúc đẩy tôi lựa chọn đề tài: “Phân tích các phương pháp rèn luyện để hoàn thiện chỉ số
trí tuệ cảm xúc của mỗi người.Liên hệ với việc rèn luyện trí tuệ cảm xúc của cá nhân trong hoạt
động thực tiễn”cho phần bài tập học kì của mình.
Néi dung:
1.KHÁI NIỆM TRÍ TUỆ CẢM XÚC:
Thuật ngữ “Trí tuệ cảm xúc” được hiểu theo nhiều góc độ khác nhau.Trí tuệ cảm xúc là khả năng
cảm thấy được cảm xúc, nhận biết nó và đặt tên cho nó một cách đúng đắn – Ewa Chalimoniuk, một
nhà tâm lý học nói như vậy.Trong khi đó hai nhà tâm lý học Mỹ là Peter Salovey và John Mayer cho
rằng trí tuệ cảm xúc là khả năng hiểu rõ cảm xúc bản thân thấu hiểu cảm xúc của người khác, phân
biệt và sử dụng chúng để hướng dẫn suy nghĩ và hành động của bản thân
(1)
.Theo Bar – On thì trí tuệ
cảm xúc là một tổ hợp các năng lực phi nhận thức và những kĩ năng chi phối năng lực của cá nhân
nhằm đương đầu có hiệu quả với những đòi hỏi và sức ép của môi trường
(2)
.
Từ những quan niệm khác nhau ấy ta có thể đi tới định nghĩa: “Trí tuệ cảm xúc là khả năng thấu
hiểu cảm xúc bản thân và người khác dẫn tới định hướng hành động phù hợp.”
2.KHÁI NIỆM CHỈ SỐ TRÍ TUỆ CẢM XÚC(EQ):
Theo nghiên cứu của tiến sĩ Daniel Goleman, mỗi cá nhân đều có một năng lực cảm xúc –
Emotional Intelligent (EI).EI là khả năng cảm nhận, hiểu và đồng cảm được với cảm xúc của người
khác.Thấy một em bé bị gãy tay chảy máu đang đau đớn, chúng ta cảm được nỗi đau của bé và tìm
cách giúp đỡ bé vượt qua cơn đau. Khi thấy ai đó ăn một miếng chanh và nhăn mặt vì quá chua, bạn
sẽ chảy nước miếng vì nhớ tới cảm giác cực kỳ chua của trái chanh, nếu bạn đã từng nếm thử. Năng
lực cảm xúc giúp chúng ta hiểu được và cảm được người khác, phán đoán được những nhu cầu,
những phản ứng của họ.
Độ lớn của Năng Lực Cảm Xúc sẽ được xác định bằng chỉ số EQ – Emotional Quotient. EQ cũng
là một dạng năng lực bẩm sinh tương tự như IQ (tức chỉ số thông minh – Intelligent Quotient),

+Nhận biết các quan hệ xã hội:
+Quản lý và điều khiển các quan hệ xã hội.
(2)
Tuy vậy trong cấu trúc của trí tuệ cảm xúc có các thành phần không thể thiếu được và có nhiều
tác giả quan tâm đó là:
- Khả năng nhận biết, đánh giá và thể hiện cảm xúc bản thân.
- Khả năng nhận biết và đánh giá cảm xúc của người khác.
- Khả năng điều chỉnh cảm xúc của bản thân và của người khác.
- Sử dụng cảm xúc để định hướng hành động.
5.CÁC PHƯƠNG PHÁP RÈN LUYỆN ĐỂ HOÀN THIỆN CHỈ SỐ TRÍ TUỆ CẢM
XÚC VÀ LIÊN HỆ VỚI VIỆC RÈN LUYỆN TRÍ TUỆ CẢM XÚC CỦA CÁ NHÂN TRONG
HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN:
5.1.Hiểu được cảm xúc của bản thân:
Mặc dù luôn bị cảm xúc tác động và dẫn dắt, nhưng hầu như chúng ta chưa quan tâm để hiểu về
cảm xúc.Có hiểu rõ được cảm xúc của bản thân thì mới không để cho chúng chế ngự.Đồng thời hãy
tự đánh giá lại cảm xúc của bản thân để biết đâu là điểm mạnh, điểm yếu của bạn?Bạn có sẵn sàng
thừa nhận mình không phải là người hoàn hảo và sửa đổi để trở thành một người tốt hơn?Hãy mạnh
dạn đánh giá bản thân mình một cách chân thật để từ đó phát huy hoặc tìm cách khắc phục, nhờ vậy
mà làm việc một cách có hiệu quả và có thể giúp bạn có những thay đổi quan trọng trong cuộc
đời.Nhiều người tin rằng sự hiểu rõ cảm xúc của bản thân chính là thành tố quan trọng nhất trong
việc rèn luyện trí tuệ cảm xúc.
Biện pháp này được thể hiện ở các khía cạnh sau:
a)Tăng thêm năng lực nhận biết và gọi tên cảm xúc
(1):.Daniel Goleman, Trí tuệ cảm xúc, Nxb.Lao động – xã hội, Hà Nội 2008
(2).Trần Kiều (Chủ biên), Trí tuệ và đo lường trí tuệ, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội. tr.103,104
Tùy vào tốc độ và chất lượng dẫn truyền các tín hiệu thần kinh, não bộ sẽ cho ta các dạng cảm
xúc khác nhau.Chúng ta có thể phân các cảm xúc ra làm 3 dạng cơ bản là cảm xúc tốt, cảm xúc trung
2
bình và cảm xúc xấu.Nhận biết và gọi tên đúng cảm xúc của bản thân sẽ giúp chúng ta thể hiện tình
cảm của mình phù hợp với hoàn cảnh, có khả năng điều khiển nó.Khả năng thích nghi cho phép ta

chí là mắng người bạn đó mặc dù tôi biết đôi khi bạn ấy tới muộn vì những lí do rất chính đáng.Và
khi học về phần trí tuệ cảm xúc tôi nhận ra rằng mình như thế là không được.Mỗi lần đứng đợi bạn
ấy tôi tự đưa ra cho mình những câu hỏi như trên, và tôi đã nhận ra rằng tôi tỏ ra khó chịu, mặt mày
cau có chỉ khiến cho buổi đi chơi của tôi và bạn ấy trở nên nặng nề, không hề có niềm vui.Và cái
việc đứng chờ một người để người ấy hoàn thành xong công việc của mình không có gì là không tốt
cả.Chính vì có được câu trả lời như vậy mà tôi đã không tỏ ra bực tức nữa, tôi chỉ nói những câu nói
rất nhẹ nhàng nhắc nhở bạn ấy và bạn ấy từ đó cũng dần dần sửa đổi.Kết quả tốt hơn rất nhiều so với
việc tôi mắng bạn ấy và bắt bạn ấy không được phép đi muộn.Tôi cũng đã rèn luyện phương pháp
này trong nhiều tình huống khác nữa trong cuộc sống.Việc rèn luyện chỉ số trí tuệ cảm xúc phải được
thực hiện một cách thường xuyên và đều đặn trong cuộc sống có như vậy mới đạt hiệu quả cao.
5.2.Chế ngự cảm xúc bản thân:
3
Những người có khả năng kiểm soát bản thân thường không để mình nổi giận hoặc nảy sinh lòng
ghen tỵ thái quá, và họ cũng không ra những quyết định ngẫu hứng, bất cẩn, mà luôn suy nghĩ kĩ
trước khi hành động. Nhờ biết chế ngự cảm xúc của bản thân, họ luôn suy nghĩ chín chắn, thích ứng
tốt với sự thay đổi, chính trực và biết nói “không” khi cần thiết.
Muốn chế ngự cảm xúc bản thân, đòi hỏi cá nhân phải:
a)Chế ngự được sự tức giận:
Có một số biện pháp chúng ta có thể sử dụng để chế ngự được sự tức giận:
- Trước tiên phải nhận dạng ra sự tức giận: Cần khẳng định rõ là mình đang bị tức giận để dễ có
cách đối phó.
- Xem tức giận như một dấu hiệu, nhưng không cần phải lẩn tránh nó, nhất là cố gắng đè nén.Chỉ
cần ý thức được rằng tức giận “như là một dấu hiệu báo động cần chúng ta phải lưu tâm đến”.
- Cần tỉnh táo biết mình tức giận về cái gì.Cái mà các nhà tâm lý gọi là tình trạng “thiếu hụt,
khiếm khuyết” là đối tượng của cơn giận.Không ai tự tin được khi bị người khác quát tháo, vì thế khi
muốn “trả đũa” ta cần phải tỉnh táo nhìn sâu vào nguyên do hành động của người khác và của mình.
- Trong trường hợp bị người khác rầy oan, chúng ta nên tìm cách đối thoại với chính mình.Trước
hết hãy cứ chấp nhận cơn giận dữ, đừng phản ứng.Đừng có thành kiến và phản ứng theo thành kiến
vì khi ta cứ nghĩ trong đầu rằng mình bị bất công liên tục thì giận dữ sẽ càng ngày càng xuất hiện
nhiều.Cứ tự nhủ “cái này không đáng cho mình giận, thậm chí bận tâm”.

làm chủ bản thân bạn sẽ đánh mất chính mình.Hãy là chính bản thân bạn, đừng bắt chước ai cả, hãy
làm việc, học tập vì chính bản thân mình và gia đình.
- Trước những cơn xúc động mạnh mẽ, đừng nói gì hết, đừng viết gì hết, đừng quyết định điều
gì.Tạm thời ngưng lại những hành vi cụ thể đang bị ảnh hưởng tai hại của những cơn xúc động.
- Sự im lặng giúp ổn định sự thăng bằng nội tâm, sự phán đoán và chúng ta sẽ trở nên sáng suốt
và khách quan hơn
- Vận dụng năng khiếu và tâm lý, nếu chịu khó suy nghĩ, chúng ta sẽ tìm được cho mình một cảm
giác tự tin .
Làm chủ bản thân buộc mỗi người :
“Cần phải suy nghĩ, và đừng vội gặt lúa non, để phải cầm chắc sự thất bại. Đối với những người
không làm chủ được bản thân họ dễ thất bại, và rồi sự thất bại ấy sẽ dìm họ vào sự suy sụp tinh
thần.” - Raymond de St Laurent đã nói.
Tập làm chủ bản thân là tập sự trầm tĩnh, vì trong sự trầm tĩnh chúng ta có thể dễ nhận thấy bản
thân và kiểm soát mình hơn.Sự trầm tĩnh có được chính là một sức mạnh. Nó ngăn không cho nguồn
nghị lực của chúng ta bị phân tán và bị tiêu hao một cách vô ích.
Làm chủ bản thân qua việc tập luyện cho mình thói quen.R.de St Laurent đã nói:“Luôn chuẩn bị
sẵn cho mình những điều kiện để đối phó với những khó khăn có thể gặp phải, vạch cho mình thái
độ ứng xử phù hợp với mỗi tình thế.”Tập làm chủ bản thân là tập cho mình sự chịu đựng những trái
ý, những thiếu thốn, chấp nhận những điều không thuận lợi, tập kiên trì, làm việc đến cùng với tinh
thần trách nhiệm dù sự việc xảy ra không như dự tính hay lòng mong muốn.
Liên hệ với cá nhân: Phải nói là trước đây, tôi nổi tiếng là người dễ bị kích động, dễ nổi
nóng.Chính tôi cũng cảm thấy như vậy nhưng đôi khi tôi không thể kiềm soát được cảm xúc của
mình, và trong những lúc như thế tôi thường nói ra những câu nói hay những hành động không chín
chắn khiến sau đó tôi phải cảm thấy ân hận.Sau khi bình tĩnh lại, có thời gian xem xét vấn đề thì tôi
cảm thấy đôi khi người sai lại chính là bản thân mình.Tôi cũng đã từng chứng kiến cảnh con cái cãi
nhau với bố mẹ và chỉ vì không kiềm chế được cảm xúc mà người con đã bỏ nhà ra đi.Thật sự tôi đã
hiểu khả năng làm chủ cảm xúc bản thân là rất quan trọng vậy nên tôi bắt đầu học cách chế ngự
những cảm xúc của mình.Trong nhiều trường hợp khi tôi gặp phải những chuyện khiến mình không
vừa ý, khiến tôi có thể nổi nóng, ngay lập tức tôi chế ngự sự tức giận ấy lại ngay theo những cách mà
ở bên trên tôi đã phân tích.