Vấn đề về rau sạch hiện nay đang là một vấn đề rất cấp thiết của xã
hội. Cùng với sự tăng trưởng của xã hội, con người không chỉ thích
“ăn ngon, mặc đẹp” mà còn phải đảm bảo vệ sinh, tốt cho sức khỏe
con người. Tuy nhiên, trong khi mà nguồn cung thực phẩm chủ yếu là
từ việc trồng trọt truyền thống và phụ thuộc quá nhiều vào điều kiện
thời tiết, khí hậu thì việc đáp ứng nhu cầu đang ngày càng tăng cao này
dường như là một bài toán nan giải. Từ thực tế đó, nhóm xin đưa ra
một giải pháp áp dụng công nghệ mới vào trồng rau: công nghệ thủy
canh. Đây là công nghệ tiên tiến nhất hiện nay trên thế giới và hiện
được áp dụng tại nhiều nước công nghiệp phát triển. Tuy nhiên tại Việt
Nam, công nghệ này vẫn chỉ bước đầu nghiên cứu và chỉ dừng lại tại
các phòng nghiên cứu, trường đại học hay được xem như thú vui tiêu
khiển cho sinh viên, người trồng cây cảnh và các bà nội trợ. Vậy liệu
công nghệ có thành công trong thương mại hóa hay không? Nhóm xin
bắt đầu bằng việc phân tích công nghệ thủy canh trên cây rau diếp
xanh-loại rau dễ trồng và tiêu thụ tốt trên thị trường.
Áp dụng thuỷ canh trong trồng rau diếp xanh
Mục lục
GVHD: Nguyễn Hoàng Kiệt Trang 2
Áp dụng thuỷ canh trong trồng rau diếp xanh
Phần 1: Sự cấp thiết của việc áp dụng công nghệ mới vào trồng rau:
1. Điều kiện thời tiết khí hậu:
Điều kiện thời tiết khí hậu Việt Nam hiện nay đã gây ảnh hưởng không
nhỏ đến nông nghiệp nói chung và rau sạch nói riêng. Sự biến đổi khí hậu này
có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến vấn đề an ninh lương thực. Một số tác
động ấy có thể là:
+ Với sự nóng lên toàn cầu dẫn đến những biến đổi về khí hậu, thời tiết,
làm thay đổi cấu trúc mùa như: rút ngắn hay thậm chí mất mùa lạnh, kéo dài
hay rút ngắn mùa mưa làm tăng thêm tính biến động, mức độ phân hóa. Điều
này có thể tác động không giống nhau đến từng đối tượng, những giai đoạn
khác nhau trong nông nghiệp như: thời vụ, quy hoạch vùng, kỹ thuật tưới tiêu,
4. Vấn đề về an toàn
• Trồng thủy canh không dùng đất nên loại bỏ được hầu hết các loài sâu
bệnh có môi trường sống là đất.
• Trồng rau thủy canh loại trừ được thuốc trừ sâu vì có thể kiểm soát được
sâu bệnh, sức khỏe được đảm bảo tốt hơn. Điều này đồng nghĩa với việc
rau sẽ “sạch” thật sự chứ không còn gây ra nhiều nghi vấn như chất
lượng của một số rau gọi là “sạch” hiện nay trên thị trường.
Chính vì đặc tính của phương pháp là thủy canh nên chất lượng rau đảm
bảo vệ sinh hơn phương pháp địa canh (hay phương pháp truyền thống).
5. Nhu cầu thị trường
a. Chất lượng rau hiện tại trên thị trường:
Trong những năm qua, quá trình đô thị hóa đã làm diện tích đất nông
nghiệp bị thu hẹp với tốc độ rất nhanh. Do đó, việc sản xuất nông nghiệp của
nông dân ở các vùng này ngày càng khó khăn. Đứng trước thách thức này đòi
hỏi họ phải vận động để thay đổi hoạt động sản xuất như chuyển dần một
phần lao động trong nông hộ sang tham gia hoạt động phi nông nghiệp,
chuyên môn hóa các loại cây đặc sản (cây ăn quả, cây cảnh…) hay chuyển từ
sản xuất rau truyền thống sang sản xuất rau an toàn. Đi cùng với quá trình
thay đổi hình thái canh tác là sự thay đổi về tổ chức sản xuất như sự ra đời của
các nhóm, hợp tác xã chuyên ngành kiểu mới, công ty trách nhiệm hữu hạn
chuyên sản xuất và phân phối rau an toàn… Tuy nhiên, đối với mỗi địa
GVHD: Nguyễn Hoàng Kiệt Trang 4
Áp dụng thuỷ canh trong trồng rau diếp xanh
phương cũng có những đặc thù riêng về phát triển nghề trồng rau an toàn. Vậy
thế nào là rauan toàn?
Những sản phẩm rau tươi: bao gồm tất cả các loại rau ăn củ, thân, lá, hoa
quả có chất lượng đúng như đặt tính giống của nó, hàm lượng các hoá chất
độc và mức độ nhiễm các sinh vật gây hại ở dưới mức tiêu chuẩn cho phép,
bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng và môi trường, thì được coi là rau đảm
bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, gọi tắt là "rau an toàn".
độc, dẫn đến bệnh ung thư, dậy thì sớm, vô sinh… khiến cho người tiêu dùng
hoang mang lo lắng bởi sức khỏe của mình giống như được giao cho tử thần
vậy. Do đó, việc tìm kiếm thực phẩm sạch, tốt cho sức khỏe đang được người
tiêu dùng rất quan tâm, chú ý.
Nắm bắt được tâm lý này, cho nên trên thị trường hiện tại xuất hiện khá
nhiều thực phẩm mang mác sạch, bất chấp có được kiểm duyệt hay chưa?
Thực phẩm sạch của từng loại sản phẩm đều có tiêu chí khác nhau. Nhưng
chung quy một điều là phải được chứng nhận, kiểm nghiệm đàng hoàng chứ
không phải nói sạch là sạch được.
Trứng sạch là trứng được xử lý qua dây chuyền công nghệ bằng nhiều
công đoạn, nhằm bảo đảm an toàn và có thể dự trữ được lâu, như qua khâu
kiểm dịch, xử lý ozôn, rửa trứng bằng băng chuyền tự động, xử lý tia cực
tím… Nước mắm sạch, theo giới thiệu của công ty sản xuất có tiêu chí “bốn
không”: không có urê gây hại, không có vi khuẩn yếm khí gây biến đổi mùi,
không có vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm, không có nấm men, nấm mốc.
Thịt sạch là sản phẩm không có thuốc, kháng sinh, hormone, chất kích thích
tăng trưởng. Trong quá trình nuôi, gia súc chỉ ăn cỏ rơm hay ngũ cốc có
chứng nhận sinh học, không thuốc trừ sâu hay phân bón hoá học. Tương tự
như vậy, mỹ phẩm sạch được nơi phân phối giải thích là dùng nguyên liệu
thiên nhiên hoàn toàn, không chứa hoá chất gây hại. Còn bánh trung thu ba
sạch, theo đại diện công ty sản xuất là: sạch từ khâu chọn nguyên liệu, sạch
trong khâu chế biến (nhà xưởng, thiết bị, quy trình sản xuất theo ISO
9001:2000, công nhận được kiểm tra sức khoẻ định kỳ) và sạch trong khâu
bảo quản.
Tiêu chuẩn đặt ra thì theo khuôn khố như thế, để đáp ứng được thì không
phải công ty, doanh nghiệp nào cũng dễ dàng thực hiện được. Là một người
tiêu dùng, hiểu được vấn đề đó, họ sẽ sẵn sàng bỏ tiền cao hơn một chút để
GVHD: Nguyễn Hoàng Kiệt Trang 6
Áp dụng thuỷ canh trong trồng rau diếp xanh
đựợc sử dụng thực phẩm sạch thật sự . Thế nên, khi sử dụng công nghệ thủy
mái che bằng ni lông trắng.
- Cần phun nước 2-3 lần vào buổi trưa nắng gắt đối với rau ăn lá.
- Cần tránh cho cây khỏi bị nghẹt thở: Không bao giờ cho dung dịch ngập hoàn
toàn bộ rễ, chừa phân nửa bộ rễ nằm trên mặt dung dịch.
- Lợi ích từ công nghệ: Bảo vệ sức khỏe con người và môi trường vì:
• Công nghệ thủy canh không sử dụng thuốc trừ sâu, trừ cỏ dại, phân
bón nên sẽ không có lượng chất thải thải ra môi trường, sẽ không
gây ô nhễm nguồn đất, nguồn nước…
• Rau thu hoạch đồng nhất, chất lượng đảm bảo.
• Đem lại thu nhập cao hơn so với người dân trồng địa canh nhờ khả
năng cho năng suất cao, chi phí thấp, không có sâu bệnh.
GVHD: Nguyễn Hoàng Kiệt Trang 8
Áp dụng thuỷ canh trong trồng rau diếp xanh
• Giảm thiểu được tình trạng khan hiếm rau, rau bị ép giá vì ta có thể
trồng được nhiều vụ, trồng trái vụ với năng suất cao hơn phương
pháp địa canh từ 25% đến 50%.
• Không phải làm đất, không có cỏ dại.
• Không tích lũy chất độc hại, không gây ô nhiễm môi trường.
7. Giới thiệu về rau diếp
Mô tả: Cây thảo sống 1-2 năm, có thân thẳng hình trụ. Lá mọc ngay từ gốc
thân, càng lên càng nhỏ dần; lá ở gốc có cuống còn lá ở thân không cuống.
Khác với các thứ xà lách là lá không cuộn bắp và lá mềm nhẵn, màu xanh
thẫm. Cụm hoa gồm nhiều đầu hoa hợp lại thành chuỳ kép, mỗi đầu có 10-24
hoa dạng lưỡi nhỏ màu vàng. Quả bế hình trái xoan dẹp, màu nâu, có mào
lông trắng.
Bộ phận dùng: Phần cây trên mặt đất - Herba Lactucae Longifoliae.
Nơi sống và thu hái: Rau diếp chỉ là một thứ của xà lách vốn xuất xứ từ châu
Âu, được nhập vào trồng ở nước ta. Hiện ta có các chủng như diếp vàng, diếp
xanh, diếp ngõ và diếp lưỡi hổ. Rau diếp chịu nóng khá hơn, có thể trồng sớm
muộn được.
Nhựa mủ màu trắng đục được tìm thấy chủ yếu trong thân cây và các mắt lá của
rau diếp, nó chứa một hỗn hợp các gốc hoạt tính được sử dụng trong nhiều thế
kỷ qua bởi các công dụng chữa bệnh của nó. Rau diếp có đặc tính “an thần” và
“giảm đau” đặc biệt, tương tự như thuốc phiện.
CÁC LỢI ÍCH SỨC KHỎE
Mặc dù nhựa mủ trắng chủ yếu được tìm thấy chủ yếu ở các loại rau diếp dại,
nhưng rau diếp thương mại cũng chứa loại nhựa mủ này. Tuy nhiên, các tính chất
có lợi cho sức khỏe của rau diếp thật bao la, do nó có chứa nhiều chất dinh
dưỡng và chất chống lão hóa được tìm thấy trong lá.
Chống thiếu máu: Rau diếp có chứa một hàm lượng lớn chất diệp lục và sắt, đó
rất cần thiết cho sự tổng hợp hemoglobin trong các tế bào máu đỏ.
Chống lão hóa: Rau diếp giàu chất chống lão hóa, đặc biệt là beta-carotene,
Vitamin C và Vitamin E. Những chất này giúp làm sạch các chất độc ra khỏi cơ
GVHD: Nguyễn Hoàng Kiệt Trang 10
Áp dụng thuỷ canh trong trồng rau diếp xanh
thể, ngăn ngừa tổn thương do các gốc điện tử tự do gây ra, ngăn ngừa sự lão hóa
sớm và giảm nguy cơ mắc các chứng bệnh và ung thư mãn tính.
Xương khỏe mạnh: Có bằng chứng cho thấy rằng rau diếp có tác dụng bảo vệ
xương khỏe mạnh, do chứa đựng hàm lượng Vitamin K cao rất cần thiết cho sự
tổng hợp osteocalcin (là một protein không thuộc dạng colagen tìm thấy ở xương
và ngà rang), là một chất protein ở xương giúp tăng cường mô xương. Tác dụng
bảo vệ xương này đặc biệt hiệu quả trong việc ngăn ngừa sự gãy xương liên
quan đến loãng xương ở phụ nữ sau mãn kinh và người cao tuổi. Rau diếp cũng
là một nguồn chứa nhiều can xi và phốt pho, các chất này đóng vai trò quan
trọng trong việc cấu tạo xương và giúp xương khỏe mạnh.
Táo bón: Nhờ chứa đựng hàm lượng chất xơ cao, rau diếp và nước ép của nó có
thể giúp kích thích các chức năng và hoạt động của đường ruột, làm giảm táo
bón và làm sạch ruột già.
Ho: Nước rau diếp có chứa chất chống ho, giúp giảm chứng ho cảm ứng, cũng
như các triệu chứng của bệnh hen suyễn và viêm phế quản.
của cả nước. Song trình độ phát triển nông nghiệp đô thị còn lạc hậu, manh
mún, chủ yếu canh tác theo tập quán.
Hơn nữa, quá trình đô thị hóa ở Việt Nam đang diễn ra rất nhanh, nông
nghiệp đô thị đang bị thu hẹp dần nhưng nhu cầu cung cấp lương thực, thực
phẩm ngày càng tăng với số lượng lớn, vành đai xanh sản xuất nông nghiệp
phải được thiết lập để phục vụ đô thị. Điển hình tại một thành phố lớn như
TP.HCM có 116.000 ha đất nông nghiệp, nhưng trong đó đất sản xuất còn
khoảng gần 78.000 ha và riêng đất trồng lúa chỉ còn gần 42.000 ha, tập trung
ở Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh, Nhà Bè và Cần Giờ. Chính vì tốc độ đô thị
hóa tác động mạnh khiến diện tích đất nông nghiệp ở các quận huyện ngoại
thành này đang bị giảm rất nhanh, bình quân khoảng 1.400 ha/năm.
Đứng trước tình hình đó, Việt Nam đã nâng cao trình độ kỹ thuật công
nghệ trong nông nghiệp. Từ hình thức canh tác truyền thống trồng cây ở ngoài
trời dễ mắc sâu bệnh, sử dụng nhiều phân hóa học, các phân bón hóa học, gây
nguy hiểm cho người tiêu dùng, làm mất lòng tin của người tiêu dùng trong
nước, gây ô nhiễm. Việt Nam đã phát triển trồng cây an toàn trong nhà kính,
nhà lưới song lại gây tốn nhiều chi phí sản xuất dẫn tới giá thành thực phẩm
cao, người tiêu dùng không có khả năng tiếp xúc với sản phẩm này.
1. Giới thiệu về công ty:
a. Sơ lược về công ty:
Công ty TNHH Sóc Vui Vẻ kinh doanh về lĩnh vực sản xuất rau sạch,
được thành lập từ năm 2000.
- Tầm nhìn: Phát triển công ty trở thành công ty hàng đầu trong lĩnh vực cung cấp rau
sạch cho thị trường Việt Nam.
- Phương châm của công ty: Tạo ra giá trị cho khách hàng, mang đến cho khách hàng
sự an tâm tin tưởng tuyệt đối khi sử sụng sản phẩm của công tỵ
GVHD: Nguyễn Hoàng Kiệt Trang 13
Áp dụng thuỷ canh trong trồng rau diếp xanh
- Quy mô:
Trang trại do công ty đầu tư từ khâu lựa chọn các giống rau ngoại nhập hoặc từ
giống cây trồng TP HCM.
Ưu điểm của kỹ thuật trồng rau trong nhà kính, nhà lưới:
GVHD: Nguyễn Hoàng Kiệt Trang 14
Áp dụng thuỷ canh trong trồng rau diếp xanh
• Ngăn chặn sâu bọ
• Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học.
• Chất lượng rau được dảm bảo dù mùa nắng hay mùa mưa.
• Tăng được số vòng quay thời vụ cho rau ăn lá do trồng được cả mùa mưa
mà chất lượng rau vẫn đảm bảo.
Nhược điểm của trồng cây trong nhà kính:
• Chi phí đầu tư xây dựng cơ sở.
• Chênh lệch nhiệt độ ngoài và trong nhà kính, nhà lưới ảnh hưởng đến quá
trình phát triển của cây.
• Thời gian phân hủy thuốc bảo vệ thực vật trong nhà lưới rất chậm
(nếu cần phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật)
• Yêu cầu cơ sở vật chất cao ( ví dụ: phải có, máy móc thiết bị hiện đại,
hệ thống tưới tự động,..)
Hiện công ty đã hiện đại hóa các nhà kính toàn bộ diện tích canh tác của
công ty, thực hiện canh tác trồng rau an toàn, chia thành những vùng chuyên
canh riêng biệt: vùng trồng rau diếp xanh, vùng trồng rau muống, vùng trồng
dưa leo,…. Chúng tôi còn được sự chuyển giao những tiến bộ khoa học kỹ
thuật về sản xuất rau, quả an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP của Phòng Trồng
trọt - Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Tĩnh, áp dụng thành công các biện pháp
kỹ thuật canh tác cải tiến và ứng dụng một số giống mới có giá trị kinh tế như:
dưa chuột Chiatai của Thái Lan, mướp, xen với cà tím, rau cải, rau mồng
tơi ... được trồng theo qui trình sản xuất rau an toàn tiêu chuẩn VietGAP do
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành.
Chúng tôi đang tiến hành nghiên cứu các kỹ thuật trồng rau tiên tiến hơn
trên thị trường như thủy canh, khí canh,.. để áp dụng vào công nghệ của công
ty nhằm: nâng cao chất lượng rau sạch, tăng năng suất sản lượng rau, tiết
biệt, giúp cho quá trình hoạch định cho từng vùng chuyên canh
dễ dàng hơn, quá trình kiểm soát sản xuất đơn giản, đảm bảo
được quy trình sản xuất được thực hiện đúng, đảm bảo được chất
lượng của sản phẩm đầu ra.
• Năng lực sửa chữa và bảo trì máy móc, thiết bị: công ty có sẵn
một đội kỹ thuật viên chuyên quan sát, bảo trì, kiểm tra vận hành
của máy móc thiết bị, sửa chữa các máy móc thiết bị kịp thời để
không gây ảnh hưởng đến quy trình sản xuất. Hàng năm, công ty
GVHD: Nguyễn Hoàng Kiệt Trang 16
Áp dụng thuỷ canh trong trồng rau diếp xanh
tổ chức cho các nhân viên này đi học hỏi các kỹ thuật mới,
không để tuột hậu, và huấn luyện khi áp dụng kỹ thuật mới.
• Năng lực sử dụng các hệ thống thông tin và điều khiển dựa trên
máy tính: Công ty thường xuyên nâng cấp hệ thống máy tính của
công ty, không để ảnh hưởng của các virus mạng, hay lỗi lầm
gây rối quá trình sản xuất. Thường xuyên cập nhật các thông tin
về nông nghiệp, cũng như kỹ thuật canh tác mới, không để lạc
hậu trong lĩnh vực này, chậm bước so với đối thủ cạnh tranh.
d. Năng lực giao dịch công nghệ :
Năng lực này giúp doanh nghiệp hoạch định và thực hiện có hiệu quả các
hoạt động chuyển giao công nghệ.
Ở năng lực này, công ty cần xem xét lại các năng lực như:
• Năng lực xác định nhu cầu công nghệ và lập luận chứng cho việc giao
dịch.
• Năng lực tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn đối tác.
• Năng lực lựa chọn phương thức chuyển giao công nghệ.
• Năng lực đàm phán.
Đây là năng lực công ty cần củng cố thêm. Công ty chưa thường xuyên đi
khảo sát nhu cầu công nghệ, cũng như tìm kiếm thông tin về các công nghệ
mới. Chỉ khi thấy có nhu cầu mới bắt đầu thực hiên các hành động, chưa có