I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Môi trường và con người có mối quan hệ mật thiết với nhau. Môi trường
cung cấp cho con người không gian để sống, cung cấp nguồn tài nguyên để sản
xuất. Môi trường là địa bàn có tác động mạnh đến sự phát triển của xã hôi loài
người. Nhưng ngày nay, khi nền kinh tế phát triển mạnh mẽ thì môi trường tự
nhiên lại đang bị huỷ hoại. Con người đã tác động quá nhiều đến môi trường,
khai thác đến mức cạn kiệt các nguồn tài nguyên, thải nhiều chất độc làm cho
môi trường không còn khả năng tự phân huỷ. Ở nhiều quốc gia trên thế giới,
môi trường đang là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Vậy còn ở Việt Nam, hiện
nay môi trường như thế nào, chúng ta đã và đang làm gì để ngăn chặn và hạn
chế những tác động tiêu cực ảnh hưởng đến môi trường. Để có lời giải cho bài
toán này, rất nhiều tổ chức, cá nhân đã và đang giành thời gian, công sức để
nghiên cứu tìm ra những giải pháp hữu hiệu. Nhưng trên thực tế không hề đơn
giản và không phải ai cũng quan tâm, bên cạnh những người có ý thức bảo vệ
môi trường vẫn có những người lại tỏ thái độ thờ ơ, bàng quan cho dù môi
trường có ra sao, ô nhiễm đến mức nào, họ coi đó là việc chung của xã hội chứ
không phải của riêng ai. Nguy hại hơn, những suy nghĩ trên không phải của
một số ít người, mà của rất nhiều người, rất nhiều đối tượng làm việc trên mọi
lĩnh vực khác nhau.Vì vậy, mỗi chúng ta cần phải nhận thức rõ hơn về vấn đề
về môi trường, phải hiểu rõ trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn vệ sinh
môi trường. Cần có những hành vi ứng xử thật đúng đắn với môi trường và tài
nguyên thiên nhiên. Đây là vấn đề cấp bách đang đặt ra, bởi nếu không quan
tâm đến môi trường, cứ mặc cho môi trường bị huỷ hoại thì một ngày không xa
chắc chắn môi trường sẽ không còn bất kì một sinh vật nào tồn tại kể cả con
người. Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường phải được triển khai rộng rãi
cho mọi đối tượng con người, trong đó học sinh là một trong những đối tượng
cần được tác động giáo dục mạnh mẽ, vì đây là đối tượng có lực lượng đông
đảo, sẽ là thế hệ tiếp tục xây dựng quê hương đất nước và bảo vệ môi trường
thêm xanh - sạch - đẹp. Nếu học sinh đúng đắn, có ý thức bảo vệ môi trường sẽ
là một việc làm thiết thực góp phần bảo vệ sự sống trên hành tinh.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

và giáo dục môi trường là vấn đề đang được nhiều quốc gia đặc biệt quan tâm.
Ở Việt Nam, chương trình Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cũng được
quan tâm trên diện rộng, đặc biệt trong chương trình giáo dục phổ thông ở các
cấp bậc học. Đã có không ít những tác giả nghiên cứu những vấn đề môi trường,
mối quan hệ giữa môi trường với con người ở nhiều góc độ khác nhau như:
- Tác giả Nguyễn Đình Khoa trong cuốn “Môi trường sống và con người”
Nhà xuất bản Hà Nội – 1987.
- Lê Thông, Nguyễn Hữu Dũng trong cuốn “ Dân số môi trường và tài
nguyên” Nhà xuất bản giáo dục – 2000.
- Tác giả Nguyễn Thị Thu Hằng, Nguyễn Phi Hạnh, Đặng Văn Đức trong
cuốn “ Giáo dục môi trường qua môn Địa Lí ở trường phổ thông”, Nhà xuất
bản Hà Nội – 2003.
Mục đích của việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự
sống của chúng ta. Đảng và nhà nước đã ban hành các văn bản pháp luật về bảo
vệ môi trường nhằm xử lí, răn đe những tổ chức, cá nhân có hành vi làm tổn hại
đến môi trường. Đồng thời chỉ đạo các ban ngành tổ chức các chương trình
chuyên đề giáo dục môi trường, tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường đến
toàn thể nhân dân. Trong dạy học đã yêu cầu lồng ghép các chuyên đề giáo dục
môi trường trong nhiều môn học và bằng nhiều hình thức khác nhau. Khi đưa
giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trong dạy học là nhằm làm cho học sinh có ý
2
thức hơn trong việc bảo vệ môi trường, thu nhận được những thông tin kiến
thức cơ bản về môi trường và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hoạt động của con
người với môi trường. Phát triển những kỹ năng dự đoán, phòng tránh và giải
quyết những vấn đề môi trường nảy sinh. Tham gia tích cực vào những hoạt
động khôi phục, bảo vệ và gìn giữ môi trường, nhận thức được tầm quan trọng
của môi trường trong sạch đối với sức khoẻ con người, với chất lượng cuộc
sống của chúng ta.
Để nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường trong dạy
học, giáo viên có thể sử dụng các phương pháp dạy học như: Phương pháp

bảo môi trường trong lành.
3
-Học sinh có ý thức bảo vệ cảnh quan môi trường, cảnh quan thiên nhiên tương
đối sạch sẽ.
- Ban giám hiệu có kế hoạch và giám sát việc lao động vệ sinh môi trường
hàng ngày.
- Thường xuyên tuyên truyền giáo dục về ý thức bảo vệ môi trường thông qua
các tiết học, giờ ngoại khoá, giờ sinh hoạt lớp, sinh hoạt dưới cờ
- Tổ chức tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng như loa phóng
thanh, băng rôn, khẩu hiệu
- Nhà trường đã có hệ thống máy tính kết nối mạng internet có thể dễ dàng truy
cập các thông tin, thư viện nhà trường có đủ các loại sách báo phục vụ dạy học.
- Nhà trường đã có thùng thu gom rác thải, phương tiện vận chuyển rác thải, bể
xử lý rác thải.
+ Khó khăn:
- Diện tích quy hoạch sân chơi trong trường chưa có khu chuyên biệt, trồng cây
xanh chỉ mang tính tạo cảnh quan.
- Ý thức bảo vệ môi trường của học sinh chưa cao, các em vẫn còn vứt rác bừa
bãi, tiện đâu bỏ đó.
- Thông tin về giáo dục môi trường đã có nhưng chưa đồng bộ, chỉ mang tính
hình thức.
- Đồ dùng dạy học lồng ghép bảo vệ môi trường hầu như không có.
• Địa phương
+ Thuận lợi:
- Một số gia đình có sử dụng thùng đựng rác sinh hoạt, có ý thức giữ gìn vệ
sinh chung.
- Các tổ chức đoàn thể thường xuyên tổ chức lao động vệ sinh đường làng,
ngõ xóm.
- Chính quyền địa phương đã tổ chức nhiều buổi tuyên truyền, mít tinh về
bảo vệ môi trường.

bằng câu hỏi trắc nghiệm thông qua các phiếu học tập, nội dung các câu hỏi và
kết quả trắc nghiệm như sau:
Phiếu số 1: Em hãy điền nôi dung trả lời vào dấu chấm.
Câu hỏi: Em thấy môi trường sống của chúng ta hiện nay như thế nào?

Kết quả trả lời:
Tổng số HS Em không biết
Môi trường bình
thường
Môi trường bị ô
nhiễm
125 32 60 37
Phiếu số 2: Câu hỏi: Em có cần làm gì để bảo vệ môi trường không?
Kết quả trả lời:
Tổng số HS Không Có
125 29 96
Phiếu số 3: ( Câu hỏi dành cho 29 HS trả lời không ở trên.) .
Vì sao em không làm gì để bảo vệ môi trường. Em chưa thực sự tham gia vào
công tác bảo vệ môi trường là do đâu?
- Phần lớn các em đều trả lời: Việc bảo vệ môi trường là của người lớn, của
những người làm vệ sinh môi trường, còn không tham gia bảo vệ môi trường là
“em không biết tham gia như thế nào, ai hướng dẫn ”
Phiếu số 4 : Trong giờ học địa lí em thích học với những phương tiện dạy học
nào? Khoanh tròn vào ý em lựa chọn:
a. Sách giáo khoa.
b. Sách giáo khoa và bản đồ treo tường.
c. Tranh ảnh minh hoạ và bản đồ trình chiếu trên máy chiếu.
6
Tổng số
HS

7
- Rèn luyện kỹ năng vẽ biểu đồ hình cột từ số liệu sẵn có.
- Rèn kỹ năng phân tích ảnh địa lý.
3. Thái độ:
-Có ý thức trong việc bảo vệ môi trường.
II. Chuẩn bị:
1. Giáo viên:- Ảnh chụp Trái Đất với lỗ thủng tầng Ô zôn.
- Các cảnh về nhiễm nước và không khí.
2. Học sinh: SGK, tập bản đồ, sưu tầm tranh ảnh về ô nhiễm môi trường
III. Tiến trình bài dạy:
1. Ổn định tổ chức:
2.Kiểm tra bài cũ:
? Trình bày cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà. Với đặc điểm cảnh quan
công nghiệp như vậy có ảnh hưởng như thế nào đến môi trường?
- Cảnh quan công nghiệp phổ biến khắp mọi nơi ở đới ôn hoà.
- Cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà nổi bật là những khu công nghiệp, trung
tâm công nghiệp, vùng công nghiệp.
- Cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà là niềm tự hào của các quốc gia. Tuy
nhiên, chất thải công nghiệp lại gây ô nhiễm môi trường.
3. Bài mới:
- Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hoà đặc biệt là ô nhiễm nước, không khí đã
đến mức báo động, nguyên nhân là do sự lạm dụng kỹ thuật và chủ yếu là
do sự thiếu ý thức của con người trong việc bảo về môi trường.
Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt
Hoạt Động 1: Cá nhân
- GV: Hướng dẫn HS quan sát H 16.3 và H 16.4
SGK và H 17.1 kết hợp đọc thông tin Sgk.
?- Nguyên nhân nào làm cho bầu không khí bị ô
nhiễm?
- Do sự phát triển của công nghiệp và các

- Tia cực tím gây ung thư da
? Vậy để hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường
người ta cần thực hiện những biện pháp nào?
- Kí nghị định thư ( Xây dựng hệ thống khí thải
hợp lí, )
Hoạt động 2: Thảo luận nhóm.
- GV: Vậy tình hình ô nhiễm nước như thế nào?
Ta tìm hiểu phần 2
GV: Hướng dẫn HS quan sát H 17.3 và H 17.4
SGK, đọc nôi dung phần 2.
THẢO LUẬN NHÓM
? Nêu nguyên nhân, ô nhiễm môi trường nước?
? Thực trạng ô nhiễm nguồn nước ở đới ôn hoà?
Biện pháp khắc phục?
- HS: Báo cáo kết quả thảo luận.
- GV: Chuẩn hoá kiến thức.
+ Nguyên nhân: Nước thải từ công nghiệp, nông
nghiệp, chất thải từ các phương tiện giao thông -
vận tải….chưa qua xử lý thải trực tiếp vào môi
trường nước.
+ Hậu quả: Các nguồn nước ngầm, sông, hồ,
biển, đại dương bị ô nhiễm nặng, ảnh hưởng đến
sức khoẻ con người, các sinh vật sống trên Trái
Đất.
+ Thủy triều đỏ.Do nước quá thừa đạm làm cho
tảo đỏ chết .
Thủy triều đen do váng dầu
+ Biện pháp khắc phục: Xử lý nước thải trước
• Hậu quả:
Mưa a xít, gây hiệu ứng nhà

a. Sự đô thị hoá quá nhanh.
b. Sự thiếu ý thức bảo vệ môi trường của con người.
c. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp.
d. Sự lạm dụng kỹ thuật.
2. Sự ô nhiễm không khí là do:
a. Khí thải từ các cơ sở sản xuất công nghiệp.
b. Khí thải từ hoạt động của các phương tiện giao thông.
c. Bụi.
d. Tất cả các ý trên.
3. Hậu quả của ô nhiểm không khí là:
a. Gây mưa axit.
b. Tăng hiệu ứng nhà kính.
c. Gây ra các bệnh về đường hô hấp, ảnh hưởng đến sức khoẻ của con
người.
d. Tất cả các ý trên.
4. Biện pháp để giảm ô nhiễm không khí là:
a. Ngừng hoạt động sản xuất công nghiệp.
b. Cắt giảm lượng khí thải.
c. Ngừng hoạt động của các phương tiện vận tải.
d. Không đưa khí thải vào môi trường.
5. Nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm nước ở đới ôn hoà là do:
a. Sự cố tràn dầu.
b. Nước thải, chất thải từ các cơ sở sản xuất công nghiệp không được xử lí
đổ vào nguồn nước.
c. Chất thải sinh hoạt, phân bón, thuốc trừ sâu.
d. Tất cả các ý trên.
6. Các nguồn nước bị ô nhiễm là:
a. Nước biển.
b. Nước sông, hồ.
c. Nước ngầm.

1. Ổn định tổ chức:
2.Kiểm tra bài cũ:
? Trình bày cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà. Với đặc điểm cảnh quan
công nghiệp như vậy có ảnh hưởng như thế nào đến môi trường?
- Cảnh quan công nghiệp phổ biến khắp mọi nơi ở đới ôn hoà.
- Cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà nổi bật là những khu công nghiệp, trung
tâm công nghiệp, vùng công nghiệp.
- Cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà là niềm tự hào của các quốc gia. Tuy
nhiên, chất thải công nghiệp lại gây ô nhiễm môi trường.
3. Bài mới:
11
- Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hoà đặc biệt là ô nhiễm nước, không khí đã
đến mức báo động, nguyên nhân là do sự lạm dụng kỹ thuật và chủ yếu là
do sự thiếu ý thức của con người trong việc bảo về môi trường.
Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt
- HS quan sát hình 17.1 và 17.2
SGK
- GV trình chiếu các bức tranh trên
màn chiếu
- HS quan sát, mô tả các bức tranh
1. Ô nhiễm không khí
Rác thải trong sinh hoạt
12
Các phương tiện giao thông
Khí thải từ nhà máy
Rò rỉ phóng xạ
Vụ nổ hạt nhân
?Qua quan sát các bức tranh đã gợi
cho em những suy nghĩ gì về ô
nhiễm không khí ở đới ôn hòa?

vốn hiểu biết trả lời câu hỏi.
? Các nước trên thế giới đã làm gì
để bảo vệ bầu khí quyển trong
lành.
? Vậy mỗi chúng ta cần làm gì để
bảo vệ bầu khí quyển.
- HS liên hệ phát biểu ý kiến.
- GV trình chiếu một số bức ảnh về
hoạt động bảo vệ môi trường.
• Biện pháp khắc phục:
- Các nước cùng tham gia ký nghị
định thư Ki-ô-tô.
- Đổi mới công nghệ sản xuất.
- Đấu tranh chống thử nghiệm vũ
khí nguyên tử.
- GV chuyển ý: Không khí bị ô
nhiễm gây nên hậu quả khôn lường
cho mọi sinh vật trên trái đất. Vậy
còn nguồn nước trên thế giới hiện
nay ra sao? Vấn đề bảo vệ như thế
14
Quang cảnh Hội nghị Ki-ô-tô
Thanh niên VN tham gia trồng cây TN TG hưởng ứng ngày ký NĐ thư
Ươm cây trồng rừng
Nhà máy xử lý khí thải
nào chúng ta cùng tìm hiểu phần 2.
GV trình chiếu hình 17.3 và 17.4
cùng một số tranh sưu tầm.
- HS quan sát mô tả tranh
2. Ô nhiễm nước.

* Hậu quả:
- Gây các bệnh ngoài da, đường ruột
cho con người.
- Tạo hiện tượng “thủy triều đen, thủy
triều đỏ” làm chết ngạt các sinh vật
sống trong nước.
? Vậy chúng ta cần phải làm gì để
bảo vệ nguồn nước.
* Biện pháp:
- Hạn chế tối thiểu các chất thải ra
sông suối, ao, hồ.
- Xử lý các chất thải trong sản xuất,
trong sinh hoạt.
16
Vớt váng dầu
Hiện tượng thủy triều đen
Cá chết do nguồn nước ô nhiễm
V.Củng cố:
Bài tập 1:
- Giáo viên tổ chức hướng dẫn HS chơi trò chơi giải ô chữ.
- Học sinh lựa chọn câu hỏi trả lời.
- Nội dung các câu hỏi được đánh theo số thứ tự:
Hàng ngang số 1 gồm 14 chữ cái:
? Đây là hiện tượng làm cho trái đất nóng lên.
Đáp án: HIỆU ỨNG NHÀ KÍNH.
Hàng ngang số 2 gồm 7 chữ cái:
? Đây là hiện tượng làm chết cây cối.
Đáp án: MƯA AXIT
Hàng ngang số 3 gồm 9 chữ cái:
? Nghị định thư KI – Ô – TÔ được ký nhằm bảo vệ vấn đề gì.

- Bài kiểm tra thứ hai: Kiểm tra viết 15 phút kết quả thu được như sau:
Lớp 7A:
Tổng
số
Chưa nhận biết Có nhận thức Có ý thức Biết vận dụng
37 16 21 10 4
Lớp 7B:
18
Tổng
số
Chưa nhận biết Có nhận thức Có ý thức Biết vận dụng
35 4 31 24 24
Như vậy: Kết quả của bài kiểm tra đã cho thấy được sự tiến bộ của học
sinh trong vấn đề nhận thức về môi trường. Cụ thể là lớp 7A dạy theo phương
pháp cũ so với lớp 7B dạy theo phương pháp mới tỉ lệ học sinh chưa nhận biết ở
lớp 7B thấp hơn so với lớp 7A, ngược lại tỉ lệ học sinh có ý thức và biết vận
dụng ở lớp 7B cao hơn rất nhiều so với lớp 7A. Điều đó chứng tỏ rằng vận dụng
phương pháp quan sát, mô tả tranh ảnh trong dạy học có lồng ghép giáo dục bảo
vệ môi trường đã có tác động rất lớn tới nhận thức của học sinh. Học sinh đã có
ý thức trong việc bảo vệ và giữ gìn vệ sinh môi trường.Những kết quả trên tuy
chỉ mới bước đầu trong quá trình thực hiện việc gắn kết giáo dục học sinh ý thức
bảo vệ môi trường trong việc dạy và học tập địa lí cũng như trong quá trình theo
dõi thực nghiệm tại địa phương nhưng với tôi nhận thấy đây là một kết quả đáng
mừng.
C. CÁC MINH CHỨNG
- Giáo án dạy đối chứng và giáo án dạy thực nghiệm.
- Các bảng biểu số liệu.
- Các tranh ảnh chụp khói bụi từ các nhà máy, xí nghiệp; từ các phương tiện
giao thông; vụ nổ hạt nhân, rò rỉ phóng xạ; rác thải trong sản xuất và sinh hoạt.
- Tranh ảnh chụp hiện tượng cá chết do ô nhiễm môi trường nước; Tàu thuyền bị

đức. Khi môi trường trong lành sẽ tạo điều kiện cho học sinh phấn khởi học tập,
phát huy mọi khả năng tư duy, ngược lại nếu môi trường xung quanh bị ô nhiễm
sẽ ảnh hưởng xấu đến học sinh về mọi mặt, đặc biệt ảnh hưởng rất lớn đến sức
khoẻ và chất lượng học tập. Chính vì thế giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho
học sinh là cần thiết, nhưng phải có sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã
hội. Phải có đầy đủ những yếu tố này thì việc giáo dục học sinh ý thức bảo vệ
môi trường sẽ đạt kết quả tốt hơn .
* Kiến nghị với địa phương :
-Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục bảo vệ môi trường bằng nhiều
hình thức .
-Tạo mọi điều kiện để nhà trường thực hiện tốt công tác tuyên truyền về môi
trường .
-Phối kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình các em học sinh .
-Trang bị phương tiện thu gom rác thải cho địa phương .
* Kiến nghị với đoàn thanh niên:
- Thường xuyên tổ chức các phong trào dọn vệ sinh đường làng, ngõ xóm,
trồng và chăm sóc cây xanh, tuyên truyền cho mọi người dân cùng tham gia.
*Kiến nghị với nhà trường :
-Tăng cường hơn nữa công tác giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường
và xem đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng của người học sinh.
-Thường xuyên tổ chức các phong trào thi đua về chủ đề môi trường cho các
em tham gia .
-Tạo mọi điều kiện để các em thực hiện tốt việc tham gia bảo vệ môi trường.
20
*Kiến nghị với phòng giáo dục :
- Tăng cường công tác kiểm tra các trường học về vấn đề bảo vệ môi trường .
- Kiểm tra các môn học có lồng ghép giáo dục môi trường .
- Coi công tác vệ sinh môi trường là tiêu chí đánh giá xếp loại trường học.
Qua việc thực hiện đề tài này tôi mong muốn đóng góp một phần nhỏ vào
việc giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường theo phương pháp đổi mới. Đề