LIăCMăN

Em xin gi li cm n chân thành đn các thy cô giáo ca trng i hc Thng
Long nói chung và các thy cô giáo trong B môn Kinh t nói riêng – nhng ngi
thy đư cung cp cho em nn tng kin thc vng chc, to tin đ cho em thc hin
bài khoá lun. c bit, em xin gi li cm n sâu sc đn Ging viên: Thc s Ngô
Th Quyên – là ngi đư trc tip hng dn và tn tình ch bo em trong sut quá
trình thc hin khoá lun.
Trong thi gian thc hin khoá lun, mc dù em đư có nhiu c gng song do vn
kin thc còn cha sâu sc và cha có nhiu kinh nghim thc t nên không th tránh
khi nhng thiu sót. Do vy, em rt mong nhn đc nhng Ủ kin đóng góp t thy
cô và các bn đ khoá lun ca em đc hoàn thin hn.
Em xin chân thành cm n.
Sinh viên thc hin HoƠngăThăKhánhăNgc
MCăLC
Trang
LIăMăU
CHNGă1:ăCăSăLụăLUNăVăCHÍNHăSÁCHăCăTC 1
1.1. CácăkháiănimăvƠăthutăngăliênăquanăđnăchínhăsáchăcătc 1
1.1.1. C tc và các khái nim liên quan 1
1.1.2. Chính sách c tc 3
1.2. Cácătăsăđoălngăchínhăsáchăcătc 6
1.2.1. T l chi tr c tc (Dividend payout ratio) 6
1.2.2. T sut c tc (Dividend Yield or Divedend-Price ratio) 7
1.3. Cácăchínhăsáchăcătc 8
1.3.1. Chính sách li nhun gi li th đng 8
1.3.2. Chính sách c tc tin mt n đnh 9
1.3.3. Các chính sách chi tr c tc khác 11


2.1.2. Thc trng chi tr c tc ca các Công ty niêm yt trên S giao dch chng
khoán Thành ph ả Chí Minh 27
2.1.2.1. S lng c phiu qua các nm 27
2.1.2.2. S liu chi tr c tc qua các nm 28
2.1.2.3. T l chi tr c tc qua các nm 29
2.1.2.4. T sut c tc qua các nm 31
2.1.2.5. Các hình thc chi tr c tc qua các nm 32
2.1.2.6. Nhn xét chung v chính sách c tc ca các công ty trên HOSE 33
2.1.3. Các yu t nh hng đn chính sách ca các công ty trên ảOSE 34
2.1.3.1. Các hn ch v mt pháp lý 34
2.1.3.2. Các nh hng ca thu 36
2.1.3.3. Nhu cu thanh khon 37
2.1.3.4. Kh nng vay và tip cn th trng vn 38
2.1.3.5. Kh nng to li nhun và tính n đnh ca li nhun 39
2.1.3.6. Các c hi tng trng v vn và trin vng tng trng ca Công ty
40
2.1.3.7. Lm phát và lãi sut 41
2.1.3.8. Các u tiên v c đông 42
2.1.3.9. Bo v chng li kh nng mt quyn qun lý và chng “loãng giá . 43
2.1.3.10. Mt s yu t quan trng khác 44
2.1.4. Mi quan h gia c tc, EPS và giá c phiu trên ảOSE 47
2.2. ánhăgiáăchínhăsáchăcătcăcaăcácăcôngăty 51
2.2.1. ánh giá 51
2.2.1.1. S dng chính sách c tc nh mt yu t đánh bóng thng hiu
Công ty 51
2.2.1.2. Cha có quan đim dài hn trong c tc 52
2.2.1.3. Da quá nhiu vào yu t th trng 54
2.2.1.4. Cha có phng án s dng hiu qu vn tng do chi tr c tc bng
c phiu 54

: i hi đng c đông
TCK
: u t chng khoán
EAT
: Li nhun sau thu
EBIT
: Li nhun trc thu và lưi vay
EPS
: Thu nhp trên mt c phn thng
HOSE
: S giao dch chng khoán Thành ph H Chí Minh
MP
: Giá tr th trng ca mi c phiu
N
: S lng c phiu
NCKH
: Nghiên cu khoa hc
Pcs
: T l chi tr c tc
ROE
: Thu nhp trên vn c phn
SGDCK
: S giao dch chng khoán
VN
: Vit Nam
TTCK VN
: Th trng chng khoán Vit Nam
TTGDCK
: Trung tâm giao dch chng khoán
TTLKCK

Bng 2.11: Kt qu hi quy 49
Biu mu 2.12: Phng án phân phi li nhun ca công ty đng Qung Ngưi (QNS)
55
Biu đ 3.1: Li nhun ròng AGF t 2008 – 2011 65
Biu đ 3.2: Mc c tc n đnh theo kt qu hot đng sn xut kinh doanh 66
Biu đ 3.3: Mc c tc n đnh theo DPS 66
Biu đ 3.4: Các nhân t xác đnh mc c tc 67
Bng 3.5: Bng xem xét và la chn chính sách c tc 73
Thang Long University Library

LIăMăU

Trong tài chính doanh nghip có 3 quyt đnh c bn: quyt đnh đu t, quyt
đnh tài tr và quyt đnh chi tr c tc. C ba quyt đnh trên đu phi nht quán vi
mc tiêu nhm ti đa hoá giá tr doanh nghip. Ta thy rng các quyt đnh này liên
quan vi nhau theo mt cách nào đó. Nhng nu ch xem xét chính sách c tc có tác
đng th nào đn giá tr doanh nghip thì mt doanh nghip la chn chính sách c tc
da vào đâu? Có chính sách nào ti u cho tt c các doanh nghip? Trên thc th các
doanh nghip niêm yt trên S giao dch chng khoán Thành ph H Chí Minh la
chn chính sách c tc nào? Trong giai đon khó khn các công ty có thng ct gim
c tc không? …

công ty và xác nhn cho phép c đông đc hng các quyn li thông thng trong
công ty. Ngi nm gi c phiu thng là c đông thng và là đng s hu ca
công ty c phn. C phiu thng có nhng đc đim ch yu sau:
- Là loi c phiu có thu nhp ph thuc vào hot đng kinh doanh ca công ty.
Ngi s hu c phiu ph thông không đc tham gia hp i hi đng c đông
và đc b phiu quyt đnh nhng vn đ quan trng nht ca công ty, đc
quyn bu c và ng c vào Hi đng Qun tr ca công ty.
- C phiu ca công ty không có thi hn hoàn tr, vì đây không phi là khon n
đi vi công ty.
- C đông đc chia phn giá tr tài sn còn li khi thanh lỦ công ty sau khi công ty
đư thanh toán các khon n và thanh toán cho các c đông u đưi.
- Ngi góp vn vào công ty không đc quyn trc tip rút vn ra khi công ty,
nhng đc quyn chuyn nhng s hu c phn di hình thc bán li c phiu
hay di hình thc quà tng hay đ li cho ngi tha k. Chính điu này đư to ra
tính thanh khon cho c phiu công ty, đng thi cng hp dn nhà đu t.
- c quyn u tiên mua c phiu khi công ty phát hành c phiu mi đ tng vn.
- c quyn triu tp đi hi đng c đông bt thng theo lut đnh.
- C đông thng cng phi gánh chu nhng ri ro mà công ty gp phi, tng ng
vi phn vn góp và ch chu trách nhim gii hn trong phm vi s lng vn góp
vào công ty.
Căphiuăuăđưi là chng ch xác nhn quyn s hu trong mt công ty, đng
thi cho phép ngi nm gi loi c phiu này đc hng mt s quyn li u tiên
Thang Long University Library
2

hn so vi c đông ph thông. Ngi nm gi c phiu u đưi đc gi là c đông u
đưi ca công ty. C đông nm gi c phiu u đưi có các quyn li sau:
- Quyn đc nhn c tc trc các c đông thng, mc dù ngi có c phiu u
đưi ch đc quyn hng li tc c phn gii hn nhng h đc tr c tc trc
khi chia li tc cho c đông thng. Khác vi c tc ca c phiu ph thông, c

thu nhp mà doanh nghip mang li cho ch s hu. (V=D+E hoc V= B+S trong đó
V: value – giá tr doanh nghip, D: debt – vn n, E: equity – vn ch s hu, B: bond
3

– vn huy đng t trái phiu, S: stock – vn huy đng t c phiu). Nh vy, đ xác
đnh giá tr doanh nghip, ta phi đo lng đc các khon thu nhp mà doanh nghip
mang li, tuy nhiên doanh nghip có th to ra thu nhp hay không và đ ln ca thu
nhp nh th nào li tu thuc vào nhiu yu t.
1.1.2. Chínhăsáchăcătc
Tùy theo tng loi hình doanh nghip và mc li nhun đt đc mà vic phân
phi li nhun ca doanh nghip đt đc mà vic phân phi li nhun ca doanh
nghip có khác nhau. Nhng nhìn chung li nhun ca doanh nghip đc phân phi
nh sau:
- Np thu thu nhp cho nhà nc theo quy đnh
- Bù đp các khon l ca nm trc không đc tính tr vào li nhun sau thu
- Bù đp các khon chi không đc tính vào chi phí
- Lp các qu doanh nghip
- Chia lưi cho ch s hu
- B sung vn đ tái đu t
Săđă1.1.ăSăđăphơnăphiăliănhunătrongădoanhănghip


vào chi phí
Trích các
quăDNăvƠă
chiaăliătcă
căphnă
ăliăbă
sungăvnă
kinh
doanh
Thang Long University Library
4

Trong công ty c phn, lưi ròng (li nhun sau khi np thu thu nhp doanh
nghip) mt phn dùng đ phân phi cho ch s hu (mc phân phi này ph thuc
vào nhiu yu t nh thi gian thành lp công ty, mc lưi ròng đt đc, xu hng
tng lai, nhu cu thanh toán …) và phn còn li đ d tr nhm tài tr cho nhu cu
vn tng thêm hoc đ phòng s bt n trong tng lai. Chính sách phân chia lưi ròng
ca công ty c phn đc gi là chính sách c tc. Vy chínhăsáchăcătc là chính
sách n đnh phân phi gia li nhun gi li tái đu t và c tc chi tr cho c đông.
Li nhun gi li cung cp cho các nhà đu t mt ngun tng trng li nhun tim
nng tng lai thông qua tái đu t, trong khi c tc cung cp cho h mt phân phi
hin ti. Nó n đnh mc li nhun sau thu ca công ty s đc đem ra phân phi
nh th nào, bao nhiêu phn trm đc gi li đ tái đu t và bao nhiêu dùng đ chi
tr c tc cho các c đông. Vì th, chính sách c tc s có nh hng đn s lng
vn c phn trong cu trúc vn ca công ty (thông qua li nhun gi li) và chi phí s
dng vn ca công ty. Ban giám đc là nhng ngi quyt đnh chính sách c tc.
Ban giám đc s quyt đnh xem bao nhiêu phn trm thu nhp đc tr v cho các c
đông và bao nhiêu phn trm thu nhp đc gi li và quan trng hn na là tr li
đc câu hi liu chính sách c tc mà công ty theo đui có nh hng đn giá tr th
trng ca công ty hay không. Ti các nc phát trin đư có nhiu công trình nghiên


Nh vy, quyt đnh chi tr c tc đt trong tay ca hi đng qun tr công ty,
vic chi tr c tc đc ghi nhn vào mt ngày c th. Khi c tc đc công b, nó tr
thành mt trách nhim tài chính đi vi công ty và công ty không d dàng thay đi
đc. Quy trình chi tr c tc đc minh ha di s đ sau:
Săđă1.3.ăQuyătrìnhăchiătrăcătc NgƠyăcôngăb: Vào ngày này, hi đng qun tr thông qua và công b c tc s
đc tr cho mi c phn là bao nhiêu vào ngày chi tr c tc cho tt c các c đông
đc ghi nhn trong danh sách s khóa s ti ngày khóa s.
NgƠyăxácălpăquynăhngăcătc: Do vic mua bán và chuyn quyn s hu
c phiu mt mt s ngày nên s không công bng nu ngi nào đó mua trc ngày
khóa s và sau ngày xác lp nhng hoàn tt th tc vào trc ngày khóa s và đc
hng c tc vào ngày chi tr, trong khi ngi khác mua cùng ngày li hoàn thành th
tc sau ngày khóa s li không đc hng c tc.  tránh vn đ này, công ty môi
Lãi ròng
C tc (chính sách A)
C tc (chính sách B)
Lưi ròng, c tc
Nm

T l chi tr c tc phn ánh mc c tc mà c đông đc hng chim t l
bao nhiêu trong thu nhp trong k do công ty to ra và đc đo lng nh sau:
Tălăchiătrăcătcă=ăCătcă/Thuănhpăròngă(thun)
Hoc
Tălăchiătrăcătcă=ăDPS/EPSă
Trongăđó:
- DPS (Dividend Per Share): C tc tr cho mt c phiu thng
- EPS (Earning Per Share): Thu nhp trên mt c phn thng
EPS = (EAT ậ Cătcăcăphiuăuăđưi)/N
Trongăđó:
- EAT (Earning After Tax): Li nhun sau thu (Thu nhp thun)
- N (Numbers): S lng c phiu đang lu hành
T l chi tr c tc th hin mc đ chi tr c tc ca doanh nghip, t l chi tr
c tc cao thì t l li nhun gi li đ tái đu t s thp, dn đn li nhun d tr thp
TÀI
SN NăPHIă
TR
VNă
CHăSă
HU
GIÁăTRă
THă
TRNGă
Că

tiêu ti hu mà công ty theo đui là ti đa hóa s giàu có ca c đông. Ngoài ra, vic
c phiu ca công ty gim giá do các nhà đu t bán đi c phiu mà h đang nm gi
cng s đt công ty trc nguy c b thao túng.
Vy công ty nên chn phng án nào? iu này thc s không đn gin,
phng án nào cng có cái giá ca nó vn đ là tùy thuc vào tng trng hp c th
mà chn phng án mang li li ích cao nht.
1.2.2. T sut c tc (Dividend Yield or Divedend-Price ratio)
T sut c tc phn ánh mi quan h gia c tc ca c phiu so vi giá th
trng và đc đo lng nh sau:
Tăsutăcătcă=ăCătcămiăc phiu/Giáăthătrngămiăcăphiu
Ch tiêu t sut c tc là c s đ các nhà đu t chng khoán có cn c quyt
đnh mua hay bán chng khoán. Khi phân tích mi quan h gia c tc và giá tr th
trng ca c phiu có th nhn thy rng:
Trngăhpă1: Nu công ty duy trì t sut c tc  mc cao thì s thu hút
nhng nhà đu t lâu dài, vì nhng nhà đu t này h quan tâm đn vic nhn li tc
hàng nm, hàng quỦ. Nhng khi doanh nghip duy trì mc t sut c tc cao, tc là
chi tr mc c tc cao cng có ngha là không cn s dng nhiu li nhun đ li, điu
này có th nhiu lỦ do nh công ty s dng vn vay, công ty cha có k hoch m
rng sn xut hoc th phn ca công ty đư bưo hòa. Khi đó li nhun không đc d
đoán là tng nhiu trong nm ti đng ngha P/E (t s giá th trng = Giá tr th
trng ca mt c phiu/thu nhp trên mt c phn thng) không gim nhiu dn đn
vic các nhà đu t ngn hn (các nhà đu t mua chng khoán ch lên giá đ bán) s
không hy vng s tng giá c phiu ca mình trong tng lai đ nhn đc khon lưi
vn (khon chênh lch giá – capital gain)
Trngăhpă2:ăNu công ty có t sut c tc thp do EPS cao thì vi các nhà
đu t ngn hn hy vng rng công ty s s dng phn li nhun đ li đ tái đu t
tng li nhun cho các nm tip theo và làm cho P/E gim và h d dàng bán c phiu
Thang Long University Library
8


nhu cu vn cao, c th nu đn v tip tc tng trng, các giám đc có th tip tc
thc hin chin lc này mà không nht thit phi gim c tc.
Th hai, doanh nghip có th đi vay vn đ đáp ng nhu cu đu t và do đó
tng t l n trên vn c phn mt các tm thi đ tránh gim c tc. Nu doanh
nghip có nhiu c hi đu t tt trong sut mt nm nào đó thì chính sách vay n s
thích hp hn so vi ct gim c tc và trong nhng nm tip theo, doanh nghip cn
gi li li nhun đ đy t s n trên vn c phn v mc thích hp.
9

Vi vic s dng chính sách li nhun gi li th đng công ty có th đt đc
mc tiêu ti đa hóa giá tr doanh nghip và ti đa hóa thu nhp c đông. Ngoài ra, li
nhun gi li là ngun vn tài tr ni b sn có giúp doanh nghip ch đng kp thi
trong quyt đnh tái đu t, không tn chi phí phát hành, không cn phát hành thêm c
phiu mi, đáp ng đc nhu cu tin chi tr c tc và vn có th duy trì đc c cu
vn nh c. Hn na, vi chính sách li nhun gi li th đng cng to ra s gia tng
tc đ tng trng li ích c phn cho c đông, tuy nhiên khi áp dng chính sách này
mt cách cng nhc s dn đn s bt n đi vi chính sách chi tr c tc bi vì chi
đu t thng không đu, có nm nhiu, nm ít. Kt qu là nm nào chi đu t nhiu
thì c tc tr ít và ngc li. Ngay c khi chi đu t có th hoch đnh chi đu t mt
cách n đnh thì vn có s bt n trong chính sách c tc vì li nhun ca công ty có
tính bt n và vì vy nh hng ti giá c ca c phiu cng nh uy tín ca công ty
đi vi c đông.
1.3.2. Chính sách c tc tin mt n đnh
Theo nghiên cu ca Bhattachar (1979) và Miller và Rock (1985) thì các nhà
đu t không phn ng vi chính sách c tc mà vi các thông tin cha đng bên
trong chính sách c tc. Vic tng c tc có th là mt tín hiu cho rng các nhà qun
tr công ty rt lc quan v dòng thu nhp trong tng lai ca công ty. Vì thông thng
các công ty rt ngi ct gim c tc nên h ch quyt đnh tng c tc nu tin rng có
th duy trì mc c tc cao đó trong tng lai. Do vy mà tng c tc s dn đn giá c
phiu tng. Nhng chính tín hiu lc quan - dòng thu nhp cao trong tng lai - ch

các khon li nhun trong tng lai đ cao đ tha mưn c tc ln hn. Nh vy, t l
c tc có khuynh hng đi theo sau mt s gia tng trong li nhun và đng thi cng
thng trì hoưn li trong mt chng mc nào đó.  thit lp chính sách c tc n
đnh, công ty có th thit lp theo hai phng thc:
Th nht là n đnh theo kt qu kinh doanh có tính chu k ca công ty: là
chính sách tr c tc tùy thuc vào kt qu sn xut kinh doanh. Nm nào làm nhiu
thì c tc tr nhiu và ngc li
Th hai là n đnh theo t l c đnh: là chính sách tr c tc theo mt t l ti
thiu nào đó và duy trì t l li n đnh trong sut thi gian dài.
Vicăthcăhinăchínhăsáchănăđnhăcătc mangăliăchoăCôngătyănhngăliă
ích:
- To tin đ cho vic tng giá c phiu ca Công ty trên th trng, do to ra thu nhp
thc t cho c đông. Nhng Công ty thc hin tr c tc n đnh s to ra s hp dn
đi vi các nhà đu t  kh nng nhn đc thu nhp di hình thc c tc mt cách
chc chn, điu này to ra mt hình nh đp, n đnh kinh doanh ca công ty, dn đn
làm tng giá c phiu ca Công ty trên th trng và ngc li.
- To điu kin thun li cho vic qun lỦ, điu hành hot đng kinh doanh ca Công
ty.Thc hin tr c tc n đnh dn đn n đnh thành phn c đông, to thun li cho
công tác qun lỦ Công ty và ngc li.
- To điu kin đ chng khoán ca Công ty đc niêm yt, trao đi trên th trng S
giao dch.Vic tr c tc n đnh là mt trong các điu kin đ c phiu ca Công ty
đc niêm yt trên S giao dch chng khoán, to thun li cho Công ty trong vic
huy đng vn đu t trên th trng.
Tuy nhiên vic tr c tc n đnh làm cho Công ty không ch đng trong vic s
dng ngun li nhun đ li đ đáp ng các nhu cu đu t, b sung, tng vn kinh
doanh.
11

1.3.3. Các chính sách chi tr c tc khác
Ngoài chính sách li nhun gi li th đng và c tc tin mt c đnh các

1.4.1. C tc tr bng tin mt
ây là phng thc đc nhiu công ty s dng và có th đc xem là phng
thc chi tr c tc c bn. Bi vì xét v mt bn cht, khi nhà đu t b tin ra mua c
phiu vi k vng thu đc s tin ln hn trong tng lai, mà c tc là mt ngun
tin đc tr t công ty khi có li nhun, và đc xem nh mt phn thng cho s tin
Thang Long University Library
12

tng ca nhà đu t khi nhà đu t vào công ty. Chính vì vy, phng thc tr c tc
bng tin mt có l đc xem xét đu tiên.
Rõ ràng, vi phng thc chi tr c tc bng tin mt, các công ty đáp ng
đc đi b phn c đông, đc bit là nhà đu t cá nhân (do hành vi s ri ro: ri ro
lm phát, lưi sut, ri ro không kim soát đc, … nên các nhà đu t thng có s
thích nhn ngay mt lng c tc bng tin mt hin ti hn là k vng vào mt lng
thu nhp trong tng lai không chc chn). Do đó, c phiu công ty s thu hút đc s
quan tâm ca các nhà đu t, đc bit là vi các công ty chi tr mt lng c tc bng
tin mt n đnh qua các nm. Hn na, đây cng nh mt tín hiu tt ti th trng.
Ta thy các công ty mun duy trì đc mt lng tr c tc bng tin mt thì phi duy
trì đc mt mc kh nng thanh toán nht đnh và phi đm bo mt mc li nhun
nht đnh nhm cân bng gia vic chi tr c tc và gi li li nhun tái đu t. Vì
vy, thông qua vic chi tr c tc bng tin mt đu đn thì các công ty còn cho các
nhà đu t thy rng công ty hot đng vn thun li. Vic tr c tc bng tin mt 
mc cao có mt tích cc khác là to sc ép cho Ban qun lỦ doanh nghip phi hot
đng nng đng, sáng to hn và hiu qu hn đng thi có điu kin đào tho nhng
nhà qun tr kém.
Bên cnh nhng u đim đó, phng thc chi tr c tc bng tin mt vn
tn ti nhng nhc đim nh vn tích lu b gim và v mt tng đi do dùng
lng tin mt đ phân phi cho các c đông nên nh hng ti lng tin mt ca
công ty. Tc đ đu t các d án mi s b nh hng. Ta thy vic gii ngân các
d án đu t theo tng giai đon, có nhng lúc không cn tin nhng có nhng lúc

doanh. Khi công ty tng trng thì công ty có th phi đi vay đ m rng sn xut, đu
t mi do thâm ht tin mt. Nhng s n vay s b gii hn vì ch n s thy ri ro
ngày càng ln. Lúc đó, công ty chi tr c tc bng c phiu đ va tng cng gi li
li nhun, gi li hình nh tt đp v s tng trng bn vng va không làm nh
hng đn giá c phiu.
Ba là, gim bt chi phí so vi vic phát hành c phiu. Tr c tc bng c phiu
đ tài tr tin mt s có li hn nhiu so vi hình thc phát hành c phiu mi vì
không phi mt chi phí phát hành.
Tuy nhiên, phng pháp này còn tn ti quá nhiu nhc đim nh làm s lng
c phiu đang lu hành ca công ty tng lên; do đó, có th làm giá c phiu b gim do
các ch s tài chính nh EPS s gim trong ngn hn. To áp lc cho vic chi tr c tc
trong tng lai. Bi vì, khi s lng c phiu tng lên thì đ đm bo mt t l c tc và
t l li nhun tr c tc n đnh qua các nm thì công ty cn phi có mt mc li nhun
cao hn. Mt hiu ng xu khác là s làm loãng giá c phiu. Vic chi tr c tc bng
c phiu  t l cao s dn ti chi phí c tc  các nm sau tng lên buc công ty phi s
dng vn huy đng mt cách có hiu qu. ó là cha k nu chi  t l cao nh vy thì
công ty s khó áp dng mt cách liên tc, nht quán trong nhiu nm.
1.4.3. C tc tr bng tài sn
ây là hình thc tr c tc ít ph bin nht, tuy nhiên trên thc t vn có mt s
công ty tr c tc bng hình thc này.  thc hin vic tr c tc, công ty có th tr
cho c đông sn phm mà công ty đang sn xut, hoc bng nhng tài sn tài chính mà
công ty đang nm gi ca các công ty c phn khác.
Vi hình thc c tc này, công ty cng b gim đi mt lng tài sn và điu này
cng dn đn làm gim giá tr s sách ca c phiu.
Thang Long University Library
14

1.5. Cácăyuătănhăhngăđnăchínhăsáchăcătcăcaădoanhănghip
1.5.1. Các hn ch pháp lý
Các công ty c phn tn ti di hình thái công ty trách nhim hu hn (chu

ngn cm các doanh nghip gi li mt lng li nhun qua cáo nhm giúp c đông
hoưn np thu trên phn c tc nhn đc. C tc là phn thu nhp chu thu ca c
đông. Nu mt doanh nghip nào đó quyt đnh gi li mt lng li nhun nhm tng
trng và tng giá tr doanh nghip trong tng lai cho các nhà đu t, các nhà đu t
15

s không chu thu cho đn khi bán các c phn ca mình. Nhng nu c quan thu kt
lun rng doanh nghip đư tích ly tha li nhun thì doanh nghip chu mt khon
thu pht rt nng trên phn thu nhp này.
1.5.3. Nhu cu thanh khon
Chi tr c tc là các dòng tin chi ra, vì vy kh nng thanh khon ca doanh
nghip càng ln, doanh nghip càng có kh nng chi tr c tc cao. Ngay c khi mt
doanh nghip có thành tích quá kh tái đu t li nhun cao dn đn s d li nhun
gi li li nhun ln, có th doanh nghip không có kh nng chi tr c tc nu không
có đ tài sn có tính thanh khon cao, nht là tin mt. Kh nng thanh khon thng
tr thành mt vn đ trong giai đon kinh doanh suy yu dài hn, khi c li nhun và
dòng tin đu st gim. Các doanh nghip tng trng nhanh chóng có nhiu c hi
đu t sinh li cng thng thy khó khi phi va duy trì đ thanh khon chi tr c tc
cùng mt lúc. V nguyên tc, các doanh nghip không đc chi tr c tc bng tin
khi cha tr đc n cho các ch n.
1.5.4. Kh nng vay và tip cn th trng vn
Kh nng tip cn th trng vn rt cn thit cho doanh nghip và nh hng
đn t l chi tr c tc trong các doanh nghip c th: Các doanh nghip ln có uy tín
thng vay ngân hàng d dàng vi nhng thi hn khác nhau, có th đi trc tip vào
th trng vn bng cách phát hành trái phiu hay bán thng phiu, doanh nghip
càng có điu kin tip cn th trng vn bên ngoài càng có kh nng chi tr c tc.
Ngc li, các doanh nghip mi thành lp cha có uy tín hay các doanh nghip có
tình hình tài chính kém, có li nhun bt n đnh, có đ ri ro ln hn di con mt
nhà đu t thng khó vay ngân hàng, khó tip cn th trng vn, kh nng vn dng
vn t có hay vay n ca h trên th trng vn b gii hn thì cn phi đ li nhiu li

th đc biu hin qua s đ sau:
Săđă1.5.ăChínhăsáchăcătcăvƠăgiaiăđonăphátătrinăcaăcôngăty 1.5.7. Lm phát và lãi sut
Trong mt môi trng lm phát, vn phát sinh t khu hao thng không đ đ
thay th tài sn ca doanh nghip khi các tài sn này c k và lc hu. Trong trng
Tng trng
Doanh thu
và LN
Nhu cu tài
tr bên ngoài
Cao nhng b
gii hn bi
c s h tng

Không
Rt thp
Gia tng
Cao
Giai đon
phát trin
Bt đu
Phát trin
Bão hòa
Suy thoái
nm
Li nhun
Doanh thu
17

hp này mt doanh nghip có th buc phi phi gi li mt t l li nhun cao đ duy
trì nng lc hot đng cho tài sn ca mình.
Lm phát cng tác đng trên nhu cu vn lu đng ca doanh nghip. Trong
mt môi trng giá c tng, s tin thc t đu t vào kho hàng và các khon phi thu
có chiu hng tng đ h tr cùng mt khi lng hin vt kinh doanh. Do s tin
ca các tài khon phi tr đòi hi các khon chi tin mt ln thng cao do giá c tng
cho nên nhu cu chi cng phi tng. Nh vy, lm phát có th buc doanh nghip gi
li nhiu li nhun hn đ duy trì v th vn lu đng ging nh trc khi có lm phát
nhm đm bo hot đng sn xut kinh doanh ca doanh nghip bình thng.
Xu hng lưi sut cng là mt yu t chi phi t l chi tr c tc ca công ty,
khi lưi sut có xu hng tng cao thì công ty có xu hng đ li nhiu li nhun đ tái
đu t hn, ngc li khi doanh nghip có th vay vi khi lng ln vi mc lưi sut
thp thì công ty có th dành phn ln tin đ chi tr c tc.
1.5.8. Các u tiên ca c đông
Trong mt doanh nghip đc kim soát cht ch vi tng đi ít c đông, ban

công ty có th vay n, tuy nhiên cách này làm gia tng ri ro tài chính ca doanh
nghip đn mt mc nào đó s xut hin chi phí đe da tài chính và làm gim giá c
phn. Nu doanh nghip đư có mt cu trúc vn ti u thì vic huy đng n s phn
tác dng tr trng hp doanh nghip gi li hay mua l đc vn c phn mi trong
th trng vn đ đ bù đp cho n gia tng.
Ngoài ra khi gi li t l li nhun quá thp, doanh nghip cn phi phát hành
c phiu mi s gây hin tng “loưng giá c phiu” bi khi cung tng giá s gim
xung, trong khi mc tiêu ca doanh nghip là tng giá tr th trng ca c phiu.
1.6. ChínhăsáchăcătcăvƠăgiáătrăcaădoanhănghip
1.6.1. Các lp lun v chính sách c tc không tác đng đn giá tr doanh nghip
V mt lỦ thuyt, khi bàn đn chính sách c tc các nhà nghiên cu luôn tranh
lun vi nhau v hai quan đim : (1) chính sách c tc có nh hng đn giá tr công
ty và (2) chính sách c tc không nh hng đn giá tr công ty, c th các lỦ thuyt
này cho chúng ta thy hai tình hung:
Mt là, nu không tn ti ngun tài tr bên ngoài – ngha là công ty không huy
đng vn bng cách đi vay hay tng vn ch s hu thì chính sách c tc s phát huy
tác dng làm tng giá tr ca công ty mt khi công ty có c hi đu t mi có sut sinh
li trên vn đu t ln hn sut sinh li mà c đông đòi hi. Tuy nhiên nhng điu gi
đnh này ht sc phi lỦ trong thc t bi vì không có công ty nào không s dng vn
vay, và nu thiu vn h vn phát hành c phiu mi.
Hai là, nu tn ti ngun tài tr bên ngoài thì chính sách c tc s chng tác
đng đn giá tr công ty. Nói cách khác chính sách c tc chng có Ủ ngha gì c.
Merton Miller và Franco Modigliani (MM) là hin thân ca trng phái trung
dung khi h công b mt công trình lý thuyt vào nm 1961 cho rng giá tr ca doanh
nghip không chu tác đng ca chính sách phân phi mà giá tr doanh nghip li tùy
thuc vào các quyt đnh đu t.
Nhng kt lun này ca MM đc gn vi các gi đnh ca mt th trng vn
hiu qu và hoàn ho:
- Không có thu: theo gi đnh này, các nhà đu t không bn tâm v vic h s nhn
đc thu nhp c tc hay thu nhp lãi vn