HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH

Môn Phân cấp Quản lý Nhà nước GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH PHÂN CẤP QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VÀ ĐỊA
PHƯƠNG Ở VIỆT NAM THỜI GIAN TỚI
Giảng viên bộ môn: TS. Hoàng Mai
Lớp: Cao học Hành chính công 16M
Học viên: Nguyễn Lê Bảo Ngọc Huế, tháng 1 năm 2013
Nguyễn Lê Bảo Ngọc

_____________________________________________________________________ 1

MỤC LỤC

quốc gia phát triển, dân chủ và pháp quyền nào mà không sử dụng phương
thức phân quyền cả chiều ngang, chiều dọc và phân quyền đã trở thành
nguyên tắc của nhà nước pháp quyền. Do đó, để có thêm cách nhìn và góp
phần đánh giá rõ vai trò, công dụng của phân quyền, phân cấp trong quản lý
nhà nước, bài viết bàn luận về phân quyền, phân cấp ở khía cạnh phương
pháp luận, khía cạnh pháp lý của nó, mối liên hệ giữa giữa hình thức cấu
trúc nhà nước với phân quyền và vấn đề phân cấp ở Việt Nam hiện nay.
Việc nghiên cứu về lý thuyết phân quyền, phân cấp trong quản lý nhà
nước có ý nghĩa lý luận và thực tiễn rất sâu sắc. Đề có thêm cách nhìn và
góp phần đánh giá rõ vai trò, công dụng của phân quyền, phân cấp trong
quản lý nhà nước, bài viết bàn luận về phân quyền, phân cấp ở khía cạnh
phương pháp luận, khía cạnh pháp lý của nó, mối liên hệ giữa giữa hình thức
cấu trúc nhà nước với phân quyền và vấn đề phân cấp ở nước ta hiện nay. Nguyễn Lê Bảo Ngọc

_____________________________________________________________________ 3

II- NỘI DUNG
Chương 1: PHÂN CẤP TRONG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ
NƯỚC HIỆN NAY
1.1. Phân cấp trong quản lý hành chính Nhà nước
Phân cấp quản lý hành chính nhà nước là một khái niệm tương đối
mới mẻ ở Việt Nam, tuy nhiên cùng với xu thế dân chủ hoá hoạt động hành
chính nhà nước thì phân cấp quản lý hành chính nhà nước ngày càng được
quan tâm nhiều hơn. Phân cấp cho địa phương được coi là một tất yếu khách

tập trung hóa (tản quyền), ủy quyền và phân cấp quản lý.
1.2. Ưu điểm và nhược điểm của phân cấp
 Ưu điểm
- Tạo ra sự thích ứng với chính quá trình quản lý như sự phân chia giữa chủ
thể và đối tượng quản lý, phân chia các hoạt động quản lý thành nhóm hoạt
động theo chức năng, theo địa dư hành chính.
- Tạo cơ hội cho sự tham gia của nhân dân, của cộng đồng trong hoạt động
quản lý nhà nước.
- Tăng cường hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước. Do có sự tham gia
nhiều hơn của dân chúng vào quản lý nhà nước (đặc biệt là giai đoạn ban
hành và tổ chức thực hiện quyết định quản lý) sẽ làm cho hoạt động của các
cơ quan hành chính nhà nước sát thực hơn với điều kiện thực tế và phù hợp
với nhu cầu và nguyện vọng của dân hơn. Ngoài ra phân cấp QLNN còn
giúp nâng cao hiệu quả quản lý do thu hút được nhiều nguồn lực địa phương
vào tiến trình phát triển.
- Làm tăng trách nhiệm của các cơ quan hành chính nhà nước đối với
dân do nhân dân và các nhóm lợi ích trong quá trình quyết định có điều kiện
để giám sát, đánh giá hoạt động của các cơ quan hành chính tốt hơn do vậy
Nguyễn Lê Bảo Ngọc

_____________________________________________________________________ 5

giảm tham ô, tham nhũng, lãng phí của công và giảm sách nhiễu.
- Thúc đẩy các nhà chính trị, quản lý địa phương phải nâng cao năng lực của
mình để tiếp nhận việc chuyển giao thẩm quyền trong quản lý và cung ứng
dịch vụ công do cơ quan nhà nước cấp trên chuyển xuống. Chỉ khi nào cơ
quan nhà nước cấp dưới đảm bảo có đủ năng lực để tiếp nhận sự chuyển
giao thì mới thực hiện phân cấp do vậy các chính quyền địa phương muốn
nhận được nhiều quyền hạn từ cấp trên xuống thì buộc phải tự nâng cao
năng lực của mình.

quyền trung ương. Năng lực hành chính và năng lực kỹ thuật yếu ở
cấp địa phương có thể dẫn đến việc cung cấp dịch vụ kém hiệu quả hơn ở
một số lĩnh vực.
- Thứ hai, các trách nhiệm hành chính được chuyển cho cấp địa phương
mà không kèm theo đủ nguồn tài chính khiến cho khó cung cấp hay phân
phối dịch vụ đầy đủ. Phân cấp đôi khi còn khiến cho sự phối hợp các
chính sách quốc gia trở nên phức tạp hơn và có thể dẫn đến tình trạng
cán bộ địa phương trục lợi.
- Thứ ba, trong quá trình thực hiện phân cấp, sự không tin tưởng giữa khu
vực nhà nước và khu vưc tư nhân có thể làm xấu đi sự hợp tác ở cấp địa
phương. Những người có trách nhiệm lập dự án hay chương trình cần
phải có khả năng đánh giá đúng ưu điểm và nhược điểm của các tổ chức
cả nhà nước lẫn tư nhân. Sự phân cấp thành công có quan hệ chặt chẽ với
việc tuân thủ những nguyên tắc khi thiết kế phân cấp: tài chính phù hợp với
chức năng (việc giao nhiệm vụ rõ ràng).

Nguyễn Lê Bảo Ngọc

_____________________________________________________________________ 7

Chương 2: THỰC TRẠNG CỦA VIỆC PHÂN CẤP Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY
2.1 Những kết quả phân cấp đã đạt được
Thực hiện chương trình cải cách nền hành chính theo quyết định
136/2001/QĐ-TTg, những năm qua một số công việc trước đây do Chính
phủ, Thủ tướng Chính hội khác; Khắc phục từng bước việc trông chờ, phủ
giải quyết , nay được chuyển cho chính quyền địa phương thực hiện. Quá

Chính phủ) . Nghị định số 171/2004/NĐ-CP, số 172/2004/NĐ-CP của Chính
phủ đã khẳng định mô hình tổ chức cứng được tổ chức nhất quán theo qui
định của Trung ương, đồng thời trao quyền cho địa phương tự quyết định
các tổ chức mềm cho phù hợp.
Đội ngũ cán bộ các cấp chính quyền có bước trưởng thành, qua thực
thi các nhiệm vụ được phân cấp, qua thực hiện các biện pháp quản lý nền
kinh tế thị trường ở từng địa phương. Nhiều địa phương đã bộc lộ rõ năng
lực, trách nhiệm và tính năng động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ địa phương.
Qua phân cấp, chính quyền địa phương đã bảo đảm được nhiều công
việc mà trước đây các cơ quan trung ương phải lo, phải làm; các cơ quan
trung ương có điều kiện hơn trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà
nước vĩ mô, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, giải quyết các vấn
đề đối ngoại trong các mối quan hệ quốc tế và khu vực, phục vụ cho nhu
cầu hội nhập kinh tế quốc tế
2.2 Những thách thức đối với việc phân cấp ở nước ta.
Tuy nhiên trong thời gian qua vẫn còn những tồn tại, hạn chế trong
phân cấp quản lý hành chính là chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới kinh tế-
xã hội của đất nước, nhất là yêu cầu hội nhập khu vực và quốc tế. Chức năng
của từng cơ quan hành chính nhà nước còn chưa được phân định phù hợp,
Nguyễn Lê Bảo Ngọc

_____________________________________________________________________ 9

còn chồng chéo về thẩm quyền và nhiệm vụ. Chính phủ, Thủ tướng Chính
phủ, các Bộ và chính quyền cấp tỉnh vẫn còn ôm đồm quá nhiều việc, trong
khi đó chức năng chính là quản lý vĩ mô không được thực hiện tốt.
Trong thực hiện phân cấp ở cả tầm vĩ mô và vi mô từ thể chế cho đến
tổ chức thực hiện còn có những khập khiễng. Về thể chế, Nhà nước ta thực
hiện quản lý thống nhất, thông qua hệ thống thể chế, địa phương chỉ cụ thể
hoá và vận dụng thực hiện trong khuôn khổ của thể chế nhà nước trung ương

hành các biểu mẫu, hoá đơn đỏ…)

Nguyễn Lê Bảo Ngọc

_____________________________________________________________________ 11Chương 3: NHỮNG GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY VIỆC PHÂN CẤP
GIỮA CHÍNH PHỦ VÀ CÁC CẤP CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
3.1 Giải pháp về nhận thức.
Cần tiếp tục nhận thức đúng đắn về phân cấp, phân quyền trong giai
đoạn hiện nay nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các

liên quan đến vấn đề phân cấp, phân quyền, đến mối quan hệ giữa trung
ương và địa phương thời gian qua.Chẳng hạn, Điều 2 Hiến pháp 1992 quy
định: “Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả
quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai
cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức. Quyền lực nhà
nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước
trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp”.
Bổ sung thêm các quy định pháp luật liên quan đến việc bảo đảm các
điều kiện về chuyên môn nghiệp vụ, vật chất kỹ thuật và các điều kiện khác
để chính quyền địa phương các cấp có thể hoàn thành tốt những nhiệm vụ,
quyền hạn được trao theo tinh thần mà Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra là:
“ xây dựng, bổ sung các thể chế và cơ chế vận hành cụ thể để bảo đảm
nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân và nguyên tắc
quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát
giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư
pháp”.
+ Cần có những quy định pháp luật đầy đủ về thiết chế, về nguyên tắc, trình
tự, thủ tục để giải quyết những tranh chấp giữa trung ương với địa phương
hoặc giữa các địa phương với nhau trong quá trình phân cấp, phân quyền.
Nguyễn Lê Bảo Ngọc

_____________________________________________________________________ 13

3.3 Giải pháp về đổi mới tổ chức, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của
chính quyền các cấp, nhất là chính quyền địa phương các cấp.
 Đổi mới lại tổ chức của bộ máy nhà nước
Hiện nay ở Việt Nam các đơn vị hành chính cấp tỉnh, huyện và xã
được tách ra, được thành lập thêm quá nhiều dẫn đến số lượng các đơn vị
hành chính các cấp, nhất là cấp tỉnh quá nhiều, điều này gây khó khăn cho

hành chính trên các lĩnh vực vẫn hiệu quả. Hoặc là, vẫn giữ nguyên các đơn
vị hành chính cấp tỉnh như hiện nay để đỡ có sự xáo trộn về nhân sự và địa
giới hành chính, đồng thời thành lập thêm một số đơn vị hành chính trung
gian có tính chất vùng (khu vực) để chỉ đạo trực tiếp các tỉnh “khắc phục
tình trạng chia cắt, khép kín theo địa giới hành chính” tỉnh, khi này Chính
phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các địa phương thông qua các cơ quan
hành chính vùng (khu vực). Thực tế hiện nay bên ngành toà án thì Toà án
nhân dân tối cao vẫn phải đặt trụ sở tại các khu vực khác nhau để giải quyết
các công việc một cách kịp thời và hiệu quả. Chẳng hạn, có thể chia đất
nước thành 6 khu vực và thành lập các cơ quan hành chính khu vực (không
thành lập Hội đồng nhân dân) để tiện cho cả địa phương và trung ương trong
quản lý hành chính.
Trong quá trình thực hiện việc phân cấp, phân quyền giữa trung ương
và địa phương cần khắc phục tình trạng hoạt động có tính hình thức của Hội
đồng nhân dân ở một số cấp bằng việc phân cấp cho Hội đồng nhân dân
nhiều nhiệm vụ, quyền hạn hơn theo hướng tăng cường tính tự quản của địa
phương. Trong quá trình nghiên cứu phân cấp, phân quyền cần tham khảo
thêm kinh nghiệm và mô hình ở các nước có điều kiện tương tự như nước ta
để việc phân cấp, phân quyền được tiến hành thực sự hiệu quả nâng cao hiệu
lực và hiệu quả hoạt động của chính quyền mỗi cấp ở nước ta. Nguyễn Lê Bảo Ngọc

_____________________________________________________________________ 15

III- KẾT LUẬN
CCHC trong thời gian qua mặc dù đã đạt được những thành công
đáng ghi nhận, tuy nhiên hoạt động của Nhà nước và của nền hành chính
quốc gia vẫn còn nhiều điểm bất cập. Nếu duy trì quá lâu tình trạng này sẽ