BÀI ĐIỀU KIỆN
MÔN TÂM LÝ HỌC ỨNG DỤNG TRONG TỔ CHỨC VÀ
QUẢN LÝ GIÁO DỤC
1
ĐỀ BÀI: Lấy hình ảnh “Cái đầu” và “Trái tim” để nói về tính cách của
người quản lý. Hãy cho biết thủ trưởng của mình có tính cách nào? Vì sao?
Lấy dẫn chứng và nói lời góp ý?
Bài làm
Tổng quan về tổ chức và quản lý:
I. Hoạt động quản lý:
1. Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động. Chính sự
phân công, hợp tác lao động nhằm đến hiệu quả nhiều hơn, năng suất cao hơn trong
công việc, đòi hỏi phải có sự chỉ huy phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý , phải
có người đứng đầu. Đây là hoạt động giúp người thủ trưởng phối hợp nỗ lực của
các thành viên trong nhóm, trong cộng động, trong tổ chức đạt được mục tiêu đề ra.
Nói đến hoạt động này, người ta thường nhắc đến ý tưởng sâu sắc của K.Mác:
``Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì cần nhạc trưởng``.
Thuật ngữ ``Quản lý`` (tiếng Việt gốc Hán) lột tả được bản chất hoạt động này
trong thực tiễn. Nó gồm hai quá trình tích hợp vào nhau : Quá trình ``quản`` gồm
sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái ``ổn định``; quá trình ``lý`` gồm sự sửa
sang, sắp xếp, đổi mới, đưa hệ vào thế ``phát triển`` ( theo PGS.TS Đặng Quốc
Bảo). Nếu người đứng đầu tổ chức chỉ lo việc ``quản``, tức là chỉ lo việc coi sóc,
giữ gìn thì tổ chức dễ trì trệ; tuy nhiên, nếu chỉ quan tâm đến việc ``lý``, tức là chỉ
lo việc sắp xếp tổ chức, đổi mới mà không đặt trên nền tảng của sụ ổn định, thì sự
phát triển của tổ chức không bền vững. Trong ``quản`` phải có ``lý`, trong ``lý``
phải có ``quản`` để động thái của hệ ở thế cân bằng động: Hệ vận động phù hợp,
thích ứng và có hiệu quả trong mối tương tác giữa các nhân tố bên trong (nội lực)
với các nhân tố bên ngoài (ngoại lực).
2. Hoạt động quản lý chỉ nảy sinh khi có ``Tổ chức``.
Tổ chức là thể nền của quản lý. Ý tưởng của Mác dẫn ra trên kia đã nói lên mối
liên hệ hữu cơ của hai phạm trù “tổ chức” và “quản lý”. ``Tổ chức`` là cấu trúc của

xứng đáng với tầm cỡ và sự tôn vinh của xã hội cần có hoặc rèn luyện để có các tố
chất cơ bản tiêu biểu cho một tầng lớp tinh hoa của đất nước. Đó là phải có một trái
tim tâm huyết với người với nghề ( Trái tim) và một trí tuệ sáng suốt để điều hành
công việc đạt hiệu quả ( Cái đầu). Để trở thành một người cán bộ quản lý giáo dục
giỏi cần phải sử dụng cái Đầu và Trái tim như thế nào? Có thể xảy ra một trong các
trường hợp sau:
Người cán bộ quản lý có cái Trái tim nóng và cái Đầu cũng nóng.
Ở một trường THPT nọ có một người Hiệu trưởng hết sức nhiệt tình với công
việc. ( Ta tạm gọi là Hiệu trưởng A) Việc dù nhỏ đến đâu ông cũng tìm cách quan
tâm quán xuyến đến từng chi tiết… Việc này chưa xong ông đã bắt tay vào thực
hiện công việc khác. Đặc biệt ông luôn muốn mọi việc phải được hoàn thành một
cách tốt nhất và luôn lo lắng rằng cấp dưới không hoàn thành nhiệm vụ hoặc làm
không đúng ý ông nên ông ít khi chia sẻ, ủy quyền cho cấp dưới mà thường tự
3
mình làm mọi việc. Mọi người trong cơ quan đánh giá ông là người hiệu trưởng
không có chuyên môn giỏi. Thực ra ông chính là một hiệu trưởng thực sự có tâm
huyết, nên rất nhiệt tình, trách nhiệm và là người rất lo lắng đến công việc, ông
không an tâm khi giao việc cho cấp dưới nên cứ phải luôn quan tâm tới mọi hoạt
động của nhà trường bằng sự tham gia và chỉ đạo thực hiện công việc trực tiếp.
Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta cũng cần lắm những vị hiệu trưởng có cái tâm
vì công việc chung như Ông. Đây chính là nét đáng thương, đáng quí, đáng nể ở
ông vì sự nhiệt tình, là tính quán xuyến, là cái tâm, là tấm lòng cho việc chung. Vậy
ở ông hiệu trưởng A có điều gì mà mọi người cảm thấy không vừa lòng? Có lẽ câu
trả lời chính là ông hiệu trưởng này còn thiếu nhiều tri thức, kỹ năng, phương pháp
và kinh nghiệm trong quản lý, thiếu kế hoạch cụ thể chi tiết, ông chưa nắm hết
công việc nên không lường hết mọi tình huống có thể diễn ra, cộng với sự bức xúc
phải hoàn thành tốt công việc trong khi bản lĩnh hiệu trưởng là chưa đủ nên đã phải
căng người ra trong mọi công việc nhà trường. Hậu quả là ông đã tạo ra một đội
ngũ dưới quyền ỷ lại, ngại việc, thiếu trách nhiệm và không sáng tạo, thiếu vắng
ông là công việc lại rối tung, lỗi này không phải của họ mà hoàn toàn là của ông.

được.
Mỗi người mỗi cảnh, khác nhau cả về mặt tính cách, năng lực, sức khỏe, kinh
nghiệm, tùy vào điều kiện cụ thể mà phát huy mặt mạnh, hạn chế mặt yếu, do vậy
khó có công thức chung cho một hiệu trưởng toàn năng, đáp ứng được yêu cầu đổi
mới công tác quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. nhưng nhìn chung,
để làm tốt công việc của người cán bộ quản lý và lãnh đạo trong các cơ sở giáo dục,
chúng ta cần có một Trái tim nóng và một cái Đầu lạnh. Một cái đầu lạnh sẵn sàng
đặt những câu hỏi khó. Một cái đầu lạnh phải suy nghĩ thật kỹ càng. Một cái đầu
lạnh luôn cân nhắc công bằng giữa các lựa chọn và tự hỏi: “Đâu là điều hợp lý để
thực hiện?”. Một trái tim ấm luôn thấu cảm. Một trái tim ấm cân nhắc đến cảm xúc
và các mối quan hệ. Một trái tim ấm sẽ tự hỏi: “Lương tâm bảo mình nên làm thế
nào?”

Một số quyết định được chúng ta thực hiện bằng cái đầu. Một số khác bằng trái tim.
Nhưng để không phải hối hận, chúng ta cần đến sự mách bảo của trái tim và một lý
trí tỉnh táo. Các nhà khoa học giáo dục đã nghiên cứu và xác định những phẩm chất
và năng lực cần có của một nhà quản lý – lãnh đạo giáo dục như sau:
Chữ Tâm của người Hiệu trưởng.
Chữ Tâm được đưa lên hàng đầu như là nền tảng cho các tố chất khác.
Đó là ý chí lập nghiệp mãnh liệt, có tinh thần mạo hiểm để tận dụng thời cơ,
tính tự tin cao ở tài năng để vượt mọi trở lực, thách thức; không dễ dàng đầu hàng
trước mọi nguy cơ. Tâm còn là tâm huyết, tận tâm tận lực với công việc, coi công
việc là tất cả ý nghĩa cuộc sống, quên cả mệt mỏi. Đó cũng là ý thức trách nhiệm
cao trước xã hội, là lòng yêu người, yêu nghề, trân trọng đồng nghiệp, tận tụy với
phụ huynh và hết lòng thương yêu học sinh.
5
Là người quản lý và phân phối các nguồn lực, người hiệu trưởng có Tâm là
người có đức tính liêm khiết, minh bạch, sòng phẳng, công bằng, biết quý đồng tiền
mô hôi nước mắt của mình và của người lao động. Tâm còn có nghĩa là tự trọng,
khiêm nhường, chân thành, biết cư xử lịch thiệp trong quan hệ với cấp dưới.

gọi là văn hóa tổ chức. Nhà quản lý có phong cách phải xác định cho mình một tư
6
tưởng quản lý, một triết lý giáo dục để tạo được nét đặc sắc (tính cách riêng, hình
ảnh riêng) của tổ chức, qua đó tạo ảnh hưởng và dấu ấn rõ nét tới các giáo viên và
học sinh trong cơ quan. Đó là động lực tinh thần, tạo ra sức mạnh vật chất và đó là
tài sản vô hình.
Phong cách lãnh đạo của nhà quản lý còn bao hàm nghệ thuật quản lý kết hợp
với khoa học quản lý, kết hợp tri thức và kinh nghiệm để xử lý linh hoạt. Đó là việc
biết khai thác tốt các tiềm năng (nhân tài, vật lực) biết tận dụng các cơ hội, biết vận
dụng các biện pháp và công cụ để đảm bảo nâng cao chất lượng giáo dục nhanh và
bền vững.
Trên đây là khái quát những tố chất cơ bản của một Hiệu trưởng có bản lĩnh có
trí tuệ. Những người đó sẽ được hình thành để nhận lãnh những trách nhiệm nặng
nề nhất và vinh quang nhất trong sự nghiệp xây dựng con người mới phục vụ sự
phát triển đất nước trong thế kỷ tới.
7