Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 1
SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT THỐNG NHẤT
  
CHUYÊN ĐỀ:
SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
KẾT HP VỚI SỬ DỤNG SƠ ĐỒ ĐỂ DẠY PHẦN
ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN Ở MỘT SỐ BÀI HỌC
LỚP 11 – THPT
Người thực hiện: Cao Thế Anh
Lónh vực nghiên cứu: Phương pháp học Đòa lý
Quản lý giáo dục: 
Phương pháp dạy môn Đòa lý: 
Phương pháp giáo dục: 
Lónh vực khác: 
Năm học: 2013 - 2014

Mục lục
Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 2
A,Đặt vấn đề …………………………………………… Trang 2
B, Nội dung
I,Sơ lược vài nét về thực trạng tình hình dạy học địa lý trong trường trung
học phổ thông hiện nay……………………………………… Trang 3
II,Vai trò tác dung của việc thiết kế nội dung day học bằng sơ đồ…Trang 3
III,Xử lý bài học để thiết kế sơ đồ cấu trúc bài giảng………………Trang 4
IV,Kết hợp giảng dạy nội………………………………………… Trang 27
C, KẾT LUẬN.


bản sáng kiến kinh nghiệm này nên chắc chắn không thể không có những nhầm lẫn thiếu
sót, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiên xây dựng của cấp trên, quí thầy cô trong trường
và nhất là các thầy cô trong tổ bộ môn.
Xin chân thành cám ơn .
Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 4
B, NỘI DUNG;
I, SƠ LƯỢCVÀI NÉT VỀ THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC ĐỊA LÝ KINH TẾ- XÃ
HỘI CÁC NƯỚC
Xuất phát từ thực tế xã hội với nền kinh tế thị trường dẫn đến quan niệm của các em
học sinh và ngay cả các bậc phu huynh và một số giáo viên còn chưa nhận thức đầy đủ
trong việc dạy và học môn địa lý, thậm chí còn xem nhẹ bộ môn này vì coi đây chỉ là bộ
môn phụ mà thôi
Nhìn nhận từ phía học sinh
Đa số các em học sinh khi được hỏi đều trả lời rằng môn địa lý là bộ môn phụ nên ít quan
tâm,không cần phải đầu tư nhiều, vì vậy mà các em rất yếu về kiến thức địa lý,nhất là kỹ
năng khai thác tri thức trên bản đồ, biểu đồ. Tôi đã từng hỏi một em học sinh có học lực khá
ở một lớp 11 ban cơ bản như sau ‘Em hãy cho Thầy biết quốc gia Iran thuộc về châu lục
nào’’ Em chẳng cần phải suy nghĩ lâu mà trả lời rằng ‘Iran thuộc về châu Âu’’
Một phần là vì các em ít có cơ hội được tiếp xúc với các phương tiện dạy học, phần nữa là
do kỹ năng thao tác sử dụng đồ dùng dạy học của các em còn nhiều hạn chế dẫn đến đa số
các em khi được gọi lên xác định đối tượng trên bản đồ thì các em trả lời chưa đúng, sử
dụng ký hiệu bản đồ và các đồ dùng dạy học khác còn nhiều lúng túng, thiếu
khoa học nên các em thường chọn cách học thuộc lòng cho qua chuyện mà thôi.Tuy nhiên
phương pháp sử dụng bản đồ, biểu đồ nếu được sử dụng hiệu quả sẽ giúp các em có được
những kiến thức nhất định,kết hợp với việc xây dựng từng phần nội dung bài học bằng sơ đồ
để từ đó kích thích được sự tư duy của các em, nó giúp các em học sinh tự tìm hiểu được
mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng trong quá trình vận động và phát triển của chúng và

thực hiện:
* Bước 1: Xác định sơ đồ tiến trình bài giảng
* Bước 2: Sơ đồ xác định các đơn vị và thể loại trình bày kiến thức bài học
* Bước 3: Sơ đồ nội dung trình bày
2> Một số bài giảng minh họa:
a- Minh họa 1: CHÂU PHI (Phần nội dung: Điều kiện tự nhiên Châu Phi)
* Bước 1: Sơ đồ tiến trình bài giảng điều kiện tự nhiên Châu Phi.
* Bước 2: Sơ đồ xác định các đơn vị và thể loại trình bày kiến thức * Bước 3: Sơ đồ trình bày nội dung điều kiện tự nhiên Châu Phi

Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 6
Điều kiện tự nhiên của Châu Phi
Khoáng sản
Tài nguyên
rừng
Cảnh quan chủ


Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 7
Điều
kiện tự
nhiên
của tây
Nam Á
và
Trung
Á.
Vùng Trung Á
Phần lớn Châu Phi có
khí hậu khô nóng với
cảnh quan hoang mạc,
bán hoang mạc và xa van
Rừng bị khai thác quá
mức để lấy gỗ và mở
rộng đất nông nghiệp.
Giàu khoáng sản nhưng
đang bị khai thác quá
mức cạn kiệt, môi
trường bị tàn phá.
Khai thác , sử dụng hợp lý tài nguyên thiên
nhiên và áp dụng các biện pháp thủy lợi để
hạn chế sự khô hạn là những giải pháp cấp
bách đối với đa số những quốc gia Châu Phi
Vùng Tây Nam Á
Bước 2: Sơ đồ xác định các đơn vị và thể loại trình bày kiến thức bài học.
(Có hình ảnh minh
họa)
- Diện tích khoảng7 triệu
km2, chủ yếu là sa mạc
- Khí hậu khắc nghiệt
- Khoáng sản: Dầu khí
(chiếm 50% trữ lượng thế
giới)
Tây nam Á
Trung Á

* Bước 3: Sơ đồ nội dung trình bày điều kiện tự nhiên Tây nam Á và Trung Á.
*Một số hình ảnh minh họa

Bản đồ khu vực Tây namÁ và Trung Á
Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 9
vùng
- Diện tích khoảng
5,6triệu km2, phần lớn là
hoang mạc
- Khí hậu khô hạn nhưng
có thể trồng bông, cây
lương thực, chăn nuôi.
- Khoáng sản: Dầu khí,

***************************************************
c- Minh họa 3: HOA KỲ (Phần nội dung: Điều kiện tự nhiên Hoa Kỳ)
Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 10
Bước 1: Sơ đồ tiến trình bài giảng điều kiện tự nhiên Hoa Kỳ
* Bước 2: Sơ đồ xác định các đơn vị và thể loại trình bày kiến thức
* Bước 3: Sơ đồ nội dung trình bày điều kiện tự nhiên Hoa Kỳ
Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 11
Lãnh thổ
Hoa Kỳ
Đặc điểm 3 miền
lãnh thổ
Ưu thế
kinh tế
Các khó
khăn về
ĐKTN
Các biện pháp
khắc phục
Các đơn vị kiến thức
Thể loại trình
bày
Xác định nội dung
trình bày dưới
dạng câu hỏi
Lãnh
thổ
Hoa
Kỳ
chia
làm 3

Lãnh thổ rộng lớn nên khai thác tốn
kém
Thiên tai thường xảy ra: Động đất,
núi lửa, bão lũ,…
Tài nguyên chưa đáp ứng đủ nhu
cầu sản xuất
Giải thích
Phân tích
Giải thích
Lãnh thổ lớn gây ra
những khó khăn gì?
Thiên tai ảnh hưởng
đến nền kinh tế ntn?
(Hình ảnh minh họa)
Tại sao nói tài
nguyên chưa đầy
đủ?
Biện
pháp
khắc
phục
khó
khăn
Giao thông vận tải và thông tin liên
lạc hiện đại
Trình độ khoa học kỹ thuật cao
Tiềm lực kinh tế lớn
Nêu và
giải thích
Giải thích

cho phát triển nông nghiệp.
- Giàu tài nguyên quặng sắt và dầu mỏ
Là vùng sx
lương thực
chủ yếu
Miền Tây Hệ
thống núi trẻ
Coođie
- Gồm nhiều dãy núi cao, bao bọc quanh
các cao nguyên và bồn địa lớn.
- Tài nguyên năng lượng phong phú
- Giàu khoáng sản quý hiếm
Thuận lợi
phát triển
cả CN và
NN

Thác Ni-a-ga-ra Vùng núi phía tây dãy Nê-va -đa Sa mạc phía đông bang Uta Sông mi-xi-xi pi

Alaska-Hoa kỳ Bãi biển Hawaii

*********************************************

Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 13
d- Minh họa 4: LB NGA (Phần nội dung: điều kiện tự nhiên Nga)
* Bước 1: Sơ đồ tiến trình bài giảng điều kiện tự nhiên LB Nga


- Giàu khoáng sản và tiềm
năng thủy điện
Phân
tích
Phát
vấn
Nêu đặc điểm tự
nhiên của phần
phía đông và tây
lãnh thổ LB Nga?
Sử dụng bản đồ tự
nhiên LB Nga để
phân tích các điều
kiện thuận lợi của
tự nhiên đối với sự
phát triển kinh tế
(hình ảnh minh
họa)
Điều kiện tự nhiên LB Nga
(Bao gồm 2 phần lãnh thổ)

*Một số hình ảnh minh họa

LƯỢC ĐỒ TỰ NHIÊN LIÊN BANG NGAGiáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 15
Phần phía Tây
Phần phía Đông
- Là đồng bằng Đông Âu và

xã hội.
Hôn- su
Xi- cô- cư
Kiu- xiu
Hô -cai- đô
Điều
kiện tự
nhiên
là vòng
cung
đảo với
4 đảo
lớn
Bước 2: Sơ đồ xác định các đơn vị và thể loại trình bày kiến thức bài học Nhật Bản
Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 17
Các đơn vị kiến thức
Thể loại trình
bày
Xác định nội dung
trình bày bổ sung
dưới dạng câu hỏi
Điều kiện tự nhiên Nhật Bản
Phát vấn
Nêu những thuận lợi
về tự nhiên của 4 đảo
lớn trong việc phát
triển kinh tế ở Nhật
Bản?
Hôn- su:
- Địa hình: Có núi fuji hùng vĩ, Đồng

Đặc điểm Ưu thế kinh tế
Hôn-Su
Xi-Cô-Cư
Kiu-xiu
Hô-Cai-Đô
- Có núi FuJi hùng vĩ, Đồng bằng
can tô và nhiều di tích lịch sử.
-Khí hậu trong lành.
-Có thủ đôTô-Ky-ô,nhiều trung tâm
CN lớn.
Nhiều quặng đồng, khí hậu ấm áp
- Có nhiều than đá, Nghành luyện
kim đen phát triển.
- Khí hậu ấm áp, thuận lợi cho việc
trồng cây công nghiệp và cây ăn
quả.
- Khí hậu lạnh, diện tích rừng nhiều
- Khoáng sản: than đá, quặng sắt
Phát triển cả
về Công
nghiệp và
Nông nghiệp
Luyện kim
màu, phát
triển nông
nghiệp.
Luyện kim
đen, nông
nghiệp.
Chế biến gỗ,

Điều kiện tự nhiên Trung Quốc
(Gồm 2 miền Đông và Tây)
Miền Đông Miền Tây
- Địa hình: Gồm
các dải đồng bằng
phì nhiêu
- Khí hậu: đa dạng
thuận lợi cho phát
triển NN
- Địa hình: Hiểm trở
có nhiều núi non,
bồn địa
- Khí hậu: khắc
nghiệt khó khăn cho
hoạt động sản xuất
Phát vấn
Phân tích
Nêu điều kiện tự
nhiên của từng
miền lãnh thổ?
Sử dụng lược đồ
tự nhiên Trung
Quốc và lát cắt
địa hình, phân tích
đặc điểm tự nhiên
từng miền lãnh
thổ (hình ảnh
minh họa)
Thuận lợi và
khó khăn đối

non (dãy Hymalaya, Thiên Sơn)
và các bồn địa Tân Cương, Sài
Đan
- Khí hậu lục địa khắc nghiệt
- Thuận lợi: giàu tiềm
năng khoáng sản
- Khó khăn: Khí hậu
khắc nghiệt không
thuận lợi cho hoạt
động sản xuất và cư
trú

“Thạch lâm ’’- Vân nam Trung quốc Đàn bò Yark với mùa đông Tây tạng Ngút ngàn xanh miền nội mông phương bắc Trên cao nguyên tây tạng Nơi Hoàng hà về với biển Trường giang đưa nước về xuôi
***********************************************************

g: Minh họa 7: Đông Nam Á (Phần nội dung: điều kiện tự nhiên Đông Nam Á)
Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 22
* Bước 1: Sơ đồ tiến trình bài giảng điều kiện tự nhiên Đông Nam Á

Bước 2: Sơ đồ xác định các đơn vị và thể loại trình bày kiến thức
* Bước 3: Sơ đồ nội dung trình bày điều kiện tự nhiên Đông Nam Á
Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 23
Điều
kiện

nhiên ĐNA Phân
tích giá trị kinh tế
trong từng bộ phận
lãnh thổ (hình ảnh
minh họa)
Điều kiện tự nhiên
(Chia làm 2 bộ phận)
Các bộ phận lãnh thổ Đặc điểmLục địaBiển đảo
*Một số hình ảnh minh họa

Lược đồ các nước đông nam á Lược đồ tự nhiên đông nam á

Khai thác quặng ở Đông Nam Á Khai thác dầu khí trên biển Đông
Giáo viên: Cao Thế Anh Trường THPT Thống Nhất Trang 24
- Địa hình gồm có:
+ Các dãy núi chạy theo hướng:B-N, TB-ĐN.
+ Các thung lũng rộng.
+ Ven biển có các đồng bằng phù sa màu mỡ do
các sông: Mêkông, Mênam, Iraoađi bồi đắp.
- Khí hậu nhiệt đới gió mùa
Thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp
- Địa hình:
+ Tập trung nhiều đảo lớn,các quần đảo,
nhiều đồi núi, núi lửa.
+ Có các đồng bằng nhỏ hẹp ven biển
tương đối màu mỡ.
- Khí hậu nhiệt đới gió mùa và xích đạo.
 Thuận lợi phát triển nông nghiệp nhiệt đới.

Khai thác thủy sản ở Đông Nam Á Sản xuất lúa nước ở Đông Nam Á