A. Đặt vấn đề.
I. Lý do chọn đề tài.
Thực hiện Nghị quyết 40/2000/NQ-QH của Quốc hội và chỉ thị số 14/2001
CTTTg của thủ tớng chính phủ về đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông. Đến nay
việc đổi mới giáo dục phổ thông đã trở thành nền nếp sâu rộng từ đổi mới nội dung ch-
ơng trình sách giáo khoa, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, phơng pháp dạy học,
đặc biệt là chú trọng đến đối tợng dạy học. Phần lớn giáo viên đứng lớp đã thích nghi
với chơng trình, phơng pháp mới nhất là sử dụng, khai thác triệt để tác dụng thiết bị
thực hành, của trang thiết bị, phơng tiện dạy học nh bảng phụ, tranh ảnh, thiết bị thí
nghiệm - thực hành, máy chiếu qua đầu, máy chiếu đa chức năng.
Xuất phát từ cuộc vận động ứng dụng đẩy mạnh công nghệ thông tin vào dạy
học của BGD, SGD, PGD và ban lãnh đạo nhà trờng nhằm nâng cao chất lợng dạy
học. Đặc biệt là bộ môn Tin học nói chung và bộ môn tin học lớp 6 nói riêng việc sử
dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết
Do hạn chế về nhiều mặt CSVC, trang thiết bị, trình độ giáo viên mà đôi khi
phơng pháp dạy học đã không tận dụng hết những thành tựu khoa học công nghệ hiện
đại, để truyền tải nhiều thông tin cho ngời học nên chất lợng dạy và học có mặt hạn
chế.
Sự thành công của một tiết dạy ngoài phơng pháp dạy của giáo viên và cách học
của học sinh, còn cần sự có mặt của đồ dùng dạy học. Chính vì cậy mà bản thân tôi
luôn cố gắng tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp và ứng dụng. Trong qúa
trình tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi và ứng dụng đó bản thân tôi đã tìm ra một số giải
pháp hữu ích góp phần rất lớn trong việc nâng cao chất lợng bộ môn Tin học lớp 6.
Sau đây tôi xin trình bày một số giải pháp về việc sử dụng phơng pháp dạy học
trực quan với sự giúp đỡ của đồ dùng dạy học trực quan, đồ dùng dạy học ở đây là đèn
chiếu (Over head) hay máy chiếu(Projecter), là tranh ảnh, là biểu tợng mà bản thân
tôi đã tìm ra và áp dụng thành công tại đơn vị trờng THCS Mai Thủy.
II. Phạm vi và thời gian thực hiện.
Do điều kiện về CSVC và trang thiết bị của trờng nên phạm vi nghiên cứu và
thực hiện là với môn Tin học tại 4 lớp 6A, 6B, 6C, 6D của trờng THCS Mai Thủy
trong năm học 2007-2008.

ơng pháp dạy học trực quan là phơng pháp dạy học mà từ các hình ảnh, hoạt động trực
quan đến t duy trừu tợng hay còn gọi trực quan hoá thông tin thông qua các công cụ
trực quan.
II. tình hình thực tế
Từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn đóng vai
trò đơn thuần là ngời truyền đạt kiến thức, giáo viên trở thành ngời thiết kế, tổ chức h-
ớng dẫn các hoạt động độc lập để học sinh tự chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động
các mục tiêu kiến thức, kĩ năng, thái độ theo yêu cầu chơng trình. Trên lớp học sinh
hoạt động là chính nhng khi soạn giáo án, giáo viên phải đầu t công sức, thời gian rất
nhiều so với kiểu dạy và học thụ động mới có thể thực hiện trên lớp với vai trò là ngời
gợi mở, xúc tác động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìm tòi hào hứng trang
luận sôi nổi của học sinh. Để làm đợc điều này thì đòi hỏi ngời giáo viên phải có trình
độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ s phạm lành nghề mới tổ chức, hớng dẫn các
hoạt động của học sinh mà nhiều khi diễn biến ngoài tầm dự kiến của giáo viên.
Khó khăn lớn nhất hiện nay ở các trờng học khi áp dụng phơng pháp dạy học
trực quan vào giảng dạy vẫn là trang thiết bị nghe nhìn, phơng tiện dạy học còn
nhều thiếu thốn và bất cập. Để áp dụng phơng pháp này vào dạy Tin học thì đòi hỏi
phải có đèn chiếu (máy chiếu qua đầu - Over head) hay đèn chiếu (Projecter), máy vi
tính đó là cha kể đến việc nếu áp dụng đồng loạt thì mỗi lớp cũng đều phải đợc trang
bị.
Tin học là một môn học mới đợc đa vào giảng dạy tại trờng THCS Mai Thủy
gần 2 năm chậm hơn so với các trờng vùng ven trong huyện đặc biệt là các em lớp 6
vừa mới tiếp xúc với bộ môn mới đầu tiên mặc dù các em rất thích máy tín nhng là để
chơi các trò chơi trên máy chứ cha ý thức đợc tầm quan trọng của bộ môn nên chất l-
ợng học tập còn hạn chế. Đây là bộ môn đặc trung muốn đạt chất lợng cao đòi hỏi các
em phải tiếp xúc với máy tính nhiều nhng thời lợng mỗi tuần chỉ có 2 tiết trên lớp thì
các em cha thể thực hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực hành hết thì sẽ
chóng quên.
Bên cạnh đó do hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn gia đình không có điều kiện để
mua máy tính cho con em học, theo thống kê của giáo viên dạy thì mỗi lới chỉ đợc 1

là một trong những mục tiêu hàng đầu của giáo dục.
Từ những u điểm trên, tôi nhận thấy nếu áp dụng vào dạy học nhờ dụng cụ trực
quan là đèn chiếu, tranh ảnh, biểu tợng vào dạy Tin học có hiệu quả cao.
Trớc khi sử dụng dụng cụ trực quan cho một bài học thì trớc hết Giáo viên cần
xác định bài nào cần dụng cụ trực quan và những dụng cụ trực quan đó là gì phục vụ
cho những đơn vị kiến thức nào trong bài học.
Tiếp đến là công tác chuẩn bị với dụng cụ trực quan. Ví dụ dạy bài :Máy tính và
phần mềm máy tính cần chuẩn bị những đồ dùng trực quan khi giới thiệu cấu trúc
chung của máy tính điển tử: nh bộ xử lí trung tâm (con chíp), thanh RAM, các ổ đĩa
các thiết bị lu giữ thông tin nh USB, đĩa mềm, đĩa CD, DVD hay hình ảnh của một số
loại máy vi tính trong thực tế bằng cách chụp bởi tranh ảnh hoặc các dụng cụ trực
quan thiết thực nh thế HS mới nhớ lâu và thấy trong thực tế có thể gọi tên dụng cụ trực
quan chính xác.
Đèn chiếu tơng đối dể sử dụng và việc chuẩn bị cho việc dạy học với đèn chiếu
tơng đối dể dàng, ít tốn thời gian. Tuy nhiên để sử dụng đèn chiếu thì phải có sự chuẩn
bị kiến thức và các nội dung kiến thức cần trình chiếu. Nội dung đa lên máy chiếu
phải rõ ràng chính xác và phải có máy vi tính.
Chẳng hạn: khi nói đến máy tính hoặc máy in thì ta đa hình ảnh
minh hoạ
2. Tạo những tác nhân kích thích trực quan thông qua biểu trng ngôn ngữ, biểu
trng đồ hoạ, biểu trng tranh ảnh.
Muốn sử dụng phơng pháp dạy học này thành công thì việc đầu tiên ngời thầy
phải làm là thiết kế các thông điệp trực quan đòi hỏi nhiều sức lực và trí lực nhng lại là
công việc đem lại nhiều lợi ích. Việc thiết kế các tài liệu dạy học trực quan mới có thể
tạo nên sự thay đổi, và khi ngời học chú ý sẽ cho nhiều điều bổ ích. Ngời thiết kế phải
quan tâm tới khía cạnh giảng dạy, tính trực giác và đặc biệt quan tâm tới những kĩ
năng học tập của học sinh trong nghiên cứu và thực hành. Ngời giáo viên phải biết
phân tích chọn lựa các loại hình trực quan sao cho phù hợp với nội dung bài học.
a. Dạy học trực quan bằng biểu trng ngôn ngữ.
Biểu trng ngôn ngữ đợc tạo ra từ chữ viết dới dạng một từ đơn lẽ hoặc câu hoàn

Biểu trng đồ hoạ đợc tạo ra bằng nhiều cách đồ họa liên quan với hình ảnh, đồ
hoạ liên quan với khái niệm, đồ hoạ tuỳ ý Việc dạy học trực quan bằng biểu trng đồ
hoạ trong Tin học giúp ngời học có thể thao tác nhanh các bớc thực hành - đây là yêu
cầu cần đạt của ngời học Tin học, dựa vào các biểu trng đồ hoạ này học sinh có thể
phát hiện ra khái niệm, ý nghĩa của nó.
Chẳng hạn khi dạy bài Làm quen với soạn thảo văn bản giáo viên cần cho học
sinh làm quen với việc sao chép, chuyển, cắt (xoá) nhanh qua các biểu tợng.
Giáo viên đa các biểu tợng
Tơng tự bài Chỉnh sửa văn bản giáo viên đa các biểu tợng
? Hãy nêu tên các biểu tợng trên và tính năng của các biểu tợng
* Dạy bài Định dạng văn bản ngoài việc định dạng văn bản bằng menu lệnh
giáo viên cần cho học sinh định dạng văn bản thông qua các biểu tợng sau.
Hs nhìn vào biểu tợng và nêu chức năng của các biểu trợng từ đó các em nắm
chắc hơn kiến thức lí thuyết để vận dụng vào làm thực hành
* Dạy bài Trình bày trang văn bản và in ngoài việc dùng lệnh in, xem văn bản
bằng menu lệnh thì có thể in, xem văn bản thông qua các biểu tợng sau.
c. Dạy học trực quan bằng biểu trng hình ảnh
Biểu trng hình ảnh dợc tạo ra nh ảnh chụp, tranh minh hoạ, tranh vẽ. Tất cả đều
phản ánh sự vật và ý nghĩa dới dạng các biểu trng cụ thể và mang tính hiện thực cao,
ngời học có khả năng phiên dịch các biểu trng hình ảnh thành các vật tơng tự trong thế
giới hiện thực.
Khi dạy bài Máy tính điện tử ta có thể sử dụng một số ảnh, ảnh minh hoạ về
máy tính, một số thiết bị của máy tính nh đĩa mềm, USB ổ cứng, để học sinh quan
sát và phân biệt.
1
Hoặc khi dạy bài Hệ điều hành Windows để giúp học sinh sớm hình thành kỉ năng
làm việc với máy tính nh khởi động máy tính, tắt máy tính hay phân biệt các đối tợng
trên màn hình máy tính ta tiến hành đa một số hình ảnh liên quan.
2
Các biểu tợng chơng tình

Thớc ngang
3. Xây dựng các kĩ năng, thực hành
a. Kĩ năng nhận biết tính năng các loại biểu tợng.
Sau một tiết học tôi thờng củng cố lại cho học sinh những cái vừa học bằng các
dạng bài tập trắc nghiệm giúp học sinh nắm lại bài, học sinh có thể phân biệt đợc lệnh,
các biểu tợng và nắm ý nghĩa của các biểu tợng.
Ví dụ: Dạy bài Làm quen với soạn thảo văn bản,: Nối các ý của cột A, B, C, D sao
cho hợp lý.
A B C D
Ctrl + O
Ctrl + N
Ctrl + S
Alt + F4
File \ Open
File \ Save
File \ Exit
File \ New
Tạo tập tin văn bản mới
Đóng tập tin văn bản
Mở văn bản đã có
Lu văn bản
* Bài Chỉnh sửa văn bản: Dùng các từ, cụm từ điền vào chổ trống cho phù hợp.
(1) Edit \ Copy
(2) Edit \ Cut
(3) Edit \ Paste
(4) Delete
(5) Ctrl + V
(6) Ctrl + C
(7) Ctrl + X
Các bớc sao chép khối

Qua một thời gian ngắn thực hiện ứng dụng các dụng cụ trực quan vào dạy
học tin học lớp 6 tôi nhận thấy:
- Việc ứng dụng giúp Giáo viên truyền thụ kiến thức cho học sinh một cách
tích cực và trực quan, tiết kiệm thời gian trong tiết dạy lí thuyết từ đó HS có thời gian
thực hành nhiều hơn và trong quá trình thực hành học sinh nhớ kiến thức lâu hơn
- Đối với học sinh tôi nhận thấy học sinh học tập tích cực hơn, hào hứng hơn,
chú ý hơn, tham gia xây dựng bài sôi nổi hơn. Đặc biệt các em ghi nhớ kiến thức lâu
hơn, chất lợng đi lên rõ rệt.
Sau khi áp dụng các biện pháp trên vào các tiết dạy thể hiện chất lợng các mựt
nh sau.
Cụ thể: * Về mức độ tiếp thu lý thuyết:
Số lợng học sinh kém không còn, số lợng học sinh yếu giảm, học sinh khá giỏi
tăng lên rõ rệt.
Học sinh thao tác thành thạo, nhanh chính xác. Đa số học sinh đều biết làm
việc trên máy tính, ghi nhớ chính xác các bớc để làm một thao tác. Học sinh biết phân
biệt đợc các biểu tợng, các lệnh
* Về k năng thực hành:
- Tự giác chủ động, tích cực học tập theo yêu cầu của giáo viên
- Tự mình thực hiện các thao tác, các nội dung bài học theo các bớc.
- Tự mình tìm hiểu khám phá một số khái niệm mới qua sử dụng máy tính để nâng cao
trình độ hiểu biết
2. Bài học kinh nghiệm
6
Kinh nghiệm thực tiễn dạy học và kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy để
nâng câ chất lợng dạy học cần có các điều kiện sau:
- Tạo không khí học tập tích cực, giáo viên phải tạo ra mỗi giờ học là một niềm
vui niềm say mê trong học tập của học sinh. Giáo viên luôn tạo ra những thách thức
vừa sức, tổ chức những hoạt động tự lực của học sinh trong từng tiết học.
- Các thiết bị dạy học rất có ý nghĩa giáo viên phải luôn phát huy hết tác dụng
của các thiệt bị dạy học, đặc biệt là dụng cụ trực quan có nh vậy mới gây đợc hứng thú

I. Lí do chọn đề tài
II. Phạm vi và thời gian thực hiện.
8
B. nội dung.
i. Cơ sở lý luận.
II. tình hình thực tế
III. giải pháp.
1. Trực quan hoá thông tin dạy học.
2. Tạo những tác nhân kích thích trực quan thông qua biểu trng
ngôn ngữ, biểu trng đồ hoạ, biểu trng tranh ảnh.
a. Dạy học trực quan bằng biểu trng ngôn ngữ.
b. Dạy học trực quan bằng biểu trng đồ hoạ.
c. Dạy học trực quan bằng biểu trng hình ảnh
d. Kết hợp các loại hình trực quan
3. Xây dựng các kĩ năng, thực hành
a. Kĩ năng nhận biết tính năng các loại biểu tợng.
b. Rèn luyện kĩ năng thao tác trên máy
4. Học bằng chơi, chơi mà học. Giải trí th giản.
IV. Kết quả và bài học kinh nghiệm
C. Kết luận
9