MỘT SỐ LỆCH LẠC TRONG VIỆC SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
ĐỂ DẠY HỌC HÌNH HỌC BẬC TRUNG HỌC CƠ SỞ HIỆN NAY

NGUYỄN TÁ QUỐC
(
*
)TÓM TẮT
Trước yêu cầu đổi mới phương pháp, trong thời gian qua, sử dụng công nghệ thông tin (CNTT)
trong việc soạn giảng của người giáo viên đã góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy trong
từng tiết học, kích thích học sinh sử dụng phương tiện hiện đại này trong việc tìm tòi nghiên cứu.
Tuy nhiên khi sử dụng, giáo viên cần phải lưu ý đến mục tiêu bài dạy và tính sư phạm nhằm phát
huy thế mạnh và hạn chế được những tác dụng ngoài mong muốn của CNTT để mang lại hứng
thú cho học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả tiết dạy.
ABSTRACT
With the requirement for the innovation of teaching methods, the use of IT by teachers in their
teaching has enhanced the quality of teaching in each teaching period, encourage students in
applying IT to their research. Teachers, however, should pay attention to the objectives of their
lessons with pedagogical quality when using IT with the aim of developing the advantages and
restricting unexpected effects from it to interest students and enhance the quality of teaching.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong quá trình dạy-học ngày càng rộng rãi
nhằm mục đích cải tiến phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học
sinh. Tuy nhiên, do quá phấn khích trước cái mới nên trong quá trình soạn giảng đã đưa đến tình
trạng lạm dụng, tuyệt đối hóa vai trò của CNTT trong các tiết lên lớp tạo ra tác dụng ngược với
ý muốn của người soạn. Trong phạm vi bài viết, chúng tôi xin được trao đổi cách sử dụng CNTT
ở tiết dạy phân môn hình học bậc Trung học cơ sở.

viên nêu lên vì nhiều nguyên nhân, trong đó dễ có nguyên nhân nhìn đề bài trên màn ảnh mà
không đọc hoặc không kịp đọc do thiếu thời gian - giáo viên luôn bị sức ép về thời gian, nên
không có sự đồng điệu trong bước tìm hiểu, tiếp cận kiến thức mới qua hệ thống câu hỏi. Hơn
thế nữa, trong quá trình soạn bài bằng CNTT, do đã nghiền ngẫm từ khâu kịch bản đến cách thể
hiện, giáo viên đã rất chín với nội dung hoặc kiến thức nên nghĩ rằng học sinh cũng tiếp thu
nhanh như mình (do nghĩ rằng học sinh được nhìn thấy cụ thể do phương tiện CNTT) đã góp
phần làm tăng thêm sự không đồng điệu trong cách tiếp cận nội dung mới của bài học mới. Từ
đó quá trình tư duy cũng như kĩ năng vẽ hình trong phân môn hình học của học sinh không có sự
đồng hành theo sự gợi mở, dẫn dắt của giáo viên nên học sinh thường thụ động sao chụp kiến
thức mới một cách máy móc, hời hợt, kém hiệu quả.
- Sách giáo khoa, tập vở học sinh kể cả bảng đen chỉ còn là vai trò thứ yếu vì hơn 2/3 thời gian
trên lớp học sinh luôn nhìn vào màn ảnh. Hoc sinh ít ghi chép vào tập vở vì đã có phiếu học tập.
Bảng đen chỉ được dùng để ghi các đề mục và để học sinh giải bài tập.
- Suốt buổi học học sinh phải nhìn lên màn ảnh sẽ gây trở ngại về mắt và ảnh hưởng không tốt
đến sự tiếp thu của học sinh trên lớp.
Từ các tình huống trên, sau tiết học học sinh đón nhận kiến thức mới nhanh chóng nhờ trực quan
nhưng thường không nắm được bản chất của vấn đề. Hơn nữa do thiếu sự vận dụng kiến thức
trên lớp thông qua hoạt động cá nhân (chứ họat động tập thể thì có thừa) đã khiến học sinh gặp
nhiều khó khăn khi phải tự vẽ hình theo yêu cầu của đề bài và lúng túng khi vận dụng kiến thức
mới để giải quyết bài tập ở nhà. Với kết quả như thế rất tiếc là không tương xứng với công sức
đầu tư soạn giảng của giáo viên.
2.2. Các biện pháp tạm thời
Nhằm khắc phục tình trạng vừa nêu trên, nhiều giáo viên rất băn khoăn, cân nhắc, cố gắng tìm ra
biện pháp sao cho hài hòa, sử dụng CNTT trong soạn giảng sao cho thiết thực, hiệu quả, tiết
kiệm thời gian và công sức nhất. Qua thực tế dự giờ, trao đổi bàn bạc với đồng nghiệp, chúng tôi
xin đề xuất một số biện pháp tạm thời mang tính khả thi như sau:
2.2.1. Giáo viên nên dành thời gian cho học sinh tìm hiểu, đọc kĩ nội dung và vẽ hình theo yêu
cầu của đề bài hay quan sát hình vẽ đã sẵn có trong SGK do đó góp phần thể hiện tính cá nhân
trong hoạt động học nhiều hơn, giúp học sinh làm chủ được quy trình tiếp cận, trình bày và tự
giải quyết vấn đề. Việc giáo viên dành thời gian cho học sinh ghi những nội dung cần thiết, giải

2.2.4. Việc sử dụng kênh chữ hay hình ảnh bằng CNTT phải mang tính minh họa để giúp học
sinh nhớ lại một nội dung trước đó mà học sinh không tiện truy cứu trong tiết học do thời gian bị
hạn chế hay do không có sẵn tư liệu như: khái niệm, định nghĩa, định lí, công thức; hoặc là khi
ngôn ngữ của giáo viên tỏ ra bất lực, diễn đạt không hiệu quả hay khi cần thiết mà giáo viên
không thể vẽ nhanh lên bảng một cách hoàn thiện và đạt tính sư phạm cao giúp học sinh trực
quan, tưởng tượng để nhận rõ hay minh họa cho lời nói của thầy như: tìm qũy tích của một
điểm, cực trị trong hình học, quan sát các hình trong không gian 3 chiều … thì việc dùng hình
ảnh để minh họa sinh động là rất bổ ích. Tóm lại, việc sử dụng kênh hình, kênh chữ trên màn
hình chỉ mang tính hỗ trợ trực quan minh họa, khẳng định, thuyết phục chứ không thay thế được
thao tác tư duy của học sinh.
2.2.5. Về thời gian sử dụng CNTT trong mỗi tiết học, việc trình chiếu không nên quá 1/4 thời
gian của 45 phút. Nếu lạm dụng dễ đưa đến nhiều sự bất cập như: học sinh mỏi mắt (nếu như
trung bình mỗi buổi học có 3- 4 tiết phải học trong tình trạng như thế), tiến độ bài học nhanh,
cung cấp cho học sinh nhiều thông tin nhưng tốc độ tư duy của học sinh không đổi nên học sinh
chỉ bắt kịp hình ảnh về mặt trực quan nhưng không xử lý kịp bằng tư duy, vô tình đưa học sinh
đến tình trạng thụ động và bội thực kiến thức, giờ học trở nên nặng nề quá tải.
3. KẾT LUẬN Việc sử dụng CNTT trong soạn giảng của người giáo viên là điều tốt, cần phải thực hiện để nâng
cao chất lượng giảng dạy, kích thích học sinh sử dụng phương tiện hiện đại này trong việc tìm tòi
nghiên cứu. Tuy nhiên khi sử dụng, giáo viên cần phải lưu ý đến mục đích và tính sư phạm
nhằm mang lại sự thích thú, góp phần nâng cao hiệu quả tiết dạy. Các nhà giáo dục hiện nay khi
bàn về phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm đều gặp nhau ở quan điểm: việc học
như thế nào cũng quan trọng như học cái gì. Vì vậy, trong mỗi tiết học, những thao tác gợi mở,
hướng dẫn của thầy giúp học sinh tiếp cận kiến thức mới cũng rất quan trọng như là kiến thức
mới mà học sinh sẽ có sau mỗi tiết học. Với suy nghĩ đó, việc sử dụng CNTT trong soạn giảng
nhất thiết phải mang lại tính chủ động cho học sinh trong giờ học. Có như vậy chất lượng của tiết
dạy mới tương xứng với sự đầu tư của người lên lớp.