SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn
LỜI NÓI ĐẦU
Sáng kiến kinh nghiệm vừa là niềm say mê vừa là trách nhiệm của
các giáo viên trực tiếp đứng lớp. Đây là một cơ hội tốt để tăng thêm lượng
kiến thức, tích luỹ và mở rộng kiến thức vốn là nhu cầu của con người.
Trên thực tế giảng dạy chương trình Ngữ Văn lớp 12 sách cải cách tôi
thấy sự cần thiết khi áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ đọc
văn vì đa phần học sinh bây giờ các em không thích học Văn, thực tế khi
áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ đọc văn tôi thấy có kết quả
khá khả quan.
AÙp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ đọc văn là hai phương
pháp đặc biệt quan trọng. Hai phương pháp này đáp ứng được yêu cầu
mới về phương pháp giảng dạy đó là: lấy học sinh làm trung tâm, làm chủ
thể; phát huy tính tích cực, chủ động, tư duy, sáng tạo của học sinh.
Aùp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ đọc văn sẽ giúp học
sinh làm chủ được tri thức trong bài học, nắm được cái hay, cái đẹp trong
tác phẩm văn chương.
Với đề tài sáng kiến “Aùp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ
đọc văn”, tôi hi vọng những đóng góp nhỏ bé của mình sẽ giúp các em
học sinh có hứng thú hơn trong giờ đọc văn, các đồng nghiệp sẽ có thêm
kinh nghiệm khi trực tiếp đứng trên lớp giảng dạy phần đọc hiểu các văn
bản văn học.
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: Võ Thành Long Năm học 2011-2012
1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn
Đây là một đề tài rộng, hơn nữa với kiến thức hạn chế và chỉ một số
dẫn chứng nhỏ, chắc chắn không thể đủ và sẽ còn nhiều thiếu xót, vì vậy
tôi mong sẽ được sự đóng góp chân thành của các đồng nghiệp để đề tài
của tôi được hoàn thiện hơn!

A. PHẦN MỞ ĐẦU

- Phát vấn, quy nạp bằng câu hỏi gợi mở và nâng cao.
B. PHẦN NỘI DUNG.
I. NỘI DUNG:
Trên thực tế trong giờ đọc văn, trong mỗi tác phẩm khác nhau, mỗi
khía cạnh khác nhau mà ta có những phương pháp khác nhau để truyền
đạt những tri thức khác nhau cho học sinh. Song đối với các tác phẩm lớn
và khó như trong chương trình THPT và tuỳ theo đối tượng học sinh mà
ta lựa chọn những phương pháp phù hợp. Theo tôi muốn có kết
quả cao ttrong giờ đọc văn thì điều đầu tiên là phải tạo ra sự hứng thú học
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: Võ Thành Long Năm học 2011-2012
3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn
tập cho học sinh. Thực tế cho thấy, nếu ta đưa ra những câu hỏi phát vấn
trực tiếp với những nội dung kiến thức chỉ ở dạng bình thường thì rất ít
học sinh trả lời được ngay, nếu trả lời được thì cũng không thể đủ hết các
ý, và điều đó tạo ra không khí chán nản, ỉ lại cho các em. Vậy để tránh
được điều đó, trước khi hỏi các em, ta nên gợi ra một vấn đề nào đó liên
quan đến kiến thức đang đề cập. Điều này tạo được sự tò mò và phát huy
được tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho các em khi nghe giảng, lĩnh hội
tri thức và mạnh dạn giơ tay phát biểu.
Vậy gợi mở là gì? Ta nên áp dụng phương pháp gợi mở như thế nào
để đạt được hiệu quả cao trong giờ dạy?
Phương pháp gợi mở trong giờ đọc văn là phương pháp dẫn dắt học
sinh từng bước tham gia phát hiện, phân tích, đánh giá từng bộ phận của
tác phẩm: mở rộng, đào sâu hoạt động nhận thức để phát triển , bình gía
hình tượng văn học.
Từ gợi mở ra các phát hiện, phân tích, đánh giá từng bộ phận của tác
phẩm đến chỗ nâng cao nội dung tri thức cho học sinh. Giúp học sinh nắm
được nội dung, tư tưởng, giá trị thẩm mĩ . . . mà tác giả gửi gắm vào tác
phẩm, lúc đó ta đã hoàn thành được câu hỏi nâng cao.

nhân dân thế giới.
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: Võ Thành Long Năm học 2011-2012
5
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn
- Tuyên bố dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực
lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền độc lập ấy.
Tiếp theo GV tiếp tục gợi mở :
Câu hỏi 3 : Căn cứ vào câu đầu tiên của văn bản và hoàn cảnh thực
tế, em hãy cho biết đối tượng hướng tới của bản Tuyên ngôn độc lập ?
Học sinh sẽ căn cứ vào văn bản và hoàn cảnh, từ đó học sinh sẽ trả
lời được :
Như vậy, đối tượng mà bản Tuyên ngôn độc lập hướng tới không
chỉ là đồng bào cả nước mà còn là nhân dân trên toàn thế giới- trước hết
là bọn đế quốc, thực dân Anh, Pháp, Mĩ.
Nếu giáo viên đưa ra câu hỏi trực tiếp thì học sinh sẽ không thể trả
lời được ngay và hết kiến thức, từ đó dễ dẫn đến tâm lí chán học tới các
em. Nếu ta gợi mở, học sinh sẽ dễ nắm bắt được kiến thức và giúp các
em ham mê lĩnh hội kiến thức bài học, hơn nữa các em có thể tự mình
nắm bắt mà không cần giáo viên giảng- điều mà giúp cho các học sinh
dễ và nhớ lâu hơn kiến thức.
Tiếp theo là ví dụ về giảng bài Đàn ghi ta của Lorca. Đây là một
bài thơ khó để học sinh có thể nắm bắt, ta hãy thử tìm cách hướng dẫn
học sinh tìm hiểu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh ‘‘áo choàng đỏ gắt" :
Câu hỏi 1: Giáo viên dẫn dắt học sinh qua gợi mở: Tây Ban Nha là
một đất nước có nền văn hoá riêng, đặc biệt là những trò chơi mà cả thế
giới biết đến như đấu bò tót, vậy hình ảnh ‘‘áo choàng đỏ gắt" gợi em
nghĩ đến gì trong cuộc đấu ?
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: Võ Thành Long Năm học 2011-2012
6
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn

phẩm chứa đựng nhiều triết lí sâu xa của cuộc đời, để giảng cho học sinh
nắm được triết lí đó không hề đơn giản, ta hãy dẫn dắt học sinh theo
hướng gợi mở dần:
Để dẫn dắt học sinh thấy được hậu quả của sự bạo lực trong gia đình,
giáo viên có thể dẫn dắt:
Câu hỏi 1: Quan niệm hạnh phúc của con người nhiều khi thật đơn
giản, khát vọng hạnh phúc thật nhỏ bé mà sao vẫn ngoài tầm tay. Sự tàn
bạo nhiều khi sinh ra từ sự đói nghèo, vất vả. Chính vì cuộc sống vất vả
mà người đàn ông luôn đánh đập người vợ của mình, coi hành động đó là
để giải toả nỗi uất ức trong cuộc sống. Vậy em có thể chỉ ra hậu quả của
bạo lực gia đình trong xã hội?
Tình trạng bạo lực xảy ra trong gia đình- Hậu quả nặng nề:
+ Cậu bé Phác vì thương mẹ mà căm ghét bố -> tình máu mủ bị rạn
vỡ.
+ Người mẹ phải chịu đựng những trận đòn thường xuyên như một
con vật.
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: Võ Thành Long Năm học 2011-2012
8
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn
+ Người cha trước sự phản ứng của đứa con trai liệu có thể thay đổi
cách hành xử với vợ con, hay những bế tắc của cuộc mưu sinh càng
khiến ông thô bạo hơn? Điều này sẽ liên quan đến cuộc sống mưu sinh
của gia đình hàng chài.
Câu hỏi 2: Qua đây nhà văn muốn lên án điều gì? Sự trân trọng của
nhà văn đối với điều gì?
Học sinh có thể trả lời được :
Nhà văn lên án thói vũ phu, báo động về tình trạng bạo lực, ca ngợi
vẻ đẹp của tình mẫu tử, bảo vệ khát vọng được sống trong yêu thương
của trẻ em -> tư
tưởng nhân đạo của Nguyễn Minh Châu.

cắt dây cởi trói cho A Phủ. Vậy vì gì mà nỗi sợ của Mị tan biến và dẫn
đến hành động cao đẹp đó của cô?
Khoảng 90% học sinh sẽ trả lời được nhờ sự gợi mở vừa rồi của
giáo viên đó là vì tình thương, vì tình người .
Đến đây học sinh sẽ hiểu được dụng ý sâu xa của Tô Hoài đó là
khẳng định được tình thương, tình người thật lớn lao trong những con
người lương thiện. Chính điều này, họ đã nâng đỡ, cưu mang, che chở
cho nhau, và đó là sức mạnh vô song của họ.
Giáo viên tiếp tục gợi ra câu hỏi nâng cao để học sinh nắm được
dụng ý thứ hai của Tô Hoài trong chi tiết này:
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: Võ Thành Long Năm học 2011-2012
10
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn
Câu hỏi 3: Khi A Phủ vùng chạy thì nỗi sợ tan biến trong khoảnh
khắc giờ lại ập đến đối với Mị. Điều này khiến cô vùng chạy theo A
Phủ. Hành động vùng chạy theo A Phủ đã chứng tỏ Mị nhận thức rất rõ
một điều là nếu ở đây thì chết và chạy thì sống. Qua đây nhà văn Tô
Hoài muốn khẳng định điều gì ở Mị? Hành động của cô là bột phát hay
tự phát? Qua hành động này, nhà văn Tô Hoài muốn khẳng định điều gì
đối với người dân Tây Bắc?
Bởi đây là câu hỏi nâng cao, vì vậy sẽ khó cho học sinh. Học sinh có
thể trả lời được đầy đủ và cũng có thể thiếu. Lúc này giáo viên sẽ gợi ra
và hướng cho học sinh hiểu được ba ý trong câu hỏi trên :
+ Qua chi tiết này, nhà văn Tô Hoài khẳng định Mị vẫn còn ý thức
trong cuộc sống, đó là một sức sống tiềm tàng của cô ẩn sau “một con
rùa lùi lũi bên xó cửa”.
+ Bởi vẫn còn ý thức trong cuộc sống, vẫn khát khao cuộc sống tự
do, hạnh phúc vì vậy mà hành động chạy theo A Phủ là một hành động
tự phát.
+ Qua hành động này, Tô Hoài muốn khẳng định: ở hoàn cảnh đen

5
93.3
12cb5 33/3
9
84.6
2 Đàn ghi ta của Lorca 12A1 45/4
5
100
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: Võ Thành Long Năm học 2011-2012
12
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn
12CB5 34/3
9
87.1
3 Chiếc thuyền ngoài xa 12A1 44/4
5

97.7
12CB5 35/3
9
89.7
4 Vợ chồng A Phủ 12A1 45/4
5
100
12CB5 34/3
9
87.1
III. GIẢI PHÁP:
Qua phương pháp áp dụng trên thực tế giảng dạy, tôi mạnh dạn đưa
ra giải pháp như sau:

câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ đọc văn. Tác phẩm văn học phản
ánh nhận thức và cuộc sống con người bằng hình tượng. Để giúp học
sinh nắm được hình thức, nội dung và tình cảm của tác giả gửi gắm
trong tác phẩm, ngoài các phương pháp diễn giảng, thuyết trình, nêu vấn
đề, phát vấn, đọc diễn cảm, ta không thể không đề cập đến phương pháp
dùng câu hỏi gợi mở và nâng cao! Chỉ có vậy mới giúp học sinh hiểu
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: Võ Thành Long Năm học 2011-2012
14
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn
được tác phẩm, từ đó hiểu đời, hiểu người và hiểu chính bản thân mình.
Do đó văn học có giá trị nhận thức, giá trị giáo dục và giá trị thẩm mĩ
cao. Qua văn học, các em sẽ hoàn thiện hơn về chính mình. Đó chính là
ý nghĩa sâu xa của tác phẩm văn học cũng như nhà văn nổi tiếng của Xô
Viết M.Gorki đã từng nói “Văn học là nhân học” - học văn là học làm
Người.
Đây là một đề tài rộng, mà chỉ một số dẫn chứng như vậy, chắc chắn
không thể đủ và sẽ có nhiều thiếu xót. Và tôi rất mong rằng sẽ được sự
đóng góp chân thành của các đồng nghiệp.
xin chân thành cảm ơn!
Ñieåu Caûi, ngày 16 tháng 4 năm 2012
NGƯỜI VIẾT
VÕ THÀNH
LONG

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: Võ Thành Long Năm học 2011-2012
15
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:Áp dụng câu hỏi gợi mở và nâng cao trong giờ Đọc văn

TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Sách giáo khoa, sách giáo viên lớp, chuẩn kiến thức, kỹ năng