ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
***
KHOA ĐÔ THỊ HỌC
Môn: Các lý thuyết phân tích xã hội
BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KÌ
THUYẾT XUNG ĐỘT VỚI VẤN ĐỀ Ô NHIỄM
TẠI KÊNH BA BÒ
TP. Hồ Chí Minh, 12 tháng 01 năm 2015
MỤC LỤC
1
Phần I: LỜI MỞ ĐẦU 3
1. Giới thiệu chung 3
2. Tóm tắt lý thuyết 3
2.1. Khái niệm thuyết xung đột 3
2.2. Nội dung thuyết xung đột 3
3. Một số lý thuyết và định nghĩa liên quan 4
3.1. Thuyết hành động xã hội 4
3.2. Nhóm xã hội 4
3.3. Ô nhiễm môi trường 5
Phần II: NỘI DUNG 5
1.Tổng quan vấn đề ô nhiễm tại kênh Ba Bò 5
2.Thuyết xung đột với vấn đề ô nhiễm tại kênh Ba Bò 6
3.Các giải pháp 9
3.1.Những dự án đã/đang thực hiện 9
3.2. Những giải pháp khác 9
Phần III: KẾT LUẬN 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Phần I: LỜI MỞ ĐẦU
2
1. Giới thiệu chung:

Xung đột xã hội là biểu hiện mối quan hệ xã hội giữa các chủ thể khi giải quyết quan hệ lợi
ích mâu thuẫn lẫn nhau. Đồng thời xung đột xã hội được xác định là giai đoạn phát triển cao nhất
của các mâu thuẫn trong hệ thống quan hệ giữa con người với con người, các tập đoàn xã hội,
3
các thiết chế xã hội và xã hội nói chung, được đặc trưng bằng sự đối lập các lợi ích và quan
điểm, được biểu hiện bằng các hành vi đụng độ, xô xát hữu hình trên thực tế.
Có các dạng xung đột xã hội như: xung đột giữa các quốc gia, các dân tộc, chủng tộc, tôn
giáo, giai cấp, nền văn hóa,…; giữa các thành viên trong lãnh đạo; giữa các bộ phận trong tổ
chức; giữa các giới (nam và nữ); giữa các thế hệ trong gia đình; xung đột giữa các thành viên với
nhau,…
3. Một số lý thuyết và định nghĩa liên quan:
Trong xã hội học hiện nay, vẫn có những thuyết đối lập nhau trong vấn đề đánh giá vai trò
lịch sử của xung đột xã hội. Thuyết mâu thuẫn nhấn mạnh sự mâu thuẫn, xung đột và sự biến đổi
xã hội. Theo quan niệm của Marx và Engels, xã hội có giai cấp bao gồm các tập đoàn xã hội có
các lợi ích khác nhau, mâu thuẫn nhau thậm chí đối kháng nhau. Câu hỏi nghiên cứu đặt ra đối
với các nhà xã hội học: ai mâu thuẫn cái gì với ai? Ai thắng ai trong cuộc cạnh tranh, xung đột?
Và làm thế nào duy trì, củng cố được địa vị quyền lực và lợi ích trong mối quan hệ mâu thuẫn
đó? Các lý thuyết cổ điển về mâu thuẫn và các lý thuyết hiện đại về mâu thuẫn đều hướng vào
những câu hỏi đại loại như vậy và đưa ra các câu trả lời theo nhiều chiều khác nhau.
Thuyết cân bằng (T.Parsons) coi xung đột xã hội là bệnh hoạn của một xã hội lành mạnh.
Thuyết xung đột (L. Coser, R. Dahendoft), cho xung đột xã hội có chức năng tăng cường tính
thích ứng của tổ chức xã hội, chính là đảm bảo tính liên tục của xã hội. Cả hai thuyết đều phiến
diện, nhưng lại bổ sung lẫn nhau. Cần nhận thức xã hội về cả hai mặt đồng thời và lịch thời: mặt
đồng thời thì xem xét cấu trúc xã hội, mặt lịch thời thì xem xét quá trình xã hội. Hai trạng thái
cân bằng và xung đột nằm trong một quá trình, quan hệ với nhau tương tự như quan hệ giữa trị
và loạn, thường và biến.
3.1. Thuyết hành động xã hội:
Được các nhà khoa học sử dụng để hiểu được các hệ thống xã hội và các hệ thống nhân cách
qua việc phân tích các hành động và các cá nhân thể hiện các hành động đó – được gọi là các chủ
thể hành động. Để đánh giá một hành động, nhà nghiên cứu cần xem xét các giá trị và mục đích

2, nước thải của các nhà máy ở huyện Dĩ An và huyện Thuận An của tỉnh Bình Dương (giáp
ranh phường Bình Chiểu, quận Thủ Đức, TP. HCM) và một phần nước thải xã Bình Hòa, huyện
Thuận An.
Dựa theo báo cáo chất lượng môi trường các tuyến thoát nước trên địa bàn tỉnh Bình Dương
thải vào kênh Ba Bò từ tháng 7 đến tháng 9 – 2014, có 3 tuyến thoát nước tiếp nhận nước thải
công nghiệp và nước thải sinh hoạt hữu cơ, ô nhiễm vi sinh, coliform vượt quy chuẩn kỹ thuật
quốc gia về nước thải công nghiệp. So với năm 2013, mức độ ô nhiễm hữu cơ, chất hoạt động bề
mặt có chiều hướng tăng.
5
Trước thực trạng đó, từ năm 2007, UBND TP.HCM đã phê duyệt dự án cải tạo kênh Ba Bò
với vốn đầu tư ban đầu hơn 300 tỷ đồng, sau đó do một số thay đổi trong các hạng mục nên kinh
phí tăng đến 744 tỷ đồng. Thế nhưng, hàng ngày dòng kênh này vẫn phải tiếp nhận gần 10.000
m
3
nước thải công nghiệp, nên việc xử lý sinh học không thể cải thiện nhiều.
Chính vì vậy vấn đề ô nhiễm vẫn cứ diễn ra khiến cư dân sống tại khu vực lo lắng và có
nhiều bức xúc trước tình trạng dòng nước đen kịt, bốc mùi hôi thối. Những khí ô nhiễm nặng, bọt
trắng nổi lên tạo thành mảng, khi có gió sẽ bay tung tóe. Điều khiến cư dân trong khu vực rất lo
lắng, đó là nước kênh có nhiều chất ô nhiễm độc hại như chì, kẽm,…, lâu ngày đọng lại ngấm
sâu vào lòng đất sẽ rất nguy hiểm.

Hình: Bọt nổi trắng xóa, bọt bay tứ tung trên kênh Ba Bò do các doanh nghiệp lợi dụng lúc trời
mưa xả lén chất thải. Ảnh: CTV
Một số người dân trong khu vực đã bị mắc một số bệnh về đường hô hấp, ung thư, nhiều đứa
trẻ mới lên mười gầy còm, xanh xao. Hơi nước ô nhiễm từ kênh bốc lên ngấm vào da làm ngứa
ngáy, khó chịu gây ra các bệnh nấm, lở loét. Hiện trạng ô nhiễm trầm trọng của kênh Ba Bò đã
gây ra nhiều bức xúc cho người dân bởi khả năng nguy hại của nó. Ảnh hưởng đến mỹ quan đô
thị, môi trường nước mặt, nước ngầm, không khí xung quanh, khả năng lây truyền bệnh dịch và
do đó ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
2. Thuyết xung đột với vấn đề ô nhiễm tại kênh Ba Bò:

gây ô nhiễm đó là kinh tế. Họ phải tốn chi phí về môi trường nên lợi dụng trời mưa thì “lén xả
thải”. Đó là hành vi trái phép, mức xả thải vượt quá quy định cho phép để tránh đóng phí môi
trường. Ngược lại mục tiêu của nhóm ảnh hưởng là bảo vệ môi trường sống của chính họ. Họ
cũng chi trả cho việc thu gom rác hàng ngày, những hoạt động thu dọn nhằm bảo vệ môi trường,
thế nhưng ô nhiễm, cảnh quan bị ảnh hưởng khiến khu vực nhiều người muốn “tránh né” khiến
họ bức xúc về thiếu ý thức của các doanh nghiệp.
Xung đột về lợi ích: Xuất hiện khi các nhóm tranh giành lợi thế khi sử dụng con kênh Ba Bò.
Nhóm gây ô nhiễm vì lợi ích tiết kiệm được tiền của, thời gian trong lắp đặt hệ thống xử lý nước
thải và phí xả thải nên đã xả thẳng ra kênh. Như vậy, các doanh nghiệp, nhà máy này đã xâm
phạm lợi ích hưởng thụ môi trường xanh –sạch – đẹp, không khí trong lành,…của nhóm bị ảnh
hưởng.
Ngoài ra còn có các xung đột giữa: xung đột giữa nhóm cơ quan chức năng, thẩm quyền với
nhóm gây ô nhiễm; xung đột giữa cơ quan chức năng với nhóm bị ảnh hưởng. Có thể thấy nhóm
cơ quan chức năng, thẩm quyền (đại diện cho luật pháp – chính sách) là người trung gian, “trọng
tài” giữa hai nhóm gây ô nhiễm và nhóm ảnh hưởng.
Nếu quyền lợi của các đương sự xung đột đang còn tiềm ẩn hay đã hình thành một sự cân
bằng rõ rệt về quyền lực giữa chúng thì sự bắt đầu hành động xung đột, “sự bùng nổ xung đột
7
công khai” giữa hai đương sự xung đột. Nó trải qua ba giai đoạn: đe dọa. trừng phạt và đàm
phán. Khi bắt đầu hành động xung đột thì luôn có nỗ lực thúc đẩy đối phương xung đột rẽ sang
hướng khác bằng cách đe dọa dùng các phương tiện quyền lực. Hành động đe dọa có thể thấy
giữa các cơ quan chức năng (do sự tác động của nười dân) tới nhóm gây ô nhiễm nếu không có
biện pháp xử lý ô nhiễm cũng như vẫn tiếp tục xả thải thì sẽ phạt nặng hơn hoặc buộc ngừng sản
xuất.
Tiếp đó là trừng phạt, là giai đoạn mà cả hai nhóm đều “lật bài”, sử dụng những công cụ mà
mình có để uy hiếp đối phương. Bên nhóm gây ảnh hưởng vẫn “lén lút” xả thải tiếp, còn nhóm
ảnh hưởng kiến nghị, kiện tụng đòi quyền lợi trước vấn đề ô nhiễm ngày càng ảnh hưởng đến
cuộc sống của họ.
Cuối cùng là giai đoạn đàm phán giữa hai bên, tuy nhiên không phải đàm phán nào cũng
thành công. Cả hai bên đều nhận thấy nếu cứ mãi “căng thẳng” như vậy thì không biết đến khi

tiến hành đầu tư hệ thống xử lý nước kênh Ba Bò bằng phương pháp sinh học, một cuộc tranh
luận gay gắt giữa cơ quan chức năng và các nhà khoa học đã nổ ra. Trong đó, PGS-TS Phùng
Chí Sỹ, Viện phó Viện Kỹ thuật Nhiệt đới và Bảo vệ môi trường khẳng định, phương pháp xử lý
nước kênh Ba Bò bằng sinh học không thể phát huy tác dụng nếu tỉnh Bình Dương không xử lý
triệt để nước thải công nghiệp. Hệ thống hồ chứa xử lý nước kênh sẽ bị biến thành ao tù ô nhiễm.
Việc giải tỏa, nạo vét, xây dựng bờ kênh Ba Bò chỉ giúp chất thải ô nhiễm dẫn về hạ lưu nhanh
hơn. Trước phản ứng đó, tỉnh Bình Dương cam kết sẽ xử lý triệt để nước thải công nghiệp thải ra
từ 3 KCN Sóng Thần 1, 2 và Đồng An. Mặt khác, UBND TP.HCM cũng liên tục có nhiều công
văn yêu cầu tỉnh Bình Dương phải buộc các chủ đầu tư hạ tầng của 3 KCN xử lý triệt để nước
thải công nghiệp nhưng không hiểu sao, người dân vẫn liên tục phản ánh nước thải ô nhiễm vẫn
đang tiếp tục thải ra kênh.
Đồng thời, tỉnh Bình Dương đã khởi công dự án cải tạo kênh Ba Bò vào tháng 4-2014, dự
kiến hoàn thành vào tháng 12-2015. Tỉnh hy vọng với những biện pháp đồng bộ và thường
xuyên như trên thì tình trạng ô nhiễm môi trường trên kênh Ba Bò sẽ dần được cải thiện.
3.2. Những giải pháp khác:
Những năm 1970, Kenneth Thomas và Ralph Kilmann xác định 5 cách giải quyết xung đột,
tùy theo mức độ hợp tác hay quyết đoán của cá nhân. Họ cho rằng mỗi người có xu hướng hành
động theo một cách nhất định khi giải quyết xung đột. Tuy nhiên, họ cũng nói rằng mỗi cách
khác nhau sẽ có ích trong những tình huống khác nhau. Các cách mà Thomas và Kilmann đưa ra:
phương pháp cạnh tranh; phương pháp hợp tác; phương pháp thỏa hiệp; phương pháp nhượng
bộ; phương pháp lẩn tránh.
Theo L. Coser, xung đột trong xã hội hoàn toàn không chỉ tạo ra tác dụng phá vỡ và xóa bỏ
cấu trúc, mà nó còn làm tăng khả năng thích nghi của một hệ thống xã hội. Như vậy để giải
quyết vấn đề ô nhiễm cần có công cụ quản lý, làm “trọng tài” giữa hai nhóm, một số công cụ
được đưa ra: công cụ luật pháp – chính sách; công cụ kinh tế; công cụ kỹ thuật quản lý và công
cụ phụ trợ. Trong đó nhấn mạnh vai trò của chính sách- luật pháp và công cụ kinh tế nhằm có
những biện pháp xử phạt theo luật cũng như đánh vào lợi ích kinh tế (thuế, phí, phạt tiền) thì các
nhà máy, công ty mới có biện pháp cải thiện hệ thống khâu xử lý nước thải, ý thức về bảo vệ môi
trường hơn. Đồng thời nên kết hợp theo dõi, kiểm tra phân tích mẫu nước (công cụ quản lý kỹ
thuật) và tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức người dân trong việc bảo vệ môi trường (công

1. />2. />3. />11