SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC
TRƯỜNG THPT ĐỘI CẤN
NGUYỄN CAO CƯỜNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN
VÀO TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
NĂM HỌC 2009 - 2010
MỞ ĐẦU
Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những vấn đề trung tâm của nền giáo dục
thế giới trong nhiều năm gần đây và cũng là một trong những chủ trương quan trọng về
giáo dục của Đảng và Nhà nước ta. Mục tiêu và phương hướng phát triển đất nước 5
năm 2006-2010 của Đảng xác định: “ đổi mới cơ cấu tổ chức, nội dung, phương pháp
dạy và học theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá. Phát huy trí sáng tạo, khả
năng vận dụng, thực hành của người học.”. Khoản 2, điều 28 luật giáo dục năm 2005
qui định: "Phương pháp giáo dục đào tạo phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi
dưỡng phương pháp, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến
thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học
sinh". Chỉ thị 47/2008/CT-BGDĐT ngày 13/8/2008 của bộ trưởng Giáo dục & Đào tạo
cũng chỉ rõ: "Năm học 2008-2009 được xác định là năm học đẩy mạnh ứng dụng công
nghệ thông tin, đổi mới quản lí tài chính và triển khai phong trào xây dựng trường học
thân thiện, học sinh tích cực".
Thế nhưng việc dạy học vật lí ở trường phổ thông hiện nay có một thực trạng là học
sinh chủ yếu học lí thuyết và vận dụng lí thuyết để giải bài tập mà ít có cơ hội tham gia
tích cực vào các hoạt động nhóm, hoạt động chế tạo thí nghiệm hoặc các mô hình ứng
dụng thực tế. Để cải thiện thực trạng này và đáp ứng yêu cầu của xã hội thì chúng ta
cần phải áp dụng những phương pháp dạy học tích cực như phương pháp dạy học theo
trạm, phương pháp dạy học giải quyết vấn đề, và đặc biệt là phương pháp dạy học
dự án, một phương pháp dạy đang rất phát triển trên thế giới. Phương pháp dạy học dự
án rất phù hợp với việc dạy học những nội dung kiến thức vật lí gắn liền với thực tiễn,
ngay cả khi những kiến thức này không nằm trong hệ thống kiến thức giáo khoa.

Việc đánh giá tập trung vào cả chất lượng sản phẩm kết quả lẫn kiến thức và năng lực
mà người học thu được thông qua các phiếu tự đánh giá và các phiếu đánh giá tập thể.
3. Lịch sử của phương pháp dạy học dự án
Ý tưởng tổ chức dạy học thông qua một dự án ra đời cùng với sự xuất hiện của các
trường dạy nghề trong các cơ sở công nghiệp từ nhiều thế kỉ trước. Nhưng phải đến
cuối thế kỉ XIX thì phương pháp này mới được áp dụng trong các trường học tích cực ở
châu Âu và Bắc Mĩ và người ta mới bắt đầu nghiên cứu những điều kiện cần thiết cho
sự hiệu quả của nó. Đi tiên phong trong lĩnh vực này là các nhà giáo dục Giôn Đi-uây
(John Deway, 1859-1952), Uyli êm Kin-pa-trích (William Kilpatrick, 1871-1965) ở Mĩ,
An-tôn Xê-mi-ôn-nô-vích Ma-caren- cô (1888-1939) ở Liên Xô và Xê-lét-tin Phe-nê
(Célestin Freinet, 1896-1966) ở Pháp.
Ngày nay, dạy học dự án còn mang tính toàn cầu và càng phát triển hơn nữa với sự hỗ
trợ của các phương tiện kĩ thuật hiện đại mà đặc biệt là mạng In-tơ-nét (Internet). Nhiều
trường học ở Đức hàng năm đều giành riêng một tuần cuối năm học cho việc dạy học
dự án và gọi đó là tuần lễ dự án cuối năm học. Trong tuần học này, giáo viên các môn
hoặc tự học sinh đề xuất những dự án liên quan quan đến những kiến thức đã học. Học
sinh tự đăng kí tham gia vào những dự án mà họ ưa thích. Tổ chức Trinh sát và Hướng
đạo Pháp (Les Scouts et Guides de France) đã tiến hành cho trẻ em và thanh niên trên
toàn thế giới, không phân biệt quốc tịch; sắc tộc; văn hoá; tôn giáo và hoàn cảnh xã hội,
cùng thực hiện những dự án học tập với các mục đích giáo dục về nhân cách; giới tính;
lối sống cộng đồng và sự tôn trọng thiên nhiên [24]. Dự án Con-Vịt (ColVis,
Collaborative Visualization) ở Ca-na-đa cho phép một sự hợp tác làm việc qua mạng
giữa các học sinh.
Phương pháp dạy học dự án du nhập vào nước ta từ năm 2003. Chương trình “dạy học
cho tương lai” của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai thí điểm dạy học dự án tại 20
trường học thuộc 9 tỉnh thành trong cả nước. Hiện nay, dạy học dự án là một trong
những hướng nghiên cứu ưu tiên của bộ môn phương pháp giảng dạy vật lí ở trường
Đại học Sư phạm Hà Nội.
4. Tiến trình dạy học dự án
Pha 1- Tiền dự án: Trong pha này giáo viên chuẩn bị cho việc tổ chức dự án. Giáo viên

nhau và giữa học sinh với giáo viên sẽ giúp cho các học sinh làm giàu thêm vốn kinh
nghiệm, bổ sung những thiếu sót trong việc thực hiện sản phẩm, đánh giá tiến trình thực
hiện dự án của mình đồng thời cho phép giáo viên nắm bắt được tình hình học tập của
học sinh để đưa ra những sự giúp đỡ thích hợp nhằm giữ vững định hướng của dự án.
Pha 4- Tổng kết: Đây là lúc các học sinh hoặc các nhóm học sinh giới thiệu và trình bày
sản phẩm dự án của mình trước cả lớp hoặc trước toàn trường. Đây cũng là lúc nhìn lại
và đánh giá dự án đã thực hiện. Học sinh sẽ tiến hành đánh giá về chất lượng sản phẩm
và phần trình bày của nhóm mình và nhóm bạn qua một phiếu đánh giá tập thể đồng
thời tự đánh giá về những kiến thức, khả năng và hứng thú của mình thông qua một
phiếu đánh giá cá nhân. Kết quả đánh giá có thể lấy vào điểm học tập của học sinh hoặc
nếu không thì cũng cho phép ghi nhận những cố gắng và sự tiến bộ của họ. Việc đánh
giá tổng kết dự án còn có thể kích thích học sinh tiếp tục thực hiện những dự án mới.
5. Vai trò của giáo viên và học sinh trong phương pháp dạy học dự án
Trong dạy học dự án, giáo viên không còn là người chiếm giữ kiến thức và truyền tải
kiến thức đến học sinh mà là người trung gian mang đến cho học sinh những sự hỗ trợ
khi cần như các nguồn thông tin, các phương tiện, Giáo viên còn là người đồng hành
của các nhóm dự án, giúp đỡ các nhóm giải quyết các vấn đề khó khăn, thảo luận với
các nhóm về phương pháp làm việc và động viên; khích lệ các nhóm . Như một đạo
diễn, giáo viên tổ chức các hoạt động học tập cần thiết cho việc thực hiện dự án của học
sinh. Như một nhạc trưởng, giáo viên điều khiển và định hướng các hoạt động học tập
của học sinh để đảm bảo dự án đi đến thành công.
Dưới sự hỗ trợ của giáo viên, học sinh tham gia tích cực và chủ động vào rất nhiều hoạt
động học tập khác nhau trong suốt quá trình dự án. Họ tự đề xuất các vấn đề nghiên
cứu, tự tổ chức công việc và các hoạt động học tập: tìm kiếm thông tin; khai thác các
công cụ; chế tạo sản phẩm, tự đánh giá bản thân và tham gia đánh giá bạn bè trong dự
án, và qua đó tự xây dựng cho mình các kiến thức và năng lực bổ ích. Trong dạy học
dự án, học sinh không còn là những con rối hoạt động thụ động theo sự điều khiển của
giáo viên mà thực sự trở thành tác giả của việc học tập của họ.
6. So sánh phương pháp dạy học dự án và phương pháp truyền thống
Dạy học truyền thống Dạy học dự án

Sai lầm là không tốt. Sai lầm là bình thường.
Phương tiện
Có sẵn và do giáo viên lựa chọn. Được lựa chọn và xây dựng bởi
học sinh trong quá trình dạy học.
Sản phẩm
Không có sản phẩm hoặc nếu có
thì sẽ có sau quá trình học và học
sinh không có dự định trước về sản
phẩm
Học sinh hình dung trước về sản
phẩm và hiện thực hoá nó trong
quá trình học
Học nhóm Rất ít hoặc nếu có thì cũng do giáo
viên chia nhóm
Học sinh tự thành lập nhóm
Đánh giá
Sự đánh giá chỉ tập trung đến kết
quả cuối cùng.
Là việc của giáo viên.
Sự đánh giá được thực hiện trong
suốt quá trình học tập.
Bao gồm đánh giá của giáo viên, tự
đánh giá của học sinh và đánh lẫn
nhau giữa các học sinh.
7. Dự án dạy học “Sử dụng năng lượng nhiệt mặt trời” ở trường THPT Đội Cấn
Dự án này được tổ chức trong một tuần từ chiều thứ Bảy 16/5/2009 đến chiều thứ Bảy
23/5/2009. 20 học sinh từ các lớp 11A2, 11A3, 11A4 tự nguyện đăng kí tham gia dự án.
Buổi học đầu tiên, các em đã tự chia thành 5 nhóm, đặt tên nhóm, bầu nhóm trưởng và
thư kí, và đề xuất rất nhiều vấn đề liên quan đến chủ đề “Sử dụng năng lượng nhiệt mặt
trời”.

lai là
CHU VĂN HAI -NT 11A4
TRẦN THỊ NGỌC ÁNH -TK 11A3
LÊ THẾ HIỀN SƠN 11A3
NGUYỄN VĂN HƯỞNG 11A4
5 Niềm
tin ánh
ĐOÀN ĐỨC THUẬN -NT 11A4 Máy sấy nông sản
HOÀNG THỊ LAN -TK 11A4
NGUYỄN ĐÌNH LONG 11A4
VŨ THỊ HUYỀN TRANG 11A4
Như vậy, thông qua dự án, các em học sinh đã không chỉ tiếp thu được những kiến
thức bổ ích và thực tiễn về năng lượng nhiệt mặt trời cũng như về các thiết bị nhiệt mặt
trời mà còn hình thành cho mình được nhiều kĩ năng sống quan trọng như kĩ năng làm
việc nhóm, kĩ năng thực hành, Hứng thú học tập và nghiên cứu khoa học của học
sinh trước, trong và sau dự án được thể hiện rõ rệt.
Dự án dạy học “Sử dụng năng lượng nhiệt mặt trời” mà tôi thực hiện ở trường THPT
Đội Cấn đã được đưa tin trên nhiều trang oép (web) như:
/>gian _don_va_ky_dieu_trong_Vat_li_hoc.aspx,
/>21458862.html, và đã được một số giáo viên đánh giá cao. Họ cho rằng một dự án
học tập được tiến hành vào thời điểm cuối năm học như vậy là rất bổ ích. Tháng 11
năm 2009, 4 học sinh nhóm “HDA2” đã kết hợp ý tưởng của nhóm mình với ý tưởng
của nhóm “Tương lai là vĩnh hằng” để chế tạo ra một thiết bị gọi là “Bếp mặt trời và
thiết bị chưng cất nước mặt trời”. Sản phẩm của các em đã gửi tham dự cuộc thi “Thanh
thiếu niên tham gia đề xuất các ý tưởng sáng tạo tiết kiệm năng lượng” do Trung ương
Đoàn phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức và đã đạt giải nhì toàn quốc.
KẾT LUẬN