ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ ANH ĐÀO

DẠY HỌC TÁC PHẨM KÝ TRONG CHƯƠNG TRÌNH
NGỮ VĂN LỚP 12, TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO
PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT TÁC GIẢ LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM NGỮ VĂN

BỘ MÔN NGỮ VĂN

Mã số: 60 14 10

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐOÀN ĐỨC PHƯƠNG
HÀ NỘI – 2012 MỤC LỤC
Lời cảm ơn
Danh mục các chữ viết tắt
MỞ ĐẦU
Chương 1. Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu
1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về tiếp nhận tác phẩm văn chương
của học sinh trung học phổ thông
1.1.1. Lí luận tiếp nhận với việc dạy học tác phẩm văn chương
1.1.2. Tâm lý tiếp nhận tác phẩm kí của học sinh trung học phổ thông
1.2. Thể loại kí và đặc trưng thể loại kí văn học


25
27
35
39 39

39
40
2.1.3. Đánh giá chung về tình hình dạy học các tác phẩm kí trong
chương trình Ngữ Văn 12
2.1.4. Phân tích nguyên nhân tình hình dạy học các tác phẩm kí trong
chương trình Ngữ Văn 12
2.2. Định hướng đổi mới dạy học các tác phẩm kí trong chương trình
Ngữ Văn 12 theo hướng phong cách nghệ thuật tác giả
2.2.1. Quá trình dạy học các tác phẩm kí cần phải theo đặc trưng thể
loại
2.2.2 Quá trình dạy học các tác phẩm kí cần phải theo phong cách
nghệ thuật tác giả
2.2.3. Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực, chú trọng
hoạt động đọc văn của học sinh trong quá trình dạy học tác phẩm kí
2.2.4. Sử dụng đồ dùng trực quan, công nghệ dạy học hiện đại và tổ
chức các hoạt động ngoại khóa để tạo hứng thú cho học sinh trong quá
trình dạy học các tác phẩm kí
2.2.5. Thiết kế giáo án thực nghiệm đoạn trích Người lái đò Sông Đà

101
101
101
102
102
102 3.2.2. Làm việc với giáo viên dạy thực nghiệm
3.2.3. Tổ chức dạy thực nghiệm
3.3. Kết quả thực nghiệm
3.3.1. Tiến hành kiểm tra
3.3.2. Kết quả kiểm tra
3.4. Đánh giá quá trình thực nghiệm
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
103
103
103
103
106
107
110
113
115


chắc chắn không phải là một nền văn học cân đối, nhiều màu sắc và giàu
tính chiến đấu. Kí văn học đem lại cho người đọc một các nhìn chân thực
nhất, tươi mới nhất, sinh động nhất về hiện thực cuộc sống, cũng như nó vẫn
giữ được những âm vang sâu sắc nhất về nghệ thuật trong mình. Thế nhưng
trên thực tế, các tác phẩm kí văn học chỉ được “ sống là chính nó” trong lòng
một phần nhỏ độc giả - những nhà nghiên cứu phê bình văn học, còn phần
lớn độc giả dường như đã lãng quên “ đứa con thứ tinh thần của các nhà
văn”.
1.2. Dạy học môn Ngữ Văn nói chung và thể loại kí văn học nói riêng
trong nhà trường phổ thông cũng đang là một vấn đề nan giải đặt ra cho
chúng ta. Một trong những phương pháp tối ưu nhất của việc dạy học tác
phẩm văn chương là dạy học theo đặc trưng thể loại, theo phong cách nghệ
thuật tác giả nhất là đối với thể kí văn học.
Từ những vấn đề trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: Dạy học
tác phẩm kí trong chương trình Ngữ Văn 12, trung học phổ thông theo
phong cách nghệ thuật tác giả để tìm hiểu thêm về thực trạng của việc dạy
học tác phẩm kí, từ đó góp phần đề xuất phương hướng dạy học các tác
phẩm kí nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ Văn nói chung và thể
loại kí nói riêng.
2. Lịch sử nghiên cứu
Đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về thể loại tùy bút và bút kí
nói chung cũng như các tác phẩm kí trong chương trình Ngữ Văn 12 nói
- 6 -
6
riêng. Tuy nhiên, tác phẩm văn học giống như một “ khối vuông Rubic” với
vô vàn cấu trúc mở, mà với mỗi cấu trúc mở đó lại cho chúng ta những cách
nhìn mới. Vì thế, sẽ là một nhận định sai lầm khi cho rằng: “mảnh đất” kí
văn học đã được “ cày xới” kĩ lưỡng, và đã tìm ra một phương pháp dạy học
tối ưu cho các đoạn trích kí trong chương trình Ngữ Văn lớp 12.
Trên cơ sở tìm hiểu các công trình nghiên cứu đã có, nhằm góp phần

động dạy học các đoạn trích kí trong chương trình Ngữ Văn 12
Phạm vi thời gian: từ tháng 6/ 2012 đến tháng 11 /2012
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Phương pháp so sánh, đối chiếu; Phương pháp khảo sát, thực nghiệm,
thống kê, phân tích; Phương pháp hệ thống hóa, nghiên cứu tiếp thu có chọn
lựa các công trình, tài liệu có liên quan đến luận văn
6. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài liệu tham khảo,
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài
Chương 2: Thực trạng và định hướng dạy học tác phẩm kí trong
chương trình Ngữ Văn 12, trung học phổ thông theo phong cách nghệ thuật
tác giả
Chương 3: Thực nghiệm dạy học

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về việc tiếp nhận tác phẩm văn
chƣơng của học sinh cấp trung học phổ thông
1.1.1. Lí luận tiếp nhận với việc dạy học tác phẩm văn chương
- 8 -
8
Quá trình dạy học văn chương trong trường phổ thông cũng phải gắn
liền với quá trình tiếp nhận tác phẩm văn học nói chung. Tuy nhiên chủ thể
tiếp nhận trong trường phổ thông khá đặc biệt, đó chính là học sinh mang
những nét tâm lý đặc thù riêng.
Trong quá trình dạy học văn chương, người giáo viên phải giúp học
sinh “vừa thoát khỏi sự đè bẹp của “ kinh nghiệm” của nhà văn, vừa thoát
khỏi sự đè bẹp của “ kinh nghiệm” của ông thầy, để “kiến tạo” nên những tri
thức mới cho mình”. [5, tr.14]

trước hết là một hiện tượng loại hình của hoạt động sáng tác và giao tiếp văn
học, được hình thành trên cơ sở lặp đi lặp lại có quy luật của các yếu tố tác
phẩm. Tuy nhiên thể loại văn học không đơn giản là loại hình và sự lặp lại.
Bởi sáng tác văn học là một quá trình sáng tạo nghệ thuật độc đáo. Bên cạnh
những điểm giống nhau để đặt tác phẩm vào cùng một “ loại”, thì mỗi tác
phẩm văn học đều có những nét độc đáo để hình thành “ thể” của “ loại”.
1.2.1.2. Khái niệm “ thể loại kí văn học”
Trong cuốn Kí nghệ thuật Xô viết – những vấn đề lí thuyết và nghệ
thuật thể loại, nhà nghiên cứu Xô viết Ruwbinxeps cho rằng: “ Về kí, thực tế
là không thể nói đến cái gì xác định được đặc trưng thể loại của nó”. Nhà
văn Tô Hoài nói rằng: “ Kí cũng như truyện ngắn, truyện dài, hình thù nó
đấy, nhưng vóc dáng nó luôn luôn đổi mới, đòi hỏi sáng tạo và thích ứng.
Cho nên càng chẳng nên trói nó vào một cái khuôn”. Còn với Trần Đình Sử,
ông cho rằng: “ Kí không phải giản đơn là nhóm tác phẩm văn xuôi không
quy được vào truyện, thơ, kịch thì quy vào kí”. Thiết nghĩ, đó là những quan
điểm chính xác. Bởi lẽ, “ kí có cái hạt nhân làm thành đặc trưng riêng của
nó”, cũng giống như truyện có hạt nhân làm thành đặc trưng riêng của
truyện, và thơ có đặc trưng riêng làm nên thơ ca.
- 10 -
10
1.2.2. Đặc trưng thể loại kí văn học
1.2.2.1. Kí lấy sự thật khách quan của đời sống và tính xác thực của đối
tượng làm cơ sở
Trong Tạp chí văn học số 154 năm 1964, Bùi Hiển nói: “ Chúng ta
nên nhớ là trong bút kí, phóng sự, tính xác thực của sự việc là một điều cốt
yếu. Thêm hư cấu để đưa đẩy sự việc, chỉ khiến cho sự việc trở thành thực
thực, hư hư trong trí người đọc, không có lợi”. Hoàng Phủ Ngọc Tường và
nhiều tác giả trong Nghệ thuật viết truyện ngắn và kí, cũng cho rằng với thể
loại kí “ cõi thực vốn là bản gốc của tác phẩm”, hay như theo Nguyễn Xuân
Nam có viết trong Từ điển Văn học tập 1, “tính chính xác tối đa là đặc trưng

1.2.2.3. Đặc điểm về văn phong, ngôn từ nghệ thuật của kí
Các nhà nghiên cứu cho rằng: cách diễn đạt của kí rất đa dạng và phức
tạp, cũng như: đặc điểm văn học của kí lộ rất rõ ở văn phong, ngôn từ nghệ
thuật.
Đặc điểm đầu tiên chúng ta có thể thấy là ngôn từ nghệ thuật của kí
vừa cụ thể, sinh động, đậm chất đời thường, vừa khái quát.
Đặc điểm thứ hai là ngôn từ nghệ thuật trong tác phẩm kí mang đậm
tính chủ thể, gắn liền với cá tính sáng tạo của tác giả.
Bên cạnh đó, chúng ta còn thấy ngôn từ nghệ thuật trong tác phẩm kí
cũng rất linh hoạt về giọng điệu. Không chỉ trần thuật mà trong kí, trần thuật
có thể kết hợp với phân tích, khái quát ý nghĩa của các hiện tượng đời sống
được đề cập, phản ánh trong tác phẩm.
Với ba đặc trưng cơ bản, chúng ta có thể khẳng định kí văn học có vai
trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển của văn học. Đó không phải
là “ thể loại đàn em”, mà kí góp phần làm cho văn học nước nhà phát triển
- 12 -
12
hài hòa, phong phú, song hành cùng với cuộc sống, đáp ứng được nhu cầu
của con người.
1.2.3. Tiểu loại bút kí và tùy bút của thể loại kí văn học
1.2.3.1. Tiểu loại bút kí
Theo Trần Đình Sử, bút kí “ là một thể loại phóng khoáng, tự do mà
cá tính nghệ sĩ trực tiếp tham gia vào đặc điểm thể loại” [20, tr.253]. Bên
cạnh việc ghi lại những chi tiết thực tế về cuộc sống và con người, bút kí
cũng ghi lại cảm nghĩ của tác giả về những sự việc, hiện tượng được phản
ánh, từ đó thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá, quan niệm của nhà văn. Trong
bút kí, yếu tố trữ tình luôn xuất hiện xen kẽ với ghi, tả sự việc, hiện tượng.
Sức hấp dẫn của bút kí phụ thuộc vào cách nhìn, cách quan sát, cách
cảm nhận và đặc biệt là tài năng của người nghệ sĩ trong việc khám phá ra
các khía cạnh “ có vấn đề” của hiện thực cuộc sống.

Tuy nhiên, giữa bút kí và tùy bút cũng có những điểm khác biệt nhau.
Nếu bút kí vẫn luôn tôn trọng hiện thực khách quan, ghi lại các sự vật hiện
tượng theo trình tự mà nó diễn ra ngoài cuộc sống thì trong tùy bút hiện thực
khách quan chỉ là cái cớ để tác giả bộc lộ những suy nghĩ, những cảm xúc,
những trường liên tưởng của chính mình.
Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân là tác phẩm tùy bút pha bút
kí phóng túng, còn Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc
Tường là tác phẩm bút kí thiên về tùy bút.
1.3. Phong cách nghệ thuật nhà văn và đặc sắc phong cách nghệ thuật
của Nguyễn Tuân, Hoàng Phủ Ngọc Tƣờng
1.3.1. Khái niệm “ phong cách nghệ thuật nhà văn”
Nhà văn, V.Huygô đã từng viết: “ Tương lai chỉ thuộc về những ai
nắm được phong cách”. Điều đó cho thấy phong cách văn học, phong cách
- 14 -
14
nghệ thuật của nhà văn có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển văn
học, góp phần làm cho nền văn học trở nên phong phú, đa dạng. Cũng như
việc nắm được phong cách nghệ thuật của người nghệ sĩ trong quá trình
nghiên cứu tác phẩm, trong quá trình dạy học là vô cùng cần thiết.
Nếu phong cách văn học là tính độc đáo mang ý nghĩa thẩm mĩ của
một hiện tượng văn học, thì phong cách nghệ thuật của nhà văn chính là cá
tính sáng tạo được thể hiện rõ ở đề tài, cảm hứng, nét đặc sắc về bút pháp
nghệ thuật, giọng điệu và ngôn ngữ tác phẩm của nhà văn đó. Mỗi nhà văn,
nhà thơ đều có phong cách nghệ thuật riêng, không giống bất cứ ai.
Tuy nhiên, không phải công trình nghệ thuật nào, không phải nhà văn
nào cũng có phong cách. Tác phẩm có phong cách là khi tác phẩm đạt được
tính cấu trúc, tức có sự thống nhất hữu cơ của các bộ phận trong một chỉnh
thể. Nhà văn có phong cách là khi nhà văn đó có sự đồng nhất từ cái nhìn
độc đáo, mới lạ, cá tính về hiện thực khách quan được phản ánh trong tác
phẩm tới sự độc đáo trong cách sử dụng các yếu tố nghệ thuật như ngôn ngữ,

như chính Nguyễn Tuân đã từng nói.
Bên cạnh những đặc điểm chung về phong cách sáng tác, nhà văn còn
thể hiện “ cái tôi độc tấu” của mình lên thể loại tùy bút với những đặc điểm
sau:
Thứ nhất, tùy bút của Nguyễn Tuân có nhiều yếu tố truyện, bởi lẽ nhà
văn tìm đến với truyện trước khi bén duyên với tùy bút.
Thứ hai, tùy bút của Nguyễn Tuân rất đậm chất kí, thể hiện qua việc
nhà văn đã khắc họa, miêu tả khá chính xác và tỉ mỉ các sự vật hiện tượng
diễn ra trong đời sống thực tế qua những trang văn của mình.
Đặc điểm thứ ba là tính tự do về phép tắc trong tùy bút. Nguyễn Tuân
để ngòi bút của mình đi theo sự “ soi đường” của trí nhớ, của xúc cảm, ông
- 16 -
16
phát huy cao độ năng lực cảm thụ cái đẹp rất tài hoa nghệ sĩ của mình để
liên tưởng so sánh và tạo ra những “ đột phá” của hình ảnh, ngôn từ, nhưng
dù thế nào cũng không chệch khỏi “ đường ray” của nghệ thuật.
Bên cạnh đó, những trang văn tùy bút của Nguyễn Tuân mang đậm
chất trữ tình, chất thơ, mang đậm phẩm chất văn chương qua cách sử dụng
ngôn từ, qua cách đặt câu, cách diễn đạt.
1.3.3. Đặc sắc phong cách nghệ thuật bút kí của Hoàng Phủ Ngọc Tường
Hoàng Phủ Ngọc Tường sinh ra và lớn lên ở xứ Huế, và phần lớn
cuộc đời của ông cũng gắn liền với mảnh đất giàu truyền thống văn hóa này.
Chính vì thế mà Huế đã trở thành một phần sự sống trong tâm hồn nhà văn
và trong các sáng tác của ông nhất là ở thể loại kí.
Khi tìm hiểu các bút kí nói chung và bút kí Ai đã đặt tên cho dòng
sông? nói riêng của Hoàng Phủ Ngọc Tường, cần phải nắm được những đặc
điểm về phong cách bút kí của nhà văn. Sẽ không sai khi nói rằng: Kí của
Hoàng Phủ Ngọc Tường bộc lộ một trí tuệ sắc sảo, uyên bác. Các tác phẩm
kí chỉ thuyết phục người đọc khi nó đảm bảo tính xác thực, và tính xác thực
chỉ xuất hiện khi nhà văn am hiểu tường tận về đối tượng phản ánh của

được đưa vào, chỉ có hai đoạn trích thuộc thể loại kí là Người lái đò Sông
Đà của Nguyễn Tuân và Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ
Ngọc Tường.
Sự chênh lệch quá lớn về số lượng giữa các tác phẩm văn học đã vô
tình khiến cho giáo viên và học sinh mất dần sự coi trọng trong việc dạy học
các tác phẩm kí. Nhất là với học sinh lớp 12, khi phải đối mặt với các kì thi
như tốt nghiệp, đại học thì việc học các tác phẩm kí sẽ chỉ là sự đối phó.
2.1.2. Khảo sát quá trình dạy học các tác phẩm kí trong chương trình lớp
12
- 18 -
18
Chúng tôi đã tiến hành khảo sát qua phiếu điều tra đối với 12 giáo
viên và 424 học sinh khối 12 trường THPT Nguyễn Khuyến, Nam Định.
Cũng như tiến hành dự giờ các tiết dạy học các tác phẩm kí tại 4 lớp 12A3,
12A4, 12A5, 12A6 vào tháng 10/ 2012.
2.1.3. Đánh giá về tình hình dạy học các tác phẩm kí trong chương trình
lớp 12
Qua hoạt động điều tra khảo sát, dự giờ thăm lớp, chúng tôi nhận
thấy: Bên cạnh một số những thành tựu nhất định, việc dạy học văn nói
chung và các tác phẩm kí nói riêng trong chương trình Ngữ Văn 12 vẫn còn
một số hạn chế:
Hạn chế đầu tiên là phương pháp dạy học. Người giáo viên vẫn chú
trọng quá nhiều vào việc cung cấp kiến thức xoay quanh hai tác phẩm kí chứ
chưa chú trọng tới phương pháp dạy học. Trong các giờ dạy, phần lớn là
giáo viên thuyết trình về bài học, học sinh ghi lại lời giảng của giáo viên,
chứ học sinh không được làm việc theo nhóm, ít được trình bày những suy
nghĩ của bản thân
Thứ hai: giáo viên chưa thật sự chú ý đến đặc trưng thể loại kí nên
chưa có cơ sở chắc chắn để đánh giá, phân tích tác phẩm. Vì vậy, dù có
những giờ dạy học đã diễn ra khá bài bản nhưng cuối cùng chính người dạy

khăn thêm cho tình trạng dạy học các tác phẩm kí hiện nay.
2.2. Định hƣớng đổi mới dạy học các tác phẩm kí trong chƣơng trình
lớp 12
2.2.1. Quá trình dạy học các tác phẩm kí cần phải theo đặc trưng thể loại
Việc dạy học tác phẩm văn chương nói chung và các tác phẩm kí nói
riêng theo đặc trưng thể loại giúp người dạy cũng như người học củng cố
- 20 -
20
kiến thức lý luận văn học về thể loại văn học, từ đó có cái nhìn đúng đắn,
sâu rộng hơn về tác phẩm văn học và nâng cao mức độ lí giải, cảm thụ, phát
triển năng lực thưởng thức, phê bình tác phẩm.
Đoạn trích Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân là tùy bút trữ
tình. Chính vì thế, đoạn trích đã mang đậm tính chất chủ quan của Nguyễn
Tuân. Nhân vật trong đoạn trích chính là cái tôi của nhà văn, bộc lộ cảm xúc,
suy tư và nhận thức đánh giá của mình về hình ảnh dòng sông Đà và người
lái đò sông Đà. Nguyễn Tuân khắc họa hình ảnh dòng sông Đà không theo
thủy trình của nó mà theo sự cảm nhận của nhà văn.
Còn Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường là bút
kí thiên về tùy bút: giàu chất trữ tình và giàu lượng thông tin. Qua tác phẩm,
người đọc nhận thấy được tài năng, trình độ quan sát, nghiên cứu của Hoàng
Phủ Ngọc Tường - một trong những điểm làm nên phong cách nghệ thuật
của nhà văn.
Như vậy, khi dạy học tùy bút Người lái đò Sông Đà hay bút kí Ai đã
đặt tên cho dòng sông? người giáo viên cần phải làm nổi bật được nét đặc
trưng của thể loại tùy bút và bút kí như: cái tôi của tác giả, chất trữ tình
trong chính cách miêu tả các sự vật khách quan của đời sống, các biện pháp
nghệ thuật được tác giả sử dụng trong tác phẩm. Có như thế, giờ dạy học
mới có thể thu hút được sự chú ý của học sinh, mới có thể đạt hiệu quả cao.
2.2.2 Quá trình dạy học các tác phẩm kí cần phải gắn với phong cách
nghệ thuật của các nhà văn

như tiếng rống của “ một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu
rừng tre nứa nổ lửa
Điểm thứ ba mà người đọc nhận thấy về phong cách nghệ thuật
Nguyễn Tuân qua những trang tùy bút đó là sự kết hợp giữa chất bút kí và
- 22 -
22
tùy bút, vừa nghiêm túc chính xác về mặt tư liệu, vừa phóng túng trong hư
cấu nghệ thuật để tổ chức các tình huống xây dựng các nhân vật có đặc sắc
riêng.
Không chỉ tài hoa, uyên bác, không chỉ khai thác những hiện tượng có
khả năng “ đập mạnh” vào giác quan người nghệ sĩ, không chỉ là sự kết hợp
giữa tùy bút và bút kí, mà Người lái đò Sông Đà còn là những trang văn “
tuyệt cú” về cách sử dụng ngôn từ của Nguyễn Tuân. Ngôn ngữ trong tác
phẩm rất giàu có, sắc bén, biến đổi linh hoạt, giàu hình ảnh, nhạc điệu, mới
lạ. Quá trình sáng tạo và sử dụng ngôn từ của Nguyễn Tuân được so sánh
như cuộc thi tài giữa thiên nhiên, tạo hóa với kho từ vựng của nhà văn mà
cái đích đến là cảm xúc trong lòng độc giả.
2.2.2.2. Đặc điểm phong cách nghệ thuật của Hoàng Phủ Ngọc Tường qua
bút kí Ai đã đặt tên cho dòng sông?
Đây là một bài kí độc đáo về sông Hương. Dòng sông khơi gợi cảm
hứng cho thơ ca nhạc họa đã được tác giả cảm nhận từ nhiều góc nhìn, đặc
biệt là từ góc nhìn tâm linh, mang những nét riêng của “ văn hóa Phú Xuân”.
Đoạn trích trong sách giáo khoa nằm ở phần đầu của tác phẩm, có thiên
hướng thiên về tùy bút, “với nhịp điệu chậm rãi, với chất thơ thi vị ngọt
ngào”[20, tr.254]. Đoạn trích đã thể hiện rất rõ phong cách nghệ thuật của
Hoàng Phủ Ngọc Tường.
Đó là một cái tôi tài hoa, mê đắm. Tài hoa của Hoàng Phủ Ngọc
Tường, thể hiện ở chính cách nhìn và phát hiện vẻ đẹp của sông Hương.
Sông Hương không hiện lên trong sự nhất quán về một vẻ đẹp, mà sông
Hương mang trong mình những vẻ đẹp khác nhau và mỗi vẻ đẹp đó lại đem

Huế. Phải yêu Huế, gắn bó với sông Hương đến mức nào, Hoàng Phủ Ngọc
- 24 -
24
Tường mới có được những trang viết đầy ắp tri thức và rất đỗi tài hoa về
sông Hương như vậy.
2.2.3. Sử dụng linh hoạt, hợp lí các phương pháp dạy học tích cực, chú
trọng hoạt động đọc văn của học sinh trong quá trình dạy học các tác
phẩm kí
Thực hiện dạy và học tích cực không có nghĩa là gạt bỏ các phương
pháp dạy học truyền thống. Điều quan trọng là phải linh hoạt trong quá trình
dạy học, để phát huy được ưu điểm, khắc phục được hạn chế của từng
phương pháp. Đối với môn Ngữ Văn cũng thế, trong quá trình dạy học một
tác phẩm thơ, truyện, kịch, hay kí, người giáo viên có thể linh hoạt sử dụng
các phương pháp dạy học như: thuyết trình, vấn đáp, gợi mở, nêu vấn đề,
làm việc nhóm
Ngoài ra, người giáo viên cần phải chú trọng tới hoạt động đọc văn
của học sinh, nhất là hoạt động đọc diễn cảm tác phẩm văn chương. Mục
đích của đọc văn là để tiếp nhận, lĩnh hội văn bản, đọc văn để hiểu và cảm
nhận văn bản, có ấn tượng và định hình biểu tượng về tác phẩm. Người đọc
văn phải làm sống lại hình tượng nghệ thuật từ văn bản rồi chuyển hình
tượng đó vào trong đầu trở thành biểu tượng, ấn tượng của mình. Đọc văn
còn để bộc lộ, trình bày kết quả cảm hiểu của mình với người khác và với
chính mình
2.2.4. Sử dụng đồ dùng trực quan, công nghệ dạy học hiện đại và tổ chức
các hoạt động ngoại khóa để tạo hứng thú cho học sinh trong quá trình
dạy học các tác phẩm kí
Trong quá trình dạy học 2 đoạn trích kí Người lái đò Sông Đà và Ai
đã đặt tên cho dòng sông? người giáo viên có thể sử dụng đồ dùng trực
quan như những bức tranh đẹp về hai dòng sông; cho học sinh xem những
đoạn clip ngắn để giới thiệu về dòng sông Đà cùng với thiên nhiên Tây Bắc,