HỌC VIỆN TƯ PHÁP
KHOA ĐÀO TẠO LUẬT SƯ
BÀI TIỂU LUẬN
KIẾN THỨC CHUNG VỀ NGHỀ LUẬT SƯ
So sánh địa vị pháp lý của luật sư Việt Nam
và luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam theo
quy định của Luật Luật sư;
HỌ VÀ TÊN :
NGÀY SINH :
SỐ BÁO DANH :
THÀNH PHÔ HỒ CHÍ MINH, NGÀY 28 THÁNG 01 NĂM 2010
LỜI MỞ ĐẦU
Cũng giống như bài bào chữa, bài bảo vệ cũng là một tài liệu rất quan trọng của
luật sư khi tham gia tố tụng trước tòa án. Bài bảo vệ hay bài bào chữa là sự thể
hiện cả một quá trình nghiên cứu hồ sơ của luật sư, trong đó thể hiện tất cả những
luận điểm của luật sư để bào chữa cho bị cáo hay bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp cho người bị hại. Thông qua bài bào chữa hay bài bảo vệ, chúng ta có thể
thấy được khả năng, trình độ của luật sư về mọi mặt như nghệ thuật hùng biện,
kỹ năng vận dụng pháp lý…
Tuy nhiên, khi nhắc đến việc chuẩn bị bản luận cứ, phần lớn các học viên học lớp
luật sư đều không khỏi bỡ ngỡ khi được giao cho vai trò bảo vệ cho người bị hại.
Bởi, phần lớn trong số họ đều quan tâm chú trọng đến việc chuẩn bị bài bảo chữa
mà không chú ý đến việc chuẩn bị bào bảo vệ cho người bị hại. Chính điều này
đã khiến cho một số học viên khi nhận vai trò luật sư bảo vệ cho người bị hại đã
có một bản luận cứ bảo vệ cho người bị hại không khác gì bản luận cứ bào chữa,
thậm chí nội dung người nghe không hiểu là họ đang muốn đề cập đến điều gì.
Từ đó, tác giả đã rất đặc biệt quan tâm đến việc chuẩn bị bài bảo chữa cho người
bị hại. Chính vì vậy, tác giả đã mạnh dạn chọn đề tài tiểu luận “Kỹ năng của
luật sư khi chuẩn bị bài bảo vệ cho người bị hại” làm đề tài của mình.
Trang 3
PHẦN NỘI DUNG

Vì vậy, chuẩn bị bài bảo vệ là một quá trình bắt buộc và không thể
thiếu đối với một luật sư khi nhận bảo vệ quyền cần bảo vệ và lợi ích
hợp pháp cho người bị hại.
I.2. Yêu cầu khi chuẩn bị bài bảo vệ:
Để có một bài bảo vệ đạt yêu cầu, khi chuẩn bị, luật sư phải chú ý đến
các yêu cầu sau:
- Bài bảo vệ phải có bố cục chặt chẽ; viết ngắn gọn rõ ràng, súc tích;
những vấn đề cần bảo vệ phải được ghi thành đề mục và sắp xếp
chúng theo một thứ tự hợp lý.
- Các tài liệu, số liệu được sử dụng phải được chính xác, bảo đảm độ
tin cậy.
- Các quan điểm đề xuất phải rõ ràng, không được lập lờ, nước đôi,
không đổ lỗi, đổ tội cho người khác để có lợi cho người mình bảo
vệ, không vì bên vực quyền lợi của thân chủ mình mà làm ảnh
hưởng đế quyền và lợi ích của người khác.
Trong quá trình bảo vệ của mình tại phiên tòa, luật sư phải dẫn ra được
những chứng cứ chứng minh cho những lý lẽ mà mình đưa ra trong
luận cứ bảo vệ. Muốn đạt được điều này, luật sư phải đọc, hiểu một
cách tường tận những quy định của pháp luật và chính sách của Nhà
nước, từ đó tìm ra được những chứng cứ có lợi nhất cho thân chủ của
mình. Với mỗi tội, mỗi nhóm tội khác nhau thì nội dung luận cứ bảo
vệ cũng phải khác nhau. Do đó, việc chuẩn bị luận cứ bảo vệ của luật
sư, cũng chính Là một quá trình nghiên cứu khoa học đòi hỏi luật sư
phải làm việc hết sức nghiêm túc. Không vì việc mình đang bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ mà cố tình đưa ra những chứng
cứ, tình tiết không có thật hoặc thiếu căn cứ. Những chứng cứ tình tiết
Trang 5
mà luật sư đưa ra phải có căn cứ rõ ràng, trên cơ sở lập luận có khoa
học kết hợp với khả năng nhạy bén về tư duy của luật sư.
Để hoàn thành một bản luận cứ bảo vệ người bị hại có tính chặt chẽ

gặp gỡ, trao đổi thích hợp. Luật sư yêu cầu thân chủ của mình nêu sự
việc một cách cụ thể, chính xác và hướng dẫn thân chủ của mình trình
bày sự việc khách quan nhất. Luật sư cũng phải ghi chép những vấn đề
cần thiết liên quan đến vụ việc mà thân chủ cung cấp.
II.2. Tổng hợp các tài liệu đã thu thập được:
Qua quá trình tiếp xúc với thân chủ, luật sư tìm ra những vấn đề quan
trọng cần nghiên cứu, từ đó có hướng nghiên cứu hồ sơ và thu thập tài
liệu cần thiết có liên quan phục vụ việc giải quyết vụ án.
Mục đích chính của giai đoạn này là phát hiện ra các tình tiết có lợi
cho thân chủ. Muốn vậy, luật sư phải có phương pháp nghiên cứu hồ
sơ, phải nắm vững được các đặc điểm về dấu hiệu cấu thành tội phạm;
có khả năng phân biệt tội danh với những đặc điểm gần giống nhau để
có thể, kịp thời phản bác lại luận điểm của luật sư bào chữa, hỗ trợ cho
đại diện Viện kiểm sát giữ quyền công tố trước tòa nhằm bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp cho người bị hại là thân chủ của mình.
2.2.1. Các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án:
Khi bảo vệ cho người bị hại, luật sư phải đặc biệt chú trọng
đến việc chuẩn bị và nghiên cứu kỹ các tài liệu, chứng cứ
xác định hành vi phạm tội của bị cáo và các tài liệu thể hiện
yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại của thân chủ Ngoài các
chứng cứ, tài liệu xác định hành vi phạm tội của bị cáo, luật
sư cũng phải nghiên cứu các tài liệu thể hiện yêu cầu đòi bồi
thường thiệt hại cho thân chủ. Đó là các lời khai nhận tội
của bị cáo, những lời khai của bị cáo chối tội nhưng rất mâu
thuẫn với các chứng cứ khác của vụ án; những lời khai buộc
Trang 7
tội bị cáo của người làm chứng, người bị hại; các tài liệu về
chứng thương, giám định; các tài liệu xác định vật chứng
của vụ án cũng như các tài liệu chứng minh yêu cầu bồi
thường thiệt hại như chứng từ, hóa đơn, biên nhận, …

hơn … nếu thấy cáo trạng truy tố không đúng.
Luật sư cũng có thể bảo vệ theo hướng công nhận cáo trạng, truy tố
đúng người, đúng tội nên bị cáo phải bồi thường cho người bị hại.
Việc cáo buộc bị cáo đòi hỏi bản luận cứ phải chỉ ra được các tình tiết
tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 1 Điều 48 Bộ luật
hình sự, các tình tiết định khung tăng nặng hơn so với khung mà Viện
Kiểm sát truy tố.
Ở vị trí bảo vệ, kỹ năng của luật sư được thực hiện theo hướng ngược
lại với vị trí của người bảo vệ theo hướng giảm nhẹ. Tuy nhiên khi bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại, luật sư cần hết sức lưu
tâm đến vai trò cúa bản thân luật sư – có vai trò khác biệt so với vai trò
buộc tội của Viện Kiểm sát. Vì vậy, ngôn ngữ, văn phong cần chừng
mực, chủ yếu phân tích, đánh giá chứng cứ có ý nghĩa xác định hành vi
phạm tội và liên quan đến trách nhiệm dân sự của bị cáo, còn quyền
quyết định tội danh và hình phạt thuộc về Hội đồng xét xử.
Tùy từng vụ án có tính chất phức tạp hay không phức tạp; tài liệu,
chứng cứ buộc tội rõ ràng hay không rõ ràng; bị cáo nhận tội hay
không nhận tội; lời khai của bị cáo và tài liệu, chứng cứ khác có mâu
thuẫn với nhau hay không; vụ án có nhiều bị cáo hay ít bị cáo tham
gia; bị cáo có nhiều hay ít hành vi phạm tội bị truy tố … mà luận cứ
bảo vệ cho người bị hại cần phải chuẩn bị chi tiết hay ở dạng dàn ý.
Tuy nhiên, theo quan điểm của tôi thì luật sư nên chuẩn bị bài bào
chữa ở cả 2 dạng: dàn ý và chi tiết. Trường hợp cần thiết phải gửi
trước luận cứ bảo vệ cho Hội đồng xét xử thì nhất thiết luật sư phải
chuẩn bị bài bảo vệ cho người bị hại ở dạng chi tiết.
Trang 9
III. CƠ CẤU BÀI BẢO VỆ CHO NGƯỜI BỊ HẠI
Thông thường, một luận cứ bảo vệ cho người bị hại được kết cấu như sau:
• Phần mở đầu
• Phần nội dung

trách nhiệm hình sự của bị cáo hoặc không đồng ý với tội danh mà
viện kiểm sát đã truy tố bị cáo bằng việc đề xuất trả hồ sơ để điều
tra bổ sung.
- Đưa ra đề xuất cụ thể với Hội đồng xét xử để bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp của đương sự.
- Đưa ra lời cảm ơn Hội đồng xét xử.
IV. ĐÔI ĐIỀU SUY NGHĨ VỀ KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG VIỆC
CHUẨN BỊ BÀI BẢO VỆ CHO NGƯỜI BỊ HẠI
Như đã trình bày trong phần giới thiệu, khi nhắc đến những vụ án hình sự,
đại đa số quan điểm của các học viên lớp luật sư đều quan đến đến kỹ năng
chuẩn bị bài bào chữa cho bị can bị cáo. Mặc dù trong tất cả các tài liệu, giáo
trình liên quan đến môn học, các học viên đều có thể nghiên cứu, tìm tòi đủ
tư liệu để có thể hiểu rõ kỹ năng chuẩn bị bài bảo vệ cho người bị hại. Thế
nhưng, xuất phát từ ý nghĩ, cứ nhắc đến vụ án hình sự thì luật sư phải bào
chữa cho bị can bị cáo, còn việc chuẩn bị bài bảo vệ có tốt hay không thì đến
phần dân sự sẽ được tốt hơn, các học viên lớp luật sư đã vô tình không chịu
nghiên cứu, tìm tòi các kỹ năng liên quan đến việc chuẩn bị bài bảo vệ cho
người bị hại. Từ đó đã xuất hiện những tình huống dở khóc dở cười khi các
học viên với vai trò là luật sư bảo vệ cho người bị hại, đã đứng ra đọc bài
bảo vệ không khác gì bài bào chữa cho bị cáo, hoặc nếu có đọc theo hướng
bảo vệ cho người bị hại thì nội dung không ăn khớp với vụ án hình sự. Các
tình tiết không ăn khớp với diễn biến của vụ án. Chỉ một hồ sơ diễn án đơn
Trang 11
giản nhưng các học viên với vai trò là luật sư bảo vệ đã rất lúng túng khi
chuẩn bị bài bảo vệ cho người bị hại.
Xuất phát từ thực trạng đó, tác giả đã có những sự kiểm tra và kiểm nghiệm
thực tế, là các kỹ năng liên quan đến việc chuẩn bị bài bảo vệ cho người bị
hại được nhắc đến khá ít trong nội dung chương trình. Tuy nhiên, tác giả cho
rằng, không nên đổ lỗi cho nội dung giảng dạy của chương trình đào tạo luật
sư, bởi lẽ, các học viên của lớp luật sư đều là những con người có trình độ cử

xã hội chủ nghĩa, cũng như góp phần đảm bảo cho cuộc sống luôn luôn được
công bằng, dân chủ, văn minh.
Học viên
Trang 13