TRƯÒNG ĐAI HỌC TÒNG Hộp HÀ NỘI
LÂM BA NAM
NGHE DẸT c o TRUYEN
ỏ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ VIỆT NAM
Chuvên n^anh : Dàn tục hục
Mã sù : 5.03.10
LUẬN AN PIIÔ TIẾN Sĩ KHOA HỌC LỊCH sư
lỉưiin^ rírín knna hoe:
- PGS-PTS Phan Hũu Dât.
- PGS-PTS Lẽ Sv Gia ).
Hà Nội - 1995
- 2 -
j [ j ị N Lư ị N
1. LÝ do ccon đe tà i.
N^-íỡỉ Việt (Kinh) 1? một trong 54 dấn t3c ớ rjjpớc tp.
Tr^ỉ qua bàn? nsrbìn nám lịch S’f, ng‘?ờỉ Việt đã ^6p phan
ríng đan^ vào S'/ nghiệp x?7 d\fr.^ và táo vê đỉt rríớc. ĩ-or.2
ti?n trinh ph£t triền, n2’í*ơi Việt lu?n luôn v?ỉ trò
cuen trọn? tron^ qúa trỉnb phét triền C'lp. cgn^ dĩns; cuốc
■TÍ? d^n rup vAn hó*3 tgr. Chỉnh VI v$7, việc n?hiân
C’?u về lị^h 3’% vin hố^ cua n^’?ời Việt ớ n?Q,'% ta la 3 $t
fc ro H. ^ h1 f**ơ n n ^ u c3 n t rọ ^ TT^ lộ **»<£+- v^u c * u ^ ^ t ^ * t
nhlrn ^00 pban nhận th*~ ma trinh phát tri*r. 1 ị ~ h 2"f 'Jp
# • » Ạ • / / * /
vin bca cu? n?’?ơì /131, /,ur.? n;:"? 3'C '00 A,J? V r. hcp
7ỉât t ror ? V’ ^ 0 ? Vt ^ t N?Q n 0 i ^ 'n ‘ ~ 7
0
% * ề
oh-fc tẹp va CP đẹnz rua no
■í Việt lp
ví .

'Ipp /■* 1( *•:*■' 1 ^ ' r> 7 >" ” ì .3 ^ "• <« * »-» T~ 1 QTT' ■" J| ■ ' ^ . 9 ^ ^ ^ ^ K
', r .4. > .1 — - ; ^ - - ' *•» — r y - ^ - V- - t »- - » .i. - ^ . -«3
-

-
♦ / » * ♦ «
V ~
_
_ ■ * > _ 0_ 1 I __ ■ _ > » _ _
_
_______
___ . ,_•
'I ”• ^ r> ■ ; r ' r ' o T> c 1 0 **> ✓“ 1 ' / ■ * ' ) • ' -*>>-} /"» /*» • ' 2
L à
-~\J J
Ì - « .» L L i 1
c JJ^ C
. . . . . . LA - -4 V* ^ v_ «. - * CT - ' J A~i - - ' * ' — •
Mhìn nh^n di 3rn thu ccnT n rr. 1 :-0 nci cGur.7 vp " :c* j-t
% , f, » 0
JJ Q -n • J ^ í *■> n *■ * 'r^ ■ ^ o t ■*■ *3 r-' n ^ p
• * _ *. . • - . -
-r-1 Q /-N 1 »3 L w l ^ ^ ( 7 * ^ i 3 ^ 'r > ' ^ " / ữ ^
» „ » ♦
n 7 a n ^ pr> +;-Q- - ''U.ír L^’J ^ ^
í _ 1 • . » ' -s . , * '
Da tin- thin 7í? vịt ^r.lt ^u? n.c
, ~ '. _. - * , . • _ ^ ~ f .
101 D’^'7 ’P l3’' ^ ^ ?ì"i - 'Q ^ 0
• .

v ? i t r o "*u8
r.ố
fci?t
VP t be TI t'ỉ hpc
■t
vẽ
/ *
p p '■*’ '■> n
ợ
2 Í Ị ^ ■• ^ J2 r '
c>' ' p f' r' pt
ôn?, nìns ',f?0 tbêia lòn? .yêu T.1Ớ'', yêu í ân t;~.
Nhân lo fi tiến tộ sớn ti? t đền aễn vin bóp Việt 'ỉen;
thòr.^ que nbỉêu ron đ'fờn^, tron? đc có con írờnẹ ti?p xú"'
- 4 -
vớ ì các sen phẩa thủ côr.^ r:?ơc ta nhí vơi t ỉ r. kbac 250
in c?c vin t’/ cố của các nghệ nhan Lỉeu Chsn^f n'?.c sen ph4m
củp nghe đức đ?n2 , ?ổn s?, kin bo?r. vỉ dệt thú ccn ? 3*;
t)cat trien CU8 3?n Tù31 tbư ounT ocinh 1 - oh-n ®nQ tr u
xô đ*n lụ?, là, tìae, ^ n, 70 0
khôn? cbi cua Vinh t? n? còn cua
1
Si
u -
o }' p
* ự r> ^ ^
^ n r ỵ
t ; ^ t ,%?
■'-n
. . . *

•
c i
- ỉ-^ 3 *1 —. ^ K ^
: J - 5 C ° ấ
^ -
« «
4 0 ’ ' T’ p
H » o ĩ 3 r 0 /-> |n
• I li J >4* ^ V-/ Lá —. - f ^ w r w Li A.V
pbãi cLịt nó trcr.x 2-51 quan bệ co* i'5i tíc^r.r ió vơi
("* hu CỊ p1* ? Ỳ p ri»5 ~ 0 ^ 0 ■? ✓■» V* • 4 ~z (% p -r\ C: ^ * c ^ p 11 n
i quan hệ TCP h$i ''ác í?i t?Ị
^ i?nM (91 ^ •
/ /
y C\(*
Q p £ v*> o ^ ì 5 p n * ỊJ »»7^S B £ r* ^ ^ r1' • 7 3 ^
đ ì n t ^ c b ọ ọ < b 5 n ^ t h 3 chì đ' ^ n 2 1p i c; việc í h s i t b í c ~
thf^ dân ?ian về kv thuật 'IIP. rc- '<c?i tỈ2p^ nb’?r.'? zỉ
nh?.n v^n, tí duv th*m nv, tin tb^° d?.n sipn ^ủa '■"? d^r.
n^’?ÒH Việt ơ ^ B'?c ~t~z "*u8 hẳn? 10 ^ t hinh
th’?o wiêu hi-n nì’!'? t4p cuan, tín r.2 íơr , hrs tict zr p. vin
tr^n sãn phn:n,céc boẹt độn^ vin bóp thôn^ qua le ì pb?ỗ’n^
hội liên quan đển n^bễ dệt.
Việc n^hỉên c*íu thu côn^ nghiệp nỗi cbun? vè nghề dệt
nối rỉên^ tron^ d^n tộc bọc Việt NpTi ipni lầ vin đ? đật ra,
ữ * 'Ì3 *
c
không chỉ trong việc nhận tìr?c di sản. :úe '<h'f mh còn lê dồi
hôi cẩp té ch tron? côns; cu;c phát trìln kỉnh tỗ-xã bội cúa
đẩt n'?ó’c ta. N^hị quyễt 3ẹi bộ ỉ đẹi tiếu tcèn quốc làn th?

địa ic
. * ~ *
t
ỉ ^*n o
nIn 7 1n
•-« -Ị ■*-»r» -'i v»
tQ?, ti-u t
lo, ■» ^ h ^ ^ ^ 7- ■*'' r> ^ 7 ~ o
i,*A ' • u - r ? u _ -í.
*
/■» o
7 *7 l >LÌ
ế
p t
•
t-^1* •-
theo địr.b c
nào tror T cơ ca? cbị
rríơr.T
7 fì t r c n ? 3-?
•
^iao
l'?u t^
. . . 0 ^ . - • , t
n i-n nay ? nh?r.^ 3pn ?bi:n
»*> »** ■ *1 “* r"
»
70 c
, l ụ s
1 ? . . . t-)n2 ià 'ci-u t*?Q'r:z c ia S’í cac

khcs 1'i.c
t
in -M
% .
f- -r> ««ry' n T ' c '1
t ^ *- • ^ r -
họo TỔ
bc’o
• -
He
iTn *
Iig f ciur.? côi
đã
%
cun.^ nc
i3u
lơ ọ si:.: viên có d
^ ■**',
điên
dp
đ^n
t^r họ'' tf
í nbí?u ỉị.p
%
T f?n
t ^ ^Qn? v"J
^ 7 ^ c
A
■*/>
“ ể

a* * % % 9
din tì c Việt pb^c vụ yêu câu ?iarL2; dgv vả đao tẹo 0’
kbos Sf, Sẹi học Tẳns? hq’p Hè Nội.
ĐÓ là nủ^r.ỉ lý co '■'hínb thòi thúc tôi chọn : IT3KỄ 23Í
cC* ĨHUYỈN C’ £ÍNt EẴÌỈ3- BÌTg Eộ VlỊĩ ITAii lèm đe tài lufn án
# * t t I
Phó tiễn si khoe học lịrh 5'i cua ninh.
Tuy nhiên, nt-í đã nổi, n~hê dệt cố truyền ls 7?r* đê khos
bọc lý tbú nbln? rẵt đp dẹnĩ vè ph'?^ t?p. cì?y chúr.2 tôi
m(H chỉ d'ỉng lẹ ỉ n^hiân C'fu rĩThẽ dêt v°i với hei n=?u*n
nguyên lỉệu chính le sữì. bông vè tơ_tlỊỊỊ, ch'?fl cố điếu <ifn
- 7 _
n^bỉên C'fu n^bê dệt với các nguyên liệu lanh, đey, gpỉ '2Py
n^hễ dệt chiểu (đan chiễu), hay CSC n^hê cùn* lo*=ỉ nghề d£t
nh’f đ\ns ten (xuất hiện 2§n đây), đpn võr.7, thêu, l?n dây
thín ? v v . £Ó là r.h^n? r.ghề có 71? t r ị kinh t?, văn ’có?đQ<"
đpo, với qui trinh kỹ thuật cpr.g nbiSu tính địc tbù.
ỏ đây cbúr-3 tôi cũn? 2(5ỉ chi ^iới hẹn phẹni vi cùa đê
tài ớ khu vjc đôr.^ tlr.g; Eac Bô _ cbiểc r.Si Cue CSC n^ành
® % 0 •
nghề thu côr.ĩ mẻ ch te có điêu kiện 120’ r^ng phẹn vi n2QỈên
C'?u câ kbu víc Trun* E? vè Nf?m En. Nh'"r.2 30 sénh nzhè dệt
rỗ truyêr. 0' B-ĩc Eộ với bsi íChu vic trsn nin? nh'í với CPC
tỳc r.Tỉời khpc ờ rríớc ta cũn^ chỉ mới là pbpc th?o
b?ó’c đâu đ'*q’c đ'ịt r? trcns lu?n ?n r.py. Chún? tòi cũn? chi
t?p trur.2 nghiên C'?u diên HỆO r ^hê dật tr?0’e cách
Téĩỉi ni TI l9^f, tron? khuôn xã 7i-t truv“r. th3n?.
2. LỊch S’*^ nghiên cju vẩn đẽ.
v?n đè thu ccri2 r.íhiệp trcr.Ị lị~h 3* v» vi trí cú? nó
tron? đời sSr.t con a^’fời đã ỜĨỢC các nhp kinh íiển cứa chủ

độ lỉ^h S'í,vấn hóe, dân tộc h ọc đã đê cịp đễn tran? phục
V8 n^hễ thu côn?;. Đfin? chú ý là CSC côns; trỉr.h n?hiên C'íu
củp ''éc tác gié S.A.Tôcsrép: Ph^ơr.g rhpp r.Thiên C'?u dân t;c
hoc V? vãn bóp vệt chẩt (91) í G.C.^Ifixclovfi : "^uẵn RO dân
tộc đ3n? XIpvơ. nh’7ng Phong tục VP tín ng'f^n? truyèn thống”
( 5 7 ); IU. V.Erômlsv: ĩ?c r.T?ời V? dân tqc bọc (1C). oéc học
S5Ì8 pbíơng Tây nhtf lỉđusrđ Teylor tron£ côn? trinh Vin bóp
- 8 -
nguyên thụy (81) đẽ aiỉsnb ọhẵn thích đán’ trinh tẵy V? y
phyc vê tT?nz s'c cun’ nb’í ý nsrhìe licb S'?, ván bóe cúa nó.
André Leroỉ Gounhen tron^ công trinh í 5? ti£n tĩ và kỹ
thU3t. ror\ 2Ằ ì.'ỉ. nhi ằũ (^/olutior. et Techr-irv.ies1) .
1'honme et lg Ì/Iẹtilrg (13C), phàn con r.^íời vè vật chít dã
cẩp nb’fr*» thôn? tin quen tror.’ vè n?bè dệt 78 rách
th'fc tiễp cận nó tron? mối liên hệ ẹi"fi ror. n~?ờỉ,aiôỉ tr?ờn?
kỹ thuật vè vật chẫt.
ĨT^hẽ dệt cò truyền 0’ n'?ó’c ta đã đĩ Ợ'' ghi chép, r.2hiên
cíu ớ nhỉrU nỉ'' đQ và ^óc độ khác nhfiu. T* r ? t 5Ớni,th’í tịc h
cổ Trung ^ưốc đp ''ó nh'?r.2 chép *;£ r rn“ dệt và trsng phục
ớ rríớc tp. sé^b H~u Hán th’? đẽ đê C7 P í*n in Tj^ cú?
C'í dân thugc cộ JỈS0 Chi : "Phàm 0?'" đ3t thu;_2 JÌao Ohì,
r.7^0’1 'chòr.g chìr. 'ci^t trfớn? ĨU, ~b?l tro 3’ 3SU '37, 15'./ vgi
lu$n oug đau lpg 30". Cpc sách oh'?0’r.? di y-Ặt 2 2 1 , vUẻn?
chỉ có nói đón vei tơ rhuốỉ ơ TỈPC Chi : M'1’hản cbu?l ré rs
nh’f to*. đen dệt thènb ypị ?ọi là vél ti|u 2ẢỀ" ( the o
Trẵn ^uíc V’tợr.7, Hà Văn Tắn. TL llS).
N?’j5n th’f ch cc ớ1 n'?ó’c tí cùn1? 00 nh'7n? ?hỉ chép ÍPĨ12
qúi về r.?te dệt, tror.% ỉó có thế kế đ?r. nigt s5 trinh
đpnạ; chú ý í Df Jị ° Phí cua Ní^uyln Tr=i - 'CQ 3Írh đỉa lỵ -
lịch S’í đàu tiên cúfi rr?ớo ta thế kỵ XV "ho ciềt, tbờỉ Mỵ

công trình nghỉên C’fu V? n?bễ dệt Vfi tỉễn đề cúa nghè dệt
xuẵt hiện. Nghễ dệt nói rỉêng vè thủ côn? nghiệp nóỉ chun^
ữíqc xem xét nh'í le một ho§t đ$n? tron? tổn? thế nông thôn,
nôns nghỉệp đôn? bíng BÍc Eộ và Eac Trun? Eộ. N^oèi re còn
có một sổ côn? trinh đáng chú ý nh'? : nông dẳn cblu
thổ B'c KỲ (Les peysaas du delte Tonkỉnoỉs) cús P.J0ur0u(1^9
TỈnb ĩbgnb Kce (Le Thanh Hóa), s? ohst triêĩi cúfl kinh tề
Eônz Dung (1 ’évolution ểconomiaue de L’Indochỉne) cúfl
Ch. Rotequeỉn ( 1 3 2 ), c?c côn? trỉnh cúe Dumoutier, Demenge
V? thu công gỉe đinh ó’ tỉnh Hà Eôr.? d e s petỉt3 raltỉers du
Tonkin : province de Hè Đôn.*) (1 2 7 ) , các tài cúa y.Resse:
coưrt vê n=rh“ tam t?r.2 tr sn T3p spr. ?ÍP-b tễ Sôn? D^ơr.? vv. .
Tron? sổ rpr tpc ? ỉe r.^'Wí Việt, đpr.3 ^hú ý lè tác pb*m
Nb*?n? r.ahe ĩip đìr.b ó’ Hp 30n? (Les ỉndustries ísniỉliales đe
Hp Bôn?) xu5t tpr. nin 1932 (59), cun’ '•Sp '■‘io '"c.úr.Ị t? diện
mẹo n^hẽ thú rôr.i; ớ khu vỊc này. Tpr ph*2 ’-ỉ"n klr.b t£ Ịsr?
XR Việt Nem Him l95l Cô'7) và C u^ ti^r. 2np £u_e nền >ir.h tễ
Việt Nfim ( 1952 ) cúfi Vu Quốc Thúc đp poin tỉcb aối quan hệ
?in tó tbú côn? nghiệp vè non? r.^hiệp, 2i"a r.T?ờỉ nông
dân d3n^ thời lè the? thủ công rẩt đáns chú ỷ.
Tuy đã có s5 thành t’?u tron’ việc nghiên C'íu vẽ n^hễ
đêt truyễn thĩns, níi’ín? các còn? trĩnh nghiên C'5u củ8 céc
học gỉẻ d’fới thờỉ th’fc dân vnn chfe ởlp. re ởỉqic một b'5c tranb
tosn cénh vẽ n^hẽ dật vè lsn^ dệt ớ đSr-3 tâng B-íc Sộ.
Seu cách m^n? théng 8 nlm 194-5, ^iớỉ S’í hoe líéc-xít nói
chun? vè dân tộc học nóỉ riêng đẽ bíửc đẵu cusn tâm vè nhận
tb5y vsỉ trồ qupn trọn» củe thu côn1? nshiệp trons; việc n^hỉên
cíu lịc h s *i dân tQC vè vln hóa tgc ns^íờỉ.có thê thẩy vẫn đề
- 11 -
trên ữícỊc pbén ánh trong cếc côn? trinh nh'í VI§t Nga VÍR hóp

nghế thu công cổ truyền đã đ*Q’c xuẩt bén, trong đó đár.2 chú
7 nh'? : Nghe đeo tỉnb Bac củ ỉ? vũ T'í Tr?n^ (93); 21? hề C3
truyên cua Sc’ Van hóa thôn^ tin Hpi K'fr ? (53); ìỉ-hê đgo quê
b^ơrĩ? củ? 3Ớ ván hóff thôn? tin. Hfl Sơn -inh ( 197"7) t?i târ.
1992 với tiêu đễ Hà ĩqy -TyyÊn? Ịpn? r.shê-Ịpn? vln; Mh'tT.7 ^òr.
tpy tpl bẹp C’* s cha ôn? cua Phan Đẹi Dosn và Nguyên »ưan^
Ngọc (21 ).
Liên ạu?n íễn n^bễ dệt VP. tr?r.7 chục ^0 thê kê đ?n ^f?c
ts i viểt CUP Ph^m v^n Kinh : Thu con? n?h 1 pp va ỊỆr.g TCP Vìệjt
NPẸỊ (44«) ; ~ĩột số thu thậ <7 c 45) ; Tu Huy ?buc
V(5 ^ lu^*n V'^n ĩ ĩj.*n t hn rì?hỊ r* 2L£2ẳ ĨJ22Ll ^
f t'1 ZJỊ£. — — 1£L. l ị-LÌI 2?£)('7C')i TAr. -ẹo : 75 2» sim tror.?
tbn '-Ôn? ~.?hi?3 (Sr) ; TÌt. hi-u l*r.g Vìêt ( Di?? sinh Ho? chú
tiên) (5Q) ỉ '’£<’■ '■'ôn’ trình Ci’fi T-"ần ĩ"*? : ts lpr.?
Viết cô tr’jv5r. J *?r.? Bq (95), Hro vin ìlilĩÒLrLS (94-),
M51 13r. ?i o gỡ 'co? v\n Từyơn?'9 5) ; Tim ’cirU tr?r.g C]SU£ Viêt
Npm (dan tậc Việt) cua Doàn Thị Tinh C9C) . -Ĩĩoèi ra còn có
thế kế đền rác côn? trinh nghiên c ?u về thú côn? nghiệp
Thin? Lons-Bônsr Đô-Hè -Tộỉ Ci*8 Nguyễn Thíe Ey; y phục, tr?ng
S'5c céc dân tộc Vỉệt Nem cús ĐJc Thịnh vv
N^hẽ dệt cổ truyền CUA n-T?ờỉ Vỉệt 0* đ5n? tin? Bấc tộ
ííc^c phán ánh khá phcng phú tror.^ kho tàn* vin hpc dân 2Ỉen
( truyện cố, truyền thuyễt, tuc nz~ t ce đeo, dân CP. ) mà
trons nhỉều nấm qua CSC nbfl nghiên r?u lịch S'?,đ3n hQ'-,
vin. học dân ?ien, ngôn ag'í họ c đs phét hỉện vè 3 m tằm
- 13 -
điqc lem phong phú thêm diện mẹo ngbễ dệt ớ khu vỊc này.
Trong nh'fn^ nám ?ần đây,nhfr.? phét bỉện vầ >bác cỗ học
ữiqc iln ĩ t p.i trên tgp chí Kháo cổ học vè ntrĩns pbát hiện
V5 khpo họr' đs íóo obtn soi 3f>ne then vê s'f Vp. (ĩờí

- Tt»?ớc hễt và chu yẽu, đó là nguồn tài liệu chúr.2 tôỉ
thu thjp đ'fơc tron* vòr.2 1C nam aus trên địa càn đỉền dẽ ở
nhiêu vủn^ thu^c đôr.2 tin? 3-íc Bộ tí vĩnh Phú, Hè Nộ ỉ, Hè
Tây, Kè B'ìC íến Hai H'ír.ĩ, Npa Hà, Tbsi Binh.
- G?c nguồn th\f tịch cé Việt Nan và ỉrur.ẹ <^u5 c cố liên
aupn đ*n n^hs d^t ơ Vỉ“t Nnnií CfiC côn? trinh nghiên. đ?
xuẩt tpn. tror VP r.ĩoèi nĩớc đễ C"ip trfc ti?? hoịc ?isn ti?p
đễn đẽ tgi đ'"Q’r kế th’?s nà'-? lfi nguSn t'? liệu ho trợ cusn
trọn?.
- Cọc t'í lỉệu ch1?? xuẵt "bén nh'? rác luận án phó tiến sĩ
S'f hQC : Họp vĩr. n-ị t cbir. Thái ý y.'ýờr.s Tĩ^ ^?hù Ylr oơr. IfO
cúfl Hopnz Lfơng (36), Trr-n? co trT7èn cúa r.ĩr^c1! ĩh?i
ở Tẵy Eìc Việt N~p;n củp Lê Ngọc Thán? (S2), ĩíếu thủ rôĩi?
r.gbiệo vùng Spị SÒn-Chơ LỚn-5ịfi Sịnh yp ohy cận của Huynh
Thị Ngoe Tuyêt (ICC); céc luận vin t í t nghiệp đặỉ học và cí
9 9 9 0 %
nhân 3’í bQC Cus sinb viên khoe Lịch s'f noỉ chun^ va chuyên
n^èr.h dân tQC học nóỉ riêng ỡ tríờn^ Đẹỉ học Tổng b<3p Hfl
Nội.
- 15 -
- Ngoèỉ các tài liệu đfi công tố trên CSC chí khoa
bọc Cũuyên n^Ành V8 các béo, cbúns; tôi cun? au en tâm khai
ttasc CSC ĩi^uỗn tài liệu vật thật nh'jf các hiện vật kháo cổ
học, các hỉện vật tríng tè.7 tẹi các táo t»n?, triển lãn,
tranh dân gien truyẽn tháng ớ trung Ĩơr.ĩ vè đi a phíơn?.
- Chúns tôi cũn? !chfli thác CSC r.^uỗn tí lỉ^u I?u trí về
tình hinh thú côn? nghiệp t i ỉ Trun? tân l'?u trf Quốc gia I
(tgỉ Hà ìĩội) íphòns; Líu tr? ứy tan nhân dân thạnh ph5 Hà Nội
vè các địa ph^ơn^íopc ts i lỉệu địs tg hiện. 1 «u £rf t = ỉ Viân
Hpn Nôm về tinh bĩnh ruộtií dẩt 3151 s? lsr.3; X? ỏ’ d5n? tlr.7

tôi luôn luôn tìai hiếu vế vận. đun? '-pr rhú tr*ơr.2 , đ’^ờr.7
15ì kinh tê -ván hốs— XP hqi cu8 3r-n~ VP Nhà n*ớr ta tron?
aúa trỉnh th'/'"1 bỉệr. nh'fr.=r nộ ỉ đun-2 liên quen à?n is tài
lu?n án.
T-p^n tpn.7 l ý lu-ịn vs rơ SO’ tÀ i l i su nêu ra t r - n
đây, đế th'Jc hiện lufr. 9n ns.y, cnúr.2 tôi đ? 3'? đ’4r.~ ocíơr.'-
phpp hệ thốr.?, ob^ơr.T CMC 30 sár.h lịch 3’í, oh'.?ơr.^ 02ọp
thốn.? kê v ớ i t'f c£cb l à /'á c pb?ơr.z p c p p obú 7 ?u tr o n 2 ạúa
trĩnh nghiên ,”?u. Ohún? tòi cun.’ đa 5? đụn? có cagn Iqc CrC
* # % / •
n.^uon t’? liệu C'.:p ^PC Z7?.nh £hc?? h^c co liên uusn nr.‘f -Chr0
cổ học, Tir. bós đĩn ?ipn, 2V thuật, >ỉnc t?, íịa 17 vv
Ph’ío’n» obpp r.7hi-n c *u liên n?ar.b đ? ?iúp c::úr.T tôi khai
théc các nguSn t-* liệu chon? phú chục vu ctc -8 tài.Iu^n 222
này đíqc hoàn tàsnh cbína là xu3t pbét t'í các p’c'íơr.» pháp
• #
''O’ tpn đó.
• •
N^osỉ d?n lưịn nớ đầu ’ ỉới thiệu luận sn, cbíơr.? kễt
luận, tài liệu tbam kháo va phv lu n án đ'j?Ợc chia lsm
3 cừiơn* :
Ch’?ơn? I : Cgr.h quan VP c;f dân đõr.? b!ng Btc Eậ .
Ch’fơn? II : N?hễ đêt rẻ truyèr
- 18 -
Cfa'fơns; III : Nghe dêt cô truvềr. tron? dời sổn°’ kinh tễ-
xã hội.
Phân kễt lufn nêu khpỉ aust và phân tỉ~h n?hễ dệt với
t'í csch là tô pbịn quen trọn 5 tron? C'ÍC tr?nh tcàn cp.nh
cú» nôn? thôn-nông r.?fcifp đôr.2 'clĩia; 2lr 3ộ, thời b"ó’c
đầu nêu ra ntríns: vẩn đe "fc'?c xúc hi^r. r_?v trcn? việc >*

-L M
p -
tài í ị t rp
^ 7
r.r."1 nh’"?r? thiêu sct
1?
V • 1%
~ i"u
'-C h' n *"
f
2 ^ r
khói. Chúr.í tòi
T“3 £ ^ n ?nr'
»
ý,
9
/-%»■■* "ỉ
. / •
■•^50 ^u r2
#
o ^
nhà <hcế? br(^ V?
cua r.T^ơi cọc.
u %
vẻ bcpn
thênh lu^n án này, n^oài
3
i n A
•
l'íc cũe

to lỏn? ciễt
0*n
rh^n thpnb t(5ỉ 0
s í
Ph an
T T
K^u
Dật, ?i
éo S’.? 3y
r% • *
iieo
ấp
tận tinh chỉ d3n tò i tron»
toàn
tQ CU8
, \ . • ỉ
trinb triẽr.
kbai
ve
- 19 -
bosn thsr.h luận án. Chúng tôi cũr.^ xin tày tô lòn? c'p-2 tạ
S’í ^iúp ởỹ đqn^ viên, khích lệ của các ^iéo ='? : Hà Vin Tắr.,
Phen Đỹi Dosn, vũ Dfo’n? Ninh, p^ùns H~u rhú, Vu -inh JĨ?r.?,
Hopns Nf?m, Nguyên Dfơnz Einh, các phó ti
Ẩ

T
en si
%
»

E5r.s blns; B'Cc Bg hay còn ĨỌỈ là đõn^ tan? sôn- H3n~
dòng sôn'? đón^ V2Ì trồ quen trọng; tậc nhãt tror.’ aúe trình
hìnb th?nh châu thổ này - là nât vĩin.2 vin. taóọ lớn Vf)
có tễ dày lịch sJ cúe đẫt n\fó’c te. Bây không phái là mg t
đơn vi bènh chính mà 1? một vùn3, dột ’<h5n^ Tian vin hóp
với nh'ĩn? nét rỉên? và độc đác của nó. 71 o Q (3l.Pvl t’?c
tranb toen csnh cú8 đ?n? tan? 2-íc ~q về môi tríờng; t'?
nhiên, con ns^ời, XP. hài, licb 5’? cc vị trí auan trọng
tron? việc nhf.n tb'?c V? lý ~ iá i °8C hifr. t^qỉn? vin hóa nói
rhun^ VP r.2bẽ dệt truyễn th?P-? nói riêr.2.
I . CANH yjạNt jIC ĩ ísưctr}.
Sổn? tin? Bấc 2ộ theo các nhà địa lý, CRO 7 1 huyện
đSn? tlnạ VP 7 huyện ciẽn trur.2 đu. Rer.b ~iớì địa lý t?
nhỉsn t í5u C’ ohỉ° ìĩr.ĩ t4c t'f Yên L5.p íi rcen ch^n núi
• ^ • I
Yên Tí qua * ha I^ẸÌ, võnạ; lên Lục Nfl'n ròi theo chín đ5ỉ
5ỉpn^ ma tớỉ Kép, que Tên Thể, Phú EỈnh, Phố Yên, vòng chân,
núi Tam Đpc GU8 Đe ^húc, vĩnh Yên, Việt Trĩ. Toàn tâ ranh
?i<5ỉ pkíp Tây cús đ5n^ bỉ nạ; tbuộc về đie phận Ha Tây, Ninh
Binh. Vè đẹi thể, rpr.h ?iới này đ'ĩ(Ịr phân chia t'Ị nhiên theo
chân cẴc núi Bp vi, Viên Ne7!, Sỗi DÙ, Xuân Hfiỉt r?ỉ tỉ?p
theo chân CSC núi đe v5ỉ QU8 ch<5* Bẽn, Eụr Khê, Eioen vĩ. ĩ?
đó vòn? lên Lẹc Thúy, xuổn^ Nho ^uen rõ ỉ đi re tiền theo
chân dey núỉ đế vôỉ ngấn csch Ninh Einh vè Ther.h Hóp.
Về mặt bsnh chính, đ5ng blnạ sông H5n^ nlm tron? phẹn
vi 78 huyện, 12 thị xã Vfl 4- thênh phfl tbuqc 11 tỉnh về 2
tbpnh phố tr ỉr tbu*'" tru Ĩ12 '?ơn? lp Qusns; Nính, Kẻ ỉ Phồr.7,
Hsỉ Sin?, He Eac, Bíc Thái, vĩnh Phú, Hè Nội, Hà ĩ§7 , Nen
Hè, Nỉnh Binh, Théỉ EỈnh. Tuy nhiên, các huyện ớ rỉa đông
tin? có nhiễu đ5i núi xen kẽ, chi co 7 1 huyên đ'jq'c coi là

vói nhiêu kỉểu c?nh quan khác nhau. Tbeo phân lo?! địa
lý họ'" có CSC kỉlu cánh cusr. nh'p : tir.g 'bór mòr tí^b tụ
xen í 5i sót, đĩn< 'cĩr.z tích tụ-xâa th’?'' xen đôi sót, (ìĩr.2
tin ^ tír b tu x^tn th'?c,đ5i tó c mòn s ó t,ớ vùn.'* r i? đôn? ’c'r.?.
£ vùn’ trun ’ tân đĩrụ bầr.2 , nơi cị ìrỉsn ti* n \I'Ỉ 2 tao pbú
VP cho ổẽĩi đâu côn? nguyên vẩn ccr* nhiễu vùr.7 lầy l; ỉ có
CPC kỉằu cánh quan : đĩn^ tin 3 tích tụ phù sa mới, cac, xen
đ3ỉ sót; ’íi*u dõng tlr.g tỉch tu ceo* <i“U ÌĨZĨ clr.^ tích tụ
phù Sfi 31Ớ ỉ thẵp, k ỉếu đSn? bir.3 phủ sa mới trũriĩ xen đỗi
sót; kỉếu đ5ỉ cscxtơ sót mVvỊi QÍ Bir> • í vuncF ^"70^ h^i
ro cac kiếu duyên hai, tích tụ c<8 sông vế íCỈsu đ?c đá ??c.
lặc điên CUP đia hình đỡng tĩr.g Eac 2q 1? xềt qủs cua
qúa trinh M í đ^p phù SP cúp 3Ôn% Eõn? sôn? Ttpỉ Bir.h,
''úe céc đcjft tiến tíển, thoáỉ liên au an đ?n CSC thời kỷ bing
taa phét triền vê CSC thời kỳ tnn? ten, rũnsr nh’í aúe trỉnh
chỉnh phục đ5n^ ting của rt dân.
- 22 -
- 23 -
l Tính đe dẹn2 cue địfl binh đòn^ tang Elc Bộ cũr.g đp t^o
nên tính đfi đfn=r củ? đi?u kiện khí h5u. Tuy nhiên, trân đỹi
thế kbí bệu đSn^ t'ir_2 B-ÌC 3q rẵt Phu hợc ựýị việc gieo tr3r.?
lile. rryớc va nhiễu logị nậy Hhiêt đới khó''. Mhiệt độ khôn?
khí trun<? bình nấn kboên? 22,5°c c?n 2 3 , 5°c và r?ơnz nría
tran* tỉnh nim t') 14CC mm đến 2CCC m , tổn? nhiệt cộ 3 3CC°C
đ?n ô?cc°0 đủ cbo hei vụ lúa (càn t'í 36CC đỄn 3^cc °c một
vụ). Tuy nhiên khí hịu đ5n? ttr.ĩ síc Eộ ''ó nh*r.? địc trfr.2
kbsc tỉệt với đ3n^ tlng miễn Trur.a; ve mi?n N?n. Eôn~’ btn.g
Eíc Bộ là blng duy nhất ổ’ Việt Nen cóaât xis đôn? th'Jc
S’í, có 3 tbpng trung tinh d’íới 13°C, ỗ1 một sĩ nơi có tb?"?
có nhiệt đq trun? clnh đ?ới 15CC, do ic mp có dẹr.ĩ íbí bậu

sôn? H5n? 2C - 3C len.
/
_
/ ^
Chề độ thúy YÍn vè hải 71 n c~ khiến '".hc wĩn đê chĩn? lu
% % « % t
t VP !3'^ ^ lp nỊn»*T^:7 7v*f *ĩ n" pr> £ õ TTJ h ộn zr ^3LU r>y1 p C’-í dân
đ?n^ b’r.2 Eac . 7Ỉ thế, việc đip đê tró’ thành yêu ^5u 3?n?
còn qufi n?hìn n in lịr h S’í trên đcn.2 t \ r . z cbâu thổ n sy.
Do các điều kỉện địff hinh, kbỉ hậu, tbủỵ ván nóỉ trên,
cùng với thúy l^ỉ và csr.b tác của C’f dân aè lớp thổ nhưỡng
thfc vịt ớ đây cũn^ khá đfl dẹnì. Vè thô ntríỡng, nẹoài logỉ
đẵt mặn, đít phèn, đẵt cát 3* vùng duyên hai, vùng trun? tim
tệp trun^ các logi đẫt phù 3S mớỉ, tổn? diện tích tới
692.ccc he, trong đó đẩt phù Sfl sông H5n^ cbỉễm 45c .CCC he,
- 24 -
- 25 -
còn céc sông khác chi?m 1 8 7 .ccc he. ĩron? s5 592.rrc ha có
khosn? trên 3fC.CCC hfi đẵt cso thoát rríớc t5t,
./ Eiẵt phù sp. sôn^ Hỗn? rất mỡ, 3 SU nâu t'ío’i, th?nh
phãn cơ ?ió’i trun? tinh, c5u t'fcj’n? t?t, pb?n 'ír.? đẵt t*
tr'jn3 tinh đễn kỉền yểu.Bất phù sa sônẹ Thái Binh -'bua bũ’n,
n?hso pbi liệu hơn.
?bĩff bỉr 3Ôn» Hõnt,sônạ Đuíns, tip trun? đẵt phù 38 cổ.
£3t đ'?qfc S’f d’4n? hpr.? n?èn nin nên đã -nsu, đít xérr.
trír.^, tbpr.h phãr. rơ ▼iới nhỉ, phán "'bu?. f vùr.T rỉ?
đồn’ t ’n^, nơi có ''ác t ị r tbễn phù sa cổ đã xult ziịr. qúp
trỉnh íe r s lỉt VP đá or.^ hóa, r.ẫu. cpi t=-c t*t c* th* tre’
\ A . ỉ # * t
thãr.h khu ví'' thu-Ịr. l<Ị’i 52 ohat t r i ìn c~'7 in. r;a 7» rây