1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Lê Thị Dung Nghiên cứu hứng thú học tập các môn Tâm lý
học của sinh viên khoa Công tác xã hội trường
đại học Lao động-Xã hội
Luận văn ThS. Tâm lý học: 60.31.80
Nghd. : GS.TS. Phạm Tất Dong
3
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 4
PHẦN NỘI DUNG 7
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 7
1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu hứng thú. 7
1.1.1. Lịch sử nghiên cứu hứng thú ở nƣớc ngoài 7
1.1.2. Lịch sử nghiên cứu hứng thú ở Việt Nam 10
1.2. Khái niệm công cụ của đề tài. 13
1.2.1. Khái niệm hứng thú và các yếu tố cấu thành hứng thú. 13
1.2.2. Hứng thú học tập 19
1.2.3. Hứng thú học tập các môn TLH. 30
CHƢƠNG 2: TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 35
2.1. Vài nét về khách thể nghiên cứu 35
2.2. Cách tiến hành. 36
2.2.1. Các phƣơng pháp nghiên cứu 36
2.2.2 Các bƣớc thực hiện và xử lý số liệu 37
CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 40
3.1 Kết quả khảo sát thực trạng hứng thú học tập các môn TLH của sinh
viên khoa CTXH trƣờng đại học LĐXH 40
3.1.1. Về nhận thức: 40
3.1.2. Sự yêu thích các môn TLH của sinh viên khoa CTXH, 52
3.1.3. Kết quả tìm hiểu những biểu hiện của hứng thú học tập các môn
TLH của sinh viên khoa CTXH qua chỉ số về hành vi. 62
Đối với sinh viên trƣờng Đại học Lao động- Xã hội nói chung, sinh
viên Khoa Công tác Xã hội nói riêng, kiến thức TLH có một ý nghĩa đặc biệt
quan trọng, giúp SV thuận lợi hơn trong việc lĩnh hội kiến thức các môn học
chuyên ngành, cũng nhƣ giúp xử lý tình huống thực tiễn có hiệu quả, và hơn
hết là để trở thành ngƣời cán bộ LĐ- XH hoàn hảo. TLH là một môn học hấp
dẫn, có nội dung phong phú và có tính thực tiễn cao, nhƣng lại là một môn
học khó và mới mẻ đối với sinh viên nói chung và sinh viên trƣờng ĐH L.Đ-
XH nói riêng, đặc biệt là SV năm thứ nhất. Là một giáo viên giảng dạy môn
TLH tại trƣờng từ nhiều năm nay, tôi nhận thấy SV học tập chƣa tự giác, còn
5
thụ động, kết quả học tập không cao. Vì vậy việc hình thành hứng thú học tập
các môn TLH cho SV Trƣờng Đại Học LĐ- XH là một vấn đề cần thiết, mang
tính thời sự.
Hiện nay trong lĩnh vực nghiên cứu TLH đã có các công trình nghiên
cứu về hứng thú nói chung, hứng thú nghề nghiệp, hứng thú môn học Thực
sự hứng thú là một vấn đề phong phú, hấp đẫn nhƣng cũng khá phức tạp.
L.X.Vƣgôtxki Nhà TLH Xô Viết đã viết : "Đối với việc nghiên cứu hầu nhƣ
không có vấn đề nào rắc rối hơn vấn đề tìm hiểu hƣng thú thực sự của một
con ngƣời."(31, tr110 ). Chính vì thế mà vấn đề hứng thú đƣợc khá nhiều nhà
khoa học quan tâm, nghiên cứu. Tuy nhiên chƣa có công trình nào nghiên cứu
hứng thú học tập các môn TLH cho SV trƣờng Đại học LĐ- XH. Với lý do đó
chúng tôi lựa chọn đề tài : " Nghiên cứu hứng thú học tập các môn TLH của
SV Khoa CTXH Trường Đại học Lao Động- Xã Hội."
2. Mục đích nghiên cứu
Làm rõ hứng thú học tập các môn TLH, qua đó góp phần nâng cao chất
lƣợng đào tạo ngành Công tác Xã hội
3. Nhiệm vụ nghiên cứu.
- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài.
- Đánh giá thực trạng hứng thú học các môn TLH của SV Khoa CTXH
- Phương pháp quan sát: Tiến hành dự giờ học các môn TLH nhằm thu
thập thông tin để chính xác hóa và làm phong phú thêm số liệu đã thu thập
đƣợc.
- Phương pháp thống kê toán học: Chúng tôi sử dụng phƣơng pháp này
để xử lý số liệu điều tra và thấy đƣợc độ tin cậy của kết quả đã thu thập.
7 PHẦN NỘI DUNG
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu hứng thú.
Trong thực tiễn cuộc sống cũng nhƣ trong khoa học giáo dục, hứng thú
là một vấn đề phong phú, hấp dẫn và cũng khá phức tạp nhƣ L.X.Vƣgôtxki
nhà tâm lý học Liên Xô cũ đã khẳng định: “Đối với việc nghiên cứu hầu nhƣ
không có vấn đề nào rắc rối hơn vấn đề tìm hiểu hứng thú thực sự của một
con ngƣời” [31, tr.110]. Chính vì thế lâu nay lĩnh vực hứng thú đã đƣợc nhiều
nhà khoa học trên thế giới quan tâm nghiên cứu và cũng đã có nhiều công
trình nghiên cứu có giá trị về hứng thú đã đƣợc công bố.
1.1.1. Lịch sử nghiên cứu hứng thú ở nước ngoài
- Từ những năm 1931, L.K.Strong đã nghiên cứu “Sự thay đổi hứng thú
theo lứa tuổi”. Ông đã đƣa ra quan niệm về hứng thú và đƣa ra phƣơng pháp
nghiên cứu về hứng thú, với 400 câu và đã thử nghiệm trên nhiều đối tƣợng
khác nhau.Ông cho rằng hứng thú có thể thay đổi cùng với sự lớn lên của cá
nhân, hứng thú đƣợc biểu hiện trong xu thế của con ngƣời .
- Năm 1938, Ch.Buhler, trong công trình “Phát triển hứng thú ở trẻ em”
đã tìm hiểu khái niệm về hứng thú, ông cho rằng hứng thú là hiện tƣợng tâm
lý phức tạp, đến nay vẫn chƣa thể xác định, trong cấu trúc của hứng thú có sự
động cơ có ý nghĩa nhất, tác giả còn cho rằng hứng thú là một thuộc tính của nhân
cách.
9
- Năm 1967, N.G.Marôrôva đã nghiên cứu vấn đề: “Tác dụng của việc
giảng dạy nêu vấn đề đối với hứng thú nhận thức của học sinh”. Trong tác phẩm
này tác giả đã làm rõ khái niệm hứng thú nhận thức và các biểu hiện đặc trƣng của
nó, đồng thời tác giả đã đề cập tới các giai đoạn phát triển hứng thú cũng nhƣ các
yếu tố ảnh hƣởng tới sự phát triển hứng thú.
- Trong những năm gần đây còn có công trình nghiên cứu của
A.Anherxki: “Bàn về vấn đề giáo dục hứng thú cho học sinh cấp I và trung học”.
Savina với đề tài nghiên cứu về: “Sự hình thành hứng thú và khuynh hƣớng
trong việc giáo dục đoàn viên”. Vina với đề tài: “Sự hình thành hứng thú trong
quá trình học tập các môn”. Công trình nghiên cứu của L.P.Xalơnhisƣva về: “Sự
phát triển hứng thú nhận thức ở các em mẫu giáo”. V.I.Pagiơnhicôp đã nghiên
cứu vấn đề: “Sự hình thành khuynh hƣớng xã hội của hứng thú ở học sinh trong
quá trình tham gia công tác ngoài nhà trƣờng”. Đ.I.Tratac đã nghiên cứu:
“Những cơ sở của việc hình thành hứng thú môn thực vật”. Phincôp với đề tài:
“Giáo dục hứng thú nhận thức cho học sinh lớp 6,7 trong công tác ngoài nhà
trƣờng”. Các tác giả đã khái quát lý luận hứng thú, lý luận động cơ trong phạm
vi hứng thú nhận thức, nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong nhà trƣờng, cũng
nhƣ việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa ngoài nhà trƣờng đối với việc hình
thành và phát triển hứng thú.
Ngoài ra còn có một số công trình nghiên cứu của các nhà tâm lý học Liên
Xô cũ khác nhƣ: A.V.Daparôgiet, X.L.Rubinstein, N.G.Marôzôva,
A.N.Leonchiep, A.G.Côvaliop…đã có nhiều công trình nghiên cứu về hứng thú
các tác giả đã làm rõ khái niệm hứng thú, sự phát triển hứng thú nhận thức trong
hoạt động nhận thức, tìm hiểu mối quan hệ của chủ thể và khách thể, mối quan
hệ của hứng thú học tập với hứng thú chọn nghề, mối quan hệ của của hứng thú
với kết quả học tập.
11
đƣợc thực hiện nên các em học sinh phải chịu nhiều thiệt thòi, đồng thời luận
án cũng chỉ ra mối quan hệ giữa hứng thú học bộ môn với hứng thú nghề
nghiệp.
- Năm 1974, Tổ Tâm lý học thuộc Khoa Tâm lý – giáo dục trƣờng Đại
học sƣ phạm Hà Nội I đã nghiên cứu: “Hứng thú học tập của học sinh cấp III
đối với các môn học cụ thể”.
- Năm 1977, Phạm Ngọc Quỳnh đã bảo vệ thành công luận án PTS với
đề tài: “Hứng thú đối với môn Văn của học sinh cấp II”. Đề tài đã nghiên cứu
hứng thú đối với các môn học và đối với đời sống văn hóa xã hội của học sinh
một số trƣờng ở thành phố Ulianov, thuộc Liên Xô trƣớc đây.
- Năm 1980, Nguyễn Thanh Bình đã nghiên cứu đề tài: “Bƣớc đầu tìm
hiểu nguyên nhân gây hứng thú học môn Tâm lý học của sinh viên Khoa tự
nhiên, trƣờng Đại học sƣ phạm Hà Nội I”.
- Năm 1981, đề tài: “Bƣớc đầu tìm hiểu hứng thú học Văn của học sinh
lớp 10 và lớp 11 ở một số trƣờng phổ thông cấp III thành phố Hồ Chí Minh”
đã đƣợc Nguyễn Thị Tuyết đi sâu nghiên cứu.
- Năm 1984: Trần Thị Thanh Hƣơng đã tiến hành thực nghiệm: “Nâng
cao hứng thú học Toán của học sinh qua việc điều khiển hoạt động tự học ở
nhà của học sinh”.
- Năm 1988, với đề tài nghiên cứu: “Tìm hiểu hứng thú, năng lực học
Văn của học sinh lớp 6”, Vũ Thị Nho đã bƣớc đầu tiến hành thực nghiệm hình
thành hứng thú và năng lực học Văn ở các khách thể đƣợc nghiên cứu.
- Năm 1990: Nghiên cứu sinh Im Koch đã bảo vệ thành công luận án
PTS với đề tài: “Tìm hiểu hứng thú đối với môn Toán của học sinh lớp 8
Phnông Pênh”.
- Năm 1991, trong luận án tốt nghiệp của mình, Nguyễn Thị Tình đã
“Tìm hiểu hứng thú đối với môn Toán của học sinh lớp 8 Hải Hƣng”.
12
trƣờng cao đẳng và đại học còn chƣa đƣợc triển khai rộng rãi, chƣa thật hệ
thống. Hứng thú là một vấn đề rất quan trọng đối với thực tiễn, nó khá phong
phú, hấp dẫn nhƣng cũng vô cùng phức tạp. Đồng thời đó cũng là một vấn đề
nóng hổi, mang tính thời sự, cấp thiết, cho nên việc tiếp tục nghiên cứu về
hứng thú vẫn là điều cần thiết, nhất là trong điều kiện xã hội hiện đại khi mà
chất lƣợng giáo dục đòi hỏi ngày càng đƣợc nâng cao thì ngƣời học ngày càng
phải tích cực, chủ động, khả năng tự học và thực sự say mê, hứng thú học tập.
Đặc biệt là chƣa có công trình nào nghiên cứu về hứng thú học tập nói chung,
hứng thú học các môn Tâm lý học nói riêng của sinh viên trƣờng Đại học Lao
Động- Xã hội. Chính vì thế, chúng tôi đã chọn đề tài: “Nghiên cứu hứng thú
học tập các môn Tâm lý học của sinh viên khoa Công tác Xã hội Trƣờng Đại
học Lao động- Xã hội”.
1.2. Khái niệm công cụ của đề tài.
1.2.1. Khái niệm hứng thú và các yếu tố cấu thành hứng thú.
Hứng thú là một hiện tƣợng tâm lý phức tạp. Thuật ngữ hứng thú đƣợc
sử dụng khá rộng rãi trong thực tiễn cuộc sống và trong khoa học, đặc biệt
trong khoa học giáo dục, chính vì vậy mà có nhiều nhà khoa học quan tâm
nghiên cứu, tuy nhiên sự nhìn nhận về hứng thú còn nhiều tranh luận,chƣa có
quan điểm thống nhất, có thể chia thành hai xu hƣớng sau đây:
Xu hướng thứ nhất : Đại diện chủ yếu là các tác giả TLH Phƣơng Tây
nhƣ L.Ph.Shecbac, E.K.Strong, Ch. Buhler, Đ.E. Super…
L.Ph.Shecbac coi hứng thú(HT) nhƣ là thuộc tính có sẵn, bẩm sinh của
con ngƣời. Còn GiêmXơ, S.Klaparet lại khẳng định hứng thú nhƣ là dấu hiệu
của nhu cầu, bản năng, khát vọng đòi đƣợc thoả mãn, hứng thú có nguồn gốc
sinh vật.
E.KStrong lại cho rằng hứng thú đƣợc biểu hiện trong xu thế của con
ngƣời. Đ.E.Super thì không tán thành quan điểm đó, nhƣng cũng không
14
đƣa ra đƣợc một khái niệm rõ ràng về hứng thú. Ông cho rằng hứng thú
thú.
Một số nhà TLH Liên Xô trƣớc đây đã cho rằng: " Hứng thú là một
khuynh hƣớng lựa chọn, khuynh hƣớng chú ý ở con ngƣời tới một đối tƣợng
nào đó". (N.P.Đobrƣnhin, T.Ribô) [4, tr 281] A.V.Daporogiet đã định nghĩa "
Hứng thú là khuynh hƣớng của sự chú ý", hoặc nhƣ X.L.Rubinstein thì cho
rằng" Hứng thú luôn có tính chất quan hệ hai chiều, nếu một vật nào đó làm
tôi chú ý, thì có nghĩa vật đó rất thích thú đối với tôi[28, tr 524].
Một số tác giả khác lại coi hứng thú là thái độ nhận thức tích cực của cá
nhân đối với hiện thực. A.N Leonchiep xem hứng thú là thái độ nhận thức đặc
biệt đối với đối tƣợng của hiện thực khách quan. Còn A.A.Liublinxkaia cho
rằng:" Hứng thú là thái độ nhận thức của con ngƣời đối với xung quanh, đối
với một mặt nào đó của chính nó, đối với một lĩnh vực nhất định mà trong đó
con ngƣời muốn đi sâu hơn" [ 17 tr 28]
D.A.Rudích quan niệm " Hứng thú là biểu hiện xu hƣớng đặc biệt của
cá nhân nhằm nhận thức những hiện tƣợng nhất định của cuộc sống xung
quanh, đồng thời biểu hiện thiên hƣớng tƣơng đối cố định của con ngƣời đối
với các loại hoạt động nhất định"[28 tr 35]
Theo A.A.Xmiecnốp " Hứng thú là một xu hƣớng nhận thức riêng biệt
của cá nhân đối với những đối tƣợng và hiện tƣợng của thực tế" [26 tr 23].
Một số nhóm tác giả khác nhau xem xét hứng thú trong mối quan hệ
với các hiện tƣợng tâm lý khác nhƣ cảm xúc, ý chí. L.A.Gôđơncoi " Hứng thú
là sự kết hợp độc đáo của các quá trình tình cảm- ý chí và các quá trình trí tuệ,
khiến cho tính tích cực nhận thức và hoạt động của con ngƣời đƣợc nâng cao"
[29 tr 22] N.G.Marôrôva coi hứng thú là thái độ nhận thức- xúc cảm của con
ngƣời đối với thế giới.
16
Nhà TLH Cộng hoà Dân chủ Đức A.Kossakowski đã không chỉ chú ý
tới tính lựa chọn của hứng thú mà còn nhấn mạnh tính tích cực của cá nhân
đối với đối tƣợng có ý nghĩa đối với họ.Theo Ông, hứng thú hƣớng tính tích
tự nó lôi cuốn và kích thích, không phụ thuộc vào các động cơ khác nhau.
Những động cơ khác nhau nhƣ động cơ tinh thần, nghĩa vụ phải thực
hiện, yêu cầu của xã hội có thể hỗ trợ, làm nảy sinh, hoặc duy trì hứng thú,
những động cơ ấy không xác định bản chất của hứng thú.
Ba yếu tố trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong cấu trúc của
hứng thú và trong mỗi giai đoạn phát triển hứng thú nó có thể có vai trò, ý
nghĩa khác nhau.
Trong những năm gần đây, nhiều nhà TLH nghiêng về cách giải thích
cấu trúc hứng thú của N.G.Marôrôva. Họ cho rằng trong bất kỳ một hứng thú
nào đều có sự hiện diện của cả ba yếu tố nhận thức, thái độ cảm xúc, động lực
thúc đẩy con ngƣời hoạt động.
Thực tế cho thấy khi thích thú một đối tƣợng nào đó, con ngƣời đã ý
thức đƣợc điều gì, đặc điểm gì ở đối tƣợng đó làm mình thích, và từ đó con
ngƣời mong muốn hiểu biết đối tƣợng rõ hơn, sâu sắc hơn. Nhƣ vậy hứng thú
là điều kiện để nhận thức đối tƣợng tốt hơn. Tuy nhiên, thực tế không thể qui
hứng thú chỉ là thái độ nhận thức và ngoài hứng thú với quá trình nhận thức,
con ngƣời còn hứng thú đối với kết quả của hoạt động, hơn nữa con ngƣời còn
hứng thú nhằm chiếm đoạt lấy sự vật, đối tƣợng và đây là loại hứng thú vật
chất.
Trong cấu trúc của hứng thú, thái độ cảm xúc là yếu tố không thể thiếu
đƣợc. Thật vậy, để có đƣợc hứng thú phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa thái độ
nhận thức và thái độ cảm xúc của cá nhân đối với đối tƣợng của hoạt động. Và
chỉ có những thái độ cảm xúc tích cực bền vững của cá nhân đối với đối tƣợng
mới có thể trở thành một dấu hiệu, một mặt không thể thiếu đƣợc của hứng thú.
18
Trong nhiều trƣờng hợp cá nhân hƣớng tới và gắn bó với đối tƣợng của
hoạt động hoặc hoạt động không phải chỉ có sự hấp dẫn về tình cảm của đối
tƣợng, mà còn do cá nhân nhận thức đƣợc giá trị, tầm quan trọng của đối
tƣợng hoạt động trong đời sống xã hội nói chung và đối với cá nhân nói
ngƣời sẽ hiểu biết về đối tƣợng đó sâu sắc hơn và bền vững hơn. Hứng thú
không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động, đời sống mà còn có ý nghĩa
đặc biệt đối với sự phát triển nhân cách.
Tóm lại, có những quan điểm khác nhau về hứng thú, mỗi quan điểm
đề cập tới một khía cạnh nào đó của hứng thú. Tuy nhiên nhiều tác giả cho
rằng hứng thú đƣợc biểu hiện ở trạng thái tập trung chú ý cao độ, ở sự say mê,
sự hấp dẫn bởi nội dung hoạt động, ở bề dầy, chiều sâu của hứng thú. Hứng
thú làm nảy sinh khát vọng hành động, làm tăng hiệu quả của hoạt động nhận
thức, tăng sức làm việc. Dƣới góc độ TLH Mác Xít, nhiều tác giả định nghĩa
về hứng thú nhƣ sau: Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối
tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng mang lại
khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động. " Chúng tôi cho rằng
quan điểm này là phổ biến và hợp lý, vì vậy trong quá trình nghiên cứu,
chúng tôi coi khái niệm hứng thú nêu trên là khái niệm công cụ trong đề tài
của mình và cũng xem xét cấu trúc của hứng thú bao gồm 3 yếu tố, đó là:
Nhận thức sâu sắc về đối tƣợng đƣợc hứng thú
Thái độ: Có cảm xúc tích cực, đúng đắn và bền vững
Hành vi: Chủ thể tích cực hành động để chiếm lĩnh đối tƣợng hứng
thú
1.2.2. Hứng thú học tập
1.2.2.1. Khái niệm hứng thú học tập.
20
Các tác giả A. K. Marcova và V.V. Repkin cho rằng hứng thú học tập
và hứng thú nhận thức có nhiều dấu hiệu khác nhau. Còn chúng tôi cho rằng
hứng thú học tập là khái niệm rộng, bao hàm trong nó cả hứng thú nhận thức.
Nếu căn cứ vào đối tƣợng mà hứng thú hƣớng tới, hứng thú học tập là
một loại hứng thú cụ thể, đối tƣợng mà hứng thú hƣớng tới là hoạt động học
hoặc khi đã kết thúc hành động, hứng thú cũng biến mất, các dấu hiệu của sự
chán nản lại xuất hiện.
Ít có khả năng thúc đẩy hành động.
Không ý thức đƣợc một cách rõ ràng, không giải thích đƣợc tại sao
mình lại hứng thú với đối tƣợng đó.
Nó đƣợc xuất hiện theo những phản ứng mãnh liệt, nhƣng cũng rất
ngắn ngủi.
b, Hứng thú trực tiếp.
Hứng thú trực tiếp trong HĐHT là thái độ lựa chọn đặc biệt của chủ
thể đối với đối tượng của HĐHT do những yếu tố nằm trong chính hoạt
động này gây nên và có liên quan trực tiếp tới đối tượng đó.
Có nhiều tác giả nghiên cứu về hứng thú nhận thức (hứng thú trực tiếp)
nhƣ N. G. Marozova, A.G.Côvaliop, G.I.Sukina các tác giả đã qui ƣớc coi
hứng thú trực tiếp là hứng thú đối với việc tìm hiểu tri thức khoa học, là hứng
thú nhận thức. Chúng tôi cũng nhận thấy rằng,trong nhà trƣờng, nhiệm vụ
chính của học sinh - sinh viên là học tập. Học tập để tiếp thu và nắm vững
những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo do nội dung các môn học quy định. Vì thế,
hứng thú trực tiếp của học sinh - sinh viên không chỉ nhằm vào việc lĩnh hội,
tiếp thu các kiến thức của các môn học đó, mà đích cuối cùng là làm thay đổi
chính bản thân mình, hình thành năng lực, phẩm chất nhân cách của mình,
quá trình đạt đƣợc và làm chủ những tri thức đó. Hơn nữa, những hứng thú
22
này không chỉ tồn tại một cách thụ động, mà nó còn có khả năng thúc đẩy các
cá nhân mong muốn mở rộng, phát triển phạm vi nhận thức, hiểu biết, mong
muốn hiểu biết sâu sắc hơn, có khả năng khám phá tìm tòi các mới, vƣơn tới
chiếm lĩnh các tri thức khoa học khác có liên quan tới vấn đề mà mình hứng
thú. Và khi ấy cá nhân không chỉ dừng lại tri thức mình yêu thích, mà còn có
khả năng vận dụng nó một cách sáng tạo để giải quyết các vấn đề đặt ra trong
thực tiễn cuộc sống.
Thái độ lựa chọn đặc biệt đối với các đối tƣợng, hiện tƣợng, quá
trình.
Còn theo N.G. Marôrôva [18 tr 5 ] để phát hiện ra HT nhận thức có thể
căn cứ vào 3 nhóm dấu hiệu sau:
Những dấu hiệu về hành vi và hoạt động của học sinh thể hiện trong
quá trình học tập trên lớp.
Những đặc điểm hành vi và hoạt động của học sinh thể hiện ở ngoài lớp.
Những đặc điểm toàn bộ lối sống của học sinh đó đƣợc xuất hiện do
chịu ảnh hƣởng của hứng thú đối với một đối tƣợng nào đó, một môn học nào
đó.
Có thể nói trong hứng thú trực tiếp (hứng thú nhận thức) cũng hội tụ đủ
cả 3 yếu tố: Nhận thức, thái độ, hành vi.
Để hình thành hứng thú trực tiếp, yếu tố xúc cảm có vai trò quan trọng,
xúc cảm là điều kiện để có thái độ lựa chọn với đối tƣợng và chỉ khi nào xúc
cảm đó đƣợc củng cố trở nên bền vững, sâu sắc, đƣợc cá nhân ý thức rõ ràng
thì mới hình thành hứng thú theo đúng nghĩa của nó.
Theo tác giả G.I Sukina, khi xem xét hứng thú trực tiếp phải chú ý.
24
Thứ nhất, phép biện chứng của mối quan hệ giữa hứng thú nhận thức
với các lĩnh vực khác nhau của hoạt động nhận thức, với các quá trình, các
thuộc tính của tâm lý khác.
Thứ hai, nên chú ý bất cứ hứng thú nào dƣới dạng phát triển của nó,
hứng thú nhận thức không thụ động mà là tích cực, vì thế hứng thú nhận thức
không chỉ liên quan tới nội dung đối tƣợng mà còn liên quan đến hoạt động.
Trên thực tế, khi nghiên cứu hứng thú trực tiếp (hứng thú nhận thức)
nhiều tác giả đã đặt vấn đề nghiên cứu hứng thú trực tiếp trong mối quan hệ
với các hiện tƣợng tâm lý khác và cũng đã có sự phân định rõ ràng sự khác
biệt giữa hứng thú trực tiếp với các hiện tƣợng tâm lý khác.
* Với nhu cầu, đặc biệt là nhu cầu nhận thức, khi cá nhân có lựa chọn
* Hứng thú nhận thức có liên quan tới các hiện tƣợng nhƣ sự tò mò,
sự ham hiểu biết, nhƣng hứng thú không đồng nhất với các hiện tƣợng đó.
Tính tò mò khiến chú ý mạnh mẽ vào yếu tố bất ngờ, vào cái mới đang xuất
hiện ở môi trƣờng bên ngoài. Sự chú ý đó có thể kéo dài và mang màu sắc
xúc cảm, tuy nhiên nó chỉ dừng lại ở sự hấp dẫn cái bên ngoài, không đi sâu
vào bản chất sự vật hiện tƣợng và vì thế không ổn định, không bền vững. Tính
ham hiểu biết cũng gần gũi với khái niệm hứng thú, nhƣng tính ham hiểu biết
hƣớng tới phạm vi tƣơng đối rộng đối tƣợng, do vậy không có hứng thú sâu sắc
và bền vững. Là một thuộc tính tâm lý cá nhân, hứng thú nhận thức quyết định
tính tích cực hoạt động, thúc đẩy cá nhân tìm tòi, phát hiện, sáng tạo các phƣơng
pháp mới để đạt đƣợc mục tiêu nhận thức đã đề ra một cách có hiệu quả nhất.
Nhƣ vậy hứng thú nói chung, hứng thú nhận thức nói riêng là một hiện
tƣợng tâm lý phức tạp khác biệt, không thể đồng nhất với các hiện tƣợng tâm
lý khác, nhƣng hứng thú nhận thức luôn có mối quan hệ chặt chẽ với các hiện
tƣợng tâm lý nhƣ nhu cầu, suy nghĩ, xúc cảm vì vậy cần xem xét nó trong
mối quan hệ biện chứng với các hiện tƣợng tâm lý khác.
Copyright: Tài liệu đại học ©