1
Chuyên đề tốt nghiệp
trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
khoa to¸n kinh tÕ
o0o
CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP
§Ò tµi:
Một số mô hình phân tích biến động giá vàng Việt Nam
trong năm 2011
Gi¸o viªn híng dÉn : THS. BÙI DƯƠNG
HẢI
Sinh viªn thùc hiÖn : NGUYỄN THÀNH
LỢI
MSSV : CQ501598
Líp : TOÁN KINH TẾ 50
Hµ Néi - 2012
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
2
Chuyên đề tốt nghiệp
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 4
1. Tổng quan về vàng 5
1.1 Giới thiệu về kim loại vàng 5
1.2 Sử dụng và ứng dụng của vàng 6
2. Lý thuyết kinh tế lượng 7
2.1 Kiểm tra tính dừng của chuỗi và biến đổi chuỗi không dừng thành chuỗi dừng 7
2.1.1 Kiểm tra tính dừng của chuỗi 8
2.1.2 Biến đổi chuỗi không dừng thành chuỗi dừng 8
2.2 Mô hình hồi quy 8
2.3 Mô hình ARIMA 10
2.2 Ảnh hưởng của tỷ giá 18

Chuyên đề tốt nghiệp
Hình 5: Đồ thị giá vàng Việt Nam quý 4 năm 2011
Hình 6: Đồ thị thể hiện mối quan hệ giá vàng Việt Nam và giá vàng thế giới trong
năm 2011
Hình 7: Đồ thị thể hiện mới quan hệ giá vàng Việt Nam và tỷ giá trong năm 2011
Hình 8: Đồ thị thể hiện mối quan hệ giá vàng Việt Nam vag giá dầu thế giới trong
năm 2011
Hình 9: Đồ thị thể hiện mối quan hệ giá vàng Việt Nam và HNX
Hình 10: Đồ thị giá vàng Việt Nam trong năm 2011
Hình 11: Đồ thị giá vàng thế giới trong năm 2011
Hình 12: Đồ thị tỷ giá USD/VND trong năm 2011
Hình 13: Chuỗi phần dư E2 của mô hình
Hình 14: Chuỗi phần dư E3 của mô hình
Hình 15: Chuỗi phần dư E4 của mô hình
Hình 16: Chuỗi phần dư E5 của mô hình
LỜI MỞ ĐẦU
Thị trường Vàng trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng luôn là nơi
hấp dẫn các tổ chức và cá nhân đầu tư bởi mức sinh lợi cao của nó và được coi là
một kênh đầu tư truyền thống và rất quan trọng đối với nền kinh tế hiện nay. Tuy
nhiên, đây cũng là một hoạt động tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Nắm bắt được xu
hướng vận động và dự báo được giá vàng là chìa khóa để trở thành nhà đầu tư
thành công.
Đề tài này nhằm mục tiêu tìm hiểu trong giai đoạn 2011 vàng chịu tác động bởi
những yếu tố gì. Giúp cho nhà đầu tư hiểu rõ và nắm bắt được xu hướng biến động
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
5
Chuyên đề tốt nghiệp
của giá vàng để nhằm mục đích kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận và giảm thiểu
những rủi ro trong việc kinh doanh vàng. Khóa luận còn nhằm tìm ra quy luật biến
động của giá vàng trong mối quan hệ mật thiết với hai yếu tố: giá trị của đồng

trái đất chiếm 4,3 x 10E-7% khối lượng, là kim loại mầu vàng, dễ dát mỏng và kéo
dài nhất so với tất cả các kim loại, có thể dát thành tờ mỏng 1.10E-5mm. Vàng có
độ dẫn điện cao, là thành phần của nhiều hợp kim có độ nóng chảy thấp hơn,
nhưng độ cứng thì cao hơn vàng. Vàng được dùng chủ yếu để chế tác đồ trang sức
và tích trữ tiền tệ, dùng trong các ngành kỹ thuật cao.
- Đơn vị vàng thường dùng: 1 Ounce ~ 8.3 chỉ ~ 31.103gram, 1 ct ~ 0.053 chỉ ~
0.2gram, 1 lượng = 1 cây = 10 chỉ = 37.5gram, 1 chỉ = 10 phân = 3.75 gram, 1
phân = 10 ly = 0.375 gram, 1 ly = 10 zem = 0.0375 gram, 1 zem= 10 mi = 0.00375
gram.
- Đơn vị đo lường và Cách qui đổi giá vàng thế giới và vàng trong nước: Các đơn
vị đo lường của Vàng trong ngành kim hoàn ở Việt Nam, khối lượng của vàng
được tính theo đơn vị là cây (lượng hay lạng) hoặc là chỉ. Một cây vàng nặng
37,50 gram. Một chỉ bằng 1/10 cây vàng. Trên thị trường thế giới, vàng thường
được tính theo đơn vị là ounce hay troy ounce. 1 ounce tương đương 31.103476
gram
1.2 Sử dụng và ứng dụng của vàng
Vàng nguyên chất quá mềm không thể dùng cho việc thông thường nên chúng
thường được làm cứng bằng cách tạo hợp kim với bạc, đồng và các kim loại khác.
Vàng và hợp kim của nó thường được dùng nhiều nhất trong ngành trang sức, tiền
kim loại và là một chuẩn cho trao đổi tiền tệ ở nhiều nước. Vì tính dẫn điện tốt,
tính kháng ăn mòn và các kết hợp lí tính và hóa tính mong muốn khác, vàng nổi
bật vào cuối thế kỉ 20 như là một kim loại công nghiệp thiết yếu.
- Vàng với vai trò là một loại tiền tệ: Vàng đã được sử dụng rộng rãi trên khắp thế
giới như một phương tiện chuyển đổi tiền tệ, hoặc bằng cách phát hành và công
nhận các đồng xu vàng hay các số lượng kim loại khác, hay thông qua các công cụ
tiền giấy có thể quy đổi thành vàng bằng cách lập ra bản vị vàng theo đó tổng giá
trị tiền được phát hành được đại diện bởi một lượng vàng dự trữ.
- Đầu tư: Trong các kim loại quý, vàng là một kênh đầu tư phổ biến nhất. Các nhà
đầu tư mua vàng để dự trữ và là địa chỉ an toàn trước những biến động về kinh tế,
chính trị, xã hội hoặc khủng hoảng tiền định danh (fiat money) (bao gồm cả sự suy

2.1 Kiểm tra tính dừng của chuỗi và biến đổi chuỗi không dừng thành chuỗi
dừng
Tất cả chuỗi thời gian dùng cho tính toán đều phải dừng nên ta kiểm tra tính
dừng của từng chuỗi và biến đổi chuỗi không dừng thành chuỗi dừng.
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
8
Chuyên đề tốt nghiệp
2.1.1 Kiểm tra tính dừng của chuỗi
Ta dùng kiểm định nghiệm đơn vị Dickey-Fuller:
Xét mô hình Y
t
= ρY
t-1
+U
t
với U
t
là nhiễu trắng.
Nếu ρ=1 thì Y
t
là bước ngẫu nhiên và không dừng. Do đó để kiểm định tính
dừng của Y
t
ta kiểm định giả thiết:
H
0
: ρ=1 (chuỗi không dừng)
H
1
: ρ<1 (chuỗi dừng)

chuỗi dừng vì U
t
là nhiễu trắng.
Trường hợp tổng quát, với mọi chuỗi thời gian nếu sai phân cấp 1 của Y
t
chưa
dừng ta tiếp tục lấy sai phân cấp 2, 3… Các nghiên cứu đã chứng minh luôn tồn tại
một giá trị d xác định để sai phân cấp d của Y
t
là chuỗi dừng. Khi đó Y
t
được gọi
là tích hợp bậc d.
Sai phân cấp d được lấy như sau:
+ Sai phân cấp 1 của Yt: D(Y
t
)=Y
t
-Y
t-1
+ Sai phân cấp 2: D(D(Y
t
))=D
2
(Y
t
)=(Y
t
-Y
t-1

k là biến độc lập. Mô hình hồi quy tuyến tính thể
hiện mối quan hệ gữa biến Y và các biến X
1
, X
2
, X
3
,…
,
X
k
có dạng như sau:
Y=β
1
X
1
+
β
2
X
2
+
β
3
X
3
+

2
,
β
3
…,
β
k
thể hiện mối quan hệ giữa các
biến
X và Y khi các yếu tố khác không đổi.

Ứng dụng của phân tích hồi quy: Phân tích hồi quy cho phép
+ Đánh giá tác động của biến độc lập lên giá trị trung bình của biến phụ
thuộc.
+ Thực hiện dự báo về giá trị của biến phụ thuộc khi biết giá trị của biến độc
lập.
+ Kiểm nghiệm các lý thuyết kinh tế về mối quan hệ phụ thuộc giữa các biến
số.

Các giả thiết của phương pháp OLS:
+ Giả thiết 1: Mô hình được ước lượng trên cơ sở mẫu ngẫu nhiên kích thước n:
{( X
1i
, X
2i
,…, X
ki
, Y
i
), i = 1,2, ,n}.

t
= a
0
+a
1
Y
t-1
+ b
0
u
t
+ b
1
u
t-1

Tổng quát, Y
t
là quá trình ARIMA(p,q) nếu Y có thể biểu diễn dưới dạng:
Y
t
= a
0
+a
1
Y
t-1
+a
2
Y

dừng nhận được, ta phải tìm các giá trị p và q, hay nói khác đi phải định dạng mô
hình ARMA cho chuỗi dừng.
2. Ước lượng mô hình
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
11
Chuyên đề tốt nghiệp
Sau khi định dạng mô hình, ta tiến hành ước lượng các tham số của mô hình
bằng phương pháp bình phương tối thiểu (OLS)
3. Kiểm định
Có nghĩa là xem xét các mô hình đưa ra có tốt hay không, bằng các tiêu chuẩn sau.
- Kiểm tra vòng tròn nghiệm
- Kiểm định phần dư
+ Kiểm định Khi- bình phương dựa trên thống kê Q của Box-Pierce
+ Kiểm định Breusch-Godfrey Serial Correlation LM Test
- Tiêu chuẩn R-squared, Akaike, Schwarz, Log likelihood
- Kiểm tra khả năng dự báo
4. Dự báo
Sau khi thực hiện các bước kiểm tra, ta thu được mô hình thích hợp. Từ đó tiến
hành ước lượng mô hình được chọn và dự báo những giá trị mong muốn. Mô hình
ARIMA có tính tin cậy cao trong dự báo ngắn hạn.
3. Dữ liệu dùng cho tính toán và dự báo
Tất cả các dữ liệu dùng cho tính toán và dự báo được Viện nghiên cứu chiến
lược Ngân hàng Nhà nước cung cấp.
Số liệu được lấy từ ngày 1/1/2011-31/12/2011 bao gồm:
+ Giá vàng Việt Nam. Kí hiệu: GVN, đơn vị: triệu đồng/lượng, được lấy
trên sàn SJC
+ Giá vàng thế giới. Kí hiệu: GW, đơn vị: USD/Ounce
+ Tỷ giá USD/VND. Kí hiệu: UV, đơn vị: VND/USD

CHƯƠNG 2

đến 37,3 triệu đồng/lượng vào những ngày cuối tháng 3 do nghị định về quản lý
hoạt động kinh doanh vàng theo hướng tập trung đầu mối nhập khẩu vàng, tiến tới
xóa bỏ việc kinh doanh vàng miếng trên thị trường tự do và ngăn chặn hiệu quả
các hoạt động buôn lậu vàng qua biên giới. Chỉ sau vài ngày có thông tin trên, giá
vàng trong nước đồng loạt sụt giảm khá mạnh và chính thức giảm còn 36,6 triệu
đồng/lượng vào lúc 10h sáng ngày 31/3.
Hình 2: Đồ thị giá vàng Việt Nam quý 1 năm 2011
Ở quý 2, xu hướng biến động của giá vàng ngày càng tăng. Khoảng đầu tháng
4/2011, do sự suy yếu của USD, khủng hoảng tài chính châu Âu, bất ổn chính trị
tại Trung Đông và Bắc Phi, lạm phát có xu hướng tăng nên giá vàng thế giới lại
lập kỷ lục mới trên 1.460 USD/ounce, tạo cơ sở cho dự báo mốc 1.500 USD/ounce
đã sắp đến, theo đó, giá vàng trong nước lại vượt qua mốc 37 triệu đồng/lượng.
Chỉ trong vòng vài ngày giữa tháng 4/2011, giá vàng thế giới liên tục xô đổ các
ngưỡng cản 1.470 rồi 1.480 USD/ounce. Cơn sốt vàng trên thế giới không dừng lại
khi ngưỡng cản dự báo 1.500 USD/ounce bị xô đổ ngày 20/4/2011 rồi mốc 1.550
USD/ounce cũng bị vượt qua 1 tháng sau đó. Theo đó, giá vàng tại Việt Nam lại
vượt mốc 38 triệu/lượng. Vào 23/6/2011 giá vàng đạt ở đỉnh điểm ở giá 38,12
triệu đồng một lượng .
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
14
Chuyên đề tốt nghiệp
Hình 3: Đồ thị giá vàng Việt Nam quý 2 năm 2011
Ở quý 3: Giữa tháng 7/2011, giá vàng lại tăng lên 38,6 triệu đồng/lượng khi giá
thế giới xấp xỉ 1.570 USD/ounce. Ngày 14/7/2011, ngưỡng kỷ lục 39 triệu
đồng/lượng chính thức bị phá khi giá vàng thế giới áp sát 1.600 USD/ounce rồi
ngưỡng 39,5 triệu đồng/lượng cũng không còn vào ngày 19/7/2011. Khi giá thế
giới lập kỷ lục 1.624 USD/ounce thì giá trong nước cũng nhanh chóng tăng rồi
vượt qua mốc 40 triệu đồng/lượng ngày 25/7/2011. Sang đầu tháng 8/2011, giá
vàng lên sát 41 triệu đồng/lượng khi vàng thế giới vượt qua 1.660 USD/ounce.
Tiếp đó, sau những biến động của kinh tế Mỹ, giá vàng thế giới tăng cao lên sát

2. Nguyên nhân biến động giá vàng Việt Nam trong năm 2011
2.1 Ảnh hưởng của giá vàng thế giới
Giá vàng thế giới luôn là mối quan tâm hàng đầu của các nhà đầu tư vàng Việt
Nam. Xu hướng tăng của giá vàng thế giới luôn cùng chiều với xu hướng tăng của
giá vàng Việt Nam. Qua đồ thị ta sẽ thấy rõ hơn về điều này.
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
17
Chuyên đề tốt nghiệp
Hình 6: Đồ thị thể hiện mối quan hệ giá vàng Việt Nam và giá vàng thế giới trong
năm 2011
- Giá vàng thế giới là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn nhất trong giá vàng
Việt Nam. Thông qua giá nhập khẩu vàng Việt Nam ta cũng có thể định hình được
giá vàng Việt Nam.
Giá vàng nhập = (Giá vàng TG + 3 USD/Ounce)/8.2943 x Tỷ giá USD bán ra
ngân hàng tại thời điểm = Đồng/chỉ.
Sau đây là một ví dụ để ta có thể hiểu rõ hơn về công thức tính giá vàng nhập.
import gold price
Với giả thiết ta có:
- 1 ounce = 8.2943 chỉ
- 3 USD/Ounce cước vận chuyển
- Giá vàng thế giới tại thời điểm: 1.790 USD/Ounce
- Tỷ giá USD tại thời điểm (tỷ giá USD bán ra ngân hàng):21.000VND/USD
- Chi hải quan: 4.600.000 đ/lô hàng
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
18
Chuyên đề tốt nghiệp
- Phí Công ty dịch vụ mặt đất Hàng Không: 2.980.000 đ/lô hàng
- Phí dập vàng miếng SJC: 5000 đ/chỉ
- Phí vốn, vận chuyển và phí khác: 15.000 đ/chỉ
+ Giá nhập chưa bao gồm phí trong nước

Hiện nay, USD được xem là đồng tiền mang tính thanh toán toàn cầu, do đó
theo thông lệ, các loại hàng hóa hay ngoại tệ khi giao dịch trên thế giới thường
được định giá theo USD và vàng cũng không ngoại lệ. Chính vì vậy, bất cứ tác
động nào ảnh hưởng đến giá trị đồng USD thì cũng tác động trực tiếp đến biến
động giá cả của vàng. Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
20
Chuyên đề tốt nghiệp
2.3 Ảnh hưởng giá dầu

Hình 8: Đồ thị thể hiện mối quan hệ giá vàng Việt Nam và giá dầu thế giới trong
năm 2011
Sự tương quan trong biến động giá cả giữa các loại hàng hóa trên thị trường là
điều không tránh khỏi, nhất là các loại hàng hóa cùng được định giá bằng một loại
tiền tệ, trong đó vàng và dầu là 2 loại hàng hóa có mối quan hệ chặt chẽ về giá.
Khu vực khai thác và xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới được biết đến là vùng
Trung Đông và các nước khu vực này thường dự trữ tài sản dưới dạng vàng, do đó
chính nguồn cung dầu mỏ và nguồn cầu về vàng của khu vực Trung Đông quá lớn,
ảnh hưởng đến giá cả 2 loại hàng hóa này nên nhiều NĐT thường nhìn vào diễn
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
21
Chuyên đề tốt nghiệp
biến giá dầu trong hiện tại và diễn biến được dự đoán trong tương lai của dầu để từ
đó dự đoán cho xu hướng dao động của vàng.
Tuy nhiên, cần có sự phân biệt rằng, vàng và dầu là 2 loại hàng hóa khác nhau,
dĩ nhiên sẽ chịu những tác động khác nhau khi biến động giá cả. Nếu sự biến động
của dầu được đánh giá là đến từ tác động của đồng USD thì dao động giá dầu phần
lớn sẽ diễn biến tương quan với biến động của vàng

1. Phân tích thống kê số liệu:
Kiểm tra tính dừng của chuỗi dựa vào đồ thị và kiểm định nghiệm đơn vị
Dickey – Fuller. Nếu chuỗi không dừng biến đổi chuỗi không dừng thành chuỗi
dừng bằng cách lấy sai phân của các chuỗi.
1.1 Giá vàng Việt Nam (GVN)
1.1.1 Kiểm tra tính dừng
+ Đồ thị giá vàng Việt Nam (GVN)
Hình 10: Đồ thị giá vàng Việt Nam năm 2011
Nhìn vào các đồ thị của từng chuỗi theo thời gian ta thấy trung bình của nó có xu
hướng tăng hoặc giảm theo từng thời kỳ. Như vậy, có thể suy đoán rằng điều kiện
một bị vi phạm và các chuỗi GVN là chuỗi không dừng.
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50
24
Chuyên đề tốt nghiệp
Phương pháp này cho ta cái nhìn trực quan, đánh giá ban đầu về tính dừng của
chuỗi thời gian. Tuy nhiên, với những chuỗi thời gian có xu hướng không rõ ràng,
phương pháp này trở nên khó khăn và đôi khi không chính xác.
+ Kiểm định nghiệm đơn vị Dickey – Fuller:
Kết quả kiểm định chuỗi GVN bằng Eviews cho ta kết quả sau:
GVN t-Statistic Prob.*
Augmented Dickey-Fuller test statistic -1.174216 0.6866
Test critical values: 1% level -3.448111
5% level -2.869263
10% level -2.570952
Ta có ׀ ׀ = 1.174216 nhỏ hơn tất cả các giá trị ׀
0,01
׀, ׀
0,05
׀ và ׀
0,1

kiện một bị vi phạm và các chuỗi GW là chuỗi không dừng.
+ Kiểm định nghiệm đơn vị Dickey – Fuller:
Kết quả kiểm định chuỗi GW bằng Eview cho ta kết quả sau:
GW t-Statistic Prob.*
Augmented Dickey-Fuller test statistic -1.447686 0.5591
Test critical values: 1% level -3.448111
5% level -2.869263
10% level -2.570952
Ta có ׀ ׀ = 1.447686 nhỏ hơn tất cả các giá trị ׀
0,01
׀, ׀
0,05
׀ và ׀
0,1
׀ nên ta
chấp nhận giả thiết H
0
: ρ=1 tức GW là chuỗi không dừng với mức ý nghĩa 1%,
5%, 10%.
1.2.2 Biến đổi chuỗi GW thành chuỗi dừng
Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị của chuỗi sai phân cấp một của GW
Nguyễn Thành Lợi Lớp: Toán kinh tế 50

Trích đoạn Mô hình 2

---