1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN NGỌC THẮNG
CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG
DẠY HỌC BẬC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGÀNH HỌC
GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC
THƢỜNG XUYÊN QUẬN HỒNG BÀNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 05
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
thiếu sót, tác giả mong tiếp tục nhận được sự chỉ dẫn và đóng góp ý kiến của
các thầy cô giáo và đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hải Phòng, tháng 6 năm 2011
Tác giả Nguyễn Ngọc Thắng

3
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BT THPT
Bổ túc trung học phổ thông

BTVH
Bổ túc văn hoá

CBGV
Cán bộ giáo viên

CBQL
Cán bộ quản lý


KH -CN
Khoa học – công nghệ

SGK
Sách giáo khoa

TBDH
Thiết bị dạy học

THCS
Trung học cơ sở

THPT
Trung học phổ thông

TT GDTX
Trung tâm giáo dục thường xuyên

UBND
Uỷ ban nhân dân

XMC
Xoá mù chữ 4

DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BẢNG

Sơ đồ 1.1: Bản chất quá trình quản lý…………………………………… …7

Trang
MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
1
2. Mục tiêu nghiên cứu
2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3
5. Giả thuyết khoa học
3
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
3
7. Phạm vi nghiên cứu
4
8. Phương pháp nghiên cứu
4
9. Cấu trúc luận văn
5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC VÀ CÁC ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG DẠY
HỌC TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN 6
1.1. Những khái niệm cơ bản của đề tài
6
1.1.1. Quản lý

39

6
1.3.4. Những yếu tố tác động tới việc quản lý các điều kiện đảm bảo
chất lượng

40
Tiểu kết chương 1
43
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG VỀ CÁC ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO
CHẤT LƢỢNG VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CÁC ĐIỀU KIỆN
ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC
THƢỜNG XUYÊN QUẬN HỒNG BÀNG, THÀNH PHỐ HẢI
PHÒNG
44
2.1. Giới thiệu khái quát về Trung tâm giáo dục thường xuyên quận
Hồng Bàng

44
2.1.1. Giới thiệu khái quát
44
2.1.2. Cơ cấu tổ chức quản lý và đội ngũ giáo viên trung tâm
46
2.2. Thực trạng hoạt động dạy học THPT tại trung tâm GDTX quận
Hồng Bàng

49

2.4.6. Thực trạng quản lý các điều kiện khác
63
2.5. Những thuận lợi và khó khăn , điểm mạnh điểm yếu của trung tâm
GDTX Hồng Bàng trong việc quản lý các điều kiện đảm bảo chất lượng

64

7
2.5.1. Những ưu điểm và nguyên nhân
64
2.5.2. Những hạn chế và nguyên nhân
65
2.5.3. Những cơ hội và thách thức của nhà trường trong việc đảm bảo
chất lượng dạy học

66
Tiểu kết chương 2
67
Chƣơng 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO
CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC BẬC THPT NGÀNH HỌC GDTX
TẠI TRUNG TÂM GDTX QUẬN HỒNG BÀNG 68
3.1. Những nguyên tắc khi xây dựng biện pháp quản lý đảm bảo chất
lượng dạy học

68
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
68

2. Khuyến nghị
88
TÀI LIỆU THAM KHẢO
89
PHỤ LỤC 1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong suốt thời gian dài, nhân dân ta kiên trì tiến hành công cuộc xoá
nạn mù chữ, phát triển giáo dục người lớn (lúc đầu là bình dân học vụ, rồi
giáo dục bổ túc và ngày nay là giáo dục thường xuyên). Kết quả hàng chục
triệu người đã thoát khỏi nạn mù chữ, hàng triệu người thông qua các lớp bổ
túc văn hóa mà tiếp tục mở mang sự hiểu biết, tạo điều kiện thuận lợi để mọi
người, mọi lứa tuổi, mọi trình độ có thể học tập thường xuyên, liên tục, suốt
đời; dựa trên nền tảng phát triển đồng thời, gắn kết và liên thông giữa hai bộ
phận; giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên; trong đó giáo dục
thường xuyên làm tiền đề cho việc xây dựng xã hội học tập.
Nhiệm vụ hiện tại là củng cố và phát triển phân hệ giáo dục thường
xuyên trong hệ thống giáo dục quốc dân, hoàn thiện mạng lưới các trung tâm
giáo dục tường xuyên, phấn đấu để các trung tâm giáo dục thường xuyên có
các hoạt động thiết thực về nội dung, sinh động về hình thức, có nội dung
giáo dục phù hợp và đáp ứng nhu cầu thiết thực của người học, đồng thời giúp
cho người học có kiến thức và kỹ năng giải quyết những vấn đề cụ thể trong
đời sống hàng ngày.
Để đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân, trên cơ sở kết quả xóa mù

học bậc trung học phổ thông ngành học giáo dục thường xuyên tại Trung
tâm giáo dục thường xuyên quận Hồng Bàng, Thành phố Hải Phòng” làm
luận văn tốt nghiệp cho mình với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng
dạy học bậc trung học phổ thông ngành học GDTX trong Trung tâm giáo dục
thường xuyên Hồng Bàng nói riêng và trong các Trung tâm giáo dục thường
xuyên nói chung.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, phân tích thực trạng và thực tiễn công
tác dạy học bậc THPT ngành học GDTX tại Trung tâm giáo dục thường

3
xuyên quận Hồng Bàng, đề xuất những giải pháp có tính khả thi nhằm quản
lý các điều kiện đảm bảo chất lượng giảng dạy tại Trung tâm giáo dục thường
xuyên quận Hồng Bàng, qua đó nâng cao chất lượng dạy học tại trung tâm.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu đã đề ra, luận văn tập trung thực
hiện 3 nhiệm vụ sau:
+ Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học, quản lý các điều kiện đảm bảo chất
lượng dạy học.
+ Nghiên cứu, khảo sát và phân tích thực trạng quản lý các điều kiện đảm
bảo chất lượng dạy học.
+ Đề xuất những biện pháp có tính chất khả thi và hiệu quả áp dụng vào
quản lý các điều kiện đảm bảo chất lượng THPT ngành học GDTX tại Trung
tâm giáo dục thường xuyên quận Hồng Bàng và khảo nghiệm tính cấp thiết
và tính khả thi của các biện pháp đề xuất trong luận văn.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học bậc THPT ngành học GDTX tại Trung tâm giáo dục
thường xuyên quận Hồng Bàng.
4.2. Đối tượng nghiên cứu

8.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu khảo sát thực tiễn
+ Phương pháp điều tra, khảo sát thực tiễn: Thiết kế các phiếu điều tra,
đánh giá về quản lý các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học theo tiêu chí
trên các mặt tư tưởng, đạo đức, kiến thức, kỹ năng Từ đó đi sâu phân tích
đánh giá được thực trạng của việc quản lý đảm bảo chất lượng của Trung tâm
trong những năm qua cũng như trong thời gian tới.
+ Phương pháp chuyên gia: Thu thập lấy ý kiến của các chuyên gia,
nhà quản lý trong lĩnh vực quản lý đảm bảo chất lượng.

5
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: Thông qua các báo cáo
của Trung tâm, của ngành về lĩnh vực này trong các năm để từ đó rút ra các
bài học kinh nghiệm.
+ Phương pháp thu thập và phân tích xử lý số liệu: thống kê, lập bảng.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu; kết luận và khuyến nghị; tài liệu tham khảo và phụ
lục, luận văn được trình bày làm 3 chương.
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học và các điều
kiện đảm bảo chất lượng dạy học tại Trung tâm GDTX.
Chƣơng 2: Thực trạng về các điều kiện đảm bảo chất lượng và công
tác quản lý các điều kiện đảm bảo chất lượng tại Trung tâm giáo dục thường
xuyên quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng.
Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý điều kiện đảm bảo chất lượng dạy
học bậc trung học phổ thông ngành học GDTX tại trung tâm giáo dục thường
xuyên quận Hồng Bàng. 6
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người
quản lý mong muốn.
Sau khi xem xét phân tích các khái niệm quản lý trên có thể đưa ra khái
niệm về quản lý dưới đây:
Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công
việc của các thành viên của một tổ chức nhằm sử dụng các nguồn lực hợp lý
để đạt được các mục đích đã định.
Với khái niệm này, về bản chất quá trình quản lý có thể được biểu diễn
dưới dạng sơ đồ sau:
Môi trường bên ngoài

Sơ đồ 1.1: Bản chất quá trình quản lý
Như vậy, đối với mỗi hệ thống hoạt động, quản lý có thể chia ra 3 nội
dung lớn: Lập kế hoạch; Tổ chức và lãnh đạo việc thực hiện kế hoạch; Kiểm
tra, đánh giá các hoạt động và việc thực hiện các mục tiêu đề ra. Trong những
điều kiện cần thiết có thể điều chỉnh lại kế hoạch, hoặc mục tiêu, hoặc các
hoạt động cụ thể hoặc đồng thời có thể điều chỉnh cả 2 hoặc 3 thành tố cho
phù hợp.
Lập kế hoạch
Tổ chức
Kiểm tra
Lãnh đạo

8
Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng bị quản lý nhằm
đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường.
Với khái niệm trên, quản lý bao gồm các điều kiện sau:

Mục tiêu

9
được đưa vào một tổ chức thì hiện tượng này xảy ra là khó tránh khỏi. Nó có
thể mang đến những kết quả tiêu cực hoặc tích cực phụ thuộc vào bản chất và
cường độ của xung đột được thể hiện qua sơ đồ mô phỏng sau :
K.quả
Tích cực

K.quả
Trung tính K.quả
Tiêu cực Quá ít
xung đột

Xung đột thích hợp
Quá nhiều
xung đột


Các chiến thuật tâm lý nêu trên sẽ đạt được kết quả tốt đẹp nếu người
quản lý hình thành liên minh chiến lược trên cơ sở :
- Tạo nên sự tôn trọng lẫn nhau .
- Tạo được niềm tin, uy tín.
- Tạo điều kiện cùng có lợi.
- Hợp tác trên tinh thần cởi mở, chân thành.
Tuy nhiên, kết quả đạt được ngoài sự cam kết, phục tùng, ủng hộ đôi
khi người quản lý còn gặp phải những phản kháng hoặc chống đối mà không
lường trước được sẽ gây khó khăn cho công tác quản lý.

11
- Cơ sở khoa học quản lý
Bất cứ một tổ chức nào, cho dù cơ cấu và qui mô hoạt động ra sao đều
phải có sự quản lý và có người quản lý thì mới đạt được mục đích tồn tại và
phát triển của tổ chức đó. Vậy hoạt động quản lý (Management) là gì ?
Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc trong tài liệu bài
giảng cao học Cơ sở khoa học quản lý thì : Đó là tác động có định hướng, có
chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị
quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục
đích của tổ chức.[4 ]
Nói cách khác hoạt động quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ
chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức,
chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra. Người quản lý (Manager) là nhân vật có trách
nhiệm phân bố nhân lực và các nguồn lực khác, chỉ dẫn sự vận hành của một
bộ phận hay toàn bộ tổ chức để tổ chức hoạt động có hiệu quả và đạt đến
mục đích.
Cũng theo tác giả Nguyễn Quốc Chí- Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì quản lý
có bốn chức năng chủ yếu, cơ bản: Kế hoạch hóa (Planning), tổ chức
(Organizing), chỉ đạo - lãnh đạo (Leading) và kiểm tra (Controlling).
- Kế hoạch hóa: Đó là xác định mục tiêu, mục đích cho những hoạt

nhà trường xã hội chủ nghĩa việt nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy
học- giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái
mới về chất”. [26].

13
Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến
khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới
kết quả mong muốn một cách hiệu quả nhất. Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng
quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh
công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội.
Khái quát lại, nội hàm của khái niệm quản lý giáo dục chứa đựng
những nhân tố đặc trưng bản chất sau: Phải có chủ thể quản lý giáo dục, ở tầm
vĩ mô là quản lý của nhà nước mà cơ quan trực tiếp quản lý là Bộ, Sở, Phòng
Giáo dục, ở tầm vi mô là quản lý của hiệu trưởng nhà trường.
Nhà trường là đối tượng cuối cùng và cơ bản nhất của quản lý giáo dục,
trong đó đội ngũ giáo viên và học sinh là đối tượng quản lý quan trọng nhất.
1.1.2.1. Quản lý nhà trường
Vấn đề cơ bản của quản lý giáo dục là quản lý nhà trường vì nhà trường là
cơ sở giáo dục, nơi tổ chức thực hiện mục tiêu giáo dục. Khi nghiên cứu về
nội dung khái niệm quản lý giáo dục, khái niệm trường học được hiểu là tổ
chức cơ sở mang tính Nhà nước - Xã hội trực tiếp làm công tác giáo dục- đào
tạo thế hệ trẻ cho tương lai của đất nước.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý trường học (nhà trường)
là tập hợp những tác động tối ưu của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên,
học sinh và cán bộ khác, nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do nhà nước đầu
tư, lực lượng xã hội đóng góp và do lao động xây dựng vốn tự có. Hướng vào
việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào
tạo thế hệ trẻ. Thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà
trường tiến lên trạng thái mới" [26].
Tóm lại: Quản lý trường học là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng


15
dục”, Tuyên bố thế giới về giáo dục cho mọi người, Hội nghị Jomtien, Thái
Lan 1990. [28]
Quản lý hoạt động dạy học là quản lý quá trình truyền thụ kiến thức của
đội ngũ giáo viên và quá trình lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo của học
sinh và quản lý các điều kiện vật chất, kỹ thuật, phương tiện phục vụ hoạt
động dạy học. Quản lý hoạt động dạy học là quản lý việc thực hiện chương
trình, nội dung dạy học, quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá quá trình lĩnh hội
kiến thức của học sinh.
1.1.3. Chức năng của quản lý
Theo Đỗ Hoàng Toàn: “Chức năng quản lý là hình thức biểu hiện sự
tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý,
là tập hợp những nhiệm vụ khác nhau mà chủ thể quản lý phải tiến hành
trong quá trình quản lý. Như vậy thực chất của chức năng quản lý chính là do
sự tồn tại các hoạt động quản lý”. [ 32].
Các nhà nghiên cứu về quản lý đã đưa ra nhiều đề xuất về nội dung của
chức năng quản lý chung, như:
FW.TayLo (1856-1915) và Herni Fayol (1841-1925) đã đưa ra 5 chức
năng của quản lý:
- Kế hoạch hoá.
- Tổ chức.
- Ra lệnh (chỉ huy).
- Phối hợp.
- Kiểm tra.
Theo H.Koontz có 5 chức năng:
-Lập kế hoạch (mục tiêu, ra quyết định, chiến lược và chính sách v.v )

16
- Công tác tổ chức (phân chia tổ chức, các mối quan hệ tổ chức, sự

Thực tế hiện nay, người ta thu gọn lại chỉ có 4 chức năng cơ bản, đó là:
Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Như vậy, muốn thực hiện được
quản lý giáo dục thì ta phải hiểu được 4 chức năng cơ bản đó.
* Lập kế hoạch
Lập kế hoạch là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương
lai của tổ chức và các con đường, biện pháp cách thức để đạt được mục tiêu,
mục đích đó. Nội dung chủ yếu của lập kế hoạch là: Xác định mục tiêu, các
điều kiện về nguồn lực của tổ chức, quyết định những hoạt động cần thiết để
đạt được mục tiêu của tổ chức. Tóm lại để lập kế hoạch ta phải trả lời các câu
hỏi sau:
- Xác định mục tiêu làm cái gì?
- Ai làm?
- Lúc nào thì làm?
- Trong thời hạn bao lâu?
- Cần những điều kiện gì?
- Những gì có thể xảy ra?
* Tổ chức
Tổ chức chính là quá trình biến lý tưởng của kế hoạch thành hiện thực.
Về phương diện quản lý, tổ chức là quá trình hình thành cấu trúc quan hệ giữa
các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thực
hiện thành công kế hoạch và mục tiêu tổng thể của tổ chức. Nhờ tổ chức có
hiệu quả, người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn lực.

18
* Chỉ đạo
Chỉ đạo thực chất là hoạt động dẫn dắt của người quản lý đối với các bộ
phận và các thành viên của tổ chức để đạt được mục tiêu quản lý. Hoạt động
chỉ đạo nảy sinh khi thai nghén mục tiêu, đến các quá trình lập kế hoạch, tổ
chức nhân sự và kiểm tra, đánh giá kết quả. Chỉ đạo là hoạt động thường
xuyên và mang tính kế thừa, phát triển.