BIỆN PHÁP RÈN ĐỌC DIỄN CẢM NHẰM NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG DẠY TẬP ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP NĂM

PHẦN MỘT : ĐẶT VẤN ĐỀ
I; LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
I. Cơ sở lí luận
Mục đích của dạy tập đọc là hình thành kỹ năng đọc - một trong bốn kỹ
năng (nghe - đọc - nói - viết) của năng lực thực tiễn hoạt động ngôn ngữ. Kỹ
năng đọc được tạo nên từ bốn kỹ năng bộ phận, cũng là bốn yêu cầu về chất
lượng của đọc, đọc đúng - đọc nhanh - đọc có ý thức (thông hiểu được nội
dung, những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu) và đọc diễn cảm.
Ở tiểu học ,các môn học có quan hệ mật thiết với nhau trong đó môn tiếng
việt có một vị trí hết sức quan trọng đối với các em học sinh vì hoạt động đọc
trong môn tiếng việt là một hình thức giao tiếp tích cực giữa người đọc và
người viết .Trên thực tế chúng ta có thể thấy rằng ,hoạt động đọc diễn ra ở mọi
lúc ,mọi nơi trong cuộc sống ,đọc thông tin thư từ sách báo …Đối với học sinh
thông qua đọc các em nắm được kiến thức sơ giản và những hiểu biết về thiên
nhiên ,cuộc sống con người ,văn hóa và vân học của Việt nam và nước
ngoài .Đặc biệt đọc các tác phẩm văn học ,các em cảm nhận được cái hay ,cái
đẹp trong cuộc sống và được bồi dưỡng thêm về vốn hiểu biết của mình
2- Cơ sở thực tiễn:
Trong quá trình giảng ,tôi thấy việc giúp các em học tốt môn tiếng việt là
điều cần thiết đặc biệt là việc rèn đọc diễn cảm .
Thực tế cho thấy, việc dạy - học tập đọc trên cả hai đối tượng giáo viên và
học sinh nói chung hiệu quả chưa cao, nhất là kỹ năng đọc hiểu - đọc diễn
cảm.
- Trình tự nhận thức, trình độ chuyên môn của giáo viên trong trường
không đồng đều. Vì vậy, khi dạy phải lệ thuộc vào sách hướng dẫn, bài soạn.
- Thời gian giáo viên đầu tư nghiên cứu bài dạy còn hạn chế.
- Nhiều giáo viên áp đặt học sinh về cách đọc, trả lời câu hỏi, chưa phát

I: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1. Thực trạng của việc dạy học phân môn Tập đọc nói chung.
Phân môn Tập đọc có một nhiệm vụ rất quan trọng đối với học sinh Tiểu học.
Do đó, vấn đề dạy học phân môn Tập đọc hiện nay rất được chú trọng. Có nhiều
chuyên đề, phương pháp đặt ra nhằm đưa chất lượng đọc của các em nâng lên.
Nhưng nhìn chung chủ yếu chỉ tập trung đến các lớp đầu cấp để làm sao các em đọc
đúng, đọc trôi chảy là được. Còn ở các lớp cuối cấp, giáo viên chỉ tập trung nhận xét
cách đọc đúng, đọc trơn chứ chưa có biện pháp cụ thể để dành cho việc luyện đọc
diễn cảm.
2. Thực trạng dạy học phân môn Tập đọc lớp 5A
Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu khảo sát chất lượng phân môn Tập đọc
của học sinh lớp 5, bản thân tôi nhận thấy: một số học sinh mới chỉ ở mức độ đọc
2

đúng, đọc trơn. Có em chẳng cần quan tâm mình có đọc diễn cảm bài thơ, bài văn đó
không mà chỉ đọc to, đọc nhanh là được.
Qua tìm hiểu tôi rút ra được một số nguyên nhân sau:
- Do cách phát âm theo phương ngữ, thường phát âm lệch chuẩn viết, cụ thể
các em thường mắc lỗi sau:
+ Các lỗi về thanh: Các em đọc còn nhầm lẫn giữa thanh ngã và thanh sắc. Ví
dụ: suy nghĩ/ suy nghí; nghĩ kĩ/ nghí kí…
+ Do các em chưa nắm vững cách ngắt hơi, nghỉ hơi, ngữ điệu, chưa biết
nhấn giọng, lên giọng hạ giọng những từ cần thiết.
+ Do các em lười đọc sách không chịu khó rèn đọc.
Nên ngay từ đầu năm học 2012-2013 tôi đã khảo sât chất lượng đọc của học
sinh lớp 5A kết quả như sau:
Lớp
Tổng
số HS
Số em đọc

thành năng lực đọc cho học sinh. Năng lực đó thể hiện ở 4 yêu cầu: Đọc đúng, đọc
nhanh, đọc có ý thức (đọc hiểu) và đọc hay (đọc diễn cảm). Cần phải hiểu kĩ năng
đọc có nhiều mức độ, nhiều tầng bậc khác nhau.
* Qua việc điều tra trên cho thấy tỉ lệ học sinh đọc diễn cảm chiếm 10%. Như
vậy tỉ lệ học sinh đọc diễn cảm còn thấp. Từ lí do trên tôi quyết định nghiên cứu đề
tài “RÌn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5”.
Để đưa chất lượng đọc đúng, đọc diễn cảm có sự thay đổi, tôi xin mạnh dạn
đưa ra một số biện pháp sau:
II. CÁC BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ RÈN ĐỌC DIỄN CẢM CHO
HỌC SINH LỚP 5.
1. Hướng dẫn học sinh luyện đọc đúng một cách linh hoạt, khéo léo.
Như chúng ta đã biết đọc diễn cảm chỉ thực hiện được trên cơ sở học sinh đã
đọc đúng và đọc lưu loát. Đọc đúng không đọc thừa, không sót tiếng. Đọc đúng phải
thể hiện được hệ thống ngôn ngữ âm chuẩn, tức là đọc đúng chính âm. Bởi vậy việc
rèn cho học sinh luyện đọc đúng là khâu đầu tiên của việc rèn đọc diễn cảm và đã
thực hiện ở các lớp 1, 2, 3, 4. Đối với học sinh lớp 5 thì việc luyện đọc đúng được
rèn luyện như sau:
1.1. Luyện đọc đúng:
- Trước khi tiến hành luyện đọc, chia văn bản thành các đoạn đọc (đơn vị chia
tạm thời, không phải bao giờ cũng đồng nhất với cách chia đoạn theo bố cục của văn
bản) mà giáo viên căn cứ vào trình độ đọc của học sinh trong lớp để chia văn bản
thành các đoạn, sao cho các đoạn không quá dài hoặc quá chênh lệch nhau về chữ
số, cách ngắt đoạn không quá chi li, gây khó khăn cho học sinh đọc theo dõi và đọc
nối tiếp.
4

- Dựa vào số đoạn, giáo viên chỉ định trước số học sinh thạm gia đọc nối tiếp
ở mỗi vòng đọc. Học sinh có thể đứng hoặc ngồi tại chỗ với tâm thế sẵn sàng đọc
nối tiếp.
- Để củng cố kĩ năng đọc trơn đã được rèn ở các lớp dưới, giáo viên nên

tha thiết ở khổ thơ cuối bài.
Trăm nghìn/ cảnh đẹp
Dành cho em ngoan
Em yêu/ tất cả
Sắc màu/ Việt Nam.
VD: Bài “Ê-mi-li, con…. ”
(TV5 tập một trang 49).
-Khổ 1:lời chú Mo-ri-xơn:giọng trang nghiêm dồn nén sự xúc động, giọng
bé Ê-mi-li ngây thơ hồn nhiên.
-Khổ 2:giọng phẫn nộ đau thương
-Khổ 3:giọng yêu thương, nghẹn ngào xúc động.
-Khổ 4:giọng chậm lại, xúc động
- Thơ lục bát: Nhịp thơ cũng có thể thay đổi tuỳ vào giá trị biểu cảm.
- Thơ 4,5 âm tiết:
Điều quan trọng là giáo viên cần khai thác những đặc điểm riêng
của bài thơ để học sinh nắm được và đọc diễn cảm tốt.
b. Với dạy đọc văn xuôi:
- Kiểu bài kể chuyện.
+ Hướng dẫn các em khi đọc phải thể hiện giọng của các nhân vật trong
truyện (có nghĩa là các em phải đóng vai các nhân vật trong các đoạn hội
thoại), giọng đọc phải thể hiện được thái độ của mỗi nhân vật.
VD: Bài : “Chuỗi ngọc lam”
(Tiếng Việt lớp 5, Tập một-trang 134)
- Kiểu bài miêu tả:
Khi rèn đọc tôi hướng dẫn học sinh đọc nhấn giọng những từ ngữ gợi tả.
VD: Bài “Mùa thảo quả”
(TV5 tập một-trang 113)
Các từ ngữ gợi tả khi đọc cần nhấn giọng như “thơm”, “ủ ấp”, “ngây
ngất”, “đỏ chon chót”, “chứa lửa, chứa nắng”
- Đối với loại hình văn bản phi nghệ thuật: Giáo viên hướng dẫn học sinh xác

hoà nhập tâm hồn với nội dung bài đọc, với văn cảnh thì mới có cảm xúc, mới tìm
thấy ngữ điệu phù hợp
Muốn học sinh đọc hay, đọc đúng, đọc diễn cảm thì trước hết người giáo viên
phải đọc tốt để thâm nhập, lây truyền tới học sinh nhằm gây hứng thú cho học sinh
trong tiết học. Để đọc tốt thì người giáo viên luôn coi trọng việc đọc mẫu để từ đó
7

thường xuyên rèn luyện giọng đọc của mình, có ý thức tự điều chỉnh mình đọc đúng
hơn và phải có lòng ham muốn đọc hay.
2. Luyện tập thực hành đọc diễn cảm văn bản.
Tạo điệu kiện cho từng học sinh được thực hành luyện đọc diễn cảm (theo
cặp, theo nhóm) để rút kinh nghiệm.
- Luyện đọc diễn cảm các câu tiêu biểu trong bài: Cách luyện đọc này tạo điệu
kiện cho tất cả học sinh đều được đọc. Theo các bước sau;
+ Giáo viên đưa ra câu cần luyện đọc đã ghi ở bảng phụ
+ Học sinh tìm hiểu nghĩa của câu văn đó.
+ Học sinh xác định giọng đọc của câu văn.
+ Học sinh đọc mẫu (Giáo viên đọc mẫu) – Học sinh thảo luận, nhận xét về
giọng đọc của cô, của bạn mà mình yêu thích.
+ Học sinh luyện đọc theo nhóm, tổ, cá nhân.
- Luyện đọc diễn cảm đoạn văn hoặc khổ thơ.
+ Giáo viên đọc mẫu – Học sinh thảo luận, nhận xét về giọng đọc.
+ Học sinh luyện đọc theo cặp.
+ Tổ chức cho học sinh thi đọc diễn cảm trước lớp để các em học tập lẫn nhau
và được giáo viên động viên hay uốn nắn.
* Đối với những văn bản có từ hai nhân vật trở lên, tổ chức cho học sinh thể
hiện giọng đọc theo nhân vật của văn bản hoặc cho học sinh đọc phân vai. Rèn cho
các em biết thay đổi giọng đọc khi nhập vai các nhân vật trong bài đọc
3. Xây dựng không khí hào hứng, say mê học tập cho học sinh bằng cách tổ
chức các trò chơi học tập trong giờ Tập đọc.

HS A
1
: Đọc khổ thơ 1
HS B
1
: Đọc khổ thơ 2
HS A
2
: Đọc khổ thơ 3
Tiếp tục như vậy cho hết bài. Trường hợp học sinh được “truyền điện” chưa
thuộc, các bạn nhóm đối diện sẽ hô từ 1 đến 5, nếu không đọc được phải đứng yên
tại chỗ bị “điện giật” Lúc đó HS A
1
chỉ tiếp HS B
2
…
Nhóm nào có nhiều người phải đứng bị “điện giật” là nhóm thua cuộc. Như
vậy, ta thấy tổ chức trò chơi học tập luôn luôn làm cho học sinh hào hứng, say mê
tích cực trong học tập, làm cho học sinh ham mê học hơn.
9

iii. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Qua kết quả khảo sát với cách tổ chức dạy học theo các biện pháp nêu
trên, hiệu quả giờ dạy được nâng lên rõ rệt. Học sinh hứng thú học tập, hoạt động
tích cực hơn, các em mạnh dạn tự tin hơn khi đọc bài. Số em đọc chưa đạt yêu cầu
đã giảm đi. Số em đọc đúng, đọc diễn cảm được nâng lên rõ rệt. Kết quả thực
nghiệm được thể hiện qua bảng sau:
Qua
khảo
sát

+ Việc đọc mẫu diễn cảm của giáo viên là khâu quan trọng giúp học sinh luyện
tập thể hiện sự cảm nhận về nội dung, ý nghĩa của bài đọc qua giọng đọc, đồng thời
các em học tập cách đọc của giáo viên.
+ Việc nắm nội dung bài đọc và xác định giọng đọc của cả bài, đoạn, câu là một
yếu tố cơ bản giúp học sinh đọc diễn cảm tốt.
+ Cần phát huy luyện đọc diễn cảm theo cặp, theo nhóm để học sinh luyện tập
lẫn nhau.
10

+ Trong quá trình giảng dạy nên tổ chức trò chơi học tập để thay đổi không khí
học tập gây hứng thú cho học sinh.
+ Việc rèn học sinh có thói quen học ở nhà là một việc là cần thiết trong khâu
đọc diễn cảm, bởi vì ở lớp thời gian học tập rất ít. Các em chuẩn bị bài ở nhà tốt thì
đến lớp tiếp thu bài nhanh hơn, đọc tốt hơn.
PHẦN III;
PHẦN KẾT LUẬN
Sự thành công trong việc giảng dạy là phụ thuộc vào mức độ áp dụng các
phương pháp dạy học của giáo viên, dạy đọc là nhằm phát triển tư duy ngôn ngữ và
niềm say mê, yêu thích Tiếng Việt. Có thể nói, dạy Tập đọc với tư cách là dạy một
kỹ năng về sử dụng ngôn ngữ. Trong quá trình dạy, người giáo viên cần phải giáo
dục cho học sinh biết yêu Tiếng Việt bằng cách nêu bật sức mạnh biểu đạt của Tiếng
Việt, sự giàu đẹp của âm thanh, sự phong phú về ngữ điệu của Tiếng Việt thông qua
chính giọng đọc của mình.
Việc dạy đọc diễn cảm cho học sinh trong trường Tiểu học là việc làm cần
thiết và cấp bách, các trường phải có định hướng về kế hoạch để tạo tiền đề, cơ
sở vững chắc cho việc học văn ở những lớp trên.
PHẦN IV.
PHẦN KIẾN NGHỊ
Trên thực tế dạy học ở trường Tiểu học Để giúp giáo viên thực hiện soạn
giảng đạt kết quả cao thì các cấp cần cung ứng các tài liệu tham khảo kịp thời, tranh