PHẦN THỨ NHẤT : PHẦN MỞ ĐẦU
1/ Lí do chọn đề tài .
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII và hội nghị BCHTW Đảng lần thứ 4
khoá 7 đã đề ra những quan điểm đổi mới " Giáo dục là quốc sách hàng đầu "
Giáo dục đóng vai trò then chốt trong toàn bộ sự nghiệp XD XHCN và bảo vệ
tổ quốc , là một động lực của đất nước . Đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc
hậu vươn lên trình độ tiên tiến của thế giới ( Trích văn kiện ĐH VII) . Phát triển
GD nhằm phát huy nhân tố con người , GD là chìa khoá mở cửa vào tương lại .
Là một giáo viên dạy các môn khoa học tự nhiên khối THCS nhận thức
được vai trò của giáo dục trong thời đại hiện nay, tôi thấy : Để mỗi con người,
phát triển toàn diện , việc nắm bắt tốt mỗi một bộ môn đều góp phần vào việc
hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam. Bộ môn Hoá THCS có
vai trò quan trọng bởi các kiến thức kĩ năng có nhiều ứng dụng trong đời sống
và kỹ thuật. Nó cung cấp những kiến thức hoá học phổ thông cơ bản có hệ
thống và toàn diện, những kiến thức này phải phù hợp với trình độ hiểu biết
hiện đại theo tinh thần kỹ thuật tổng hợp, tạo điều kiện hướng nghiệp gắn với
cuộc sống. Nhằm chuẩn bị tốt cho các em tham gia vào lao động sản xuất hoặc
tiếp tục học lên phổ thông trung học. Đồng thời môn hoá học góp phần phát
triển năng lực tư duy khoa học, rèn luyện kỹ năng cơ bản có tính chất kỹ thuật
tổng hợp góp phần xây dựng thế giới quan khoa học rèn luyện phẩm chất đạo
đức của người lao động mới.
Để bồi dưỡng cho những thế hệ của học sinh có năng lực sáng tạo , năng
lực giải quyết vấn đề . Lý luận dạy học hiện đại đã khẳng định : cần phải đưa
học sinh vào vị trí chủ thể hoạt động nhận thức học sinh bằng hoạt động tự lực
tích cực của mình mà chiếm lấy lĩnh vực kiến thức quá trình này được lặp đi lặp
lại nhiều lần sẽ góp phần vào hình thành và phát triển cho học sinh năng lực tư
duy sáng tạo.
1
Hoá học là một môn khoa học tự nhiên có tính ứng dụng thực tiễn cao vừa
mang tính lí thuyết vừa mang tính thực nghiệm . Khi học hoá học học sinh
được hình thành kiến thức hoá học và kí năng thực hành hoá học . Vì thế việc
1. 2. Thực trạng.
Là giáo viên trực tiếp dạy học môn Hoá ở bậc THCS, và là một giáo viên
dạy học học sinh ở vùng ven biển phía Nam Quảng Xương, nơi có điều kiện
kinh tế và đời sống của người dân có nhiều khó khăn. Đa số học sinh có bố mẹ
đi làm ăn xa, phó mặc con cái cho ông, bà nuôi dưỡng, phần còn lại thì bố mẹ đi
biển, hoặc buôn bán làm ăn; hơn nữa các em học sinh hiện đang học trong một
ngôi trường cấp bốn, cơ sở hạ tầng xuống cấp, phòng chức năng chưa có, nên
việc học tập của các em nói chung và đặc biệt là bộ môn Hoá học nói riêng gặp
rất nhiều khó khăn và nổi cộm lên những vấn đề sau:
- Học sinh chưa thực sự yêu thích môn Hoá học.
- Khả năng nắm bắt, kiến thức Hoá học của học sinh chưa cao, chưa hiểu hết
bản chất của vấn đề.
- Khả năng làm thí nghiệm, quan sát, nhận xét rút ra kết luận đang còn nhiều
lúng túng.
- Kết quả học sinh đại trà chưa cao, đặc biệt thông qua kiểm tra đánh giá thi ở
các học kỳ.
* Cụ thể là: Chất lượng thi học kỳ II năm học 2007 - 2008 là:
Tổng số
HS
Kết quả
235 Điểm dưới TB Điểm trên TB
60.5% 39.5%
3
Xuất phát từ tình hình thực tiễn của môn học và nhu cầu của học sinh, qua quá
trình giảng dạy và tìm tòi phương pháp, tôi đã đúc kết được kinh nghiệm nâng
cao chất lượng đại trà môn Hoá học, nhằm kích thích học sinh chăm chỉ, hứng
thú, nắm bắt được kiến thức cơ bản của từng bài dạy, của từng tiết dạy trong bộ
môn Hoá học. Đây chính là con đường dẫn tới nâng cao chất lượng học tập của
học sinh.
Xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn nói trên, tôi đã quyết định chọn đề tài
hướng dẫn học sinh biết hành động, vận dụng dựa trên kiến thức đã được học.
Nội dung và phương pháp dạy học phải giúp cho từng học sinh biết hành động
và tích cực tham gia các chương trình hành động của cộng đồng, thực hiện thầy
chủ đạo, trò chủ động. Như vậy ta có thể hiểu là “hoạt động làm cho lớp ồn ào
hơn, nhưng là sự ồn ào hiệu quả”.
2.3. Dạy học chủ trọng rèn luyện phương pháp và phát huy năng lực tự học
của học sinh.
Phương pháp tích cực xem việc rèn luyện phương pháp học tập cho học sinh
không chỉ là một phương pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là một mục
tiêu dạy học.
Trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh, với sự bùng nổ thông tin khoa học,
kĩ thuật công nghệ phát triển như vũ bão, thì không thể nhồi nhét vào đầu óc
học sinh khối lượng kiến thức ngày càng nhiều. Phải quan tâm dạy cho học sinh
phương pháp học như thế nào. Trong các phương pháp học thì phương pháp tự
học mang lại hiệu quả cao. Nũu rèn luyện cho học sinh có được phương pháp,
kĩ năng, thói quen, ý chí tự học thì sẽ tạo cho các em lòng ham học, khơi dậy
nội lực vốn có trong mỗi học sinh, kết quả học tập sẽ được nâng lên gấp bội. Vì
vậy khi dạy học giáo viên cần nhấn mạnh hoạt động của học sinh, nổ lực tạo ra
5
sự chuyển biến từ học tập thụ động sang tự học chủ động, đặt vấn đề phát triển
tự học không chỉ ở nhà sau bài lên lớp mà tự học cả ngay trong mỗi tiết học có
sự hướng dẫn của giáo viên.
2.3. Sử dụng đồ dùng dạy học nhằm giúp học sinh dễ hiểu bài,hiểu sâu hơn
và nhớ bài lâu hơn. làm sinh động nội dung học tập,nâng cao hứng thú học
tập môn học , nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học.phát triển năng
lực ,nhận thức ,rèn luyện kỹ năng thực hành của học sinh. phát triển nhân
cách học sinh .
Khi học sinh bắt đầu nghiên cứu một môn học,các em đã tích luỹ được một số
biểu tượng ban đầu do quan sát thực tiễn , hoặc do trao đổi ,học tập mà có
.Nhưng những biểu tượng dự trữ này không đồng đều giữa các em , mức độ
giáo viên và học sinh.
- Như vậy,phương tiện kỹ thuật và đồ dùng dạy học đã giúp cho các em học
sinh học tập một cách hứng thú ,nâng cao lòng tin của các em vào khoa học.
- Sử dụng đồ dùng dạy học trong dạy hoá học một cách đầy đủ ,đúng mục đích
sẽ có tác động hết sức quan trọng phát huy tính tích cực tư duy, phát triển trí tuệ
học sinh .Đồ dùng dạy học ,thí nghiệm hoá học trong dạy hoá học tạo điều kiện
cho phát triển các hoạt động tâm lý :Tri giác,biểu tượng trí nhớ ….nhờ vậy tư
duy học sinh phát triển.
- Các phương tiện kỹ thuật đồ dùng dạy học giúp phát triển kỹ năng thực hành
của học sinh .Trong dạy hoá học ,đồ dùng dạy học giúp phát triển kỹ năng thực
hành cho học sinh .ĐDDH còn là điều kiện ,là phương tiện để tổ chức các hình
thức thực hành ,từ thí nghiệm biểu diễn của giáo viên ,các thao tác mẫu mức
giúp học sinh hình thành những kỹ năng thí nghiệm đầu tiên một cách chủân
xác .Sau đó học sinh được tự tay thực hiện những thí nghiệm nghiên cứu ,thực
7
hành lượng nhỏ ,các thao tác thí nghịêm nghiên cứu,thực hành lượng nhỏ ,các
thao tác thí nghiệm của các em được tăng dần lên.
- Qua thực hành hứng thú nhận thức của học sinh được kích thích khi tiếp xúc
với thực tiễn , tư duy của học sinh luôn luôn đựơc đặt trước những tình huống
mới, bắt học sinh phải suy nghĩ ,tìm tòi phát triển sáng tạo
- Qua thực hành những đặc tính kiên trì,chính xác, tính trật tự ngân nắp của
học sinh được rèn luyện,tình yêu lao động được nảy nở.Đó là những phẩm chất
rất cần thiết đối với người lao động cần được hình thành cho học sinh qua một
quá trình rèn luyện lâu dài,bằng những hoạt động lâu dài,bằng những hoạt động
đa dạng.
- Sử dụng tốt phương tiện kỹ thuật và đồ dùng dạy học giúp học sinh phát triển
năng lực nhận thức đặc biệt là năng lực quan sát,năng lực tư duy( phân tích
,tổng hợp các hiện tượng, rút ra kết luận có độ tin cậy cao)
- Một trong những mặt mạnh của đồ dùng dạy học là khả năng tác động tới việc
hình thành nhân cách của học sinh .Thông qua việc sử dụng đồ dùng dạy học
sau mỗi tiết học là việc hết sức cần thiết . Vì qua việc ôn ,luyện tập học sinh vận
dụng kiến thức đã học để làm bài tập hoặc trả lời câu hỏi ,Từ đó các em củng cố
, dể nhớ , dể hiểu , dể thuộc các kiến thức đã học .
Ví dụ : Sau khi dạy xong bài rượu etylic , giáo viện cho học sinh làm bài tập
sau:
Cho các chất sau : Na, Cu , O
2
, H
2
O .
Chất nào tác dụng được với rượu etylic , Viết phương trình hoá học xảy ra ?
9
Sau khi học sinh làm xong bài tập này các em sẽ cũng cố và nắm chắc được tính
chất hoá học của rượu etylic và rèn luyện được kĩ năng viết phương trình hoá
học .
2.6. Dạy học phải thường kiểm tra ,đánh giá học sinh để năm bắt được việc
nắm kiến thức của học sinh để từ đó có biện pháp điều chỉnh phù hợp .
Sau khi dạy học xong mỗi bài , mỗi phần hoặc mỗi chương thì giáo viên thường
ra đề để kiểm tra việc nắm kiến thức của học sinh , xem các em đã nắm chắc
được phần nào , phần nào đang còn hổng , lúng túng trong khi làm bài . từ đó
giáo viên có kế hoặch điều chỉnh , lên phương án để khắc phục : phù đạo hoặc
chỉnh sửa ngay trong mỗi tiết học trên lớp để nâng bậc cho học sinh đang còn
yếu kém . Góp phần cải tạo , nâng cao chất lượng đào tạo học sinh đại trà .
PHẦN 3: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ .
* KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Sau khi nghiên cứu , tìm tòi , thực nghiệm những giải pháp trên vào quá trình
dạy học môn hoá học khối trung học cơ sở . tôi đã tiến hành kiểm tra đánh giá
nhiều lần qua một số tiết học và qua một số phần học thì thấy kết quả chất lượng
học sinh đại trà được nâng lên đáng kể cụ thể như sau:
lớp là khối lớp 8 và khối lớp 9 về mặt kiến thức khá đầy đủ .Thời lượng phân
phối cho môn hoá học và trong từng tiết dạy ngày càng được hợp lý hơn. Sách
giáo khoa ngày cũng được chỉnh lý khoa học giúp giáo viên dễ dàng truyền thụ
kiến thức và học sinh dễ tiếp thu bài hơn . Tính lôgíc của chương trình cao hơn
tuy nhiên nó vẫn còn đôi chỗ chưa thực sự hợp lý.
11
Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy chương trình hoá học ở
THCS .Tôi xin mạnh dạn đề xuất một số ý kiến sau.
- Môn hoá học là môn khoa học tự nhiên có tính ứng dụng thực tiễn cao vừa
mang tính lý thuyết vừa mang tính thực nghiệm song thời lượng dành cho bộ
môn này ở trung học cơ sở là quá ít ỏi. Vì vậy theo tôi cần đưa bộ môn này vào
chương trình phổ thông sớm hơn và phân phối thời gian nhiều hơn.
- Trong phân phối chương trình hoá học lớp 8 ,9đã có nhiều đổi mới phù hợp
với sự lĩnh hội kiến thức của học sinh , như đã có các tiết luyện tập ở mỗi
chương . Nhưng theo tôi với chương trình hoá học nên đưa vào chương trình
mỗi sau mỗi bài kiểm tra thì nên có tiết trả và chữa bài kiểm tra.
- Môn hoá học là môn có nhiều thí nghiệm thực hành song phần lớn các
trường phổ thông trang thiết bị phục vụ cho thực hành còn thiếu thốn lạc hậu
phòng thực hành thí nghiệm chưa có .Kể cả vừa rồi các trường đã được cấp về
nhiều đồ dùng , song chưa đủ, kính mong các cấp lãnh đạo quan tâm tạo điều
kiện cung cấp đầy đủ đồ dùng ,hoá chất tối thiểu cho bộ môn hoá học .
- Phải có biên chế cán bộ thiết bị trường học cho các trường và phải được tập
huấn kỹ năng sử dụng các thiết bị dạy học.
Trên đây là một và đề xuất nho nhỏ của tôi với mong muốn làm sao cho
quá trình dạy của giáo viên – học của học sinh đạt kết quả cao nhất.
12
MỤC LỤC Trang
PHẦN THỨ NHẤT : PHẦN MỞ ĐẦU 1
1/ Lí do chọn đề tài. 1
PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU . 2