Phát huy năng lực tự học và tính tích cực hoá cho HS qua dạy học môn thể dục - THCS
MỘT SỐ KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
- HS (Học sinh)
- GV (Giáo viên)
- TDTT (Thể dục, thể thao)
- XHCN (Xã hội chủ nghĩa)
- LT (Lớp trưởng)
- THCS (Trung học cơ sở)
PHẦN I
ĐẶT VẤN ĐỀ
I/ LÝ DO
Trong những năm qua sự nghiệp giáo dục, đào tạo nước ta đã đạt được những
thành tựu đáng kể, cuộc cách mạng khoa học công nghệ tiếp tục phát triển với bước
tiến nhảy vọt, trở thành động lực đầu tàu cho sự phát triển kinh tế, xã hội, đưa xã hội
loài người bước sang thời đại văn minh mới mà nền tảng của nó là văn minh tri thức.
Với sự phát triển mạnh mẽ của các cuộc cách mạng lớn của thời đại như: cuộc cách
mạng tin học, cách mạng công nghệ đang đặt ra những yêu cầu mới đối với con
người, đòi hỏi giáo dục phải đổi mới mục tiêu, nội dung phương pháp dạy và học
nhằm đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người lao động tự chủ, năng động, sáng tạo,
có năng lực giải quyết các vấn đề thực tế của cuộc sống mới đặt ra, góp phần tích
cực xây dựng đất nước giàu mạnh, xã hội công bằng văn minh.
Trong cuộc cách mạng về giáo dục, quan trọng hơn cả là sự đổi mới về phương
pháp. Giáo dục được cải tiến theo xu hướng phát triển của phương pháp dạy học hiện
đại: Chuyển từ dạy học lấy giáo viên làm trung tâm sang dạy học lấy học sinh làm
Người thực hiện: Đỗ Viết Hưng Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm
1
Phát huy năng lực tự học và tính tích cực hoá cho HS qua dạy học môn thể dục - THCS
trung tâm, hợp lý hơn cả là đặt người học vào trung tâm quá trình dạy học. Giáo dục
phải chuyển mục đích từ '' Cung cấp kiến thức sang mục đích luyện cách tự mình tìm
ra kiến thức, bằng con đường tự học, tự nghiên cứu Giáo viên từ vị trí truyền thụ
kiến thức chuyển sang vị trí người hướng dẫn để người học tự tìm lấy kiến thức, còn

cũng như tinh thần tự giác tích cực của học sinh. Trên thực tế hiện nay nhiều giáo
viên vẫn giảng dạy theo phương pháp cũ đặc trưng của bô môn dẫn đến kết quả và
khả năng tiếp thu động tác của học sinh còn hạn chế , đồng thời nhiều giáo viên vẫn
chưa mạnh dạn đưa phương pháp mới vào dạy học theo hướng tích cực hoá học sinh
bằng cách đổi mới phương pháp và cách tổ chức dạy học sao cho giờ học sinh động
hấp dẫn, học sinh hứng thú tập luyện đạt dến lượng vận động hợp lý.
Về phía học sinh: Khó khăn đầu tiên là học sinh chưa xác định được nhiệm vụ học
tập, không chủ động tích cực, vẫn tập luyện theo kiểu nô đùa, tập cho hết trách
nhiệm và cho qua phần việc của mình Đó cũng là một khó khăn trong việc giảng
dạy bộ môn thể dục của giáo viên trong trường THCS
Chính vì vậy việc dạy học theo phương pháp mới cũng là một vấn đề mà mỗi giáo
viên dạy thể dục phải nỗ lực và nhận thức rõ được mục tiêu giáo dục đã xác định.
Bản thân là giáo viên thể dục tuổi đời và tuổi nghề còn trẻ, kinh nghiệm giảng dạy
chưa nhiều. Ngay từ khi mới về trường vì chưa hiểu rõ được đối tượng học sinh và
phương pháp học cũ ở cấp dưới nên việc dạy học của tôi gặp nhiều khó khăn. Qua
một thời gian công tác tôi đã tìm hiểu và rút ra được kinh nghiệm rằng việc sử dụng
phương pháp dạy học rèn luyện năng lực tự học cho học sinh đạt được kết quả rất
tốt.
II/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
Nhằm xây dựng cơ sở lý luận, xác định những biện pháp và phương pháp dạy học
phát huy năng lực tự học và tính tích cực hoá cho học sinh trong trường THCS qua
dạy môn thể dục,
III/ KẾT QUẢ CẦN ĐẠT ĐƯỢC.
Nhằm thúc đẩy khả năng sáng tạo, rèn luyện tinh thần, hoạt động cá nhân, hoạt
động tập thể, tính kỷ luật nhằm phát huy hơn nữa sự nhanh nhẹn, khéo léo, sức
mạnh, sức bật, sức bền của cơ thể
IV/ ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU.
1. Đối tượng: Là học sinh THCS
2. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:
Người thực hiện: Đỗ Viết Hưng Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm

pháp mới mà vẫn áp dụng một cách dập khuôn, máy móc lối dạy "truyền thống"
coi nhẹ thao tác tư duy, năng lực thực hành, ít sử dụng các phương tiện dạy học
Người thực hiện: Đỗ Viết Hưng Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm
4
Phát huy năng lực tự học và tính tích cực hoá cho HS qua dạy học môn thể dục - THCS
trực quan để dạy học và tổ chức cho học sinh hoạt động cá nhân, hoạt động theo
nhóm
Để có được một tiết dạy tốt giáo viên phải chuẩn bị bài giảng tốt, phải dự kiến
được các tình huống, cách sử dụng các phương tiện dạy học hợp lý giúp học sinh
quan sát, nắm bắt kỹ thuật động tác một cách đơn giản nhưng chính xác nhất .
b. Tình hình học tập của học sinh:
Hiện nay việc học tập môn thể dục nói chung chưa được HS và phụ huynh HS
quan tâm, chú ý, HS không hứng thú với môn học, chỉ coi đó là nhiệm vụ, trong giờ
học có hiện tượng nói chuyện, học các môn khác hoặc ở tình trạng thụ động, máy
móc, ít vận dụng linh hoạt vào các tình huống khác nhau do đó hiệu quả lĩnh hội còn
thấp, làm giảm hiệu quả giờ học.
Qua trao đổi và trò chuyện với GV và HS thấy: sử dụng phương pháp phát huy
năng lực tự học và tính tích cực hoá cho học sinh để HS tự tập luyện, nhận xét thì
HS hứng thú tập luyện, giờ học đạt chất lượng hơn, HS hoạt động nhiều hơn
3. Các giải pháp:
Để nâng cao hiệu quả giờ học thể dục, mỗi giáo viên phải tự trang bị cho mình
những phương pháp thích hợp với đặc trưng bộ môn và quan trọng hơn là phải thích
hợp với nội dung của giờ học để từ đó đưa ra phương pháp dạy học phù hợp theo
hướng thúc đẩy và rèn luyện năng lực tự học cho HS. Sau đây tôi xin đưa ra một số
phương pháp dạy học phát huy năng lực tự học và tính tích cựu hoá cho HS:
A. Tập đồng loạt với lần lượt, với phân nhóm không hoặc có quay vòng, có điều
kiện có thể áp dụng phương pháp tập luyện vòng tròn.
- Phương pháp đồng loạt: Do động tác tương đối đơn giản và điều kiện, dụng cụ
sân bãi khó khăn nên phương pháp này được sử dụng một cách phổ biến. Phương
pháp đồng loạt là phương pháp tập luyện toàn lớp trong đó HS toàn lớp cùng một lúc

hoàn thiện kỹ xảo, kỹ năng và nâng cao lượng vận động trong giờ học.
- Phương pháp tập luyện quay vòng: Chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ mỗi nhóm
thực hiện theo nhiệm vụ của GV giao cho để tiến hành tự tập luyện theo tổ hoặc
nhóm, sau đó luân phiên thực hiện nhiệm vụ của bài học. Phương pháp này thường
dùng trong khi dạy một bài có nhiều nội dung đan xen nhau. Đây cũng là phương
pháp góp phần tăng lượng vận động đáng kể nhất là trong điều kiện dụng cụ, sân bãi
còn hạn chế.
Người thực hiện: Đỗ Viết Hưng Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm
6
Phát huy năng lực tự học và tính tích cực hoá cho HS qua dạy học môn thể dục - THCS
B. Tập theo phương pháp trò chơi và thi đấu, tạo tình huống cho HS tự quản, tự
đánh giá và tham gia đánh giá để nâng cao tính tích cực, chủ động, sáng tạo của
HS.
Ví dụ: Trong kỹ thuật đá cầu, ở nội dung tâng cầu phối hợp có thể cho HS tâng cầu
theo phương pháp trò chơi như:
+ Tập theo nhóm 2 người, một người tâng cầu, người kia đếm số câòu tâng được, sau
đó đổi cho nhau, có số cầu tâng được nhiều hơn người đó dành phần thắng.
+ Tập các động tác bổ trợ cho ném bóng(phát huy sức mạnh của tay, ngực):Cho HS
xếp thành 4 hang(2 hàng nam và 2 hàng nữ), hai hàng nam quay mặt vào nhau, hai
hàng nữ quay mặt vào nhau, sau đó cho HS đứng tại chỗ và đẩy người đối phương,
nếu đối phương bị lùi lại hoặc xê dịch chân là người đó thua cuộc
C. Sử dụng đồ dùng trực quan trong rèn luyện năng lực tự học của HS qua dạy
học thể dục ở trường THCS.
Theo tôi việc giảng dạy môn thể dục không thể thiếu đồ dùng trực quan bởi thể dục
là một môn học có tính thực tiễn cao, gắn liền với nó còn có tính nghệ thuật. Vì vậy
việc nắm được những kiến thức, kỹ năng cơ bản của kỹ thuật động tác cũng như các
điều luật cơ bản trong thi đấu thì việc sử dụng trực quan là công cụ hữu hiệu nhất để
cho giờ học đó trở nên phong phú và hấp dẫn. Đồng thời GV có thể yêu cầu HS tự
quan sát tranh vẽ và tự tập luyện. GV chỉ sửa sai.Đồ dùng trực quan ở đây có thể là
tranh, ảnh, đoạn băng kỹ thuật, trận thi đấu

A-PHẦN MỞ ĐẦU 5-8'
1. Nhận lớp
- ổn định tổ chức lớp
- Phổ biến mục tiêu giờ học.
Cán sự tập trung báo cáo sĩ số
Nghe GV phổ biến mục tiêu giờ học
> giãn hàng khởi động
2. Khởi động
- Chạy nhẹ nhàng quanh sân
- Xoay các khớp: Khớp cổ, khớp bả
vai, khớp cánh tay, khớp hông,
khớp đầu gối, khớp cổ tay- cổ chân
- Tai chỗ chạy bước nhỏ
- Tại chỗ chạy nâng cao đùi
- Tại chỗ chạy gót chạm mông
- Kiểm tra bài cũ: GV 2 HS lên
thực hiện kỹ thuật: chuyền bóng
cao tay bằng hai tay
1 vòng
4 x8
- GV hô to hoặc thổi còi, vỗ tay để HS
tập luyện
x x x x x
x x x x x
x x x x x
x x x x x
∆ GV
- Lớp quan sát, nhận xét
- GV nhận xét và cho điểm
II. PHẦN CƠ BẢN

+ Đứng tại chỗ bật nhảy lên cao
* Ôn động tác bổ trợ:
Tung và bắt bóng bằng hai tay trên
3-5'

5-7'
10 L
10 L
10 L
13-14'
- HS nghe giáo viên phổ biến cách
chơi và luật chơi
Sau đó tham gia chơi một cách chủ
động, tích cực theo sự điều khiển của
GV
- Đội hình chơi trò chơi
x x x x x x x x x x
x x x x x x x x x x
∆ GV
GV cho HS chơi trong 3 lần, đội nào
thắng 2 là đội đó thắng cuộc
- Đội hình tập luyện 4 hàng ngang so
le.
-GV quan sát đồng thời sưa sai tư thế,
kỹ thuật
x x x x x
x x x x x
x x x x x
x x x x x
∆ GV

x x GV x x
x x x x
x x x x
- GV quan sát HS 2 nhóm tập luyện,
đồng thời phát hiện và sửa sai cho HS
chưa thực hiện được
- Sau 1 thời gian GV cho 2 nhóm đổi
nội dung tập luỵên cho nhau
- GV tiếp tục quan sát và sửa sai
- 2 HS lên thực hiện, lớp quan sát nhận
xét.
-GV có thể cho điểm nếu HS thực hiẹn
tốt.
 x x
x x
x X x
x x
Người thực hiện: Đỗ Viết Hưng Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm
10
Phát huy năng lực tự học và tính tích cực hoá cho HS qua dạy học môn thể dục - THCS
2. Chạy bền:
Luyện tập chạy bền: Chạy quanh
sân tập:
+ Nam 2 vòng
+ Nữ 1,5 vòng
III. PHầN KếT THúC
- Tập trung thả lỏng, hít thở sâu,
cúi thả lỏng, rũ tay chân, điều
hoà
- Đánh giá nhận xét giờ học

+ 75% HS thực hiện tốt yêu cầu của bài
+ 20% HS thực hiện được cơ bản các kỹ thuật động tác
+ 5% HS chưa xác định rõ động cơ học tập.
+ Không có HS nào không thực hiện được yêu cầu của bài
- Năm học 2006 - 2008 đã dạt được:
+ 85% HS thực hiện tốt yêu cầu của bài, hứng thú và có trách nhiệm khi học giờ TD
+ 15% HS thực hiện được cơ bản các kỹ thuật, động tác.
Người thực hiện: Đỗ Viết Hưng Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm
11
Phát huy năng lực tự học và tính tích cực hoá cho HS qua dạy học môn thể dục - THCS
+ Không có HS nào không thực hiện được yêu cầu của bài.
Như vậy thông qua việc sử dụng phương pháp trên tôi đã nhận thấy năng lực nhận
thức và nắm bắt kiến thức kỹ năng của HS tương đối tốt và đạt được kết quả cao.
Đồng thời phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS trong giờ học
và thu hút được sự chú ý theo dõi và thực hiện một cách nghiêm túc, tự giác của các
em.
PHẦN III
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
I. KẾT LUẬN:
Trong phạm vi hẹp của sáng kiến này, tôi đã nêu được phương pháp tự học và
hướng dẫn tự học cho các em HS. Theo tôi nó đã có tác dụng phát huy cao độ tính
tích cực, chủ động, sáng tạo của HS. HS không những nắm vững kiến thức mà còn
được rèn luyện kỹ năng tự học, tự khám phá, tự nghiên cứu, phát triển năng lực, tư
duy. Trên cơ sở đó tạo điều kiện cho việc học tập các bộ môn văn hoá khác
Trong đề tài này tôi đã trình bày một số lý luận về phương pháp tự học và hướng
dẫn tự học được áp dụng trong môn thể dục. Thông qua đó giúp tôi học tập và đúc
kết được một số kinh nghiệm trong việc rèn luyện năng lực tự học, phát huy tính chủ
động, tích cực của HS. tạo cho HS có được giờ học thoả mái nhưng đạt được kết quả
tốt.
Đối với môn thể dục thì đây là phương pháp cần thiết vì HS vưa được vui chơi,

3. Nghị quyết trung ương IV khoá VII , Nghị quyết trung ương II khoá VIII về đổi
mới giáo dục
4. Tạp chí giáo dục
5. Luật giáo dục
MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
Người thực hiện: Đỗ Viết Hưng Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm
13
Phát huy năng lực tự học và tính tích cực hoá cho HS qua dạy học môn thể dục - THCS
PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ 2
I. LÝ DO 2
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 4
III. KẾT QUẢ CẦN ĐẠT ĐƯỢC 4
IV. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU 4
PHẦN II - NỘI DUNG 4
1.Cơ sở lý luận của phương pháp "Rèn luyện năng lực tự học
cho học sinh" qua dạy học môn thể dục ở trường THCS
4
2. Thực trạng của phương pháp "Rèn luyện năng lực tự học cho
học sinh" qua dạy học môn thể dục ở trường THCS
5
a. Tình hình dạy học của GV 5
b. Tình hình học tập của học sinh: 5
3. Các giải pháp: 5
Thực nghiệm sư phạm: 7
4. Kết quả thực nghiệm: 11
PHẦN III - KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 12
PHẦN IV - TÀI LIÊU THAM KHẢO 13
BẢN CAM KẾT
15