Đề tài: Hướng dẫn học sinh lớp 3 tìm hiểu biện pháp so sánh tu từ trong các bài tập đọc (
PHẦN MỞ ĐẦU
1) Lý do chọn đề tài :
Môn học Tiếng Việt ở tiểu học được coi là môn học quan trọng nhất trong 9
môn học của chương trình, là môn học công cụ để học tập các môn học khác và
qua đó giáo dục học sinh về mọi mặt.
Tiếng Việt ở trường tiểu học được dạy và học thông qua các phân môn như
Tập đọc, Tập viết, Kể chuyện, chính tả, luyện từ và câu, tập đọc. Phân môn tập
đọc có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc dạy học tiếng Việt xét trên hai nhiệm
vụ :
- Tập đọc là một môn học thực hành. Nhiệm vụ quan trọng nhất của nó hình
thành năng lực đọc cho học sinh. Năng lực đọc được tạo nên từ bốn kỹ năng cũng
là bốn yêu cầu về chất lượng của “đọc” : đọc đúng, đọc nhanh (đọc lưu loát, đọc
trôi chảy), đọc có ý thức(thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn
gọi là đọc hiểu) và đọc diễn cảm. Bốn kỹ năng này được hình thành theo hai hình
thức đọc : đọc thành tiếng và đọc thầm. Chúng được rèn luyện đồng thời và hỗ
trợ lẫn nhau. Sự hoàn thiện một trong những kỹ năng này sẽ có tác động tích cực
đến những kỹ năng khác.
- Giáo dục lòng ham đọc sách, hình thành phương pháp và thói quen làm
việc với văn bản, làm việc với sách cho học sinh. Làm cho sách trở thành một sự
tôn sùng ngự trị trong nhà trường, đó là một trong những điều kiện để trường học
thực sự trở thành trung tâm văn hoá. Nói cách khác, thông qua việc dạy học, phải
làm cho học sinh thích đọc và thấy được rằng khả năng đọc là có lợi ích cho các
em trong cả cuộc đời, phải làm cho học sinh thấy đó là một trong những con
đường đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ đầy đủ và phát triển.
Ngoài ra phân môn tập đọc còn làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, đời sống và
kiến thức văn học cho học sinh. Phát triển ngôn ngữ và tư duy cho học sinh.
Đồng thời giáo dục tư tưởng, đạo đức, tình cảm, thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh.
Giáo dục đó của phân môn tập đọc được thiết kế dựa trên nhiều biện pháp,
mỗi biện pháp là một hình thức giáo dục như sử dụng thêm các câu hỏi tìm hiểu
bài, các biện pháp ẩn dụ, nhân hoá, so sánh tu từ để làm tăng giá trị nghệ thuật

So sánh tu từ là một biện pháp so sánh dùng cách đối chiếu của một sự vật
này với một sự vật kia dưới hình thức so sánh trừu tượng làm nhấn mạnh ý nghĩa
của đối tượng muốn so sánh.
2) Đặc điểm :
So sánh tu từ không giống với so sánh logic, đặc điểm của so sánh tu từ là
để cảm hơn để hiểu, hình ảnh dùng để so sánh thường không có thực hoặc không
mấy khi thấy được mà ta vẫn cảm nhận được phương diện so sánh.
Ví dụ : Khi ta đọc câu thơ :
“Đây con sông như dòng sữa mẹ.
Nước về xanh ruộng lúa vườn cây
và ăm ắp như lòng người mẹ
chở tình thương trang trải bao ngày
Chỉ cần đọc xong câu thơ, tuy không thể thấy được dòng sữa mẹ chảy như
thế nào, có giống con sông đang chảy hay không. Nhưng trong tâm trí ta đã cảm
nhận được sự ngọt ngào êm dịu của dòng sông mà sức mạnh về giá trị của vế so
sánh đã lấn át về hình ảnh bên ngoài. Xét về góc độ hình ảnh bên ngoài ta không
thể so sánh được dòng sông như dòng sữa mẹ. Nhưng bên trong khi ta đọc là cảm
nhận sâu sắc ngay giá trị của hình ảnh dòng sông.
So sánh tu từ ngoài ý nghĩa so sánh ra, còn có đặc điểm cực cấp và tính chất
thành ngữ có sắc thái ngoa dụ. Khi sử dụng so sánh tu từ tác giả thường dùng các
hình thức so sánh như : từ cụ thể đến cụ thể, từ cụ thể đến trừu tượng, từ trừu
tượng đến cụ thể, nhằm tăng giá trị hay vẻ đẹp của đối tượng muốn so sánh.
3) Giá trị của so sánh tu từ:
Trong so sánh có nhiều hình thức để biểu thị vế so sánh. Nếu hình ảnh hay
sự vật hiện tượng đó chỉ ở mức độ so sánh hai hay nhiều sự vật hiện tượng cùng
có một nét giống nhau nào đó mà đặc điểm của nó được hiện diện trên từ ngữ thì
người ta sử dụng biện pháp so sánh từ vựng.
Ví dụ : “Từ xa nhìn lại cây gạo sừng sững như một tháp đến khổng lồ”. Ở
đây ta thấy hình ảnh so sánh và được so sánh (cây gạo, tháp nến) có nét giống
nhau về đặc của từ (đều có có độ cao)

rất hiệu quả tính chất, hình thể của đối tượng được so sánh
Để nhận đầy đủ nội dung, mời quý thầy cô bấm vào đây:
http://tailieugiaoduc.edu.vn/t.aspx?id=318
Giáo viên :
Trang 8