LỜI NÓI ĐẦU
Khủng bố đã tồn tại từ hàng nghìn năm nay, ít nhất là từ đầu thiên niên kỷ thứ nhất. Tuy nhiên,
khủng bố với tầm cỡ quốc tế thì phải đến đầu thiên niên kỷ thứ ba này mới xuất hiện. Có thể nói
rằng, sự kiện ngày 11-9-2001 đã mở ra một kỷ nguyên mới: kỷ nguyên của chủ nghĩa khủng bố
quốc tế. Đồng thời nó cũng mở ra một kỷ nguyên cho sự hợp tác quốc tế chống khủng bố. Trong
giai đoạn hiện nay, các hoạt động khủng bố có xu hướng gia tăng nhanh với thủ đoạn ngày càng
tinh vi hơn, phạm vi ảnh hưởng trên nhiều quốc gia gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản, đe dọa
đến hòa bình và an ninh quốc tế chính vì vậy vấn đề hợp tác đấu tranh chống khủng bố đã trở thành
mối quan tâm hàng đầu của toàn nhân loại. Nhận thấy tầm quan trọng của vấn đề chống khủng bố
quốc tế,trong phạm vi bài tiểu luận, nhóm em xin đi vào tìm hiểu đề tài “Những vấn đề pháp lí và
thực tiễn của hoạt động chống khủng bố quốc tế trong giai đoạn hiện nay. Liên hệ với Việt
Nam”.
NỘI DUNG CHÍNH
I. NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÍ VỀ HOẠT ĐỘNG CHỐNG KHỦNG BỐ QUỐC TẾ
1. Khái niệm khủng bố quốc tế:
Trên thế giới hiện tồn tại rất nhiều khái niệm khủng bố khác nhau. Dựa vào những tài liệu khủng
bố đã được tìm hiểu, trên cơ sở những điểm đồng nhất của các quan điểm ấy thì nhóm cũng xin đưa
ra một khái niệm về khủng bố “Khủng bố là hành vi gây thiệt hại (đe dọa gây thiệt hại) nghiêm
trọng đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người dân và các mục tiêu dân sự khác nhằm gây
hoảng loạn trong cộng đồng dân cư để đạt được mục đích chính trị do cá nhân hoặc tổ chức thực
hiện”
Hành vi khủng bố tuy xâm phạm tính mạng, tự do thân thể con người hoặc xâm phạm tài sản
nhưng đó không phải là mục đích phạm tội chính. Mục đích của khủng bố là gây sức ép đối với
chính sách đối nội và đối ngoại của các quốc gia; giảm tiềm lực quân sự, kinh tế của đối phương;
từ đó gây sức ép để đối phương thỏa hiệp; phá hoại thông tin liên lạc nhằm “bịt miệng” đối phương
trong vấn đề nào đó; xóa bỏ thủ lĩnh đối lập, thay đổi quyết định của phe quốc gia đối lập, gây mất
ổn định chính trị…
Hoạt động chống khủng bố là hoạt động của các quốc gia và cộng đồng quốc tế trong việc ngăn
chặn, trừng trị nghiêm khắc đối với tội phạm khủng bố, tiến tới loại trừ các hành vi khủng bố ra
khỏi đời sống quốc tế.
2. Các văn kiện pháp lí quốc tế liên quan đến việc chống khủng bố quốc tế.
thành viên công nhận tùy ý công ước về chống khủng bố quốc tế bằng bom là cơ sở pháp lí để dẫn
độ tội phạm.
Công ước năm 1999 về ngăn ngừa và trừng trị hành vi tài trợ cho khủng bố, theo Điều 2 quy
định hành vi thuộc phạm vi điều chỉnh của Công ước là các hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp bất hợp
pháp và cố ý cung cấp hay huy động nguồn tài chính nhằm mục đích sử dụng hoặc ý thức được
rằng, nguồn tài chính được sử dụng một phần hoặc toàn bộ nhằm thực hiện bất kì hành vi nào là
hành vi tội phạm trong phạm vi điều chỉnh và được định nghĩa trrong các điều ước quốc tế về
chống khủng bố quốc tế để giết hại hoặc làm bị thương bất kì cá nhân nào với ý định hăm dọa hay
ép buộc dân chúng phải thực hiện hoặc không thực hiện những hành vi cụ thể.
Công ước NEW YORK về trừng trị những hành vi khủng bố bằng hạt nhân 2005…
Bên cạnh các Công ước nêu trên, còn có các nghị quyết về chống khủng bố của Đại hội đồng và
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cũng góp phần quan trọng tạo cơ sở pháp lí quốc tế về chống
khủng bố đó là:
Nghị quyết số 1267 ngày 15/10/1999 về vấn đề liên quan tới tình hình Afghanistan.
Nghị quyết 1373 ngày 28/9/2001 về chống tài trợ cho khủng bố, hợp tác giữa các quốc gia.
Nghị quyết số 1390 ngày 16/1/2002 về các biện pháp chống Osama Binladen, Al-Qaeda,
Taliban;
Nghị quyết 1566 năm 2004 đã thành lập nhóm làm việc để xem xét, khuyến nghị lên Hội đồng
bảo an các biện pháp thực tế áp đặt đối với các cá nhân, nhóm thực thể liên quan đến các hoạt động
khủng bố.
Các văn bản pháp lý trên đều thống nhất về nội dung sau:
- Lên án mạnh mẽ các hoạt động khủng bố quốc tế, coi khủng bố quốc tế, bất kể được tiến hành
ở đâu và do ai tiến hành, đều đe dọa hòa bình và an ninh quốc tế; đều là tội phạm và phải bị nghiêm
trị; Khẳng định sự cần thiết phải đấu tranh chống lại các hành vi khủng bố quốc tế dưới mọi hình
thức.
- Quy định các quốc gia thành viện cần tiến hành các biện pháp đấu tranh chống khủng bố quốc
tế phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Hiến chương Liên hợp quốc và các tiêu chuẩn quốc tế
về quyền con người.
- Nêu rõ những nghĩa vụ của các quốc gia thành viên cần hợp tác với nhau để ngăn ngừa và
trừng trị các tội phạm khủng bố quốc tế thông qua các biện pháp thích hợp, bao gồm hợp tác song
Amsterdam – Detroit ngày 25-12-2009, nhiều quốc gia trên thế giới đặc biệt là Mĩ đã đồng loạt
tăng cường biện pháp an ninh tại các sân bay và trên các chuyến bay. Vụ khủng bố này vang lên
tiếng chuống báo cho toàn cầu và nhắc nhở tất cả các quốc gia trên thế giới. Vấn đề khủng bố đã
đến ức báo động, nó có hể xảy ra bấ kì lúc nào và tại bấ kì nơi đâu nếu như chúng ta không có biện
pháp ngăn ngừa và có sự đầu tư đúng hướng cho nhiệm vụ chống khủng bố.
Thứ tư là 4 vụ đánh bom liên tiếp xảy ra vào ngày 6/7/2010 trên 3 tàu điện ngầm và 1 xe buýt 2
tầng ở London, không chỉ nước Anh và cả thế giới còn chứ hết bàng hoàng, thế giới lại chứng kiến
vụ khủng bố hàng loạt trên tàu hỏa ở Madrit làm 191 người chết. Đặc biệt là sự kiện gần đây nhất
là ngày 29/10/2010, hai bưu kiện chứa bom được gửi đén 2 địa chỉ ở Chi-ca-gô (Mỹ) nhưng bị phát
hiện tại sân bay Đông Mít –len ở Anh và sân bay Đu-bai ở các tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất
(UAE) trên 2 chuyến bay vận tải của hang United parcel Service (UPS) của Mĩ đang chuẩn bị xuất
phát từ Y-e-men. Âm mưu tiến công khủng bố nhằm vào nước Mĩ này đã bị các nhà chức trách tại
3 châu lục phối hợp chặn đứng. Các quan chức Mĩ nghị ngờ tổ chức An kê-đa trên bán đảo Ả-rập
đứng sau âm mưu này.
1.2. Hoạt động chống khủng bố của các quốc gia, các tổ chức quốc tế.
Trong những năm qua, các quốc gia trên thế giới tiếp tục gia tăng các nỗ lực chống khủng bố và
tăng cường hợp tác cả song phương và khu vực để ngăn chặn các cuộc tấn công; OSA, EU, OSCE,
ASEAN, APEC và các tổ chức khác đã có bước đi cụ thể đấu tranh chống chủ nghĩa khủng bố hiệu
quả hơn và hợp tác với nhau trong cuộc chiến này. Liên Hợp Quốc cũng đa ra nhiều nghị quyết để
chống lại chủ nghĩa khủng bố đang lan rộng.
Với nỗi đau phải hứng chịu thảm kịch 11/09, nước Mỹ giành quyền phát động và dẫn dắt trong
cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Mĩ tuyên chiến chống khủng bố với mục tiêu đem Osama
Binladen ra trước công lí và ngăn chặn sự xuất hiện của những mạng lưới khủng bố khác. Các mục
tiêu này sẽ được thực hiện bằng các biện pháp: cấm vận kinh tế và quân sự đối với các quốc gia,
cùng lúc gia tăng các biện pháp giám sát toàn cầu và chia sẻ thông tin tình báo, lập và công bố bản
danh sách những tổ chức và cá nhân khủng bố. Đồng thời Tổng thống George W.Bush tiến hành
một đợt tái cấu trúc cơ cấu chính phủ lớn nhất trong lịch sử đương đại. Quốc hội Mỹ thông qua
đạo luật An ninh công cộng và Luật chuẩn bị và đáp ứng trước khủng bố sinh học năm 2002, đạo
luật USA PATRIOT giúp dò tìm và truy tố những phần tử khủng bố sinh học và tội phạm trong
tương lai. Nhiều quốc gia trên thế giới e ngại chủ nghĩa khủng bố lan rộng đã ủng hộ Mỹ và tham
an ninh mới nhằm ngăn chặn từ xa các vụ khủng bố, một số san bay hàng đầu của Mỹ và Anh đã
được tăng cường an ninh.
Sau 4 vụ đánh bom khủng bố liên tiếp ngày 6/7/2010 các nhà lãnh đạo trên thế giới đặc biệt là
các nhà lãnh đạo G8 khẳng định sự đoàn kết cùng nhau đương đầu và đánh bại chủ nghĩa khủng bố,
coi sự đánh bom khủng bố nước Anh là tấn công vào tất cả các quốc gia và dân tộc văn minh trên
thế giới. Ngày 13/4/2010, tại Hội nghị thượng đỉnh an ninh hạt nhân tổ chức tại Washington, Tổng
thống Obama nhấn mạnh đe dọa khủng bố hạt nhân không phải xa vời; ngăn chặn các mối đe dọa
khủng bố hạt nhân là nhiệm vụ của tất cả các quốc gia và nguy cơ này có thể kiểm soát được nếu
có sự nỗ lực của các quốc gia và tổ chức quốc tế. Cũng tại hội nghị, lãnh đạo của các nước Nga,
Nhật Bản, Tây Ban Nha, Phần Lan…đều khẳng định: vấn đề an ninh đặt ra hiện nay là khả năng
các vũ khí, vật liệu, công nghệ hạt nhân rơi vào tay các đối tượng phi nhà nước
Đông Nam Á là nơi hoạt động của nhóm Jemaah Islamiyah, tổ chức bị cho là đứng sau hàng loạt
vụ tấn công đẫm máu trong khu vực (vụ đánh bom ở Bali – Indonesia). Hoạt động chống khủng bố
trong khuôn khổ hợp tác ASEAN đã lớn mahj từ giai đoạn năm 2001 -2004. Trước nguy cơ khủng
bố khu vực ngày càng gia tăng, ngày 7/9/2004, Hội nghị cấp cao các nhà quân sự các nước Đông
Nam Á đã thỏa thuận thành lập một chức vụ chỉ huy phối hợp và tiến hành các cuộc huấn luyện
thường xuyên nhằm tăng cường khả năng chống khủng bố. Hội nghị thượng đỉnh Asean tháng
3/2009 ở Hua Hin (Thái Lan), khối Asean cùng nhau cam kết tăng cường chống khủng bố và nỗ
lực thực thi đầy đủ hiệp ước chống khủng bố trong khu vực.
Các quốc gia trên thế giới ngoài việc tăng cường hợp tác quốc tế chống khủng bố thì bản thân
mỗi quốc gia cũng có những hành động riêng để bảo đảm an ninh trong nước. Trước hết là xây
dựng luật – công cụ pháp lý quan trọng, và những biện pháp chủ yếu vẫn là xây dựng lực lượng
cảnh sát, quân đội mạnh để chống khủng bố, tăng cường an ninh, chặt chẽ tại các địa điểm khi có
mối đe dọa khủng bố, tăng cường hoạt động tình báo để phát hiện và bắt giữ những kể khủng bố…
2. Một số biện pháp tăng cường hiệu quả hoạt động chống khủng bố quốc tế:
Có thể thấy rằng, hiện nay trên thế giới các nhóm khủng bố ngày càng gia tăng về số lượng, có
nhiều nhóm khủng bố lớn, hoạt động rộng và ngày càng phức tạp. Có những nhóm khủng bố có
mục tiêu tấn công là một nhà nước cụ thể, chống phá nhà nước đó nhưng cũng có những nhóm
khủng bố nhằm vào nhóm quốc gia và toàn nhân loại. Trong số đó phải kể đến những nhóm khủng
bố của người Hồi giáo như al-Qaeda, Taleban,… hoạt động trên phạm vi toàn thế giới hay tổ chức