Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục: Phân cấp quản lý, giao
quyền tự chủ và nghĩa vụ tự chịu trách nhiệm cho cơ sở giáo dục
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội định hướng bảo
đảm nguyên tắc tập trung dân chủ, thống nhất quyền lực, có sự phân công, phân cấp, đồng
thời bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất của trung ương. Việc thực hiện chủ trương này được duy
trì một cách hệ thống và phát triển trong các văn kiện tiếp theo của Đảng, có đánh giá, tổng
kết và có phương hướng, cách thức tiến hành. Đẩy mạnh phân cấp trở thành quan điểm, tư
tưởng chỉ đạo trong việc xây dựng hệ thống pháp luật Việt Nam và trong việc hoàn thiện tổ
chức, hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước.
Phân cấp là sự chuyển đổi quyền ra quyết định, trách nhiệm và nhiệm vụ từ cấp cao xuống
cấp thấp hơn hoặc giữa các tổ chức. Trao quyền là sự chuyển đổi quyền hạn sang một đơn
vị, đơn vị này có thể hoạt động độc lập mà không cần xin phép cấp trung ương. Việc phân
cấp quản lý nhà nước đối với các cơ quan quản lý về giáo dục, việc giao quyền tự chủ và quy
định nghĩa vụ tự chịu trách nhiệm cho cơ sở giáo dục là đòi hỏi tất yếu hiện nay và phù hợp
với xu thế chung. Tăng cường quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục
phải đi đôi với yêu cầu quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục, phát triển các loại hình trường,
thực hiện xã hội hoá giáo dục và tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở giáo dục thực hiện
các quy định pháp luật về giáo dục. Đây được coi là chủ trương nhằm đẩy mạnh giáo dục
phát triển và là một trong giải pháp thúc đẩy xã hội hoá giáo dục, đồng thời cũng là mong
muốn của đa số các cơ sở giáo dục. Quyết định số 20/2005/QĐ-BGD&ĐT ngày 24/6/2005
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề ra giải pháp và cơ chế chính sách đẩy mạnh xã
hội hoá giáo dục: "Thực hiện phân cấp mạnh theo Nghị quyết số 08/2004/NQ-CP ngày
30/6/2004 của Chính phủ về tiếp tục đẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước giữa Chính phủ và
chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Tăng quyền chủ động và trách nhiệm
quản lý của các địa phương đối với giáo dục. Các tỉnh, thành phố căn cứ vào cơ chế, chính
sách chung của Nhà nước, quyết định cơ chế, chính sách xã hội hoá giáo dục áp dụng cụ thể
cho địa phương".
Trong những năm qua, chủ trương đổi mới, phân cấp quản lý giáo dục đã từng bước được
thực hiện. Một số quy định của Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục
lần này cũng nhằm thúc đẩy thực hiện tốt chủ trương này.
1. Phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục

dục Khoa học Công nghệ cho phép.
Thẩm quyền cho phép hoạt động giáo dục, đình chỉ hoạt động giáo dục
Bên cạnh việc sửa đổi, bổ sung Điều 50 quy định thành lập nhà trường thành hai quy trình:
thành lập nhà trường và cho phép hoạt động giáo dục, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số
điều của Luật Giáo dục bổ sung quy định về thẩm quyền cho phép hoạt động giáo dục và
thẩm quyền đình chỉ hoạt động giáo dục. Thẩm quyền cho phép hoạt động giáo dục đã được
bổ sung tại khoản 3 Điều 50 với nội dung: Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép hoạt
động giáo dục đối với cơ sở giáo dục đại học; quy định cụ thể điều kiện, thời hạn và thẩm
quyền cho phép hoạt động giáo dục đối với nhà trường ở các cấp học và trình độ đào tạo;
thẩm quyền đình chỉ hoạt động giáo dục được sửa đổi, bổ sung tại khoản 2 Điều 51: Người
có thẩm quyền thành lập hoặc cho phép thành lập nhà trường thì có thẩm quyền quyết định
việc sáp nhập, chia, tách, giải thể nhà trường. Người có thẩm quyền cho phép hoạt động giáo
dục thì có thẩm quyền quyết định việc đình chỉ hoạt động giáo dục.
Quy định cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục có thẩm quyền cho phép hoạt động giáo
dục, trong đó Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép hoạt động giáo dục đối với cơ sở
giáo dục đại học và giao quyền quyết định cho phép hoạt động giáo dục đối với cơ sở giáo
dục ở cấp học khác cho cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục địa phương là phù hợp với
chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan này và tình hình thực tế.
Tăng cường trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân các cấp
Tại khoản 4 Điều 100 Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục quy
định ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về giáo dục theo sự phân cấp của
Chính phủ, trong đó có việc quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục; kiểm tra việc chấp hành
pháp luật về giáo dục của tất các sở giáo dục trên địa bàn; có trách nhiệm đảm bảo các điều
kiện về đội ngũ nhà giáo, tài chính, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của các trường công lập
thuộc phạm vi quản lý; phát triển các loại hình trường, thực hiện xã hội hoá giáo dục; đáp ứng
yêu cầu mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục tại địa phương.
Hiện nay, ủy ban nhân dân các cấp được giao quản lý, phát triển các cơ sở giáo dục mầm
non, phổ thông, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, thực hiện quản lý hành chính nhà nước đối với
tất cả các cơ sở giáo dục trên địa bàn, kể cả đối với các cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên,
thực tế các sở giáo dục và đào tạo không được giao nhiệm vụ giúp ủy ban nhân dân tỉnh,

làm tài liệu giảng dạy. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện Luật đã bộc lộ một số điểm chưa
phù hợp, cụ thể:
- Nhiều cơ sở giáo dục quy mô nhỏ, trình độ của đội ngũ giáo viên chưa cao (nhất là các
cơ sở giáo dục mới đi vào hoạt động) việc tự biên soạn giáo trình là rất khó khăn.
- Đối với giáo dục nghề nghiệp, Luật chưa quy định rõ trách nhiệm phải đảm bảo có đủ
giáo trình phục vụ giảng dạy, học tập, nên dẫn đến tình trạng nhiều cơ sở giáo dục không có
đủ giáo trình để giảng dạy.
Xuất phát từ thực trạng trên, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục
đã sửa đổi khoản 2 Điều 35 và khoản 2 Điều 41 Luật Giáo dục theo hướng tăng quyền và
tăng trách nhiệm của thủ trưởng cơ sở giáo dục đại học, thủ trưởng cơ sở giáo dục nghề
nghiệp, cụ thể:
Thủ trưởng cơ sở giáo dục đại học, thủ trưởng cơ sở giáo dục nghề nghiệp có trách
nhiệm:
(1) tổ chức biên soạn và duyệt giáo trình để sử dụng làm tài liệu giảng dạy.
(2) tổ chức lựa chọn và duyệt giáo trình để sử dụng làm tài liệu giảng dạy.
(3) bảo đảm có đủ giáo trình giảng dạy và học tập theo quy định.
Việc sửa đổi Luật theo hướng trên có tác dụng làm cơ sở để Bộ Giáo dục và Đào tạo ban
hành các văn bản hướng dẫn; khắc phục tình trạng thiếu giáo trình trong giảng dạy, học tập ở
các cơ sở giáo dục nghề nghiệp; tạo cơ sở pháp lý để các cơ sở giáo dục chưa đủ khả năng
tự biên soạn giáo trình có thể lựa chọn giáo trình của cơ sở giáo dục khác để sử dụng tại cơ
sở giáo dục mình; các cơ sở giáo dục cùng đào tạo một chuyên ngành với trình độ giống
nhau có thể cùng phối hợp biên soạn giáo trình, tránh lãng phí thời gian, tiền của; khắc phục
tình trạng thiếu giáo trình trong giảng dạy, học tập.
Nghĩa vụ công bố công khai hoạt động giáo dục
Dự án Luật bổ sung vào khoản 1 Điều 58 quy định nhà trường có nghĩa vụ công bố công
khai mục tiêu, chương trình giáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng
giáo dục và hệ thống văn bằng, chứng chỉ của nhà trường. Việc bổ sung quy định này nhằm
bảo đảm tính công khai minh bạch ngay từ khi bắt đầu thực hiện nhiệm vụ đào tạo; đảm bảo
chất lượng đào tạo đối với người học dựa trên các tiêu chuẩn đánh giá theo từng cấp học và
trình độ đào tạo do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; xác định rõ trách nhiệm của các cơ sở