ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LÊ THỊ HƢƠNG THỦY TRUYỆN NGẮN CỦA MỘT SỐ CÂY BÚT NỮ THỜI KỲ ĐỔI MỚI
(QUA SÁNG TÁC CỦA NGUYỄN THỊ THU HUỆ, Y BAN, PHAN THỊ
VÀNG ANH, LÝ LAN)
LUẬN VĂN THẠC SỸ VĂN HỌC

Mã số: 5 04 33 Người hướng dẫn: TS. Tôn Phƣơng Lan

PHẦN NỘI DUNG
22
CHƯƠNG I

TRUYỆN NGẮN NHỮNG NĂM SAU CHIẾN TRANH VÀ TRUYỆN NGẮN
NỮ THỜI KÌ ĐỔI MỚI
22
1.1. Truyện ngắn những năm sau chiến tranh
22
1.2. Truyện ngắn nữ trong thời kì đổi mới
28
1.2.1. Truyện ngắn nữ trước thời kì đổi mới
29
1.2.2. Truyện ngắn nữ trong thời kì đổi mới
32
CHƯƠNG II

CẢM HỨNG NGHỆ THUẬT VÀ THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN
NGẮN NGUYỄN THỊ THU HUỆ, Y BAN, PHAN THỊ VÀNG ANH, LÝ LAN
40
2.1. Cảm hứng nghệ thuật
40
2.1.1. Cảm hứng ngợi ca
41
2.1.2. Cảm hứng bi kịch
45
2.1.2.1. Bi kịch do lịch sử
45
2.1.2.2. Bi kịch tình yêu
50

87
3.2.1. Tình huống tâm lí
88
3.2.2. Tình huống tự nhận thức
90
3.2.3. Tình huống mang tính kịch
92
3.3. Ngôn từ nghệ thuật
94
3.3.1. Ngôn ngữ hiện thực đời thường
94
3.3.3. Ngôn ngữ mang sắc thái nữ
96
3.4. Giọng điệu trần thuật
100
3.4.1. Giọng giãi bày, tâm sự
100
3.4.2. Giọng khinh bạc, xót xa
102
3.4.3. Giọng hài hước, châm biếm
106
3.4.4. Giọng trữ tình, đằm thắm và quyết liệt
108
PHẦN KẾT LUẬN
111
DANH MỤC TÁC PHẨM TRUYỆN NGẮN CỦA NGUYỄN THỊ THU HUỆ, PHAN
THỊ VÀNG ANH, Y BAN, LÝ LAN
114
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
115

1.3. Trong số những nhà văn nữ chuyên viết truyện ngắn thì Nguyễn
Thị Thu Huệ, Y Ban, Phan Thị Vàng Anh, Lý Lan theo ý chúng tôi là những
cây bút tiêu biểu gây được sự chú ý của người đọc. Độc giả ghi nhận những
thành tựu bước đầu của họ. Sự liên tục trong việc cho ra đời các tác phẩm và
đoạt giải thưởng cao trong các cuộc thi truyện ngắn đã chứng tỏ khả năng và

4
vị trí của họ. Các tác giả này có nhiều tập truyện ngắn xuất bản, có dấu ấn
phong cách riêng. Ngoài các tập truyện ngắn in riêng, tác phẩm của họ đã
được đăng tải trên các báo và tạp chí chứng tỏ sự hiện diện thường xuyên và
tương đối liên tục trong đời sống văn học trong vòng hơn một thập niên trở lại
đây.
Sự phác vẽ “bộ tứ” này sẽ là chưa thật đầy đủ để dựng lại diện mạo của
truyện ngắn nữ bởi họ chỉ là bốn trong số rất nhiều những cây bút nữ đang
được chú ý. Bên cạnh những cây bút “đàn chị” như Lê Minh Khuê, Dạ Ngân,
Võ Thị Hảo, Võ Thị Xuân Hà, Phạm Sông Hồng, Phạm Thị Minh Thư là sự
xuất hiện ấn tượng của nhiều nữ cây bút truyện ngắn trẻ như Trần Thanh Hà,
Nguyễn Thị Châu Giang, Phong Điệp, Dương Nữ Khánh Thương và gần đây
nhất là Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Bích Thúy. Tuy nhiên trong phạm vi một luận
văn thạc sỹ, chúng tôi lựa chọn bốn cây bút nữ trên đây vì cả bốn cây bút này
không có sự chênh lệch quá xa về độ tuổi nên đã bộc lộ những nét tương đồng
ở cách tiếp cận những vấn đề của đời sống. Hơn nữa, bốn tác giả vừa có sự
gặp gỡ, có những mối quan tâm chung trong cách nhìn nhận hiện thực, lại có
những đặc điểm mang tính cá biệt mà đặt trong đời sống văn học, mỗi người
đã tự tìm cho mình một lối đi riêng, một cách thể hiện dấu ấn sáng tạo. Qua
việc khảo sát truyện ngắn của bốn tác giả trên chúng tôi muốn đi tìm những
đặc điểm chung của truyện ngắn nữ, đồng thời có thể khám phá những dấu ấn
cá nhân trong sáng tạo nghệ thuật của họ, từ đó có một cách hình dung về
truyện ngắn những năm cuối thế kỷ XX.
2. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

kì lên ngôi của truyện ngắn. Cắt nghĩa về điều này, bà cho rằng: “Trong nhịp
độ của đời sống công nghiệp hiện đại, dưới sức ép của các phương tiện nghe
nhìn, truyện ngắn đã phát huy được ưu thế của mình một cách hiệu quả” [112].
Nhà nghiên cứu Bích Thu khảo sát những thành tựu của truyện ngắn sau 1975
từ các phương diện cốt truyện, kết cấu, quan niệm nghệ thuật về con người,

6
ngôn ngữ trần thuật đã đưa ra một cái nhìn tương đối toàn diện về thể loại này.
([108] - Những thành tựu của truyện ngắn sau 1975).
Bên cạnh các bài viết, các công trình mang tính tổng quan (chẳng hạn
như luận án tiến sỹ của Nguyễn Thị Bình với đề tài Những đổi mới của văn
xuôi nghệ thuật Việt Nam sau 1975 [7], luận án tiến sỹ của Lê Thị Hường
Những đặc điểm cơ bản của truyện ngắn Việt Nam giai đoạn 1975 - 1995
[36]; Mấy nhận xét về truyện ngắn Việt Nam sau 1975 - Bùi Việt Thắng [102])
là sự khảo sát quá trình phát triển của thể loại ở từng giai đoạn, từng thời kì và
thậm chí là trong từng năm. Nhìn lại văn xuôi 1992, nhà nghiên cứu Mai
Hương nhận thấy: “Năm 1992, truyện ngắn vẫn đang là thể loại văn xuôi thu
hút được sự quan tâm của cả người viết và công chúng” [35]. Trong khi khảo
sát văn xuôi 1998, Bích Thu cho rằng năm 1998 vẫn là “năm được mùa của
truyện ngắn” [110]. Theo sát sự vận động của truyện ngắn đương đại, Bùi Việt
Thắng đã nhận diện bước đi của thể loại trong thời gian 5 năm (1995 - 1999)
qua bài viết Một bước đi của truyện ngắn [103]. Ở bài viết này, ông nhấn
mạnh đến sự phong phú về tác phẩm và tác giả trong sự kế tục của các thế hệ
cũng như phát hiện những khuynh hướng tìm tòi thể hiện trong sáng tác truyện
ngắn. Ông đặc biệt nhấn mạnh đến các khuynh hướng phong cách cổ điển,
phong cách trữ tình, phong cách hiện thực, phong cách ảo.
Có thể coi “mảnh đất ươm mầm” các tài năng sáng tạo truyện ngắn là
các cuộc thi truyện ngắn liên tục được tổ chức trên các báo và tạp chí trong
nhiều năm liền. Bên cạnh việc tham dự của các nhà văn là sự quan tâm của các
nhà phê bình. Ngay sau khi các tác phẩm được đăng tải, nhiều nhà phê bình đã

câu chữ.
Sự có mặt của thể loại truyện cực ngắn (hay còn gọi là truyện ngắn mi
ni - một biến thể của thể loại truyện ngắn) cũng không nằm ngoài sự quan tâm,
nghiên cứu của giới phê bình văn học. Tìm hiểu về truyện ngắn sau 1975, các
nhà nghiên cứu cũng đã chú ý đến sự hiện diện của thể loại truyện cực ngắn
trong đời sống văn học và coi đó như một nhu cầu tất yếu xuất phát từ cả chủ
thể sáng tạo lẫn đối tượng tiếp nhận. Trong nhiều bài viết, các tác giả đã dành

8
sự quan tâm đặc biệt cho thể loại này (Truyện cực ngắn. Đặng Anh Đào [11],
Truyện rất ngắn - tác phẩm nghệ thuật. Nguyên Ngọc [53] ). Trong hai bài
viết về các thể loại văn học đương đại Quá trình văn học đương đại nhìn từ
phương diện thể loại [3], Sự vận động của các thể loại văn xuôi trong văn học
thời kì đổi mới [112], các tác giả Vũ Tuấn Anh và Lý Hoài Thu đều khẳng
định sức hấp dẫn của thể loại này bởi sự hàm súc, cô đọng của ý tưởng, tính
biểu tượng, sự vận dụng các thủ pháp xung đột.
Truyện ngắn sau 1975, không chỉ là thể loại thu hút sức sáng tạo của
giới sáng tác mà còn là đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà nghiên cứu, phê
bình chuyên và không chuyên. Còn nhiều vấn đề còn có thể tiếp tục tranh
luận, có những ý kiến chưa thống nhất nhưng nhìn chung các tác giả đã có
cùng quan điểm trong việc khẳng định những thành tựu của truyện ngắn trong
quá trình đổi mới văn học, cùng có một niềm tin vào sự phát triển của thể loại
trong thế kỷ mới. Những kết quả nghiên cứu trên đây về thể loại truyện ngắn ở
một thời kì văn học còn khá mới mẻ và chưa ổn định là một trong những tiền
đề để chúng tôi tiếp cận với đề tài nghiên cứu của mình trên phương diện thể
loại.
2.2. TRUYỆN NGẮN NỮ THỜI KÌ ĐỔI MỚI QUA CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN
CỨU
2.2.1 CÁC BÀI VIẾT VỀ ĐỘI NGŨ CÁC CÂY BÚT NỮ
Trong tiến trình vận động của truyện ngắn dân tộc thế kỷ XX, cùng với

cây bút nữ sau 1975, sự gắn bó của họ đối với thể loại văn xuôi của một số cây
bút nữ trong đó có Phan Thị Vàng Anh, Nguyễn Thị Thu Huệ ông cho rằng:
“phụ nữ bắt mạch thời đại nhanh hơn nam giới. Họ luôn gần gũi với cái lỉnh
kỉnh dở dang của đời sống. Mặt khác, với cái cực đoan sẵn có - tốt, dịu dàng,
rộng lượng thì không ai bằng, mà nhỏ nhen, chấp nhặt, dữ dằn cũng không ai
bằng - từng cây bút nữ đã tìm ra mặt mạnh của mình khá sớm, định hình khá
sớm”.

10
Sự góp mặt của những cây bút văn xuôi nữ những năm gần đây đã tạo
nên những âm sắc mới cho đời sống văn học và điều này đã được ghi nhận:
“Trong những trang viết của các tác giả nữ đương đại ta luôn tìm thấy những
vang hưởng mạnh mẽ hiện thực thời đại chúng ta đang sống Và cũng trên
những trang viết của họ, ta tiếp nhận được một nữ tính phức tạp hơn nhưng
đồng thời cũng phong phú hơn những gì ta vẫn quan niệm trong quá khứ”
[121, tr8].
Để có cái nhìn toàn diện về sáng tác của các nhà văn nữ, đã có nhiều bài
viết đăng tải ý kiến của chính các nhà văn nữ (Lan man với Nguyễn Thị Thu
Huệ [80], Chúng tôi phỏng vấn bốn cây bút nữ [91], Gặp gỡ các nhà văn trẻ
[58] ). Ở bài viết Chúng tôi phỏng vấn 4 cây bút nữ [91], các cây bút nữ Võ
Thị Hảo, Y Ban, Nguyễn Thị Thu Huệ, Hồ Thị Hải Âu đã bộc lộ những suy
nghĩ của mình về những khó khăn và thuận lợi đối với người phụ nữ khi họ
tham gia sáng tác văn học. Những thông tin từ các bài phỏng vấn đã giúp cho
độc giả và người nghiên cứu có sự hình dung đầy đủ hơn về cuộc đời và sáng
tác của các nhà văn nữ.
Nhà văn Nguyễn Thị Như Trang đã có sự khái quát về Thành tựu và đội
ngũ các nhà văn nữ Việt Nam qua bài viết đăng trên báo Văn nghệ số ra ngày
18/8/1990. Bà đặc biệt nhấn mạnh đến đóng góp của các nhà văn nữ trong
chiến tranh chống Mỹ đối với nền văn học nước nhà. Công trình Các nhà văn
nữ [54] của nhóm tác giả Lê Thị Đức Hạnh, Vân Thanh, Phan Diễm Phương

nhìn vào đó sẽ thấy truyện ngắn trẻ hôm nay (và văn chương nói chung) mang
gương mặt nữ” [102, tr206].
Là người quan tâm tới sự đổi mới của văn học, nhìn nhận văn chương
của các nhà văn nữ như một hiện tượng xã hội, Huỳnh Như Phương trong bài
viết Văn chương nữ giới - một cách thế hiện ở đời khẳng định: “Qua văn
chương, người phụ nữ không muốn để cho nam giới độc quyền kết luận về ý

12
nghĩa cuộc đời này, độc quyền đau khổ trước những bi kịch và độc quyền tìm
cách ứng phó với những tình huống bi kịch đó” [89, tr136].
Với kinh nghiệm cá nhân của một người viết nữ, khảo sát Tuyển tập 35
truyện ngắn nữ chọn lọc, trên cơ sở phân tích các hình thức biểu hiện của nhân
vật nữ trong các sáng tác của Trầm Hương, Ngô Thị Kim Cúc, Lê Minh Khuê,
Nguyễn Thị Thu Huệ, Phạm Thị Ngọc Liên, Lý Lan nhận định: “Đặc điểm
trong những truyện ngắn của các nữ tác giả trẻ là hiện thực xã hội đang thay
đổi nhanh chóng quyết liệt và ảnh hưởng đến từng cuộc đời, ít nhiều làm vỡ
những giấc mộng lớn, mộng con với thái độ chung là chấp nhận như một
chuyển động tất yếu của thời đại” [43, tr103].
Bên cạnh những bài viết trên các báo và tạp chí, truyện ngắn nữ thời kì
đổi mới cũng trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều luận văn tốt nghiệp đại
học, luận văn thạc sỹ như Nhân vật nữ trong truyện ngắn ba tác giả nữ Y Ban,
Nguyễn Thị Thu Huệ, Võ Thị Hảo; Những đóng góp của những cây bút nữ
trong truyện ngắn thời kỳ đổi mới; Hạnh phúc đời tư trong truyện ngắn của
một số cây bút trẻ nữ. Nhìn chung các luận văn này đã đánh giá được đóng
góp của các cây bút nữ trong thời kì đổi mới.
Có thể nhận thấy là qua các bài viết và công trình nghiên cứu, từ những
góc độ khác nhau, các tác giả đã có sự nhìn nhận trên nhiều bình diện của
truyện ngắn các cây bút nữ, đề cập đến những đặc điểm nổi bật trong sáng tác
của họ. Các bài viết đã khẳng định sự tiếp nối về đội ngũ cũng như những đặc
điểm của giới tính bộc lộ qua cách nhìn hiện thực và con người. Tuy nhiên,

vi trong tâm hồn con người.
Báo cáo kết quả cuộc thi viết tiểu thuyết và truyện ngắn về đề tài Hà
Nội, nhà văn Hoàng Ngọc Hà đánh giá cao tác phẩm của chị: “Y Ban (giải B)
lại có một lối kể chuyện thật thản nhiên, không bình phẩm mà dẫn người đọc
vào những suy tư và tự xem lại cách sống của mình” [19].

14
Tại cuộc hội thảo Truyện ngắn hay 1998 do Trường Đại học Hồng Đức
tổ chức, truyện ngắn Sau chớp là dông bão của Y Ban đã thu hút được nhiều ý
kiến đánh giá từ phía người đọc. Từ một truyện ngắn, Vũ Thị Oanh (giảng
viên đại học Hồng Đức) đã có cái nhìn rộng hơn về sáng tác của Y Ban: “Theo
tôi sáng tác Y Ban không đặt ra những vấn đề to tát, cũng không đại ngôn, mà
thường chỉ là những điều mắt nhìn và trái tim suy nghĩ nhưng thường để lại
những ám ảnh có lúc xa xót như những nhát cứa, có lúc hồi hộp, dịu ngọt. Đã
gặp một lần - những người có trái tim nhạy cảm không dễ mấy ai quên” [67].
Qua các bài viết về Y Ban, có thể nhận thấy, các tác giả mới dừng lại ở
việc khảo sát một số tác phẩm tiêu biểu, ở đặc điểm nhân vật nữ, những đặc
trưng của giọng điệu mà chưa khảo sát một cách toàn diện tác phẩm của chị.
*
Y Ban đến với văn chương không phải là chủ định ngay từ ban đầu bởi
trước khi là nhà văn, là phóng viên, chị đã tốt nghiệp Y khoa và đã từng gắn
bó với nghề y ở cương vị giảng dạy. Chị bắt đầu viết văn từ năm còn học lớp
8 với những mẩu chuyện nhỏ. Chị trở thành một cây bút được bạn đọc chú ý
khi Bức thư gửi mẹ Â u cơ được gửi dự thi truyện ngắn Tạp chí Văn nghệ
quân đội (1989 - 1990) và đoạt giải thưởng. Ba năm sau, năm 1993, chị lại tiếp
tục gặt hái thành công. Tập truyện Người đàn bà có ma lực của chị đã đoạt
giải B cuộc thi viết về Hà Nội của Nhà xuất bản Hà Nội. Cho đến nay, chị vẫn
là cây bút sung sức ở thể loại truyện ngắn và là một gương mặt tiêu biểu cho
truyện ngắn nữ thời kì đổi mới. Chị liên tục cho ra nhiều tập truyện: Người
đàn bà có ma lực, Đàn bà sinh ra trong bóng đêm, Cẩm cù, Miếu hoang, Chợ

bặm trong tả chân, vừa trữ tình đằm thắm”, “vừa táo tợn, vừa thanh khiết”,
“văn Thu Huệ có độ căng của nhịp điệu, câu thường ngắn, ít ẩn dụ điển tích,
cấu trúc đơn giản, thông tin cao” (Năm truyện ngắn dự thi của một cây bút nữ
trẻ [102]). Khảo sát 5 truyện ngắn dự thi, Dương Quỳnh Trang lại quan tâm

16
tới việc xây dựng hình mẫu người đàn ông trong sáng tác của Thu Huệ. Chị đã
có bài viết Một nửa nhân loại qua truyện ngắn dự thi của một cây bút nữ
[116].
Gần đây, ngay sau khi tập truyện Nào ta cùng lãng quên được xuất bản,
bài viết Lãng quên và hy vọng - nhân đọc Nào ta cùng lãng quên, tập truyện
ngắn của Nguyễn Thị Thu Huệ đã được đăng tải trên Tạp chí Văn hóa - Văn
nghệ công an số 12/ 2003. Phê bình tập truyện này, tác giả bài báo đã viết:
“Chất lãng mạn trong truyện ngắn Nguyễn Thị Thu Huệ tương đối đặc biệt, nó
toát ra từ tâm hồn người đang đứng giữa ranh giới thiếu nữ - phụ nữ” [31].
Nhìn chung, có thể nhận thấy, tác giả của các bài viết đều khẳng định
khả năng nắm bắt hiện thực tinh tế và thuyết phục của Nguyễn Thị Thu Huệ.
Truyện ngắn Nguyễn Thị Thu Huệ có sức hấp dẫn riêng với người đọc nhờ lối
viết và giọng điệu độc đáo, ấn tượng.
*
Nguyễn Thị Thu Huệ là một trong số những tác giả gặt hái được thành
công khi tuổi còn rất trẻ. Năm 1993, chị nhận giải thưởng của Báo Tiền phong
trong cuộc thi Tác phẩm tuổi xanh khi chị ở tuổi 27. Cùng năm đó, chị giành
được giải A trong cuộc thi viết về đề tài Hà Nội của Nxb Hà Nội. Năm 1994 là
năm thành công của chị với hai giải thưởng lớn: giải nhất cuộc thi truyện ngắn
Tạp chí Văn nghệ quân đội cho chùm tác phẩm gồm 5 truyện ngắn và tặng
thưởng của Hội nhà văn Việt Nam cho tập truyện Hậu thiên đường. Đến với
văn chương khá sớm và cho đến nay, chị đã ra mắt bạn đọc bốn tập truyện
ngắn: Cát đợi, Hậu thiên đường, Phù thủy, Nào ta cùng lãng quên.
2.2.2.3 VỀ LÝ LAN

nhiều công chúng hơn. Lối viết của Lí Lan khá gần với phong cách hiện đại
[97].
Là người tuyển chọn trong số các tác phẩm truyện ngắn và kí của Lý
Lan vào tập Một góc phố Tàu, Vương Trí Nhàn đã có sự nghiên cứu khá kĩ
lưỡng sáng tác của chị trên nhiều bình diện như sự ảnh hưởng của môi trường
sống đến quá trình sáng tác của Lý Lan, những phạm vi hiện thực được phản
ánh trong sáng tác của chị cũng như một số phương diện về hình thức thể hiện.

18
Trên cơ sở nhận diện các tác giả văn xuôi Nam bộ như Hồ Biểu Chánh, Lý
Văn Sâm, Sơn Nam, Trang Thế Hy, ông cho rằng: “có thể Lý Lan không hoàn
toàn cố ý, nhưng văn xuôi của chị chính là nằm trong cái mạch đó của văn
xuôi Nam bộ. Cây bút nữ này đã tiếp nhận một cách hồn nhiên kinh nghiệm
của người đi trước, trong hoàn cảnh của mình, thêm vào đó những sắc thái
mới, làm nên một giọng điệu mới”(Mạch sống tự nhiên - một vài cảm nhận về
văn xuôi Lý Lan [85]). Ông đặt niềm tin vào cây bút này: “có thể tin là trước
mắt chúng ta, một phong cách đã hình thành, một mạch văn đã khơi nguồn và
đang chảy xiết” [85].
Quan tâm tới lối viết của Lý Lan, đặc biệt là cách tạo dựng không khí
cho truyện kể, Bùi Việt Thắng nhận định: “Lý Lan viết truyện ngắn rất tự do,
dường như không câu nệ khuôn phép nào. Đọc Lý Lan tôi nhớ đến nhận xét
của nhà văn Đỗ Chu: mỗi truyện ngắn trở thành một mảnh phân thân. Truyện
ngắn Lý Lan vừa như một cái gì liên tục mà đứt đoạn, mơ hồ mà rõ ràng - có
thể đó là lối viết dựa vào dòng ý thức” [118, tr9].
Khi tìm hiểu sáng tác của Lý Lan, các tác giả thường quan tâm tới giọng
điệu, cách kể chuyện và lối viết. Điều này đã được khẳng định là đặc trưng tạo
nên dấu ấn của nhà văn nữ này.
2.2.2.4 VỀ PHAN THỊ VÀNG ANH
Sinh ra và lớn lên trong cái nôi văn học, bố là nhà thơ Chế Lan Viện,
mẹ là nhà văn Vũ Thị Thường, Vàng Anh đã có những lợi thế để phát huy

Ngay sau khi những tác phẩm đầu tay đến với bạn đọc, Phan Thị Vàng
Anh đã gây được sự chú ý của người đọc. Vàng Anh trở thành một trong số
những cây bút trẻ mà khi nói đến sự đổi mới văn học, sự vận động của thể loại
truyện ngắn, các nhà phê bình, nghiên cứu không quên nhắc đến tác phẩm của
chị. Những năm gần đây, chị ít xuất hiện hơn trên văn đàn. Chắc rằng, đây sẽ
là quãng lặng để chị lại có thể bước những bước đi vững chắc trong văn

20
nghiệp và tác phẩm của chị sẽ còn là những mảnh đất cần tiếp tục được khai
vỡ.
* *
*
Tựu chung lại, có thể nhận thấy các bài viết này mới chỉ dừng lại ở việc
khảo sát chủ yếu là những tác phẩm và tác giả cụ thể ở những tập truyện riêng
rẽ mà chưa có cái nhìn bao quát, xâu chuỗi mang tính hệ thống trên cơ sở khảo
sát một cách toàn diện truyện ngắn của các nhà văn nữ đặc biệt là truyện ngắn
của 4 cây bút nữ trên đây. Có không ít những nhận xét khá tinh tế, sâu sắc về
các cây bút nữ ra đời sau 1975, tuy nhiên những bài viết này cũng chỉ mới
dừng lại ở những gợi mở mà chưa có sự phân tích thấu đáo. Đặc biệt, chưa có
các bài viết nghiên cứu về bình diện nhân vật, về cảm hứng sáng tác cũng như
một số phương diện của hình thức tác phẩm của các chị. Vì thế, chúng tôi
mạnh dạn lựa chọn đề tài này với mong muốn bằng sự khảo sát của mình tìm
hiểu đặc điểm trong sáng tác truyện ngắn của bốn cây bút nữ, qua đó góp thêm
một góc nhìn để thấy được sự đóng góp về phương diện thể loại của các cây
bút trẻ trong những thập niên cuối cùng của thế kỷ XX.
3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng khảo sát chính là truyện ngắn của bốn cây bút nữ Nguyễn
Thị Thu Huệ, Y Ban, Phan Thị Vàng Anh, Lý Lan. Mở rộng hơn, chúng tôi sẽ
liên hệ sang những sáng tác ở các thể loại khác của các chị. Một mặt, chúng

truyện ngắn Nguyễn Thị Thu Huệ, Y Ban, Phan Thị Vàng Anh, Lý Lan, luận
văn sẽ cho thấy quan niệm nghệ thuật về hiện thực và con người của các nhà
văn nữ này, trên cơ sở đó góp phần làm sáng tỏ các đặc điểm của nữ văn sỹ.
5.2. Khảo sát truyện ngắn bốn cây bút nữ từ phương diện nghệ thuật để
thấy được các thủ pháp nghệ thuật trong quá trình xây dựng cốt truyện.

22
5.3. Qua truyện ngắn bốn cây bút nữ, thấy được dòng chảy của truyện
ngắn nữ đương đại nói riêng và truyện ngắn nói chung trong tiến trình vận
động và đổi mới của văn xuôi thời kì đổi mới.
6. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
Phần mở đầu
Phần nội dung: gồm ba chương
Chương 1: Truyện ngắn những năm sau chiến tranh và truyện ngắn nữ
thời kì đổi mới
Chương 2: Cảm hứng nghệ thuật và thế giới nhân vật trong truyện ngắn
Nguyễn Thị Thu Huệ, Y Ban, Phan Thị Vàng Anh, Lý Lan
Chương 3: Nghệ thuật truyện ngắn Nguyễn Thị Thu Huệ, Y Ban, Phan
Thị Vàng Anh, Lý Lan
Phần kết luận
Tài liệu tham khảo
và phần Phụ lục: Quan niệm của một số nhà văn nữ về nghề văn PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I
TRUYỆN NGẮN NHỮNG NĂM SAU CHIẾN TRANH VÀ TRUYỆN
NGẮN NỮ TRONG THỜI KÌ ĐỔI MỚI
1.1. TRUYỆN NGẮN NHỮNG NĂM SAU CHIẾN TRANH
Năm 1975, với thắng lợi của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đời sống

Sức sống của truyện ngắn được nuôi dưỡng trong không khí xã hội với
xu hướng mở rộng tính chất dân chủ. Sự bùng nổ các tác phẩm truyện ngắn
trên các ấn phẩm báo chí là môi trường để truyện ngắn dễ dàng đến được với
người đọc. Truyện ngắn được in nhiều trên các báo và các tuyển tập. Nhiều
cuộc thi truyện ngắn đã được phát động và cũng qua đó người đọc có thể tìm

24
được những gương mặt triển vọng. Bên cạnh các cuộc thi truyện ngắn được tổ
chức thường xuyên trên các báo (cuộc thi truyện ngắn báo Văn nghệ trong
nhiều năm, báo Tiền Phong, Tạp chí Thế giới mới cho thể loại truyện ngắn
dưới 1000 chữ, Tạp chí Văn nghệ quân đội, Tạp chí Sông Hương) là việc
hưởng ứng của các tác giả cho cuộc thi sáng tác văn học về đề tài Hà Nội 1992
- 1993 do Nxb Hà Nội phát động, cuộc thi truyện ngắn dành cho các cây bút
mới do Nxb Văn nghệ Tp Hồ Chí Minh tổ chức, cuộc thi truyện ngắn hay Tp
Hồ Chí Minh do Nxb văn nghệ Tp Hồ Chí Minh và Báo Nguyệt san Tp Hồ
Chí Minh phối hợp tổ chức trong 2 năm 1991, 1992 Một khối lượng lớn các
tuyển tập truyện ngắn có mặt trên thị trường và đang từng ngày đến tay bạn
đọc.
Dẫu rằng, với cơ chế thị trường và sự bùng nổ thông tin như mấy năm trở
lại đây, truyện ngắn với tư cách là một loại hình nghệ thuật, để đến với được
với người đọc còn là cả một thử thách khi mà con người ngày càng có nhiều
sự lựa chọn, ngày càng có nhiều mối quan tâm hơn và thời gian dành cho việc
đọc đang bị thu hẹp dần và ở góc độ này, so với tiểu thuyết, truyện ngắn quả là
có lợi thế! Sự bùng nổ của thông tin, cơ chế thị trường tác động mạnh mẽ đến
đời sống văn học đã đòi hỏi ở truyện ngắn cũng như các thể loại khác một sự
đổi mới, một kiểu tư duy mới để đáp ứng một cách tiếp nhận mới từ phía công
chúng độc giả. Thực tế cho thấy là số đầu sách của các nhà xuất bản vẫn
không ngừng được mở rộng và nhiều cây bút mới vẫn chọn truyện ngắn làm
thể loại thử sức trong khi nhiều nhà văn lớp trước vẫn tiếp tục sáng tác truyện
ngắn sau những thành công trong văn nghiệp. Người đọc vẫn không thờ ơ với