MỤC LỤC
A. Lời mở đầu.....................................................................................................
B. Nội
dung..........................................................................................................
I. Nguyên tắc phân chia quyền lực....................................................................
1. Nội dung cơ bản..............................................................................................
2. Các hình thức phân chia quyền lực..............................................................
a. Phân quyền ngang..........................................................................................
b. Phân quyền dọc..............................................................................................
II. Sự vận dụng tư tưởng phân chia quyền lực nhà nước trong tổ chức và
hoạt động của bộ máy nhà nước tư sản............................................................
1. Phân quyền trong nhà nước theo chính thể cộng hòa tổng thống.............
2. Phân quyền trong nhà nước theo chính thể cộng hòa đại nghị..................
3. Phân quyền trong nhà nước theo chính thể cộng hòa hỗn hợp..................
C. Kết luận..........................................................................................................
1
LỜI MỞ ĐẦU
Phân chia quyền lực là một khái niệm đã được biết đến từ lâu nhờ sự
xuất hiện của các bản Hiến pháp tư sản. Nguyên tắc phân quyền từ khi mới ra
đời cho đến nay đã trở thành xương sống của việc tổ chức quyền lực của các
nhà nước tư sản khắp nơi trên thế giới. Các quy định trong những bản hiến
pháp tạo cơ sở thừa nhận sự tồn tại độc lập, kiềm chế lẫn nhau giữa 3 cơ quan:
lập pháp, hành pháp, tư pháp và được tổ chức song song với nhau, và qua đó
kiểm tra, giám sát hoạt động lẫn nhau. Theo thể chế này, không một cơ quan
nào có quyền lực tuyệt đối trong sinh hoạt chính trị của quốc gia. Vì vậy sau
đây em xin trình bày để tài "Phân tích nguyên tắc phân chia quyền lực và áp
dụng này trong tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước tư sản" để làm rõ hơn
nguyên tắc trên. Với trình độ kiến thức còn hạn hẹp, nên trong bài làm còn có
sai sót. Rất mong thầy cô sửa chữa để giúp em hoàn thiện kiến thức hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
2

các cơ quan khác nhau nắm giữ để không một cá nhân hay tổ chức nào nắm
được trọn vẹn quyền lực nhà nước.
- Hoạt động của các cơ quan quyền lực công có sự chuyên môn hóa,
mỗi cơ quan chỉ hoạt động nhằm thực hiện chức năng riêng của mình, không
làm ảnh hưởng tới hoạt động của các cơ quan khác.
- Quyền lực giữa các cơ quan quyền lực cân bằng, không có loại quyền
lực nào vượt trội hơn. Các cơ quan quyền lực giám sát, kiềm chế đối trọng và
chế ước lẫn nhau, để không có một cơ quan nào có khả năng lạm quyền.
Phân quyền dọc được thực hiện theo hai phương pháp là phân quyền
theo lãnh thổ và phân quyền theo chuyên môn. Vận dụng tư tưởng này, hiện
nay Hiến pháp của các nhà nước tư sản đều khẳng định nguyên tắc này là một
nguyên tắc cơ bản của việc tổ chức quyền lực nhà nước,nó trở thành nguyên
tắc hiến định trong hiến pháp Hoa Kỳ,Pháp,Nga...Ở một số quốc gia tuy
không ghi nhận nguyên tắc này trong hiến pháp nhưng việc tổ chức bộ và hoạt
động của bộ máy nhà nước cũng dựa trên nguyên tắc này.
b. Phân quyền dọc
Phân quyền dọc được chia theo lực lượng chính trị khác nhau trong xã
hội, giữa cơ quan nhà nước trung ương với cơ quan địa phương, giữa liên bang
với tiểu bang, giữa liên minh với các nước thành viên hay giữa các cơ quan
với nhau. Chính ở sự phân quyền này mà quyền lực nhà nước trung ương bị
hạn chế. Đến lượt mình, quyền lực của cơ quan địa phương – chính phủ địa
phương lại bị phân chia thành lập pháp địa phương và hành pháp địa phương.
Nội dung chủ yếu của tư tưởng phân quyền dọc như sau:
- Tồn tại hệ thống các cơ quan quyền lực nhà nước do dân bầu ở các cấp
địa phương, song song với bộ máy nhà nước trung ương.
- Có sự phân công nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn cụ thể giữa
chính quyền trung ương và chính quyền địa phương trong những lĩnh vực cụ
thể; mà chủ yếu là chính quyền trung ương sẽ giải quyết các vấn đề công, vì
lợi ích của cả cộng đồng xã hội, như vấn đề: chủ quyền lãnh thổ, dịch vụ
công,...; còn chính quyền địa phương sẽ phụ trách các vấn đề phát triển kinh tế

hiện những đặc trưng nhất định của tư tưởng phân chia quyền cứng rắn như
trên.
Hoa Kì là nhà nước tư sản điển hình cho nguyên tắc phân quyền trong
chính thể cộng hòa tổng thống. Theo đó quyền lập pháp thuộc về nghị viện;
5