SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"TẠO HỨNG THÚ GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN TỰ NHIÊN
VÀ XÃ HỘI LỚP 1"
Trang 1
I. Lý do chọn đề tài:
- Trong công cuộc xây dựng đất nước, để đưa đất nước sánh ngang tầm với các nước
tiên tiến ở khu vực cũng như trên thế giới, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra “Giáo dục là
quốc sách hàng đầu”.
- Vì vậy, mà học sinh được giáo dục toàn diện được các cấp, các ngành, các tổ chức
rất quan tâm.
- Môn Tự nhiên và xã hội là một trong những môn học góp phần giáo dục học sinh
một cách toàn diện, có thể nói môn Tự nhiên và xã hội ở lớp 1 là nền móng để các em
học tốt ở các môn cò liên quan đến tự nhiên và xã hội ở các lớp cao hơn. Tuy nhiên ở
môn học này lại không được sự quan tâm đúng mức của mọi người, nhất là các bậc phụ
huynh luôn có suy nghĩ rằng môn Tự nhiên và xã hội là “môn phụ” nên bị xem nhẹ.
- Do vậy, học sinh thường không có hứng thú trong quá trình học môn này. Là một
giáo viên đang trực tiếp giảng dạy, tôi luôn trăn trở phải làm thế nào để tạo hứng thú cho
các em khi học môn này? Tôi đã suy nghĩ rất nhiều và đã lựa chọn cho mình đề tài: “Tạo
hứng thú giúp học sinh học tốt môn Tự nhiên và xã hội ở lớp 1”. Sau đây là một vài ý
kiến nhỏ của tôi, rất mong được cấp trên và đồng nghiệp tham khảo và đóng góp ý kiến.
II. Thực trạng:
Trong năm học này tôi được phân công giảng dạy lớp 1
4
, tổng số có 32 em học
sinh trong đó có 11 em là nữ. Qua quá trình giảng dạy, tôi gặp một số thuận lợi và khó
khăn sau:
1. Thuận lợi:
- Được sự chỉ đạo sâu sát, kịp thời của lãnh đạo cấp trên, của BGH nhà trường.
- Được sự quan tâm của Hội cha mẹ học sinh, của các ban ngành địa phương.
2. Khó khăn:
học sinh tiếp thu tự giác, tích cực hơn và được củng cố hệ thống hóa kiến thức
- Sau đây tôi xin đưa ra một vài ví dụ mà tôi đã từng tổ chức trò chơi cho các em học
sinh ở lớp mình:
+ Ví dụ 1: Đối với chủ đề : “Con người và sức khỏe”.
Bài 1: Cơ thể chúng ta:
Chuẩn bị: Trước hết tôi suy nghĩ và đưa trò chơi vào hoạt động 1 của bài. Tôi
đã chuẩn bị trước tranh vẽ 2 học sinh ở trang 4 SGK Tự nhiên và xã hội.
Cách tiến hành:
Trước hết tôi treo tranh và nêu tên trò chơi: Ai nhanh hơn. Tiếp đến tôi
phổ biến cách chơi cho học sinh: tôi chia lớp làm 3 nhóm mỗi nhóm thảo luận và suy
nghĩ cử ra một bạn đại diện nhóm lên chơi:Sau đó tôi phổ biến luật chơi: Nếu em nào
Trang 3
trong 1 phút kể ra được đúng và nhiều tên của các bộ phận trên cơ thể là người thắng
cuộc.
Từng học sinh được cử lần lượt lên bảng vừa chỉ vào hình và nói
tên các bộ phận của cơ thể. Kết thúc trò chơi GV tuyên dương nhóm có bạn thắng cuộc.
Nếu học sinh chưa nêu hết các bộ phận trên cơ thể GV bổ sung thêm.
+ Ví dụ 2: Đối với chủ đề “Xã Hội” Bài 12: Nhà ở.
Chuẩn bị: Tôi đưa trò chơi vào HĐ2 của bài. Vẽ trước tranh về các đồ dùng
trong gia đình: Bàn, ghế, giường, tủ…
Cách tiến hành :
Tôi treo tranh và nêu tên trò chơi: Dùng làm gì.
Tôi chia lớp làm 2 đội. Mỗi đội chọn ra 5 người chơi và xắp xếp theo hàng
dọc quay lên bảng, các em còn lại là cổ động viên cho đội mình.
Tôi yêu cầu 2 đội cùng nhìn vào 1 bức tranh treo trên bảng, lần lượt từng
HS của mỗi đội phải chỉ vào hình, nêu tên gọi và chức năng của 1 đồ dùng có trong tranh.
Lưu ý: các em nói sau không được nói lại đồ dùng mà các bạn đã nói. Khi HS
nói đúng tên và công dụng của 1 hình thì được 1 điểm.
HS bắt đầu chơi tôi cho HS “oẳn tù tì…” để chọn đội đi trước.
Kết thúc trò chơi tôi tuyên dương đội nào ghi được điểm nhiều hơn là đội
- VD: Đối với chủ đề: “Con người và sức khoẻ” Bài 3: Nhận biết các vật xung
quanh.
Tôi cho HS quan sát các vật thật có trong lớp, yêu cầu các em quan sát và nói
màu sắc của các vật. Tôi cho các em hoạt động nhóm đôi nói cho nhau nghe những vật
xung quanh mà các em thấy.
Ví như: Cái bảng màu đen, bông hoa màu đỏ, cái bàn màu vàng… Sau đó tôi sẽ hướng
dẫn để các em biết rằng nhờ có mắt, mũi, tai, lưỡi, da mà ta nhận biết được các vật xung
quanh, nếu một trong các bộ phận đó bị hỏng thì ta không nhận biết đầy đủ về thế giới
xung quanh. Từ đó giúp cho học sinh có ý thức hơn trong việc bảo vệ và giữ gìn các bộ
phận của cơ thể.
- VD: Đối với chủ đề “XÃ HỘI”, Bài: Nhà ở
Cho học sinh quan sát 4 bức tranh, trang 26.
Qua quan sát với sự hướng dẫn của tôi các em đã phân biệt được đâu là nhà ở
thành phố, đâu là nhà ở nông thôn và các em còn biết được nhà minh đang sống giống
hay không giống nhà trong bức tranh.
- VD: Đối với chủ đề: “Tự Nhiên”, Bài 23: Cây hoa.
Trang 5
Tôi cho HS quan sát chậu hoa hồng, cành hoa huệ … Yêu cầu HS nói lại những
gì mình đã quan sát được. Đưa ra gợi ý: cây hoa được trồng ở đâu?
Hãy chỉ bộ phận của cây hoa? Hãy kể tên các loại hoa mà em biết? Hoa được
dùng để làm gì?
3. Phương pháp hỏi đáp:
- Là phương pháp trong đó việc đối thoại giữa giáo viên và học sinh được tiến hành
trên cơ sở hệ thống câu hỏi nhằm tìm ra những kiến thức cần
nắm. Nó có tác dụng tốt đối với việc huy động vốn tri thứcvà kinh ngiệm đã có ở HS vào
việc tìm tòi kiến thức mới, đồng thời khơi dậy ở học sinh tính tích cực suy nghĩ.
- Đối với môn tự nhiên và xã hội lớp1 phương pháp hỏi đáp cũng là phương pháp
giúp cho học sinh có hứng thú trong việc học tập. Thông qua câu hỏi của giáo viên, học
sinh suy nghĩ tìm tòi và trả lời cũng đã giúp cho các em bước đầu hình thành tư duy trừu
tượng.
Xếp loại học lực HK1 HK II (cả năm)
Hoàn thành tốt (A+) 33% (10em)
Hoàn thành (A) 67% (23 em)
Chưa hoàn thành (B) 0%
Qua bảng thống kê cho thấy thực tế biện pháp mà tôi thực hiện đã đạt kết quả đáng kể,
trên lớp các em tiến bộ rõ rệt.
Học sinh không còn thờ ơ với môn học này nữa.
Học sinh có ý thức học tập tốt hơn, say mê hơn, giờ học luôn trôi qua một cách nhẹ
nhàng.
Dưới sự tổ chức và hướng dẫn của giáo viên các em tự khám phá và chiếm lĩnh tri thức
mới. Đây là một trong những thành công của tôi trong quá trình giảng dạy môn học này.
Dưới đây là minh họa một Kế hoạch bài dạy môn Tự nhiên – xã hội.
KẾ HOẠCH BÀI DẠY
MÔN: TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI
Trang 7
BÀI: NHÀ Ở
I. Mục tiêu:
- Nói được địa chỉ nhà ở và kể được tên một số đồ dùng trong nhà của mình.
- Giáo dục môi trường: Học sinh biết được sự cần thiết phải giữ môi trường nhà ở
và có ý thức giữ gìn nhà cửa sạch sẽ, ngăn nắp, gọn gàng.
II. Chuẩn bị:
- Gv: Tranh, SGK.
- Hs: SGK, giấy vẽ, màu.
III. Các hoạt động dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
1. Ổn định: Hát
2. KTBC:
- Em hiểu gia đình là gì?
- Gia đình em gồm những ai?
Gv nhận xét.
gì ở xung quanh?
- Gọi vài cặp học sinh lên trình bày
trước lớp.
+ Cả lớp quan sát tranh
- Nhà có sân rộng, có đất rộng trồng
nhiều cây cối thì có em nào biết nhà
Nam ở Thành phố, nông thôn hay
miền núi không?
- Giới thiệu tranh các loại nhà lên
bảng hỏi:
Tranh vẽ gì?
Ngôi nhà này thuộc loại nhà
tầng, nhà ngói, hay nhà lá?
Ngôi nhà này ở thành phố, nông
thôn hay miền núi?
- Giới thiệu thêm một bức tranh vẽ
nhà nữa hỏi tương tự như trên.
- Trên đây cô vừa giới thiệu với các
em các ngôi nhà khác nhau như: nhà ở
nông thôn, nhà tập thể ở thành phố,
các dãy phố, nhà sàn ở miền núi… vậy
ở trong lớp mình nhà các em gần
giống nhà nào trong các hình trên?
- Giới thiệu với bạn mình và hỏi bạn
về nhà của Nam là nhà ngói, có sân rất
rộng, xung quanh nhà Nam trồng rất
nhiều cây cối)
- Hs lên bảng trình bày
- ở Nông thôn
- Vẽ nhà
trong gia đình là để phục vụ các sinh
hoạt của mọi người và việc mua sắm
những đồ đó phụ thuộc vào điều kiện
kinh tế của từng nhà. Chúng ta không
nên đòi bố mẹ mua sắm những đồ
dùng khi gia đình chưa có điều kiện.
BVMT: Nhà ở là nơi sống của
mỗi người vì vậy cần phải giữ nhà ở
luôn sạch sẽ, gọn gàng, ngăn nắp tạo
nên sự thoải mái dễ chịu.
- Quan sát tranh: Nêu nội dung tranh
- Hs làm việc nhóm 5 để nêu được các
đồ dùng trong nhà.
- các nhóm lên trình bày, nhóm khác
lên nhận xét.
- Học sinh trả lời.
- Hs trả lời.
Trang 10
Trò chơi: “Dùng làm gì?”
Cách tiến hành: GV treo tranh, nêu
tên trò chơi, phổ biến luật chơi, GV
chia lớp thành 2 đội, mỗi đội 5 em,
xếp theo hàng dọc, yêu cầu hai đội
cùng nhìn vào bức tranh, lần lượt từng
hs của mỗi đội phải chỉ vào hình, nêu
tên gọi và chức năng của từng đồ dùng
có trong tranh.
Lưu ý: các em hs nói sau không được
nói lại các loại đồ dùng đã nói. Khi hs
nói đúng tên và công dụng của một
may em bị lạc đường thì em nói địa
chỉ nhà của mình và người lớn sẽ đưa
em về nhà.
4. Củng cố:
- Hôm nay chúng ta học bài gì?
- Qua bài học này lớp mình có em
nào thuộc 1 bài hát hoặc một bài thơ
nào nói về ngôi nhà không, hãy đọc
cho cả lớp cùng nghe. Nhận xét –
tuyên dương.
- Liên hệ giáo dục: Phải biết yêu quí,
gìn giữ ngôi nhà của mình vì đó là nơi
em sống hàng ngày.
Dặn dò: Em nào vẽ ngôi nhà của mình
chưa xong, về nhà các em vẽ tiếp cho
xong. Xem trước bài 13 để tiết sau
chúng ta học tốt hơn.
- Hs giới thiệu tranh của mình cho cả
lớp xem
- Hs trả lời.
- Hs nêu.
- Nhà ở
- Hs hát hoặc đọc thơ “Ngôi nhà”
V. Bài học kinh nghiệm:
Qua thực tế và giảng dạy tôi đã rút ra kinh nghiệm như sau :
- Để một tiết dạy thành công GV cần đầu tư tốt từ khâu chuẩn bị cho đến việc tổ
chức.
- Luôn luôn thay đổi các hình thức và các phương pháp một cách hợp lý và hài hoà.
Trang 12
- Đặc biệt cần phải lưu ý tới phương pháp trò chơi khi cho các em chơi vì nếu chúng