LỜI CAM ĐOAN
Chúng tôi xin cam đoan và khẳng định đây là công trình nghiên cứu của
riêng chúng tôi. Các tài liệu và kết quả nghiên cứu trong khóa luận là trung thực,
được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kì
một công trình nào khác.
Tác giả
Nguyễn Thị Hồng Diện
LỜI CẢM ƠN
Em xin kính gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cô giáo – Tiến sĩ Dương Thị Ánh
Tuyết đã tận tình hướng dẫn, động viên, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực
hiện khóa luận.
Em cũng xin chân thành bày tỏ lòng kính biết ơn sâu sắc tới Quý thầy cô
giáo Khoa Khoa học Xã hội, Quý thầy cô giáo của Trường Đại học Quảng Bình
đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để em bồi dưỡng tri thức và hoàn thành khóa học
của mình.
Thiết tha bày tỏ lòng tri ân sâu nặng tới gia đình, là suối nguồn niềm tin và
khát vọng của em. Cảm ơn bạn bè đã chia sẻ, động viên và giúp đỡ mình trong
suốt thời gian qua.
Chân thành cảm ơn!
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Những thống kê gần đây cho thấy chủ nghĩa hậu hiện đại ngày càng được
các học giả quan tâm và dành nhiều trang viết. Ở địa hạt văn chương, những
công trình nghiên cứu về chủ nghĩa hậu hiện đại, tìm hiểu các giá trị văn bản
dưới góc nhìn hậu hiện đại tăng dần theo thời gian mà vẫn chưa có dấu hiệu dừng
lại. Đó là vấn đề đầu tiên thôi thúc chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu của mình
đến chủ nghĩa hậu hiện đại.
Nước Mỹ không phải là nơi khai sinh nhưng lại là mảnh đất cho chủ nghĩa
hậu hiện đại phát triển và thăng hoa. Có thể kể đến một loạt những cây bút hậu
hiện đại Mỹ nổi danh như Toni Morrison, Ken Kesey, Paul Auster Cormac,

thuật viết từ William Faulkner, Ernest Hemingway và cả Anton Chekhov. Văn
phong Carver dung dị, trực tiếp. Truyện của ông tựa lát cắt rất thực của cuộc đời.
Các nhân vật của ông – thường được đối chiếu với chính cuộc đời ông – là những
con người thua thiệt và mất mát.
Dẫu sáng tác không nhiều nhưng những cách tân nghệ thuật về thể loại của
Carver đã đưa ông lên vị trí số một của các cây bút truyện ngắn nửa sau thế kỉ
XX ở Hoa Kỳ. Ông được đánh giá là nhà văn xuất sắc và có tầm ảnh hưởng lớn
trên thế giới. Sau khi li dị, Carver lấy người vợ thứ hai Tess Gallagler và chuyển
đến sống tại Port Angeles, Washington. Carver mất năm 1988 vì ung thư phổi.
Ông là một trong những người đã và đang thách thức các quan niệm truyền
thống về truyện ngắn và không ngừng cấp cho khái niệm này nội hàm mới. Chủ
nghĩa hậu hiện đại đang là một trong những vấn đề gây nhiều tranh cãi, chưa
được thống nhất; việc nghiên cứu truyện ngắn cực hạn của Raymond Carver là
một điều thực sự có ý nghĩa về cả lí luận lẫn thực tiễn.
Khuynh hướng cực hạn bắt đầu xuất hiện vào thập niên 1960 trong các lĩnh
vực hội họa, điêu khắc, âm nhạc và văn học. Ngay từ khi xuất hiện, chủ nghĩa
cực hạn đã là đề tài nóng bỏng cho nhiều cuộc tranh luận và phê bình. Có những
ý kiến đánh giá cao, tôn vinh, thậm chí đã gắn thuật ngữ cực hạn thành cái mác
thẩm mỹ cho mọi hoạt động văn hóa nghệ thuật ở vô số nền văn hóa khác nhau.
Tuy nhiên, thuật ngữ này đôi khi cũng được sử dụng với nghĩa miệt thị, coi nó là
biểu hiện của sự rã đám của các tác phẩm nghệ thuật.
2
Chủ nghĩa cực hạn được biết đến đầu tiên ở lĩnh vực hội họa và điêu khắc.
Trong văn học chủ nghĩa tối giản xuất hiện muộn hơn. Tuy nhiên nguồn gốc của
nghệ thuật và kĩ xảo mà hình thành nên chủ nghĩa cực hạn trong văn học nói
chung và truyện ngắn nói riêng có thể lần theo bởi các nhà văn như Anton
Chekhov, James Joyce, và Hemingway. Nhưng hơn hết, khái niệm chủ nghĩa cực
hạn chỉ được dùng rộng rãi từ Raymond Carver. Raymond Carver được coi là
“nhà chuyên môn bậc thầy về thể loại này, có thể coi là bậc nhất” (Madision
Bell), là người quy tụ thành công nhất nghệ thuật cực hạn.

khi nói về những ám ảnh thôi thúc nhà văn cầm bút.
“Bên cạnh đó, nhà nghiên cứu Hoàng Ngọc Tuấn còn chuyển dịch một số
bài luận của Raymond Carver trong tuyển tập mang tên Fires như Kinh nghiệm
viết truyện ngắn, Về sáng tạo. Carver cho rằng “Để cho các chi tiết được cụ thể
và chuyên chở được nghĩa, ngôn ngữ phải chuẩn xác, chọn lọc kĩ càng. Các từ
có thể kĩ càng tới mức nghe thật bình thường, nhưng chúng vẫn có thể gánh vác;
nếu được dùng đúng, chúng có thể chạm tới mọi cung bậc”” [24].
Ngoài truyện ngắn, thơ của Raymond Carver chủ yếu được dịch và đăng tải
trên thư viện điện tử www.evan.com.vn
So với sự nghiệp sáng tác và công trình nghiên cứu về Raymond Carver thì
những bài dịch thuật trên còn quá ít ỏi, chưa xứng với tầm vóc của nhà văn. Đặc
biệt là mảng thơ của Raymond Carver vẫn còn để ngỏ.
2.1.2. Những công trình nghiên cứu về Raymond Carver
Điểm lại những công trình nghiên cứu trong nước về Raymond Carver
chúng tôi nhận thấy những nghiên cứu mang tính hệ thống vẫn chưa nhiều. Giáo
sư Lê Huy Bắc được xem là người tiên phong trong địa hạt nghiên cứu về
Carver. Trong lời giới thiệu mở đầu tập Truyện ngắn hậu hiện đại thế giới, Lê
Huy Bắc đã phân chia truyện ngắn hậu hiện đại thành 3 khuynh hướng: truyện
ngắn huyền ảo, truyện ngắn mảnh vỡ, truyện ngắn cực hạn và xem Raymond
Carver là đại diện tiêu biểu cho truyện ngắn cực hạn. Trong bài tiểu luận “Chủ
nghĩa cực hạn và Raymond Carver” trong “Truyện ngắn lí luận tác gia và tác
phẩm”, tác giả đã phân tích đặc trưng của chủ nghĩa cực hạn trong văn học. Tác
giả đã khẳng định “Chủ nghĩa cực hạn đề cao tính vô ngã trong sáng tạo. Dấu
ấn chủ quan của tác giả càng đến gần hơn với độ không của lối viết thì tác phẩm
càng có giá trị thuyết phục cao hơn”. Từ đó Lê Huy Bắc rút ra kết luận “chủ
4
nghĩa tối giản trong văn học đã đáp ứng được yêu cầu của chủ nghĩa hậu hiện
đại ở chỗ đã chủ trương hạn chế tối đa khả năng hư cấu, khả năng tự sự chủ
quan, khả năng bao quát mọi vấn đề… mà theo cách gọi của Jean-Francois
Lyotard là đại tự sự” [3;59].

tài đã góp phần làm rõ những đặc điểm của chủ nghĩa cực hạn, và những biểu
hiện của chủ nghĩa cực hạn trong truyện ngắn của Raymond Carver. Từ đó góp
phần hình thành phương thức các tác phẩm văn chương được viết theo khuynh
hướng cực hạn.
Điểm qua một số công trình chúng tôi nhận thấy các nhà nghiên cứu trong
nước đã tiệm cận dần với nghiên cứu trên thế giới về Raymond Carver, khai phá
những con đường đến với trang viết của nhà văn, đưa ra những nhận định sắc
sảo. Tuy nhiên, như trên đã nói việc dịch thuật và những công trình nghiên cứu
kể trên vẫn còn khiêm tốn và mang tính khơi mở so với tầm vóc và sức lan tỏa
của cây bút người Mỹ này.
2.2. Nguồn tài liệu tiếng Anh đã được dịch sang tiếng Việt
Qua việc tìm hiểu trên các trang web và các tài liệu có liên quan về tác giả
Raymond Carver chúng tôi thu thập được một số tài liệu tiếng Anh đã được dịch
sang tiếng Việt như sau.
Những sáng tác đầu tiên của Raymond Carver được công chúng chú ý và
trở nên phổ biến hơn sau bài bình luận trong mục điểm văn của Irving Howe,
biên tập tờ Thời báo New York. “Trong bài viết Stories about our loneliness
(Những câu chuyện về nỗi cô đơn) trên thời báo New York số ra ngày 11/9/1983,
Irving đã chỉ ra đặc trưng truyện ngắn của ông, về “độ cảm xúc ít ỏi, những rung
động giống nhau, không gian của ông là những thành phố đậm chất Mỹ, bán
công nghiệp và đang bị tàn phá.” Nhân vật chủ yếu là những con người cô đơn,
luôn nỗ lực giao tiếp nhưng thất bại. Nhà bình luận sách nhấn mạnh “Nhân vật
của Carver có vốn từ vựng rất khiêm tốn do vậy họ không thể giải phóng cảm
xúc mà chỉ có thể bộc lộ mình qua hành vi”. Đây là một gợi dẫn quan trọng cho
các nhà nghiên cứu. Sự hạn chế của ngôn ngữ, hay “sự hạn hẹp của giọng điệu”
thể hiện những đứt gãy, bất lực trong quá trình giao tiếp, tình trạng khuôn hạn tự
thân của con người”. “William Stull – giáo sư, chuyên gia về Raymond Carver ở
Mỹ với tiểu luận “Raymond Carver cuộc đời và sự nghiệp” đã cung cấp cái nhìn
6
toàn diện cho bạn đọc về con người, cuộc đời, tác phẩm, phương pháp sáng tác

7
trong sáng tác của ông, sự đổ vỡ gia đình, nỗi cô đơn của những con người trong
xã hội Mỹ…” [7;8]
Tên tuổi của Raymond Carver gắn liền với chủ nghĩa cực hạn, chính vì thế
rất nhiều nhà nghiên cứu đã tập trung vào vấn đề này. Trong bài viết “Now you
see him, now you don’t, now you do again: the evolution of Raymond Carver’
minimalism” (Bây giờ bạn hiểu anh ta, bây giờ bạn không hiểu, bây giờ bạn lại
hiểu: sự tiến triển của chủ nghĩa cực hạn của Raymond Carver), nhà nghiên cứu
Adam Meyes đã khẳng định chủ nghĩa cực hạn không phải là sự nghiệp văn
chương của Raymond Carver. “Nếu chúng ta nhìn lại tất cả các tác phẩm
Carver đã xuất bản thông qua tuyển tập truyện ngắn gần đây nhất được xuất bản
của ông, “Mình đang gọi từ đâu”, chúng ta thấy rằng sự nghiệp của ông không
phát triển theo chiều hướng của một hình chóp lộn ngược. Nó giống một cái đồng
hồ cát nhiều hơn – rộng mở ban đầu, bó hẹp dần ở giữa, và rồi mở rộng trở lại.”
Nói một cách khác, Adam Meyes nhấn mạnh chủ nghĩa cực hạn chỉ là giai đoạn
giữa với tập truyện tiêu biểu “Mình nói chuyện gì khi mình nói chuyện tình”. [17;8]
Từ việc điểm qua những công trình nghiên cứu ở trên chúng tôi nhận thấy,
là một nhà văn lớn của Mỹ nửa cuối thế kỉ XX, Raymond Carver đã có ảnh
hưởng sâu sắc đến các thế hệ nhà văn sau này, nhưng lịch sử nghiên cứu về
Raymond Carver ở Việt Nam dường như chỉ mới bắt đầu. Với mong muốn được
góp phần vào hành trình nghiên cứu của Raymond Carver, chúng tôi trân trọng
tiếp thu và xem thành quả nghiên cứu của những cây bút đi trước là nền tảng, dẫn
đường để chúng tôi thực hiện đề tài “Kiểu nhân vật cực hạn trong truyện ngắn
của Raymond Carver”.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Vấn đề chủ nghĩa cực hạn trong truyện ngắn Raymond Carver là một vấn đề
rộng. Toàn bộ thế giới nghệ thuật của Raymond Carver đều ghi dấu ấn của chủ
nghĩa cực hạn. Tuy nhiên trong phạm vi của một khóa luận tốt nghiệp, trong sự
giới hạn về trình độ và thời gian nên chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu kiểu

CHƯƠNG 1
NHÂN VẬT CỰC HẠN THỂ HIỆN TRONG QUAN NIỆM
NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI
Là một trào lưu quan trọng của chủ nghĩa hậu hiện đại, khuynh hướng chủ
nghĩa cực hạn (Minimalism) còn được dịch là chủ nghĩa tối giản (chủ nghĩa thiểu
tố) hoặc nghệ thuật cực hạn (Minimal Art) bắt đầu xuất hiện vào thập niên 1960
trong các lĩnh vực hội họa, điêu khắc, âm nhạc. Các họa sĩ và nhà điêu khắc
thuộc khuynh hướng này đều tập trung vào việc loại bỏ dấu ấn chủ quan của
nghệ sĩ.
Trong văn học, chủ nghĩa cực hạn xuất hiện muộn hơn. Tuy khuynh hướng
này thường được cho là có mầm mống từ Anton Chekhov – nhà văn Nga với
những kiệt tác như Người đàn bà có con chó nhỏ, Một chuyện đùa…phát triển
qua Anderson (1876-1941), tác giả Hoa Kỳ với những truyện ngắn Quả trứng,
Chết trong rừng …và đặc biệt là Hemingway (1899-1961) với Con mèo trong
mưa…tuy nhiên Raymond Carver được xem là người thành công nhất các
nguyên tắc tiêu biểu của chủ nghĩa cực hạn. Chương này chúng tôi sẽ tập trung
làm rõ về những kiểu nhân vật trong truyện ngắn của Raymond Carver.
Nhân vật trong truyện ngắn có vai trò đặc biệt quan trọng. Có thể nói nhân
vật là xương sống, là linh hồn của mỗi tác phẩm. Nhân vật cũng là người phát
ngôn cho tư tưởng của nhà văn, thể hiện quan niệm nghệ thuật của tác giả về
cuộc đời và con người. Vì vậy, văn học không thể thiếu nhân vật vì đó chính là
phương tiện cơ bản để nhà văn khái quát hiện thực một cách hình tượng. Thông
qua nhân vật nhà văn thể hiện nhận thức của chủ thể sáng tạo nghệ thuật đối với
hiện thực khách quan. Nhân vật chính là người dẫn dắt độc giả đi vào thế giới
riêng của đời sống lịch sử nhất định nào đó.
Truyện ngắn cực hạn của Raymond Carver chủ yếu đề cập đến những người
thuộc phân khúc bình lưu trong xã hội. Đó là những thân phận có cuộc sống bấp
bênh, chịu tác động và ảnh hưởng mạnh mẽ của biến động kinh tế, xã hội, luôn
sống trong áp lực bị thất nghiệp, trong sự tan rã của các mối quan hệ gia đình, xã
hội đẩy đến lề cuộc sống trở thành những người thất nghiệp, cô độc, bị phụ bạc.

trang viết rất lớn. Tất cả họ hầu hết đều không bình thường, họ bị chấn thương
lớn về mặt vật chất và tinh thần. Đó là những mảnh vỡ được chắp nối một cách
vô tình. Nếu như các cây bút hiện đại hướng đến sự phản ánh cuộc sống và tìm
11
phương pháp sắp xếp lại theo một trình tự nhất định dựa trên nguyên tắc riêng
của bản thể thì các nhà hậu hiện đại lại có xu hướng phản chiếu cuộc sống và
mặc nhiên công nhận sự tồn tại của nhiều hệ hình giá trị trong thế giới hỗn mang.
Với cảm quan đó, các nhà hậu hiện đại không ngoại trừ Raymond Carver luôn
đặt ra vô số những “đổ vỡ”, những “chấn thương” trong sáng tác của mình.
1.1.1. Đổ vỡ trong đời sống vật chất
Nhân vật trong truyện ngắn của Raymond Carver là những nhân vật nhỏ bé,
gần gũi, nhiều khi nhân vật không có tên, không có gì đặc biệt. Đó có thể là đứa
bé sinh nhật, là ông bố, bà mẹ (Tắm) ; là cô ả vận đồ Jean; gã quần Jean (Sau đồ
Jean); thằng nhỏ, con nhỏ (Mọi thứ dính vào ông); tên bảo vệ (Thanh thản); là cô
nàng tóc nâu, cô nàng nhỏ con (Bảo bọn đàn bà là chúng mình đi chơi); là người
cha, là con trai (Túi quà)…Hầu hết họ đều gặp những sang chấn về vật chất: Bị
thất nghiệp (Vitamins; Những người đi thu tiền), bệnh tật, nghiện thuốc, nghiện
rượu (Mình đang gọi từ đâu); cụt tay, bị con bỏ rơi (Kính ngắm); bị vợ phản bội
(Em làm ơn im đi, được không?); bị chồng phản bội (Vọng lâu), li dị vợ (Sao
không nhảy đi?), phải đối diện với cái chết của người thân (Tắm, Những giấc
mơ) Có thể thấy rằng nhân vật trong truyện ngắn của Raymond Carver là
những người phải chịu mất mát và bất trắc trong cuộc sống, họ phải đối mặt với
những đổ vỡ nghiêm trọng trong đời sống vật chất.
Truyện “Kính ngắm” là hình ảnh người đàn ông cụt tay đi chụp ảnh dạo.
Với điều kiện sinh hoạt khó khăn của người bị khiếm khuyết, hai bàn tay của ông
được thay thế bằng hai cái móc crôm. Vậy mà ông vẫn phải cầm máy ảnh đi gõ
cửa từng nhà để kiếm lấy miếng cơm manh áo qua ngày. Mất mát và đau thương
chưa dừng lại ở đó, ông còn phải đối diện với nghịch cảnh là những đứa con của
ông đã khôn lớn và bỏ nhà đi hết, không ai chăm sóc ông lúc tuổi già. Đó cũng
chính là hoàn cảnh của ông chủ nhà tội nghiệp. Người chủ nhà đau khổ, cô đơn

này hay cách khác, ở vị thế nào đi nữa thì cuối cùng con người vẫn sống trong
một cái giếng cạn với tất cả hoang mang và khổ đau. Con người luôn cảm thấy
bất ổn mặc dù họ đã cố kiếm tìm cho mình một sự đổi khác trong cuộc sống.
Nhân vật của Raymond Carver thường rơi vào trạng thái tuyệt vọng khi gặp phải
những rắc rối bất thường, thậm chí là cả những thứ vụn vặt nhất bởi nhân vật của
ông đã sớm mất điểm tựa. Có lẽ vì vậy mà họ tìm đến rượu và thuốc lá, họ uống
13
để giúp bản thân hưng phấn và lãng quên. Hai vợ chồng trong truyện “Còn cái
này thì sao?” cũng đang rơi vào tình trạng nghiện thuốc lá nặng, họ muốn rời
thành phố để tìm về một vùng quê yên tỉnh, bắt đầu lại từ đầu, công việc, tình
yêu và tất cả. Nhưng vừa mới bắt đầu họ đã cảm thấy chán nản và muốn bỏ cuộc.
Raymond Carver cũng như những cây bút hậu hiện đại khác, không đưa ra bất cứ
một giải pháp nào, chỉ đơn thuần thuật lại diễn tiến, đổi thay của tình trạng nhân
vật. Kết thúc truyện vẫn là tình trạng lửng lơ, mắt kẹt của nhân vật trước nỗi đau
ám ảnh. Có khác chăng là họ dần nhận thức được hiện trạng của mình và bắt đầu
có sự đổi thay trong tư tưởng. Nhân vật tôi trong “Mình đang gọi từ đâu” từ chổ
rất thờ ơ, không mong muốn gọi điện đã chủ động nhấc máy và mường tượng về
cuộc nói chuyện sắp diễn ra.
Người đàn ông trong truyện ngắn “Sau đồ jeans” ở trong trạng thái bất an
và tuyệt vọng khi vợ mình đang phải đối mặt với căn bệnh ung thư. Hàng trăm
câu hỏi cứ xoáy sâu trong con người anh. “Sao không phải là ai khác? Sao
không phải là bọn người tối nay? Sao không phải là cái bọn người bay trong đời
tự do như chim ấy? Sao không phải chúng mà là Edith?” [12;102,103]. Và phần
cuối câu chuyện là hình ảnh người đàn ông đó xỏ những sợi chỉ dài màu xanh qua lỗ
kim và bắt đầu thêu, thêu hết mũi này sang mũi khác. Đó phải chăng là mong ước
ước của họ, họ không ngừng thêu dệt những ước mơ trên nền của khổ đau và bất
hạnh. Chính anh đang hi vọng điều diệu kì sẽ xảy ra với người vợ thân yêu của
mình.
Nhân vật Patti trong truyện ngắn “Vitamins” đang gặp khó khăn về vấn đề
không có việc làm, và cô đang cố gắng tìm việc gì đó để kiếm sống bằng cách gõ

bản của truyện ngắn cực hạn.
1.1.2. Đổ vỡ trong đời sống tinh thần
Trong nhiều trang viết của mình Raymond Carver đã viết về những nhân
vật bị tổn thương tâm hồn sâu sắc, những đổ vỡ trong đời sống tinh thần. Điều đó
được thể hiện rõ qua các trạng thái tâm lí nhân vật ở thời điểm hiện tại. Tác giả
không miêu tả nhiều về tâm lí nhân vật mà chỉ miêu tả một số hành động bất chợt
như ném đá, nhảy, ngủ, mơ, làm tình… nhưng những hành vi này là kết quả của
một quá trình chấn thương tâm lí lâu ngày bị dồn nén, kìm hãm và nhân vật cảm
thấy khủng hoảng, bất an.
15
Người đàn ông trong truyện ngắn “Sao không nhảy đi?” đang ở trong trạng
thái cô đơn, cần sự sẻ chia, chút hơi ấm tình người sau khi li dị vợ. Ông bày bán
hết tất cả mọi đồ dùng sinh hoạt trong nhà nhưng không phải để kiếm tiền mà
ông muốn bán hết để quên đi quá khứ. Ông không quan tâm tới giá cả mà chỉ cần
người hiểu, sẻ chia cho hoàn cảnh của mình để ông phần nào quên đi nỗi trống
trải, cô đơn của con người bị phụ bạc. Sau cuộc trò chuyện mua bán về những
món đồ thì họ bắt đầu uống whiskey và lời đề nghị của người đàn ông “sao cô
cậu không nhảy đi?”. Họ nhảy ngay giữa sân nhà và trong sự chú ý của những
người đi qua đường. Đắm mình trong những điệu nhạc người đàn ông như muốn
quên đi những buồn đau hiện tại. Người đàn ông không thể chấp nhận được thực
tại đau buồn đang diễn ra với mình, ông nhảy như để trốn chạy hiện tại, làm điều
ngược lại với hiện tại. Đọc “Kính ngắm” độc giả sẽ ngạc nhiên với hình ảnh
người chủ nhà leo lên nóc nhà ném những viên đá và gào lên “bắt đầu”. Khi mọi
ngôn ngữ bị bế tắc thì nhân vật lên tiếng bằng hành động cụ thể. Qua hành động
ném những viên đá, người đàn ông hi vọng bao những tủi hờn và nỗi cô đơn mà
ông đang phải đối mặt sẽ theo viên đá bay đi. Ông muốn thoát ra khỏi cuộc sống
bế tắc, không lối thoát trong hiện tại. Ông yêu cầu người thợ chụp ảnh chụp lại
cảnh đó như một sự chia sẻ của những con người cô đơn với nhau. Hành động đó
còn chứng tỏ ông là người bị dồn nén tình cảm lâu ngày và đang chờ cơ hội để
bùng cháy.

tàu hiện tại để tìm cho mình một tương lai hạnh phúc – gặp lại đứa con trai sau
bao ngày xa cách nhung nhớ. Ông đã phải liên tục đấu tranh với bản thân mình,
đặt ra vô số giả thuyết về sự kiện này. Kết quả là chiếc đồng hồ Nhật Bản đắt tiền
– món quà mà ông định dành tặng cho con trai đã bị mất, ông không bước xuống
tàu. Những ám ảnh trong quá khứ đã trở thành những đổ vỡ trong đời sống tinh
thần của người cha già đáng thương. Có lẽ nó còn ám ảnh cả người con trai và
bằng chứng là anh cũng không đến sân ga để gặp lại cha mình.
“Túi quà” là cuộc hội ngộ cha con sau bao ngày xa cách cùng lời dốc bầu
tâm sự của người cha có nhiều lỗi lầm lại tương phản với sự vô tình, hờ hững của
người con. Hai người ở hai thế giới riêng biệt, theo đuổi những suy nghĩ và cảm
xúc khác nhau. Người cha dường như độc thoại một mình và người con đang thả
trôi những suy nghĩ của bản thân. Mối quan hệ huyết thống, tình cảm cha con bị
đứt gãy cực độ. Họ đang mang trong mình những nỗi buồn, những chấn thương
17
tâm hồn riêng. Người con trai cũng đang mắc phải những rắc rối tương tự như
người bố trong mối quan hệ gia đình. Điều đó đã được thể hiện qua câu nói của
Les: “tôi nhớ mình đã bỏ quen túi quà của ông ở quán bar. Cũng vậy cả thôi,
Mary không cần kẹo hạnh nhân, Roca hay bất cứ thứ gì khác. Đó là năm ngoái.
Giờ đây cô ấy chẳng cần thiết gì chúng.” [12;59]. Càng lúc anh ta lại càng rơi
vào tình trạng tương tự như chính người cha của mình. Người đọc có thể liên
tưởng đến một cảnh tượng khác. Một ngày Les kể lại cho con mình nghe về sự
đổ vỡ mà anh ta vướng phải, con của Les có thể cũng hờ hững như anh bây giờ
vậy.
Những đổ vỡ trong đời sống tinh thần trong truyện ngắn của Raymond
Carver còn được thể hiện trong những giấc mơ của các nhân vật. Đó là giấc mơ
của Patti vì ám ảnh khi ngày nào cũng đi bán vitamin trong truyện ngắn
“Vitamins”. Là giấc mơ của của Carlyle trong truyện ngắn “Cơn sốt” khi suốt
ngày phải đối mặt với cảnh người vợ bỏ đi và những vấn đề thường nhật như
chăm sóc con cái, tìm người giúp việc. Là giấc mơ của người chồng trong truyện
ngắn “Sợi lông” khi suốt ngày bị ám ảnh bởi sợi lông mắc ở chân răng… Những

câu chuyện riêng, những suy nghĩ của riêng mình. Đó cũng chính là những điểm
chung của con người trong xã hội hậu công nghiệp.
Hình ảnh người chụp ảnh dạo cụt tay và người chủ nhà cô đơn trong “Kính
ngắm” gợi đến một cặp đôi đáng thương. Hai người đàn ông, một người thảnh
thơi trong ngôi nhà của mình và một người lang thang chụp ảnh dạo để kiếm
sống, qua vài câu nói chuyện họ đã tìm được sự đồng cảm trong nhau, bởi cả hai
đều là những người “đã từng có con” và hiểu rằng “chúng đã bỏ đi”, đó là
chuyện thường. Họ đều là những người cô đơn, thua thiệt và mất mát. Người thợ
chụp ảnh mời chào và chủ nhà đồng ý, hai người đàn ông đó đã làm những điều
rất kì dị, một người đứng trên mái nhà ném đá điên cuồng và hét lên “bắt đầu”
còn một người đứng ở dưới gào lên bất lực “tôi không chụp ảnh động”. Hành
động trèo lên mái nhà ném những viên đá thể hiện sự bất lực, lạc lõng và cô đơn
trong cuộc sống hiện tại. Những viên đá tương đương với những nỗi buồn bực,
đau khổ mà người chủ nhà đang phải gánh chịu. Đó là sự cô đơn của một người
đàn ông tuổi đã xế chiều, bị vợ con bỏ rơi. Ném những viên đá đó đi ngang bằng
với việc ông ta muốn đẩy những nỗi niềm đó đi thật xa và muốn người chụp ảnh
ghi lại những khoảnh khắc ấy như một cách chia sẻ nhưng người chụp ảnh lại
19
không làm được điều đó. Tuy cả hai đang ở trong cùng một hoàn cảnh (tuổi già
cô đơn), cùng có nỗi đau như nhau (bị vợ con bỏ rơi), và mặc dù đã cố gắng nhưng
họ lại không thể sẻ chia cùng nhau. Đến tận phút cuối cùng họ vẫn bế tắc và cô đơn,
vẫn không có ai hiểu họ, cuộc sống của họ sẽ vẫn bị kéo dài trong tình trạng cô
đơn đó.
Sự cô đơn của nhân vật người cha trong truyện ngắn “Túi quà” lại được thể
hiện ở một cung bậc khác. Nhân vật người cha kể lại lỗi lầm của đời mình như
một cách giải bày và thú nhận. Kể lại một cách tỉ mỉ, không giấu diếm, người đàn
ông đó một lần nữa tìm kiếm sự sẻ chia, lời giải đáp nhưng cái ông nhận được chỉ
là hư vô. Lời thú nhận muộn màng và đau khổ của người cha trong truyện mong
muốn tìm lại cho mình sự thanh thản trong những năm tháng cuối đời, mong
muốn xóa bỏ khoảng cách để hòa nhập với cuộc sống, hòa nhập với cậu con trai

cuộc hôn nhân gia đình không hạnh phúc. Họ luôn cảm thấy chông chênh, bất an,
cô độc và lạc lõng ngay trong chính cuộc sống của họ, ngay với những người
ngày ngày đầu kê vai ấp của mình. Truyện ngắn “Vọng lâu” kể về câu chuyện
của người vợ bị chồng phản bội, chồng của nàng lén lút vụng trộm với người phụ
nữ dọn phòng khách sạn. Và khi mọi chuyện vỡ lỡ nàng cảm thấy thất vọng vô
cùng. Càng thất vọng thì càng cảm thấy cô đơn. Holly hoang mang, cô đơn đến
đỉnh điểm, cô luyến tiếc về những điều tốt đẹp đã mất (cô nhớ lại những tháng
ngày hạnh phúc trong quá khứ, lúc họ còn trẻ với những kế hoạch và mộng ước).
Dường như nỗi cô đơn luôn bám chặt lấy cô dẫu cô có cố gắng vượt qua nhưng
tất cả đều vô ích. Và đã có lúc cô muốn tìm đến với cái chết vì với một cô gái
kiêu hãnh và đầy tự tin như cô không thể chấp nhận được việc chồng mình qua
mặt ngoại tình. Tác phẩm kết thúc vẫn là sự kéo dài tình trạng mắc kẹt của hai vợ
chồng, cả Duane và Holly đều thả trôi việc làm ăn, thả trôi mình trong tình trạng
rạn nứt không thể cứu vãn. Họ cứ chôn vùi bản thể trong men rượu và trong sự
dằn vặt. Họ không thể chia sẻ, giải quyết để tìm lại tiếng nói chung của nhau,
như một “thứ gì đó đã chết trong em” đúng như lời tự bạch của người vợ.
Truyện ngắn “Có phải anh là bác sĩ?” là sự gặp nhau của hai con người cô
đơn trước đó không hề quen biết nhau. Arnold nhận được một cuộc điện thoại từ
người đàn bà cô đơn, bất hạnh, không bình thường và sau vài cuộc điện thoại qua
lại với người này, Arnold tìm đến nhà cô ta. Hai tâm hồn cô đơn gặp nhau, một
bên là người đàn ông xa vợ, một bên là người phụ nữ li dị chồng đang nuôi đứa
21
con nhỏ bệnh tật. Tuy nhiên, cả hai đã không đi đến cùng với hành vi của mình.
Rõ ràng sự thèm muốn của họ không phải là thú vui xác thịt mà là sự đồng cảm
sẻ chia và tìm đến của những tâm hồn cô đơn. Ở đây, người đàn bà cô đơn và
Arnold đều đáng thương giống nhau. Nhân vật trong truyện ngắn của Raymond
Carver luôn kiếm tìm sự kết nối. Người đàn bà luôn tìm mọi cách nói chuyện với
Arnold mặc dù không quen biết và chỉ với bằng một mẫu giấy nhỏ ghi lại số điện
thoại để có được những cuộc nói chuyện qua lại. Điều đó chứng tỏ họ đang cố
gắng để kết nối với nhau, kết nối đồng điệu giữa những tâm hồn cô đơn. Và đó