Phát triển làng nghề ở huyện Thạch Thất thành
phố Hà Nội

Kiều Mai Hương

Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng Lý luận Chính trị
Luận văn ThS ngành: Kinh tế chính trị; Mã số: 60 31 01
Người hướng dẫn: TS. Đinh Quang Ty
Năm bảo vệ: 2011 Abstract. Hệ thống hóa và làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về làng nghề, những
tiêu chí xác định làng nghề, vị trí, vai trò, đặc điểm sản xuất kinh doanh của làng nghề trong
quá trình phát triển kinh tế, xã hội. Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển kinh tế làng nghề
huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội, chỉ ra nguyên nhân của các thành tựu và hạn chế. Đề
xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm góp phần thúc đẩy các làng nghề của huyện Thạch Thất
phát triển có hiệu quả và bền vững hơn trong giai đoạn 2011-2020.

Keywords. Kinh tế chính trị; Làng nghề; Thạch thất; Phát triển kinh tế; Thủ công
nghiệp

Content
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
Chƣơng 1. LÀNG NGHỀ VÀ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRONG ĐIỀU KIỆN
KINH TẾ THỊ TRƢỜNG 8
1.1. Các khái niệm cơ bản, tiêu chí và cách phân loại làng nghề 8
1.1.1. Các khái niệm và đặc điểm sản xuất - kinh doanh của làng nghề 8
1.1.2. Những nhân tố chủ yếu tác động đến sự phát triển của làng nghề 18
1.2. Vai trò của hệ thống làng nghề Việt Nam nói chung đối với sự phát
triển kinh tế - xã hội 24

3.2.1. Mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao năng lực cạnh tranh của
sản phẩm 93
3.2.2. Đảm bảo về nguyên liệu cho các làng nghề 95
3.2.3. Đẩy mạnh đào tạo lực lượng lao động cho các làng nghề 95
3.2.4. Huy động nguồn vốn và chính sách đầu tư 98
3.2.5. Đảm bảo về môi trường để phát triển bền vững 99
3.2.6. Tăng cường áp dụng kỹ thuật, công nghệ mới 100
3.2.7. Xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng, thiết chế văn hóa, quy hoạch
chi tiết 101
KẾT LUẬN 104
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 106 1
MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Việt Nam là một trong những nước ở châu Á có bề dày lịch sử về các
làng nghề. Từ hàng trăm năm trước đây, trong xã hội phong kiến, các làng
nghề Việt Nam đã có vai trò rất quan trọng trong việc sản xuất, cung ứng các
sản phẩm đa dạng, phục vụ trực tiếp cho các hoạt động của nền sản xuất nông
nghiệp, cho bản thân các nghề thủ công nghiệp và cho nhu cầu tiêu dùng thiết
yếu của đông đảo cư dân nông thôn và các đô thị trong nước; thậm chí nhiều
sản phẩm độc đáo về tơ lụa, đồ gốm, hàng thủ công chạm khắc tinh xảo,…
của các làng nghề Việt Nam đã được các nhà buôn lớn Trung Quốc, Nhật Bản
và một số nước phương Tây thu gom với số lượng khá lớn nhằm mục đích
sinh lợi. Tuy nhiên, trong thời kỳ Việt Nam áp dụng mô hình kinh tế kế hoạch
hóa tập trung, các hoạt động sản xuất và lưu thông theo phương thức thị
trường tự do bị ngăn trở, cấm đoán, và mặt khác do tác động bất lợi của chiến
tranh, nhiều làng nghề đã mai một, thậm chí mất hẳn. Sự thụt lùi của các làng

công bố. Dưới đây, chúng tôi xin điểm qua một số công trình ít nhiều có liên
quan đến định hướng nghiên cứu của đề tài luận văn:
- “Phát triển làng nghề truyền thống trong quá trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa ở vùng ven thủ đô Hà Nội”, TS. Mai Thế Hởn, Hà Nội, 2002.
Trong công trình này, tác giả đã làm rõ vai trò của làng đối với sự phát
triển của đất nước; đi sâu phân tích thực trạng làng nghề về lao động, tổ chức
sản xuất kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm và kỹ thuật công nghệ, và đề xuất bốn
phương hướng, bảy giải pháp thúc đẩy làng nghề phát triển theo hướng CNH,
HĐH. Tuy nhiên, đề tài chưa đề cập tới mối quan hệ phát triển làng nghề với
việc xây dựng và củng cố mối quan hệ công - nông - trí thức, và quan hệ giữa
“bốn nhà”; sự ảnh hưởng của phát triển làng nghề tới việc giữ gìn, phát triển
một số giá trị văn hóa truyền thống; sự tác động của trực tiếp của làng nghề tới
việc làm thu nhập, mức sống, trình độ học vấn, ổn định chính trị, quyền làm
chủ của nhân dân. Trong các chính sách và giải pháp đưa ra, tác giả chưa đề 3
cập đến phát triển làng nghề như một giải pháp quan trọng góp phần giải quyết
tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và thực hiện có hiệu quả một số vấn
đề xã hội, qua đó thúc đẩy tiến trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn.
- Luận án Tiến sĩ: “Làng nghề truyền thống trong quá trình công
nghiệp hóa, hiện đại hóa”, Trần Minh Yến, Nxb Khoa học Xã hội, năm 2004.
Trong luận án, tác giả đã phân tích rõ vai trò của làng nghề truyền thống
trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam, đồng thời tác giả
còn đưa ra những kinh nghiệm phát triển làng nghề của các nước trong khu vực
châu Á như Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan, và một số nước trong khu vực
ASEAN,… Đề tài còn nêu rõ thực trạng hiện nay của các làng nghề truyền
thống ở Việt Nam từ đó chỉ ra xu hướng vận động và 8 nhóm giải pháp của
làng nghề truyền thống dưới tác động của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại
hóa. Tuy nhiên, trong đề tài nghiên cứu tác giả còn chưa nêu ra được nguyên

- Hội thảo quốc tế: “Bảo tồn và phát triển làng nghề thủ công truyền
thống”, 8/1996 tại Hà Nội.
- “Làng nghề thủ công truyền thống Việt Nam”, tác giả Bùi Văn
Vượng, Nxb Văn hóa Dân tộc, Hà Nội, 1998.
- “Bảo tồn và phát triển các làng nghề trong quá trình công nghiệp
hóa”, TS. Dương Bá Phượng, Nxb Khoa học Xã hội, năm 2001.
- Hội thảo: “Phát triển bền vững làng nghề Hà Tây: Thực trạng và giải
pháp”, Hà Đông, 11/2006.
- “Diễn đàn làng nghề năm 2007”, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn, tổ chức 17/11/2007, tại số 2 Hoàng Quốc Việt, Hà Nội.
- Hội thảo “Bảo tồn và phát triển làng nghề Hà Nội”, Bộ Nông nghiệp
và Phát triển nông thôn tổ chức ngày 17/9/2010, tại Hà Nội.
- Luận văn thạc sĩ: “Khôi phục và phát triển làng nghề truyền thống ở
Việt Nam”, Vũ Thị Thu, Hà Nội, 1998.
- Luận văn thạc sĩ: “Phát triển làng nghề ở huyện Từ Liêm trong tiến
trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn”, Nguyễn Thị
Thọ, Hà Nội, 2005. 5
- Luận văn thạc sĩ: “Phát triển làng nghề Hà Tây trong hội nhập kinh
tế quốc tế”, Nguyễn Thị Nghĩa, Hà Nội, năm 2008.
- Đề tài nghiên cứu: “Phát triển bền vững các làng nghề huyện Thạch
Thất - Thành phố Hà Nội”, Đỗ Thị Lan, Hà Nội, năm 2009.
…
Những công trình nói trên và còn nhiều công trình khác đã nghiên cứu,
đề cập đến nhiều vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn phát triển của các làng
nghề Việt Nam nói chung và ở một số địa phương nói riêng. Đây là nguồn tư
liệu tham khảo rất có ý nghĩa đối với chúng tôi trong việc thực hiện đề tài
luận văn. Tuy nhiên, từ trước đến nay chưa có công trình nào tập trung nghiên

Đề tài chủ yếu nghiên cứu thực trạng phát triển của các làng nghề
huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội trong những năm đổi mới vừa qua; từ
đó đề xuất những giải pháp góp phần thúc đẩy các làng nghề của địa phương
phát triển theo hướng hiệu quả và bền vững trong giai đoạn 2011-2020.
5. Phương pháp nghiên cứu
Dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và
chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận văn áp dụng một số phương pháp cụ thể thích
hợp với đối tượng, mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đã xác định, trong đó sẽ
chú trọng điều tra khảo sát thực tế; phân tích, tổng hợp các dữ liệu và số liệu
có liên quan; đối chiếu - so sánh; khái quát hóa…
Luận văn cũng sẽ khai thác, kế thừa một cách thích hợp kết quả nghiên
cứu của các công trình đi trước.
6. Một số đóng góp mới của luận văn
- Góp phần làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về phát triển làng nghề
trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.
- Phân tích, phản ánh một cách khách quan thực trạng phát triển làng
nghề của huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội trong những năm đổi mới vừa
qua; chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến thành tựu và hạn chế. 7
- Đề xuất, luận chứng những giải pháp mới, thiết thực góp phần thúc
đẩy phát triển làng nghề của huyện Thạch Thất theo hướng hiệu quả, bền
vững trong giai đoạn 2011-2020.
7. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
luận văn gồm 3 chương, 8 tiết:
Chương1: Làng nghề và phát triển làng nghề trong điều kiện kinh tế
thị trường.
Chương 2: Thực trạng phát trỉển làng nghề huyện Thạch Thất trong

6. Ngọc Dung (15/9/2009), Jica hỗ trợ phát triển làng nghề ở Việt Nam,

7. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ X, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
9. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
10. Đảng bộ huyện Thạch Thất (2005), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ
huyện Thạch Thất lần thứ XXI, nhiệm kì 2005-2010.
11. Đảng bộ huyện Thạch Thất (2010), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ
huyện Thạch Thất XXII, nhiệm kì 2010-2015. 109
12. Đảng bộ Thành phố Hà Nội (2010), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ
thành phố Hà Nội, nhiệm kì 2010-2015.
13. Như Hoa (15/7/2009), Phát triển bền vững làng nghề truyền thống Hà
Nội, .
14. TS. Mai Thế Hởn (1999), “Phát triển làng nghề truyền thống trong quá
trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở vùng ven thủ đô Hà Nội”, Tạp chí
Khoa học Công nghệ Môi trường, (5).
15. Đỗ Thị Lan (2009), Phát triển bền vững các làng nghề huyện Thạch
Thất - Thành phố Hà Nội, đề tài nghiên cứu khoa học.
16. Hà Liên (8/7/2009), “Mới có hơn 10% doanh nghiệp làng nghề được
vay vốn kích cầu”, Thời báo Kinh tế.
17. ThS. Nguyễn Hoài Long (2008), “Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng
cạnh tranh của địa phương trong việc thu hút đầu tư”, Tạp chí Nghiên
cứu - trao đổi, (9/425).
18. Phát triển bền vững làng nghề Hà Tây: Thực trạng và giải pháp

hội Thạch Thất thời kỳ 1996-2000 và nhiệm vụ đến năm 2005.
30. Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất (2000), Quy hoạch tổng thể kinh tế -
xã hội huyện Thạch Thất thời kì 2000-2010.
31. Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất (2001), Báo cáo Kinh tế - Xã hội
huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội năm 2001.
32. Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất (2006), Báo cáo tổng kết thực hiện
Chương trình phát triển công nghiệp - TTCN huyện Thạch Thất giai
đoạn 2001-2006. Phương hướng nhiệm vụ đến năm 2010 và những năm
tiếp theo.
33. Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất (2006), Báo cáo Kinh tế - Xã hội
huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội năm 2006.
34. Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất (2008), Chương trình Bảo tồn và
phát triển làng nghề huyện Thạch Thất giai đoạn 2008-2010, và những
năm tiếp theo. 111
35. Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất (2009), Báo cáo Kinh tế - Xã hội
huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội năm 2009.
36. Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất (2010), Báo cáo Kinh tế - Xã hội
huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội năm 2010.
37. Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất (2010), Báo cáo Rà soát, bổ sung
quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Thạch Thất đến
năm 2010, định hướng đến năm 2020.
38. Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội (2003), Quyết định số 120/2003/
QĐ-UBND về việc ban hành quy chế phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân
Hà Nội” và một số chế độ đối với nghệ nhân.
39. Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội (2009), Quyết định số 85/2009/QĐ
- UBND, về việc Ban hành Quy chế xét công nhận danh hiệu “Làng
nghề truyền thống Hà Nội”.

54.
55.