1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHÁNH HÒA
TRƯỜNG THPT HÀ HUY TẬP
 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

******************

Đề tài

TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG GIỜ
HỌC LỊCH SỬ LỚP 8, 9 THÔNG QUA TỔ CHỨC TRÒ CHƠI
TẠI TRƯỜNG THPT HÀ HUY TẬP Người thực hiện: LÊ THỊ PHƯƠNG TÂM

Giáo viên trường THPT Hà Huy Tập
C. KẾT LUẬN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM Tr.14
I. Kết luận Tr.14
II. Bài học kinh nghiệm Tr.14

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tr.16 4
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Giáo viên: GV
Học sinh: HS
Kỹ năng : KN
Phương pháp dạy học: PPDH
Sách giáo khoa : SGK
Trung học cơ sở: THCS
Trung học phổ thông: THPT 5
A. ĐẶT VẤN ĐỀ

I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Những năm gần đây, định hướng đổi mới phương pháp dạy học đã được
thống nhất theo tư tưởng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh ( HS) dưới sự
tổ chức hướng dẫn của giáo viên (GV): học sinh tự học, tự giác chủ động tìm tòi,
phát hiện, giải quyết nhiệm vụ nhận thức và có ý thức vận dụng linh hoạt sáng tạo

Hà Huy Tập.
- Đưa ra những trò chơi và nguyên tắc khi thiết kế trò chơi trong dạy học môn
lịch sử lớp 8,9.

6
III. PHƯƠNG PHÁP VÀ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
1. Phương pháp
- Phương pháp nghiên cứu lý luận.
- Điều tra, quan sát.
- Thực nghiệm sư phạm.
- Dự giờ các đồng nghiệp. Rút kinh nghiệm qua từng tiết dạy.
- Kiểm tra đánh giá kết quả học sinh học và làm bài để từ đó có những điều chỉnh
và bổ sung hợp lí.
2. Mục đích
- Mục đích làm cho tiết học bớt khô khan, nặng nề mà trở nên nhẹ nhàng, sinh
động, hấp dẫn, hiệu quả
- Tạo cho HS hứng thú trong giờ học. Yêu thích bộ môn Lịch sử
- Rèn luyện cho HS những kĩ năng cơ bản của bộ môn
IV. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1. Đôí tượng: học sinh lớp 8,9 trường THPT Hà Huy Tập
2. Phạm vi nghiên cứu: Nội dung giảng dạy bộ môn Lịch sử khối 8,9 trên
lớp thông qua một số trò chơi: trò chơi “Ai nhanh hơn”, trò chơi “ô chữ bí mật”,trò
chơi “Theo dòng Lịch sử”, trò chơi “Tiếp sức”, trò chơi “Hái hoa - trả lời câu hỏi
Lịch sử”

chủ động của người học. Nếu mức độ hứng thú càng cao thì sự thành công của GV
trong việc sử dụng các phương pháp dạy học (PPDH) đạt kết quả càng lớn. Các
PPDH đề cao tính tích cực chủ động của người học ngày nay là PPDH lấy HS làm
trung tâm, có như vậy mới gây hứng thú học tập cho HS. Vấn đề này đã được
Desterweg chủ trương tiến hành vào thế kỉ XIX. Desterweg sử dụng các phương
pháp làm cho HS tự hoạt động và tạo điều kiện cho HS hứng thú học tập.
2.2. Vai trò của việc tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học Lịch
sử
a) Đối với giáo viên
+ Truyền đạt kiến thức dễ dàng, nhanh chóng và hiệu quả. Kích thích được
sự say mê của HS, giúp HS tập trung hơn.
8
+ Tạo được không khí tích cực học tập sẽ tạo được thành công 50% trong
mục tiêu dạy học đặt ra.
b) Đối với HS
- Có cảm giác thoải mái học tập, làm nảy sinh khát vọng học tập và bộc lộ
sự sáng tạo, giúp việc lĩnh hội tri thức sẽ dễ dàng hơn.
- Tăng khả năng tìm tòi nghiên cứu lịch sử nước nhà, từ đó nâng cao, bồi
dưỡng lòng yêu nước, lòng tự hào ý thức dân tộc.
2.3. Vì sao phải sử dụng trò chơi khi dạy môn Lịch sử?
- Đặc điểm của học sinh THCS là rất năng động nên sử dụng trò chơi học
tập sẽ làm cho học sinh ham thích học môn Lịch sử.
- Tiết học nhẹ nhàng sinh động.
- HS thích học hơn và nhớ bài lâu hơn.
- Tạo mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh gần gũi hơn.
- Giúp GV thay đổi hình thức dạy học.
II. THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY- HỌC LỊCH SỬ TẠI TRƯỜNG

Nam, do đó, dẫn đến một thực trạng là HS biết lịch sử thế giới nhiều hơn lịch sử
Việt Nam.
b) Nguyên nhân của thực trạng trên
- Môn Sử có đặc thù riêng: nhiều sự kiện, nên khó học, khó nhớ.
- HS thì luôn có tâm niệm đây là môn phụ, không có sự hướng nghiệp rõ
ràng khi lựa chọn ôn thi, chọn trường, chọn nghề… Phụ huynh thờ ơ với bộ môn
Lịch sử, thường hướng con em học vào các môn khoa học tự nhiên.
- Xuất phát từ GV, đó là chưa có phương pháp giảng dạy một cách hiệu quả
nhất, cho nên không thu hút được các em trong giờ học.
Để có những nhận xét đánh giá chính xác về thực trạng trên chúng tôi đã
thực hiện khảo sát, điều tra đối với 172 hoc sinh của 4 lớp (lớp 8/1, 8/2, 9/1, 9/2)
tại trường THPT Hà Huy Tập (nội dung phiếu khảo sát ở phần phụ lục) với kết quả
như sau:
Kết quả điều tra về mức độ nhận thức, thái độ hứng thú học tập môn
Lịch sử của 172 HS khối 8, 9 năm học 2013-2014 trường THPT Hà Huy Tập –
Nha Trang
( Xem bảng kết quả dưới đây)

10
26 15
4. Vì sao em không thích
học môn Lịch sử?
D. Giáo viên dạy không lôi
cuốn.
43 25
A. Bổ ích 104 60.3
B. GV dạy hấp dẫn 47 27.6
5. Vì sao em thích học
môn Lịch sử?
C. Lí do khác 21 12.1
A. Thường xuyên 19 10.9
B. Thỉnh thoảng
124 72.5
6. Em có thường xuyên
tham gia phát biểu và
sửa bài tập trong giờ học
Lịch sử không?
C. Không
29 16.6
A. Rất thích
22 13
B. Thích
115 66.8
7. Em có thích tìm hiểu
các nhân vật L
ịch sử,
đọc các tác phẩm Lịch
sử không?
C. Không thích

cảm giác thoải mái, dễ chịu, thì HS sẽ tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, hứng
khởi và yêu thích môn học lịch sử.

III. NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH
Sau đây tôi xin trình bày khái quát về tổ chức trò chơi trong dạy học Lịch sử.
1. Nội dung
1.1 Một số nguyên tắc khi thiết kế và tổ chức trò chơi
- Chọn trò chơi phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường;
- Xác định phạm vi, mục đích của trò chơi;
- Chọn trò chơi phù hợp với kĩ năng cần rèn luyện cho HS;
- Tổ chức, biên soạn câu hỏi cho trò chơi phải bám vào “Chuẩn kiến thức -
kĩ năng” của bộ môn;
12
- Tổ chức trò chơi phải xác định được thời gian;
- Luôn thay đổi trò chơi để thu hút HS, tuy nhiên phải dựa vào dạng bài,
kiểu bài để thực hiện .
- Khi tổ chức trò chơi GV là trọng tài công bằng, chính xác và là cổ động
viên tích cực của HS tham gia trò chơi, cho điểm hoặc ngợi khen các em trước lớp.
1.2. Những trò chơi được áp dụng vào quá trình giảng dạy môn Lịch sử
trên lớp
a) Trò chơi tiếp sức
Thường áp dụng cho những bài học nói về cuộc kháng chiến. Trò chơi này
rèn kĩ năng sử dụng lược đồ, bản đồ cho học sinh.
b) Trò chơi “ô chữ bí mật”
Ở trò chơi này GV chuẩn bị hệ thống câu hỏi ở các ô trống theo chủ đề
(nhân vật, cụm từ tiêu biểu…). HS tìm các chữ cái thích hợp để điền vào ô trống đã
cho theo yêu cầu.
Đây là dạng trò chơi thường hay sử dụng nhất trong quá trình dạy học, vì
hiệu quả của trò chơi này mang lại là rất cao.
Ở trò chơi này có 2 dạng chủ yếu:

và 9/1 không áp dụng tổ chức trò chơi trong giờ học vì chất lượng của hai lớp 8/1
và 9/1 có khá hơn lớp 8/2 và 9/2 nên chọn như vậy để biết chính xác, khách quan
hơn việc áp dụng trò chơi vào giờ học đạt hiệu quả như thế nào).
(Các tiết dạy được áp dụng tổ chức trò chơi vào các bài cụ thể ở phần
phụ lục)
IV. KẾT QUẢ
1. Đối với giáo viên
Khi chưa áp dụng trò chơi bản thân tôi, cũng như qua trao đổi cùng đồng
nghiệp, thường thì GV thường mắc phải những lỗi cơ bản trong giảng dạy: Giờ dạy
trầm, GV nói nhiều, HS làm việc ít, giờ học không có sự sáng tạo, phân lượng thời
gian không hợp lí, phần củng cố bài thì sơ sài, không hiệu quả, đặc biệt là các tiết
làm bài tập lịch sử thì thường là GV cho 1 đến 2 bài tập cho HS làm hoặc là giao
về nhà cho HS là hôm sau nộp lại cho GV Chính vì vậy mà giờ học Lịch sử hiệu
quả không thực sự cao, không thu hút được sự hứng thú của các em.
Sau khi áp dụng trò chơi, phương pháp dạy học đã có sự thay đổi nhiều và
theo chiều hướng tích cực, với sự chuẩn bị chu đáo về cách thiết kế, tổ chức trò
chơi của GV nên giờ học không còn cứng nhắc, đơn điệu, truyền thu kiến thức một
chiều, mà giờ học trở nên sinh động, HS rất tích cực tham gia xây dựng bài.
Qua quá trình áp dụng, tôi đã chủ động mời đồng nghiệp đánh giá, đặc biệt
là trong các tiết thao giảng đều được xếp giờ dạy giỏi.
2. Đối với học sinh
Qua việc tổ chức trò chơi trong giờ học lịch sử như đã nêu trên, tôi nhận
thấy trong HS có sự chuyển biến rõ nét, các em rất tích cực xây dựng bài, không
còn e dè, ngại ngùng như trước vì thế mà giờ học trở nên sôi nổi, bớt cứng nhắc,
khô khan.
Các em tham gia trò chơi một cách nhiệt tình, hăng hái, sôi nổi trả lời các
câu hỏi tích cực trong trò chơi.
Để biết được kết quả của việc thiết kể tổ chức trò chơi trong giờ học có hiệu
quả như thế nào tôi đã tiến hành như sau:
14

Tại sao em thích học
Lịch sử dưới hình thức
trò chơi ?

C. Được thưởng điểm.
11 13.4
D. Được rèn luyện kĩ
năng nhiều hơn.
8 9.7

Bảng 2: Bảng so sánh chất lượng bài kiểm tra 1 tiết môn Lịch sử của hai lớp 8/2,
lớp 9/2 (lớp áp dụng trò chơi vào bài dạy) với hai lớp 8/1 và lớp 9/1 (lớp không áp
dụng trò chơi vào bài dạy) trong năm học 2013 – 2014. Giỏi Khá Trung bình Yếu
Lớp Sĩ số
SL TL SL TL SL TL SL TL
8/1 46 2 4,3 5 10,9 31 67.4 8 17.4
15
9/1 44 4 9,1 6 13,6 28 63,7 6 13,6
So sánh
Giỏi Khá Trung binh

Yếu
Lớp Sĩ số
SL TL SL TL SL TL SL TL
8/2 47 15 31,9 28 59,6 4 8,5 0
9/2 35 12 34,3 20 57,1 3 8,6 0


đồng thời rèn luyện được các kĩ năng Lịch sử cho các em. Có như thế tôi tin rằng
16
trong một thời gian không xa nữa chúng ta sẽ khắc phục được hiện tượng HS chán
học, lười học, và xem nhẹ, coi thường môn Lịch sử.
II. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Trong quá trình áp dụng trò chơi vào những giờ dạy trên lớp, bản thân tôi đã
rút ra một số kinh nghiệm như sau:
Xây dựng và sử dụng các trò chơi trong dạy học lịch sử là hình thức để
kiểm tra, đánh giá và tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh bởi vì, khi
hoàn thành các trò chơi học sinh sẽ nhận thấy những thiếu sót của mình, giáo viên
biết kết quả nắm kiến thức của học sinh. Song để có được các trò chơi trong dạy
học lịch sử có chất lượng đòi hỏi giáo viên phải đầu tư suy nghĩ, tìm tòi sáng tạo và
dày công thiết kế. Đặc biệt nó đòi hỏi mỗi GV chúng ta thật sự phải có tâm huyết
với nghề nghiệp.
GV xác định nội dung, khối lượng của trò chơi cho phù hợp, trên cơ sở đó
xây dựng ,thiết kế được những trò chơi phù hợp với tính chất của bài học ,phù hợp
với trình độ nhận thức của học sinh.
Các trò chơi phải phục vụ đúng yêu cầu của bài học, bám sát mục tiêu của
bài, mục tiêu của các tiểu mục, hay của 1 chương… kể cả mục tiêu về kiến thức,
về kĩ năng,về tư tưởng tình cảm.
Hệ thống câu hỏi được áp dụng trong các trò chơi phải phong phú, đủ các
dạng trong tiết học (có câu hỏi tái hiện, câu hỏi kiểm tra, câu hỏi nêu vấn đề…),
đảm bảo tính vừa sức học sinh (cả 4 đối tượng giỏi, khá, trung bình và yếu – kém)
để các em đều có thể tham gia một cách tích cực trong giờ học lịch sử.
GV Phổ biến cách chơi, luật chơi thật ngắn gọn khi bắt đầu thực hiện trò
chơi để học sinh hiểu và thực hiện được ngay.
Học sinh phải có sự chuẩn bị trước (theo hướng dẫn phân công của GV), đây
là điều rất quan trọng bởi vì phần lớn kiến thức chủ yếu các em đã quên hoặc nhớ
không chính xác. Mặt khác, cho các em chuẩn bị trước ở nhà là cách học sinh chủ
động nắm vững kiến thức và được đối chiếu kiến thức đó trong tiết dạy của giáo

7. Phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục, NXB Đại học Sư phạm, 2004
8. Sách hướng dẫn sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử THCS - Tập
1;2. Chủ biên: Nguyễn Thị Côi.
9. Sách giáo khoa, sách giáo viên lớp 8. (Chủ biên: Phan Ngọc Liên)
10. Sách giáo khoa, sách giáo viên lớp 9. (Chủ biên: Phan Ngọc Liên)
11. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS chu kì III - Quyển 1-2.
(Chủ biên: Đỗ Thanh Bình)
12. Tri thức quanh ta, 2002.Nhà xuất bản văn hóa giáo dục.
13 Các trang web:
http://www.webdayhoc.net
http://www.giaoduc.edu.vn
http://www.globaledu.com.vn
http://www.tuyenquangonline.net
http://www.taybacuniversity.edu.vn
http://www.dayvahocdialy.violet.vn
http://www.wikipedia.org
18
http://www.giaoan.violet.vn.
19
PHỤ LỤC 1
PHIẾU KHẢO SÁT
DÀNH CHO HỌC SINH KHỐI 8,9 TRƯỜNG THPT HÀ HUY TẬP
Phiếu nhằm mục đích khảo sát sự hứng thú của HS về môn lịch
sử.
Phiếu không cần các thông tin các nhân, mong các em cung cấp những
nhận định khách quan nhất để công tác này triển khai được thành công. Xin chân
thành cám ơn.

Em hãy lựa chọn phương án trả lời phù hợp nhất với bản thân mình cho mỗi
câu hỏi sau:

A. Rất thích.
B. Thích.
20
C. Không thích ( Hết nội dung phiếu)
PHỤ LỤC 2

PHIẾU KHẢO SÁT
DÀNH CHO HỌC SINH KHỐI 8,9 TRƯỜNG THPT HÀ HUY TẬP
Phiếu nhằm mục đích khảo sát sự hứng thú của HS về tổ chức trò chơi
trong giờ học lích sử.
Phiếu không cần các thông tin các nhân, mong các em cung cấp những
nhận định khách quan nhất để công tác này triển khai được thành công. Xin chân
thành cám ơn. Em hãy lựa chọn phương án trả lời phù hợp nhất với bản thân mình cho
mỗi câu hỏi sau:
Câu 1: Em có thích học lịch sử có tổ chức trò chơi hay không ?
A. Rất thích.
B. Thích.
C. Không thích

Câu 2: : Tại sao em thích học lịch sử có tổ chức trò chơi?
A. Dễ hiểu và nhớ lâu nội dung bài học.
B. Lớp học sinh động.
C. Được thưởng điểm.
D. Được rèn luyện kĩ năng nhiều hơn.

+ Đội nào hoàn thành chính xác trước đội đó thắng. Điểm tối đa cho mỗi đội là 10
điểm.
+ Các cổ động viên mỗi đội được quyền bổ sung 3 lần nhưng bị trừ 3 điểm.
+ Mỗi đội cử 2 em.
Em thứ nhất chọn kí hiệu chuyền cho bạn .
Em thứ hai dán kí hiệu lên lược đồ, sao cho hoàn thành như lược đồ dưới đây.
+ Em nào hoàn thành trò chơi xuất sắc nhất sẽ được thưởng điểm.
Bước 4 : Tổ chức trò chơi.
GV treo lược đồ không màu lên bảng cùng với câu hỏi.
? Em hãy điền kí hiệu (ngọn lửa) lên lược đồ để miêu tả những điểm nổ ra khởi
nghĩa ở Nam Kì ( 1860-1875)
Hai đội thực hiện trò chơi.
22
Bước 5 : Sau khi hai đội hoàn thành , giáo viên nhận xét và công bố kết quả chung
cuộc như lược đồ sau : Lớp 9: Bài áp dụng: Bài 26 (tiết 33) Bước phát triển mới của cuộc kháng
chiến toàn quốc chống thực dân Pháp 1953 – 1954 (SGK Lịch sử 9).
1. Mục đích áp dụng : Củng cố bài ở tiết 1 (bài gồm 2 tiết).
Giúp các em rèn kĩ năng sử dụng lược đồ Chiến dịch Biên giới thu - đông (1950)
một cách tốt hơn.
2. Quá trình tổ chức :
a. Chuẩn bị :
+ GV chuẩn bị 2 lược đồ không màu: Lược đồ chiến dịch Biên giới thu -
đông 1950 (mỗi Lược đồ lớp 9 môn lịch sử trường được sử dụng 2 cái: Một cái có
màu và một không màu).Trường hợp nêu không có sẵn thì GV phải tự vẽ )
+ GV chuẩn bị những kí hiệu mũi tên màu có dán keo 2 mặt (lưu ý tới kích
thước trùng khớp với mũi tên có sẵn trong SGK).
- Học sinh: Tìm hiễu kĩ lược đồ chiến dịch Biên giới thu đông (1950) ở nhà.

26 - Lịch sử lớp 8…), vì nếu phức tạp sẽ mất thời gian và rất khó cho HS.

24 TRÒ CHƠI” Ô CHỮ BÍ MẬT”

Lớp 8: Bài 27 ( tiết 42) Khởi nghĩa Yên Thế và phong trào chống Pháp của
đồng bào miền núi cuối thế kỉ XIX (SGK lịch sử lớp 8)
1. Mục đích áp dụng: Áp dụng cho phần củng cố bài học. Giúp HS nắm lại một số
sự kiện, thời gian trong bài, đồng thời tạo không khí vui chơi, giảm căng thẳng sau
giờ học.
2.Quá trình tổ chức :
a. Chuẩn bị :
- GV chuẩn bị bảng ô chữ có điền sẵn (vẽ trên 1 tờ giấy Crôki) như sơ đồ minh hoạ
ở phần đáp án. sử dụng giấy dán từng hàng chữ lại.
- Học sinh: Tìm hiểu và nắm được nội dung bài học.
b. Tiến hành trên lớp :
Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi: Ô chữ bí mật
Bước 2: Lựa chọn đội chơi.
Chia lớp làm hai đội (mỗi dãy một đội, mỗi đội từ 7 – 10 em HS) và đặt tên cho
mỗi đội: Đội thứ nhất-Phương Đông; Đội thứ hai-Phương Tây
Bước 3: Quy định thời gian, phổ biến luật chơi
+Thời gian : 3 – 6 phút
+ Sau khi GV gợi ý cho từng hàng chữ, hai đội sẽ giơ tay dành quyền trả lời. Đội
nào giơ tay trước khi GV nói 10 giây bắt đầu sẽ mất quyền ưu tiên. Đội còn lại
được quyền trả lời.

Bước 5: Tổng kết, trò chơi
- GV nhận xét, công bố kết quả và hoàn thiện bảng kiến thức.

GV nhấn mạnh. Khởi nghĩa Yên Thế là phong trào lớn nhất của nông dân
trong những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX. Sự tồn tại bền bỉ, dẻo dai của
phong trào đã nói lên tiềm năng, ý chí và sức mạnh to lớn của giai cấp nông dân
Việt Nam
Lớp 9: Bài 12 ( tiết 14) Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa lịch sử của
cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật
TRÒ CHƠI “Ô CHỮ BÍ MẬT”

H O À
N
G H O A T H Á M
M
Ô
N G B Ắ C G I A
N
G
T

R Ư Ơ N
G
V Ă N N G H Ĩ A