SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ KINH NGHIỆM THIẾT KẾ BÀI CƠ QUAN PHÂN TÍCH
THÍNH GIÁC"
A: ĐẶT VẤN ĐỀ
Bộ môn Sinh học cũng như các bộ môn khác ở THCS đã và đang thực hiện đổi
mới phương pháp dạy học, nhiều giáo viên đã sử dụng phần mềm PowerPoint để soạn bài
giảng làm cho tiết dạy thêm sinh động, vì trong bài giảng có hình ảnh tĩnh, động phong
phú, những đoạn phim thực tế, trực quan hấp dẫn, giúp các em hiểu biết thêm về thế giới
động, thực vât.con người, đặc điểm thích nghi, thí nghiệm trực quan, chiều hướng tiến
hoá, các mối quan hệ giữa động thực vật và con người,các quá trình sinh lí hóa ở sinh
vật… , gây hứng thú học hỏi tìm tòi ở học sinh. Qua đó, giúp các em có lòng say mê yêu
thích môn học hơn, góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm yêu quý và bảo vệ động, thực
vật. Đồng thời, rèn luyện cho học sinh kỹ năng: quan sát, phân tích, so sánh tìm tòi,…
phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh trong học tập. Giáo viên là người
hướng dẫn học sinh tự tìm tri thức thông qua những hình ảnh trực quan, nhằm nâng cao
chất lượng dạy và học. Trong chương trình Sinh học THCS mới, được thiết kế theo lôgic
môn học: “Thực vật - Động vật - Giải phẫu sinh lý người - Di truyền”. Trước đây, nội
dung được chú trọng đến hệ thống kiến thức lý thuyết, sự phát triển tuần tự và chặt chẽ
các khái niệm, định luật, thuyết khoa học, thì hiện nay chương trình Sinh học THCS được
thiết kế chủ yếu dựa trên tư tưởng nhấn mạnh vai trò tích cực, chủ động của người học.
Đặc biệt, sách giáo khoa đã kênh nhiều hình ảnh đẹp, hấp dẫn, lôi cuốn học sinh. Do đó,
giáo viên cần trau dồi cho mình một số kỹ năng thu thập, tìm kiếm tư liệu và xử lý một số
đoạn phim, hình ảnh để đưa vào trong bài soạn giảng bằng phần mềm PowerPoint nhằm
tạo ra sự mới lạ, đa dạng, phong phú cho tiết dạy, giúp các em hứng thú học tập hơn, nhớ
bài lâu hơn, đào sâu kiến thức hơn, nâng cao hiệu quả dạy và học.
Bài giảng sử dụng PowrPoint trình diễn là công cụ hữu hiệu để đặt vấn đề cho bài giảng,
phân tích những hiện tượng khó diễn tả bằng lời, đưa ra những câu hỏi tình huống cho bài
giảng, những câu hỏi có kèm hình ảnh hay sơ đồ giúp học sinh dễ nắm bắt vấn đề, đưa
thêm những thông tin mà giáo viên cần truyền đạt để củng cố kiến thức cho học sinh, tổ
chức các hình thức học tập mới

-Chuẩn bị các câu hỏi
-Chuẩn bị hình ảnh: Tranh vẽ, ảnh chụp, đoạn phim khoa học trình chiếu trên màn hình
-Chuẩn bị nội dung Phiếu học tập, sơ đồ, bảng biểu
-Chọn thời điểm đưa hình ảnh, phim . Hình ảnh được chọn phải điển hình chứa đựng nội
dung cơ bản của kiến thức tránh đưa ra nhiều hình ảnh cùng lúc gây ra sự phân tán của
học sinh, giờ học không có hiệu quả.
-Những câu hỏi đưa ra phải trọng tâm, hướng học sinh vào tình huống có vấn đề cần phải
giải quyết, câu hỏi phải vừa sức và gây được hứng thú cho học sinh.
3- Lựa chọn các phương pháp và phương tiện gắn với từng nội dung cụ thể giúp học sinh
khai thác tự chiếm lĩnh từng đơn vị kiến thức đặt ra. Tuỳ theo nội dung kiến thức của bài
để lựa chọn phương tiện thích hợp (không phải nhất thiết bài nào cũng sử dụng
PowrPoint). PowrPoint là một phương tiện trình diễn sinh động thông qua sự phong phú
của hình ảnh, các dạng sơ đồ, các bài tập trắc nghiệm khách quan
II. VẬN DỤNG
Từ kinh nghiệm của bản thân, qua trao đổi với đồng nghiệp, tổ chuyên môn,
dự giờ các đồng nghiệp tôi xin đưa ra một vài kinh nghiệm nhỏ khi giảng dạy bài 51: Cơ
quan phân tích thính giác - Sinh học lớp 8.
*. Mục tiêu
- Kiến thức:
+. Xác định rõ các thành phần của cơ quan phân tích thính giác
+. Mô tả được các bộ phận của tai và chức năng của từng bộ phận bằng sơ đồ
+. Trình bày được quá trình thu nhận cảm giác âm thanh bằng sơ đồ đơn giản
+ Cơ sở khoa học của việc giữ vệ sinh tai
- Kỹ năng:
+. Quan sát và phân tích kênh hình, hoạt động nhóm
- Thái độ:
+. ý thức giữ vệ sinh tai
* Chuẩn bị:
GV: - Mô hình tai
- Bài giảng trên Power Point 2003

Câu hỏi 2: Tai ngoài có chức năng gì? Cấu tạo của từng phần phù hợp với chức năng mà
nó đảm nhận
Vành tai: Hứng sóng âm
Tai ngoài ống tai: Hướng sóng âm

Màng nhĩ : Rung động và truyền
Sóng âm
Tai
Tương tự như thế tôi cho lần lượt 2 nhóm khác báo cáo hoàn thành thông tin ở phần 2 và
3 trong bài tập ở slide 1, sau khi đ• trình chiếu slide3, 4.Sau khi hoàn chỉnh đoạn thông
tin 2 , GV nêu câu hỏi:
Câu hỏi 3: Cấu tạo của tai giữa ?
Câu hỏi 4: Chuỗi xương tai có tác dụng gì?
Câu hỏi 5: Sự khác biệt về diện tích màng nhĩ với màng cửa bầu dục có ý nghĩa gì?
Câu hỏi 6: Tại sao lúc máy bay lên xuống hành khách cần há miệng ?
GV hoàn chỉnh kiến thức và ghi bảng:
Chuỗi xương tai
Tai tai giữa Vòi nhĩ: Cân bằng áp suất 2 bên màng nhĩ
Cửa bầu : khuyếch đại âm
Nhóm báo cáo hoàn thành phần 3 . Sau đó GV và HS hoàn thành kiến thức cấu tạo các
phần của tai trong
Câu hỏi 7: Tai trong gồm những bộ phận nào, chức năng của từng phần?
- GV ghi bảng
Tai Cơ quan tiền đình và các ống bán khuyên: Thu
nhận thông tin về vị trí và sự chuyển động
của cơ thể trong không gian
Tai trong

ốc tai : Thu nhận kích thích sóng âm GV chiếu slide 5
cho HS quan sát và yêu cầu HS tìm hiểu cấu tạo của ốc tai theo hệ thống câu hỏi

Câu hỏi 9: Tại sao chúng ta lại nghe được những âm thanh có tần số khác nhau?
Câu hỏi 10: Khi bơi trong nước chúng ta không nghe được tiếng gọi trên bờ , vì sao?
Câu hỏi 11: Vì sao có thể xác định được âm phát ra từ bên phải hay bên trái?
Chuyển
động
- GV ghi bng:
Da vo s cu to tai ó ghi trờn GV hng dn HS ghi ni dung truyn súng õm
Sóng âm từ nguồn phát
Vành tai Hứng vào
Tai ngoài ng tai
Màng nhĩ Rung động- khuếch đại
âm
Vòi nhĩ
Tai Tai giữa Chuỗi xơng tai - Rung động
Cửa bầu
Rung động
Các ống bán khuyên
c tai xơng chứa ngoại dịch

Tai trong c tai Màng tiền đinh
Nội dịch
c tai màng Màng bên
Màng cơ sở
Rung động cơ quan Coocti :
Tế bào thụ cảm
Xung TK
Dây TK thính giác

Vùng thính giác
Vi cỏch thit k bi nh trờn, buc hc sinh phi ch ng suy ngh, tip thu trờn c s

7
1
À
h
v
n
t a i
À
n g n h ĨM
Ó
S n
m
g Â
u
Ầ
a
b
C Ử
h Ĩnv Ò
i
c t i
Ó
c o
n
Ố
tg
a i
m
a n t h h
Ô1: Hứng sóng âm là chức năng của

của hình ảnh và âm thanh và nghệ thuật của người thầy làm bài giảng sinh động hơn. Tuy
nhiên khi thiết kế bài giảng điện tử cũng cần lưu ý một số điểm sau đây: Giáo viên phải
có nhiệt huyết, yêu nghề, tận tâm với học sinh.
Lớp 8A
Sĩ số 30
Số
lượng
Tỷ lệ
(%)
Giỏi 7 23,3
Khá 12 40
T.Bình 8 26,7
Yếu 3 10
Lớp 8B
Sĩ số 30
Số
lượng
Tỷ lệ
(%)
Giỏi 10 33,3
Khá 15 50
T.Bình 5 16,7
Yếu 0 0
- Giáo viên phải có tinh thần học hỏi, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn. Đặc biệt là trong
lĩnh vực công nghệ thông tin, giáo viên phải thường xuyên tiếp cận, nghiên cứu tìm tòi,
trao đổi với đồng nghiệp để có kỷ năng hơn trong soạn giảng sử dụng CNTT .
- Giáo viên phải không ngừng hoc hỏi qua sách báo, mạng Internet dể kiến thức sinh học
ngày càng mở rộng.
- Không nên quan niệm trong tiết dạy sử dụng giáo án điện tử là không cần sử dụng bảng,
phấn mà phải tuỳ theo kiến thức yêu cầu của từng bài, có những bài phần trình chiếu chỉ

hơn trong học tập. Tôi xin đề xuất với cấp quản lí, ban lãnh đạo ngành bổ sung thêm
một số máy có nối mạng Internet, phòng học dành riêng cho bài giảng sử dụng CNTT,
trong phòng dạy giáo án điện tử phải trang bị sẵn máy vi tính, phông chiếu,… Ngoài ra,
phải thường xuyên mở lớp tập huấn về giảng dạy giáo án điện tử từng bộ môn và họp
tổ chuyên môn công nghệ thông tin để rút kinh nghiệm.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ chủ quan của tôi khi thiết kế và giảng dạy bài “
Cơ quan phân tích thính giác” chắc chắn còn nhiều thiếu sót mong được sự đóng góp ý
kiến để giúp tôi rút ra kinh nghiệm và hoàn chỉnh hơn cho đề tài của mình. Tôi xin chân
thành cảm ơn.