Tóm Tắt
Việt Nam là một quốc gia nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng
ẩm, phù hợp với sự phát triển của các loại cây ăn quả đã tạo nên nguồn cây trái
phong phú, đa dạng. Trong đó, dưa hấu là một loại cây không còn xa lạ với mỗi
chúng ta bởi giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế mà nó mang lại vô cùng to lớn.
Hải Dương là một trong những tỉnh đã hình thành những vùng sản xuất dưa hấu
mang lại thu nhập ổn định cho các hộ nông dân trồng dưa, Kim Thành là một
huyện tiêu biểu của tỉnh Hải Dương trong việc thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây
trồng đưa cây dưa hấu vào sản xuất nông nghiệp. Cây dưa hấu đã trở thành cây
trồng chủ đạo tại nhiều địa phương trong huyện, nhất là xã Bình Dân do nơi đây
có lợi thế tuyệt đối về trồng dưa. Đất sản xuất dưa hấu trên địa bàn xã chủ yếu là
đất cát pha, loại đất tơi xốp, dễ làm, ít sâu bệnh, cho năng suất chất lượng dưa
hấu cao. Với diện tích khoảng 100 ha, chuyên canh 2 vụ/năm xã đã cung cấp gần
8 nghìn tấn dưa cho thị trường trong nước và góp phần xuất khẩu. Cây dưa đã
đem lại nguồn thu lớn cho người dân trong xã và góp phần cải thiện đời sống
nhân dân đưa nền kinh tế của xã lên tầm cao mới.
Tuy nhiên, việc sản xuất dưa hấu trên địa bàn xã cũng gặp phải những vấn
đề khó khăn như: Sản xuất dưa hấu chịu nhiều những rủi ro, thị trường tiêu thụ
không ổn định, chịu tác động của nền kinh tế suy thoái,vv…
Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Giải
pháp phát triển sản xuất dưa hấu trên đất pha cát theo hướng bền vững tại xã
Bình Dân, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương”.
Xã Bình Dân đã có lịch sử trồng dưa từ lâu đời, với diện tích đất cát pha
khá lớn là điều kiện thuận lợi cho việc trồng cây dưa hấu mang lại năng suất
cao, chất lượng tốt hơn so với các địa phương xung quanh. Qua điều tra các hộ
trồng dưa cho thấy, người dân lựa chọn cây dưa hấu để trồng chủ yếu là do hiệu
quả kinh tế cao và điều kiện phù hợp với sản xuất. Kỹ thuật chăm sóc dưa hấu
1
được hình thành là do sự học hỏi lẫn nhau của các hộ chiếm 41,98%. Diện tích
trồng dưa hấu phân bố không đồng đều giữa các thôn, năng suất trung bình đạt
trên 7 tạ/sào. Hiện nay, người dân mới chỉ trồng dưa hấu theo phong trào mọi

nghiệm nhất là 8,36 tạ/sào, hộ có từ 5 đến 9 năm kinh nghiệm năng suất đạt 7,78
tạ/ sào.
Việc sản xuất dưa hấu có ảnh hưởng đến môi trường sinh thái, biểu hiển của
nó ngày càng rõ ràng. Theo khảo sát thực tế của nhóm điều tra cho thấy tình
hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tràn nan và không đúng quy trình, liều lượng
đã gây ra tình trạng nhiễm độc nguồn nước làm ảnh hưởng đến sản xuất dưa hấu
theo hướng bền vững.
Từ những thực tế trên thì nhóm giải pháp đưa ra là: Thực hiện quy hoạch
vùng trồng dưa tại địa bàn xã; Xây dựng hạ tầng giao thông, thủy lợi; Thực hiện
công tác khuyến công, khuyến nông tạo điều kiện cho sản xuất dưa; Tổ chức
kênh tiêu thụ phù hợp với điều kiện của địa phương; Giải pháp về chính sách trợ
giá đầu vào và hỗ trợ giá đầu ra; Thực hiện liên kết bốn nhà: Nhà nước, nhà
doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà nông.
Để phát triển bền vững sản xuất dưa hấu trong thời gian tới đòi hỏi phải có
dự phối hợp đồng bộ giữa các nhóm giải pháp trong đó đặc biệt chú trọng tới
hướng giải pháp ba giảm ba tăng. Tăng về diện tích, năng suất, sản lượng dưa
hấu; giảm về chi phí, lượng phân bón, thuốc trừ sâu.
3
PHẦN I. MỞ ĐẦU
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Phát triển nông nghiệp nông thôn bền vững luôn là mục tiêu quan trọng
nhất của Đảng và nhà nước trong quá trình hội nhập trong nền kinh tế thế giới.
Cụ thể là sản xuất nông nghiệp đạt hiệu quả kinh tế cao, đảm bảo công bằng
kinh tế và công bằng xã hội, gìn giữ và làm phong phú môi trường. Để đạt mục
tiêu đó, chúng ta phải khai thác lợi thế của từng vùng để phát huy tiềm năng và
lợi thế của từng vùng, lựa chọn quyết định sản xuất sản phẩm nào có lợi thế
nhất, phù hợp với chương trình phát triển nông nghiệp, nông thôn.
Việt Nam là một quốc gia nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng
ẩm, phù hợp với sự phát triển của các loại cây ăn quả đã tạo nên nguồn cây trái
phong phú, đa dạng. Trong đó, dưa hấu là một loại cây không còn xa lạ với mỗi

và huyện nói riêng. Cây dưa hấu đã trở thành cây trồng chủ đạo tại nhiều địa
phương trong huyện, điển hình là xã Bình Dân do nơi đây có lợi thế tuyệt đối về
trồng dưa. Đất sản xuất dưa hấu trên địa bàn xã chủ yếu là đất pha cát, loại đất
tơi xốp, dễ làm, ít sâu bệnh, cho năng suất chất lượng dưa hấu cao. Với diện tích
khoảng 100 ha, chuyên canh 2 vụ/năm xã đã cung cấp gần 8 nghìn tấn dưa cho
thị trường trong nước và góp phần xuất khẩu. Cây dưa đã đem lại nguồn thu lớn
cho người dân trong xã và góp phần cải thiện đời sống nhân dân đưa nền kinh tế
của xã lên tầm cao mới.
Tuy nhiên, việc sản xuất dưa hấu trên địa bàn xã cũng gặp phải những vấn
đề khó khăn như:
Sản xuất dưa hấu chịu nhiều những rủi ro: thời tiết, khí hậu, tình hình dịch
bệnh, được mùa mất giá,…
Thị trường tiêu thụ không ổn định, chịu tác động của nền kinh tế suy
thoái,vv…
5
Ảnh hưởng của việc trồng dưa hấu tới chất lượng môi trường (sử dụng quá
nhiều thuốc trừ sâu, thuốc kích thích, phân hóa học trong quá trình sản xuất và
tiêu thụ sản phẩm).
Bài toán phát triển sản xuất dưa hấu trên địa bàn Bình Dân theo hướng bền
vững đang đặt ra những câu hỏi mang tính thời sự đối với Đảng bộ, chính quyền
và người dân, đó là:
1, Có phải cây dưa hấu là cây trồng hiệu quả sản xuất cao nhất ở vùng Bình
Dân?
2, Có phải dưa hấu là cây trồng chủ lực của địa phương giúp phát triển kinh
tế nơi đây không?
3, Phát triển sản xuất dưa hấu theo hướng bền vững là vấn đề tất yếu?
4, Cần đánh giá chi phí cơ hội của việc sản xuất dưa hấu/ năm cho người
nông dân?
Xuất phát từ những lí do và các câu hỏi trên, chúng tôi tiến hành thực hiện
đề tài: “Giải pháp phát triển sản xuất dưa hấu trên đất pha cát theo hướng

Hải Dương.
1.3.2.3 Phạm vi về thời gian
Tổng quan tài liệu được sử dụng các số liệu của những năm trước, khảo sát
thực trạng tiến hành vào vụ sản xuất dưa hấu từ năm 2008 - 2010.
Định hướng và giải pháp được áp dụng vào các vụ sản xuất dưa hấu trong
thời gian tới.
Đề tài thực hiện từ tháng 3 đến tháng 10 năm 2011.
7
PHẦN II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Một số khái niệm
2.1.1.1 Lý luận về sản xuất
Sản xuất là quá trình phối hợp và điều hòa các yếu tố (đầu vào) tài nguyên
hoặc các yếu tố sản xuất để tạo ra hàng hóa hoặc dịch vụ (đầu ra).
Nếu giả thiết sản xuất sẽ diễn biến một cách có hệ thống với trình độ sử
dụng đầu vào hợp lý, người ta mô tả mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra bằng
một hàm sản xuất:
Q = f(X1, X2,…Xn)
Trong đó: Q biểu thị số lượng một loại sản phẩm nhất định, X1,X2,…Xn là
lượng của một số yếu tố đầu vào nào đó được sử dụng trong quá trình sản xuất.
Mối quan hệ giữa các yếu tố và sản phẩm:
+ Sản phẩm cận biên MP của yếu tố đầu vào thay đổi. Đây là sự biến đổi
lượng đầu ra do tăng thêm chút ít yếu tố đầu vào thay đổi, được biểu thị bằng
đơn vị riêng của nó, Khi sản phẩm biên bằng 0 thì tổng sản phẩm là lớn nhất.
+ Sản phẩm bình quân AP của yếu tố đầu vào thay đổi:
AP = Q/X trong đó: Q là tổng sản phẩm
X là lượng yếu tố đầu vào thay đổi
Khi các yếu tố đầu vào ngày càng được sử dụng nhiều hơn, mà các yếu tố
đầu vào khác không thay đổi thì mức tăng tổng sản phẩm ngày càng nhỏ đi. Các
yếu tố ảnh hưởng đến quá trình sản xuất.

9
những lớn lên, mở rộng rộng ra mà còn phong phú hơn về chủng loại và chất
lượng sản phẩm, cơ cấu hợp lý hơn.
Tăng trưởng được hiểu là sự gia tăng về mặt số lượng của một sự vật nhất
định. Trong kinh tế, tăng trưởng thể hiện sự gia tăng hơn trước về sản phẩm hay
lượng đầu ra của một quá trình sản xuất hay hoạt động. Tăng trưởng kinh tế là
phạm trù cơ bản nhất của lý luận kinh tế, là tiền đề vật chất và cơ sở kinh tế của
sự tồn tại và phát triển của mọi hình thái xã hội. Đã có rất nhiều nghiên cứu về
tăng trưởng kinh tế của các nhà kinh tế học cổ điển và hiện đại. Trong tác phẩm
“Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của
Viện Chiến lược phát triển, tăng trưởng kinh tế được định nghĩa là mức tăng
lượng của cải (tài sản) trong một thời kỳ nhất định. Khái niệm tăng trưởng này
được áp dụng cho mọi quy mô cấp độ, cho toàn nền kinh tế, cho từng ngành, cho
các doanh nghiệp, cho cấp độ gia đình và cấp độ cá nhân. Tăng trưởng kinh tế
có thể hiểu như là kết quả của mọi hoạt động kinh tế trong các lĩnh vực sản xuất
cũng như trong lĩnh vực dịch vụ được tạo ra trong một thời kỳ nhất định. Lượng
của cải có thể được tính bằng hiện vật hay bằng tiền. Để phản ánh mức độ tăng
trưởng kinh tế của một thời kỳ, người ta thường dùng giá trị tuyệt đối của các
đại lượng để so sánh chúng với nhau. Chênh lệch giữa các thời điểm chính là
mức tăng trưởng kinh tế của một thời kỳ cụ thể. Ngoài ra tăng trưởng kinh tế
còn được phản ánh bằng tốc độ gia tăng của các đại lượng trong các giai đoạn
với nhau và được đo bằng phần trăm thay đổi, giá trị phần trăm cao hay thấp thể
hiện tốc độ tăng trưởng nhanh hay chậm.
Phát triển được coi như tiến trình biến chuyển của xã hội, là chuỗi những
biến chuyển có mối quan hệ qua lại với nhau. Sự tồn tại và phát triển của một xã
hội hôm nay là sự kế thừa những di sản đã diễn ra trong qua khứ. Phát triển là
việc nâng cao hạnh phúc của người dân, bao hàm nâng cao các chuẩn mực sống,
cải thiện các điều kiện giáo dục, sức khỏe, sự bình đẳng về các cơ hội… Ngoài
ra việc bảo đảm các quyền về chính trị và công dân là những mục tiêu rộng hơn
10

+ Một là các chỉ tiêu thể hiện quy mô phát triển kinh tế.
+ Hai là các chỉ tiêu thể hiện sự tiến bộ về cơ cấu.
Kinh tế phát triển nhanh hay chậm phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố chủ quan
và khách quan, nhưng các yếu tố sau có thể coi là các yếu tố chủ yếu:
+ Vốn sản xuất (nhiều hay ít)
+ Lao động (bao gồm cả số lượng và chất lượng lao động)
+ Các nguồn tài nguyên thiên nhiên
+ Trình độ khoa học kỹ thuật và công nghệ
+ Hình thức tổ chức sản xuất và phương thức quản lý
+ Môi trường kinh tế và xã hội liên quan.
Bởi vậy, mỗi quốc gia, mỗi vùng, mỗi địa phương muốn đẩy nhanh nhịp độ
phát triển kinh tế của mình cần phải nghiên cứu đánh giá một cách đúng đắn các
nhân tố đó, cần phải xem xét cái nào đã có, cái nào chưa có, cái nào mạnh, cái
nào yếu… từ đó có biện pháp phù hợp phát huy thế mạnh và hạn chế những mặt
yếu kém làm cho nền kinh tế phát triển nhanh và vững chắc.
2.1.1.3 Phát triển bền vững
Phát triển bền vững là một sự phát triển lành mạnh trong đó sự phát triển
của cá nhân này không làm thiệt hại đến lợi ích của cá nhân khác, sự phát triển
của cá nhân không làm thiệt hại đến lợi ích của cá nhân khác, sự phát triển của
cá nhân không làm thiệt hại đến lợi ích của cộng đồng, sự phát triển của cộng
đồng người này không làm thiệt hại đến lợi ích của cộng đồng người khác, sự
phát triển của thế hệ hôm nay không xâm phạm đến lợi ích của thế hệ mai sau và
sự phát triển của loài người thì không đe dọa sự sống còn hay làm suy giảm điều
kiện sống của các loài sinh vật khác trên hành tinh [ 4] .
Theo Ủy ban quốc tế về phát triển về phát triển và môi trường (1987) thì
12
phát triển bền vững là một quá trình của sự thay đổi, trong đó việc khai thác và
sử dụng tài nguyên, hướng đầu tư, hướng phát triển của công nghệ và kỹ thuật
và sự thay đổi về tổ chức là thống nhất, làm tăng khả năng đáp ứng nhu cầu hiện
tại và tương lai của con người.

* Quan điểm phát triển sản xuất dưa hấu trong giai đoạn hiện nay:
- Phát triển sản xuất dưa hấu phải đảm bảo hiệu quả cả về kinh tế, xã hội và
môi trường.
+ Về mặt hiệu quả kinh tế: Phát triển sản xuất dưa hấu nhằm đảm bảo sản
xuất ngày càng nhiều sản phẩm với giá thành hạ, chất lượng sản phẩm tăng,
nâng cao năng suất lao động của người trồng dưa trên cơ sở đó nâng cao thu
nhập cho nguời lao động.
+ Hiệu quả xã hội: Phát triển sản xuất nhằm tạo việc làm, tận dụng lao
động, tạo cơ hội tăng nguồn thu nhập, không ngừng cải thiện mức sống cho
người nông dân.
+ Hiệu quả môi trường sinh thái: Phải quan tâm đến bảo vệ môi trường sinh
thái, bảo vệ nguồn nước, tránh ô nhiễm môi trường do việc phát triển quy mô
lớn.
- Phát triển sản xuất dưa hấu theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà
nước.
+ Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, phát triển sản xuất dưa hấu phải
theo hướng sản xuất hàng hóa. Do đó, đi đôi với việc phát triển sản xuất cần
phải chú ý mở rộng thị trường, trong đó bao gồm cả thị trường đầu vào như thị
trường vốn, lao động, vật tư và thị trường tiêu thụ sản phẩm (đầu ra) cùng hệ
thống các dịch vụ khác như dịch vụ khoa học kỹ thuật…
14
- Phát triển sản xuất dưa hấu phải tính đến việc khai thác lợi thế so sánh.
+ Phát triển sản xuất dưa hấu phải được đặt trong sự phát triển tổng thể
kinh tế nói chung và phát triển sản xuất của vùng, địa phương vì vậy phát triển
ngành nào, loại cây trồng nào, hoặc sản phẩm nào, tốc độ tăng trưởng bao
nhiêu? Cần thiết phải tính đến lợi thế so sánh của nó, có như vậy mới phát huy
được tiềm năng của vùng, của địa phương, mặt khác mới nâng cao được tính
hiệu quả và bền vững của việc phát triển kinh tế.
Phát triển sản xuất dưa hấu phải theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
+ Sản xuất dưa hấu không thể phát triển nếu chỉ dựa trên phát triển sản xuất

* Các yếu tố về điều kiện tự nhiên
Các nhân tố tự nhiên là tiền đề cơ bản để phát triển và phân bố nông
nghiệp. Mỗi loại cây trồng, vật nuôi chỉ có thể sinh trưởng và phát triển trong
những điều kiện tự nhiên nhất định. Các điều kiện tự nhiên quan trọng hàng đầu
là đất, nước và khí hậu. Chúng sẽ quyết định khả năng nuôi trồng các loại cây,
con, cụ thể trên từng lãnh thổ, khả năng áp dụng các quy trình sản xuất nông
nghiệp, đồng thời ảnh hưởng lớn đến năng suất cây trồng, vật nuôi.
Trong môi trường trồng trọt, cây trồng là cơ thể sống, sự sinh trưởng và
phát triển phụ thuộc vào những quy luật nhất định, các quy luật này chịu sự
khống chế của nhiều điều kiện tự nhiên rất phức tạp. Thực tế cho thấy đất, nước,
khí hậu và thời tiết có mối quan hệ khăng khít với cây trồng vật nuôi, mối quan
hệ này thể hiện bằng quy luật quan hệ qua lại chặt chẽ, nghiêm khắc và rất phức
tạp. Trong sản xuất nông nghiệp nói chung và trong trồng trọt nói riêng hiểu và
nắm bắt các quy luật tự nhiên để vận dụng vào sản xuất nông nghiệp là yếu tố
làm nên thành công của các hộ.
* Yếu tố về điều kiện kinh tế - xã hội
16
Sản xuất cây dưa hấu cũng như các loại cây trồng khác, nó chịu sự chi phối
của các quy luật như quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh, các chính sách của
nhà nước…và chịu sự tác động của rất nhiều các yếu tố đầu vào, quy mô sản
xuất, các nguồn lực như đất đai, lao động, vốn sản xuất, thị trường, kinh nghiệm
sản xuất, tiến bộ khoa học kỹ thuật áp dụng vào sản xuất.
+ Nguồn lực: Nguồn lực theo nghĩa rộng là tiềm năng phục vụ cho sản
xuất: Vốn, đất đai, lao động, tri thức, khả năng tổ chức, điều kiện tự nhiên.
Trong sản xuất kinh doanh các nguồn lực được hiểu đó là giá trị đầu vào, là điều
kiện vật chất cần thiết để tiến hành sản xuất kinh doanh, người sản xuất chủ
động về nguồn lực sẽ thực hiện tốt hơn quá trình sản xuất.
+ Về lao động: Lao động là hoạt động có mục đích của con người thông
qua công cụ lao động tác động lên đối tượng lao động. Tuy nhiên, lao động của
các hộ có đông về số lượng nhưng về cơ bản vẫn là lao động thủ công, năng suất

thế kỷ VI. Có lẽ, cũng từ đây cây dưa hấu được đưa tới nước ta trong sự giao lưu
văn hoá hoặc hàng hoá. Dưa hấu thuộc nhóm cây ngắn ngày, nó là cây trồng có
thời gian sinh trưởng ngắn, dễ luân canh với cây lúa nước, có giá trị kinh tế cao,
có giá trị xuất khẩu lớn. Trong suốt quá trình sinh trưởng, phát triển, cây dưa hấu
có yêu cầu cao nhất tới nhiệt độ. Ở nhiệt độ 30 - 35
0
C thích hợp cho hạt nảy
mầm, tỷ lệ nảy mầm cao, sức sống mầm khỏe tạo nền tảng cho cây dưa hấu sau
này phát triển tốt, còn cho các giai đoạn sau đó 25 - 30
0
C. Nhiệt độ dưới 15
0
C,
cây ngừng sinh trưởng, phát triển, tỷ lệ đậu quả thấp và quả lớn chậm, ảnh
hưởng trực tiếp đến năng suất [9]. Do cây dưa hấu có nguồn gốc từ vùng sa mạc
nhiều nắng nên dưa hấu cần nhiều ánh sáng, ngay từ khi xuất hiện lá mầm cho
đến khi kết thúc sinh trưởng. Nắng nhiều cùng với nhiệt độ thích hợp là hai yếu
tố ngoại cảnh cơ bản làm tăng năng suất và chất lượng quả, Bên cạnh đó độ dài
ngày có ảnh hưởng tới thời gian sinh trưởng của cây, số giờ chiếu sáng trong
18
ngày 8 - 10 giờ sẽ làm cây ra hoa sớm hơn và số lượng hoa cái cũng nhiều hơn,
Khả năng đậu quả lớn, cho năng suất chất lượng dưa cao. Hàm lượng đường
trong dưa chiếm tỷ lệ lớn, hương vị thơm ngon, màu sắc hình dáng dưa đẹp mắt,
Đây là yếu tố để người tiêu dùng chọn lựa, dưa hấu có chất lượng được bán với
giá cao, mang lại thu nhập lớn cho người nông dân.
Dưa hấu thuộc nhóm cây chịu hạn, bộ rễ dưa hấu lúc phát triển nhất đạt 3 -
4 mét chiều sâu và 5 - 8 mét đường kính. Tuy vậy, do hệ số thoát nước lớn nên
nhu cầu giữ ẩm đất cho cây thường xuyên vẫn cần thiết, nhất là ở giai đoạn đầu,
Tránh tình trạng để nước quá nhiều trên ruộng tạo điều kiện thuận lợi cho sâu
bệnh phát triển. Nói đến dinh dưỡng cho dưa hấu thì vị trí hàng đầu là phải bón

mang lại giá trị dinh dưỡng rất lớn cho sức khỏe của con người. Cùng với sự tiến
bộ của khoa học kỹ thuật, một số nước đã sản xuất được nhiều giống dưa cho
hiệu quả cao.Việc xuất hiện dưa hấu tí hon Pepquino là một bước đột phá mới
trong việc nghiên cứu các giống dưa mới hiện nay [17]. So với dưa hấu hiện nay,
dưa hấu tí hon có kích thước nhỏ hơn 20 lần nhưng nó vẫn giữ được màu sắc
đặc trưng của vỏ dưa. Những người sản xuất thực phẩm Hà Lan đã phát hiện
Pepquino ở Nam Mỹ như là một loại trái cây dại, sau đó họ mang về Hà Lan và
trồng nó trong nhà kính. Nó có vị thơm mát giống như dưa leo và ruột của nó có
nhiều nước màu xanh nhạt.
Dưa hấu Nhật Bản giờ đây không còn đơn điệu với hình tròn hay bầu dục,
mà luôn gây bất ngờ với những dáng hình sáng tạo mới qua tài nghệ trồng và đổ
khuôn cho dưa của những nhà nông Nhật Bản. Những quả dưa hấu hình dáng
mới lạ hiện nay khởi đầu từ việc một nông dân ở Kagawa trồng thành công quả
dưa hấu vuông cách đây 20 năm, xuất phát từ ý tưởng: nếu quả dưa hấu hình
vuông, nó sẽ vừa vặn hơn trong các ngăn tủ lạnh. Tuy nhiên, hình dáng kì lạ của
trái dưa lại không đi kèm vị ngọt cần thiết, những quả dưa hấu này chủ yếu được
bán với mục đích trang trí.
20
Dưa hấu vuông trên thực tế vẫn rất hiếm, Mỗi nhà vườn chỉ thu hoạch
chừng 800 đến 1.000 quả mỗi vụ, giá của chúng lên đến khoảng 12.000 Yen
(2.200.000 VNĐ). Hình dáng kì lạ của chúng đã thu hút sự chú ý của toàn thế
giới. Ngày nay những quả dưa hấu với nhiều hình thù lạ mắt của Nhật Bản đã
được biết đến trên toàn thế giới [15].
Ngoài dưa hấu hình tròn, vuông còn có hình kim tự tháp. Những quả dưa
hấu hình tháp này đến từ Hokkaido. Vì kỹ thuật trồng và tạo dáng cho những trái
dưa hấu hình tháp khó hơn nhiều so với trái hình vuông, người ta chỉ có thể thu
hoạch được 5 - 10 trái dưa hình kim tự tháp mỗi năm, giá của chúng cũng chót
vót: 80.000 yen (tương đương 14.800.000 VNĐ). Sáng tạo ra những trái dưa hấu
với hình thù kì lạ chưa dừng lại ở những hình hình học. Nông dân ở Fukuoka
thậm chí đã trồng được trái dưa hình khuôn mặt người. Trái dưa với khuôn mặt

Chương, tỉnh Nghệ An đã có nhiều chuyển biến rõ nét. Điều đó được khẳng định
rõ ở hiệu quả kinh tế của cây dưa hấu trên đất phù sa. Thanh Liên là xã thuần
nông, có vùng đất bãi phù sa dọc sông Giăng rất phù hợp với trồng cây màu.
Chiến lược phát triển kinh tế của địa phương đã xác định, áp dụng các tiến bộ
khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất, chuyển đổi giống cây con mùa vụ. Qua quá
trình thực hiện chương trình đưa giống dưa hấu vào trồng ở trên vùng đất phù sa
ven bãi, đến nay, địa phương đã thành công. Địa phương cũng đã tập trung chỉ
đạo chuyển sang trong cây màu trên diện tích đất lúa cao cưỡng, còn trên diện
tích đất màu có đủ khả năng cấp nước thì sản xuất cây hàng hoá. Cây dưa hấu
đến nay đã có hiệu quả cao nên địa phương sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình [14].
Cây dưa hấu là loại cây trồng có khả năng phát triển tốt trên vùng đất cát
khô và nhiệt độ cao và là một cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao cho tỉnh
Quảng Trị. Hiện nay, tỉnh Quảng Trị có tới 30.000 ha đất cát. Tuy nhiên diện
tích trồng cây dưa hấu của toàn tỉnh Quảng Trị mới đạt gần 200 ha trong đó xã
Triệu Sơn (huyện Triệu Phong) trồng 50 ha, Vĩnh Tú ( huyện Vĩnh Linh) 40 ha
22
Do thích hợp với điều kiện đất đai và khí hậu, cây dưa hấu ở Quảng Trị đạt năng
suất khá ổn từ 10 đến 12 tấn/ha, chất lượng tốt. Nhiều mô hình trồng dưa hấu đã
đạt giá trị 50 triệu đồng/ha/năm. Đây là một trong những cây trồng đạt hiệu quả
kinh tế cao nhất trên vùng đất cát của tỉnh, cho thu nhập cao hơn rất nhiều so với
các loại cây trồng khác trên cùng một diện tích. Thời gian gần đây, sở Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị đã đưa nhiều giống dưa mới về
thay thế cho các giống địa phương như giống dưa Hắc mĩ nhân, Sugarbaby, Tiểu
yến đã nâng cao năng suất, chất lượng của cây dưa hấu. Tuy đem lại hiệu quả
kinh tế cao, nhưng người dân nơi đây chưa dám phát triển mạnh loại cây dưa
hấu để thay thế được những loại cây trồng ít hiệu quả, bởi vì đầu ra cho sản
phẩm còn gặp rất nhiều khó khăn trong khâu tiêu thụ. Cho đến nay, trên địa bàn
Quảng Trị chưa có một đơn vị, doanh nghiệp nào đứng ra để thu mua, tiêu thụ
dưa hấu cho nông dân, người trồng dưa tự tiêu thụ sản phẩm trong tỉnh.
Hiện nay, tỉnh Quảng Trị đang có kế hoạch phát triển diện tích cây dưa hấu

Dưa hấu rất thích hợp với những vùng đất mới, đất càng mới càng ít bị sâu
bệnh và năng suất càng cao nên nhiều hộ ở đây giàu lên nhờ từ khi chuyển dịch
cây dưa hấu. Các xã khác như Bình Hiệp, Bình Thạnh là những xã vùng cao của
huyện lại có hệ thống thủy lợi đầu mối nên có nhiều thuận lợi trong việc chuyển
dịch dịch cây, nhất là cây dưa hấu, mỗi xã có khả năng mở rộng từ 400 đến 600
ha nhưng lại không được chú trọng. Đến năm 2001, xã huy động nhân dân đóng
góp làm thủy lợi nội đồng dẫn nước ngọt từ sông Vàm Cỏ Tây để khai thác giải
quyết nguồn nước tưới, khuyến cáo bà con chuyển dịch cây trồng đưa cây dưa
hấu vào xen canh với cây lúa, hỗ trợ vốn bà con cải tạo đồng ruộng, mua hạt
giống, phân bón. Xã còn đã phối hợp với các ngành chức năng hướng dẫn bà
con kỹ thâm canh. Năm 2002 xã bắt đầu chuyển đổi và đến nay mỗi xã chuyển
được từ 130-180 ha dưa hấu, nâng giá trị sản xuất đạt hơn 50 triệu đồng/ha.
Cây dưa hấu ở huyện Mộc Hóa đem lại hiệu quả rất cao và nhiều hộ thoát nghèo
24
làm giàu từ cây dưa hấu. Để phục vụ chuyển dịch hiệu quả và bền vững, năm
2006 huyện Mộc Hóa đầu tư hơn 1 tỷ đồng từ nguổn vốn ngân sách địa phương
làm thủy lợi nhỏ, mở rộng diện tích cây dưa hấu năm 2006 lên hơn 1.000 ha trên
diện tích lúa, trở thành cây chuyển dịch hiệu quả kinh tế cao ở vùng đất chết của
vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An.
Cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, một số giống dưa hấu có giá
trị kinh tế và giá trị thẩm mỹ cao đã được bà con nông dân đưa vào sản xuất:
dưa hấu vuông, dưa hấu ruột vàng… Giống dưa hấu ruột vàng lai F1 Huỳnh
Châu 548 có nguồn gốc từ Mỹ, mới được nhập nội và trồng thành công ở các
tỉnh phía Nam từ năm 2002, năm 2003 và vụ xuân 2004 ở một số tỉnh phía Bắc
như Yên Thủy, Lạc Thủy, Kim Bôi (Hòa Bình), Kim Thành (Hải Dương, Giống
Huỳnh Châu 548 là giống lai F1 ruột vàng chất lượng cao có dạng quả dài màu
xanh sáng, sọc mờ, trọng lượng quả trung bình 3 – 3,5 kg, có quả nặng tới 5 –
6kg, rất phù hợp với thị hiếu tiêu dùng miền Bắc, vỏ mỏng, cứng, dai dễ vận
chuyển, Độ đường cao (12 – 14o Brix), ít hạt, ăn rất ngọt, không chảy nước như
giống dưa hấu ruột đỏ, có giá trị thương phẩm xuất khẩu, Giống có khả năng