TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON
BÀI TẬP TỐT NGHIỆP
§Ò tµi:
Một số biện pháp nâng cao chất lượng
hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
Ngêi híng dÉn : PGS.TS. Lª Thanh Thuû
Sinh viªn thùc hiÖn: Vò ThÞ Kim Oanh
Líp: K5b - §¹i häc s ph¹m Hµ Néi
LỜI CẢM ƠN
1
Để có được ngày hôm nay, em xin được gửi lời cảm ơn trân thành tới quý thầy cô
trong trường Đại Học Sư PHạm Hà Nội đã tận tâm hướng dẫn, giảng giải cho em tri
thức khoa hoc, giúp em có định hướng tốt khi trở về trường công tác,phục vụ ngành
học mầm non.
Em xin cảm ơn quý thầy cô khoa giáo dục mầm non, đặc biệt hết lòng cảm ơn PGS-
TS.LÊ THANH THỦY_ cô đã tận tình trực tiếp hướng dẫn em thực hiện bài thi tốt
nghiệp này.Cuối cùng, em xin gửi đến tất cả các bạn trong lớp đại học mầm non đã
chia sẻ với em trong suốt quá trình học.Mặc dù em đã hết sức cố gắng, nhưng với trình
độ có hạn và lần đầu tiên làm quen với nghiên cứu khoa học của một sinh viên với đề
tài : “Một số biện pháp nâng cao hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động
tạo hình” nên chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót và sai sót.
Kính mong được sự chỉ dẫn của quý thầy cô khoa giáo dục mầm non, trường
ĐHSPHN, để em hoàn thành bài tập tốt nghiệp có hiệu quả hơn.
Hà Nội, ngày 03 tháng 2 năm 2013.
Sinh viên: Vũ Thị Kim Oanh
MỤC LỤC
2
PHẦN MỞ ĐẦU
1.Lý do chọn đề tài…………………………………………………………………
2.Mục đích nghiên cứu……………………………………………………………
mầm non.
6.1 Khái niệm.
6.2 Các nhóm phương pháp.
7. Hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non.
7.1 Hoạt động tạo hình trên tiết học.
7.2 Hình thức tạo hình ngoài tiết học.
8. Trò chơi và hoạt động chơi.
8.1 Khái niệm.
8.2 Trò chơi của trẻ là phương tiện để giáo viên tổ chức sinh hoạt ở trường.
8.3 Các thủ thuật trò chơi.
8.4 Ý nghĩa giáo dục trò chơi tạo hình.
8.5 Các nguyên vật liệu tạo hình.
CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG VIỆC SỦ DỤNG TRÒ CHƠI CHO HOẠT ĐỘNG
TẠO HÌNH CHO TRẺ 5-6 TUỔI.
1. Mục đích điều tra.
2. Phương pháp điều tra thực trạng.
3. Kết quả điều tra thực trạng.
4. Các tiêu chí và thang đánh giá.
5. Kết quả thực trạng.
6. Biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.
CHƯƠNG III : XÂY DỰNG MỘT SỐ TRÒ CHƠI NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
TẠO HÌNH VÀ THỰC NGHIỆM.
1.Thiết kế trò chơi kích thích sự hứng thú và sáng tạo trong hoạt động tạo hình cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi từ các nguyên vật liệu mở.
1.1 Thiết kế trò chơi từ nguyên vật liệu mở là những chiếc lá.
1.2 Thiết kế trò chơi từ nguyên vật liệu mở là những loại hột hạt.
1.3 Thiết kế trò chơi từ nguyên vật liệu mở là dây.
1.4 Thiết kế trò chơi từ nguyên vật liệu mở là những hộp nhựa.
1.5 Thiết kế trò chơi từ nguyên vật liệu mở là bitis.
2. Tổ chức thực hiện áp dụng.
xã hội biết lao động tích cực sáng tạo.
- Hoạt động tạo hình còn phát triển ở trẻ khả năng quan sát, trí tưởng tượng sáng
tạo, khả năng phối hợp giữa mắt và tay, hoàn thiện một số kỹ năng cơ bản ( vẽ, nặn, xé
dán cắt ). Đặc biệt trong giờ học vẽ trẻ thích tự tay vẽ được một cái gì đó dù các hình
còn đơn giản như ngôi nhà, cái cây, bông hoa, ô tô nhưng mang lại cho trẻ cảm xúc
thực sự khi tạo ra được 1 sản phẩm. Còn đối với những gì trẻ không thích, không hứng
thú thì trẻ sẽ vẽ đại khái cho xong và cảm thấy hài lòng hơn nữa tư duy của trẻ gắn liền
với cảm xúc, ý muốn chủ quan nên trẻ ghi nhớ những gì trẻ cảm thấy thích thú và say
mê thực hiện ý tưởng của mình. Ngoài ra, giờ vẽ còn hình hình thành ở trẻ những kỹ
năng như ngồi ngay ngắn, kỹ năng cầm bút , những kỹ năng rất cần thiết cho trẻ
bước vào lớp 1.
- Thực tiễn ở trường Mầm Non của trẻ, đa số trẻ chưa phát huy hết khả năng sáng
tạo. Các phương pháp hoạt động tạo hình lâu nay đang được sử dụng còn mang tính áp
đặt , dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt
của người giáo viên khi tổ chức hoạt động tạo hình. Vậy giáo viên phải làm gì, làm như
thế nào để trẻ có thể vẽ, nặn, cắt, tô mầu và làm đẹp sản phẩm.
- Xuất phát từ đặc điểm trên tôi thấy nhiệm vụ quan trọng mà giáo việc cần phải
giải quyết khi hướng dẫn hoạt động tạo hình không phải đơn giản là dạy trẻ vẽ theo ý
của riêng cô mà phải tạo cho trẻ hứng thú thật sự trong giờ học. Có như vậy sản phẩm
trẻ làm ra mới đạt kết quả cao. Vì vậy, tôi thấy việc tạo hứng thú cho trẻ trong giờ học
tạo hình là cần thiết.
6
- HiÓu rõ được tầm quan trọng trong viÖc nh»m kÝch thÝch trẻ ho¹t ®éng tÝch cùc
trong giờ học vẽ, tôi luôn suy nghĩ tìm ra các biện pháp tác động phù hợp giúp trẻ phát
huy đuợc khả năng tưởng tượng, tính sáng tạo mà vẫn phù hợp với đặc điểm tâm sinh
lý của trẻ : “ học b»ng chơi, chơi mà học’’. điều này đã thúc đẩy em chọn đề tài : “Một
số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động tạo hình”.
2.Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu, tìm kiếm biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ, nhằm
tăng cường hiệu quả của việc giáo dục trẻ em thông qua hoạt động tạo hình.ở trường
Thử nghiệm các biện pháp nâng cao hứng thú của trẻ 5 -6 tuổi thông qua HĐTH
6.3. Phương pháp đánh giá sản phẩm:
- Dựa trên các tiêu chí để phân tích đánh giá sản phẩm của trẻ.
6.4. Phương pháp xử lý số liệu:
Sau khi đã điều tra thu thập được đầy đủ số liệu thì tính %, xây dựng bảng số và
biểu đồ minh hoạ các kết quả nghiên cứu.
7. Giới hạn đề tài:
Do giới hạn về thời gian nên tôi chỉ xin phép nghiên cứu biện pháp nhằm nâng cao
chất lượng của trẻ 5- 6 tuổi trong giờ học tạo hình ở trường mầm non Hoa Hồng –
Nghĩa Tân – Hà Nội.
8
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỤC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1. Khái niệm chung về hoạt động tạo hình ở trường mầm non.
Hoạt động tạo hình là một hoạt động nhận thức đắc biệt mang tính sáng tạo.Nó phản
ánh cuộc sống hiện thực bằng những hình tượng nghệ thuật, trong đó con người không
chỉ khám phá và lĩnh hội thế giới, mà còn cải tạo nó theo quy luật của cái đẹp, gửi gắm
vào đó tâm hồn và tình cảm của người nghệ sỹ.
Trong trường mầm non, hoạt động tạo hình được xếp trong chương trình học tập
của trẻ.
Nội dung của hoạt động tạo hình trong trường mầm non bao gồm các hoạt động
sau:
1.1 Vẽ.
1.1.1 Hoạt động vẽ nói chung
- Về kỹ thuật: là vẽ theo khuôn mẫu thiết kế mang tính chính xác toán học( bản vẽ
thiết kế máy,…).
- Hội họa: là laoij hình nghệ thuật mà màu sắc là phương tiện thể hiện chính(các
bức tranh vẽ bằng sơn dầu, bột màu thuốc nước).
- Đồ họa: Hiện nay phương tiện thể hiện chính là đường nết nhưng đồng thời sử
dụng màu( tranh minh họa truyện kể, trình bày sách, tranh cổ động.)Hoạt động vẽ trong
Tính dẻo mềm của nguyên liệu và tính chất khối của vật thể hiện cho phép trẻ nắm
đực một số kỹ năng dêc hơn vẽ ( ví dụ trong thể hiện động tác). Sự thể hiện mối quân
hệ không gian giữa các vật trong hoạt động nặn cũng rất dơn giản, các vật được đặt
cạnh nhau hoặc gần nhau theo ý muốn, viễ cảnh không gian trong hoạt động nặn không
được đặt ra.
Trong họa động nặn, phương tiện chủ yếu là hình dạng khối.
- Có 2 cách nặn:
Nặn ghép nhiều chi tiết thành một vật.
Nặn vật từ một khối đất nguyên.
- Nặn trong trường mẫu giáo có 3 thể loại:
Nặn theo mẫu.
Nặn theo đề tài.
Nặn theo ý thích.
Cả 3 loại hoạt động vẽ, nặn, cắt xé dán trong trường mẫu giáo có mối quan hệ chặt
chẽ với nhau và co cùng chung nhiệm vụ sau:
- Phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ và cảm xúc thẩm mĩ ( nhận biết cái đẹp, xúc
động trước cái đẹp và biết yêu cái đẹp.)
- Bồi dưỡng thị hiếu thẩm mĩ để hình thành cho trẻ thình yêu dôid với vẻ đẹp của
thiên nhiên, cuộc sống con người và nghệ thuật.
- Hình thành ở trẻ những kỹ năng, kỹ xảo tạo hình, năng lực quan sát và ước mơ
sáng tạo.
10
2. Đặc điểm khả năng tạo hình của trẻ mẫu giáo lớn.
Để có một khả năng phát triển taoh hình cần phải trải qua một quá trình liên tục
có hệ thống. Nếu như tuổi mấu giáo bé là nền tảng sự phát triển khả năng tạo hình cho
lứa tuổi mấu giáo nhỡ, thì lứa tuổi mấu giáo ngỡ lại là cầu nối cho sự phát triển tạo
hình ở tuổi mấu giáo lớn, vốn được coi là bước đệm hết sức cần thiết để chuẩn bị cho
trẻ vào lớp 1. Mỗi lứa tuổi đều có một vai trò nhật định trong quá trình phát triển khả
năng tạo hình của trẻ. Đó là mối quan hệ xuyên suốt không thể tách rời.
Chính vì vậy ở mỗi lứa tuổi đều cần có những yêu cầu riêng biệt để phù hợp với
11
3.2 Những đặc điểm họa đông tạo hình sáng tạo ở trẻ mấu giáo.
Khả năng tạo là đặc thù riêng của con người, làm cho con người tách rời khỏi thế
giới động vật, có khả năng không chỉ sủ dụng thực tiễn mà còn có thể thay đổi, cải tạo
thực tiễn.
Khả năng của con người phát triển tới mức độ bao nhiêu thì khả năng mở mang
những hoạt động sáng tạo của ta bấy nhiêu.
Sự hiểu biết đúng đăn về khả năng và đặc điểm của sự sáng tạo của trẻ yêu cầu
nhà sư phạm phải có kiến thức về đặc điểm của hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật nói
chung, phải biết người họa sĩ sử dụng những phương tiện tạo hình nào để xây dụng nên
hình tượng nghệ thuật, hoạt động sáng tạo trải qua những giai đoạn nào.
Đặc điểm của sư sáng tạo trong hoạt động tạo hình.
Sáng tạo của nhà họa sĩ là một loại hoạt động nhất định, tạo nên những vật độc
đáo mới có ý nghĩa xã hội, đó là những tác phẩm nghệ thuật thể hiện thế giới xung
quanh. Sự thể hiện đó không phải đơn giản là sự “ sao chép” lại những sự vật và hiện
tượng, mà họa sĩ phải “ nhào nặn” lại những gì thụ cảm được trong nhận thức của
mình, chon ra những gì cơ bản nhất, đặc sắc nhật và tổng hợp lại xây dưngh lên hình
tượng nghệ thuật.
Nền tảng khách quan của sáng tạo nghệ thuật là thể hiện thế giới tực tiễn, nhưng
còn tồn tại yếu tố chủ quan, đó là quan hệ của họa sĩ với vật được thể hiện. Họa sĩ
không đơn giản nghiên cứu và thể hiện thế giới, họa sĩ đặt cả tâm hồn tình cảm của
mình vào hình tượng, nhờ vậy mà hình ảnh đó có thể gợi cảm với những người khác.
Điều kiện cần thiết cho hoạt động sáng tạo của họa sĩ là phải có khả năng, phải
có kỹ năng kĩ xảo trong hoạt động nghệ thuật.
Những đặc điểm thể hiện sự có mặt của nguồn sống sáng tạo trong hoạt động
của trẻ là thể hiện tính tích cực, tính tự chủ và sáng kiến trong việc vận dụng những
phương pháp đã học vào việc thực hiện nhiệm vụ đặt ra…
Nhận thức ban đầu trong hoạt động tạo hình của trẻ là nhận thức về tính chất của
vât liệu: bút chì, đất xét, giấy…
Cho tới khi nào trẻ bắt đầu hiểu rằng những vệt bút chì có thể nói lên một cái gì
phẩm tạo hình sẽ tạo điều kiện phát triển ở trẻ vốn từ, lời nói hình tượng truyền cảm và
phát triển ở trẻ ngôn ngữ mạch lạc.
Tham gia quan sát, phân tích và thể hiện trong tạo hình, trẻ dần dần học hỏi, nắm
bắt được các kinh nghiệm hoạt động nhận thức, sẽ được rèn luyện khả năng độc lập tổ
chức, điều chỉnh quá trình nhận thức của mình.
Hoạt động tạo hình chính là môi trường thuận lợi làm hình thành ở trẻ cá phẩm
chất trí tuệ như: tính tự giác, tính ham hiểu biết, tính tích cực nhận thức và óc sáng
tạo…
4.2 Vai trò của hoạt động tọa hình đối với việc giáo dục tình cảm, đạo đức, kĩ nắng
giao tiếp xã hội.
Tham gia vào các hoạt động tọa hình trẻ có nhiều cơ hội tiếp thu các chuẩn mực
thẩm mỹ_đạo đức trong xã hội. trải nghiệm cấc xúc cảm, tình cảm trong giao tiếp, học
hỏi các kỹ năng xã hội và đánh giá cac hành vi văn hóa xã hội qua các hình tượng, cấc
sự kiện,hiện tượng được miêu tả.
Hoạt động tọa hình của trẻ em có nguồn gốc xã hội và thể hiện sự định hướng xã
hội cho sự phát triển nhân cách của trẻ.
Quá trình tạo hình của trẻ màm non thường và có thể tổ chức như một hoạt động,
cùng nhau tạo lên sản phẩm chung.Sự tương tác, hợp tác trong các hoạt động tập thể,
13
ảnh hưởng tích cực đến sự hình thành ở trẻ các phẩm chất đạo đức như: tính kiên chì,
thói quen làm việc đến nơi đên chốn,khả năng vượt khó để đạt được mục đích, thói
quen biết nhường nhịn, biết giúp đỡ bạn, biết cùng nhau làm việc và điều hòa giữa lợi
ích chung và lợi ích cá nhân.
4.3 Vai trò của hoạt động tạo hình đối với việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ.
Với tư cách là hoạt động nghệ thuật, hoạt động tạo hình tạo nên những điều kiện
thuận lợi nhất cho sự phát triển cảm giác, tri giác thẩm mỹ, việc quan sát, tìm hiểu các
sự vật hiện tượng giúp trẻ nhận ra các đặc điểm thẩm mỹ( hình dáng, màu sắc,tỷ lệ, sự
sắp xếp trong không gian,…) nhận ra nét độc đáo tạo nên sự hấp dẫn của đối tượng
miêu tả.
Các đặc điểm thẩm mỹ phong phú, đa dạng của đối tượng miêu tả, là những yếu
Hoạt động tạo hình góp một phần không nhỏ trong việc chuẩn bị cho trẻ một vốn
kiến thức sơ đẳng về tự nhiên, xã hội, về khoa học kỹ thuật để giúp trẻ nhanh chóng
làm quen với các môn học mới mẻ ở phổ thông.
Việc bồi dưỡng các kỹ năng tạo hình, đặc biệt là rèn kỹ năng đồ họa trên các giờ
vẽ, tập nặn, sẽ giúp trẻ phát triển khả năng phối hợp, điều chỉnh hoạt động của mắt và
tay,rèn luyện sự khéo léo,linh hoạt hoạt trong vận động của tay, từ đó giúp trẻ học viết
ở trường phổ thông đạt kết quả tốt hơn.
Hoạt động tạo hình chuẩn bị cho trẻ về tâm lý trước khi vào lớp.
5. Mục đích, nhiệm vụ và nội dung cơ bản cảu hoạt động tạo
hình cho trẻ mầm non.
5.1 Mục đích của hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non.
Hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non phải được tổ chức để thực hiện những mục
tiêu sau:
Phát huy sự nhạy cảm, những xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ,có nhu cầu làm ra cái
đẹp,là những điều rất cần thiết cho cuộc sống của trẻ trong xã hội.
Giúp trẻ lĩnh hội các kiến thức và kỹ năng cơ sở,tạo nền tảng cho sự tiếp thu nền
tảng giáo dục ở bậc học tiếp theo.
Phát triển và tiếp tục duy trì ở trẻ lòng tự tin và khả năng cảm nhận về giá trị của
mình.
Tiếp thu tri thức và hình thành thái độ, tình cảm để trẻ tích cực gia nhập vào cộng
đồng, xã hội.
Mục đích của việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ lứa tuổi mầm non không
nằm ngoài những mục đích cơ bản cảu giáo dục thẩm mỹ.
Phát triển ở trẻ khả năng cảm nhận và khả năng thể hiện vẻ đẹp cảu các sự
vật,hiện tượng trong cuộc sống xunh quanh, để qua đó mà biểu lộ thái độ, tình cảm của
mình.
5.2 Các nhiệm vụ của việc tổ chức hoạt động tạo hình.
Hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non dược tổ chức nhằm thực hiện những nhiệm
vụ giáo dục và phát triển sau:
Hình thành ở trẻ khả năng nhận thúc thẩm mỹ, hình thành thái độ thẩm mỹ trước
nhóm vật mẫu).
+ Nhóm 2: Các kiến thức, kỹ năng, năng lực truyền đạt nội dung mạch lạc( chủ
đề, cốt truyện,…).
Nhóm 3: Các kiến thúc , kỹ năng, năng lực trang trí.
+ Nhóm 4: Các kiến thức và kỹ năng mang tính kỹ thuật.
Cách phân loại như trên sẽ giúp giáo viên mầm non dễ dàng xây dựng chương trình, kế
hoach cho trẻ hoạt động và dễ dàng đánh giá toàn diện sự tiến bộ của trẻ trong hoạt
động.
* Nội dung miêu tả của hoạt động tạo hình.
Nội dung miêu tả được xem như là phương tiện, là con đường để thực hiện các nội
dung giáo dục và phát triển của hoạt động tạo hình.Tìm kiếm nội dung miêu tả cần xuất
phát từ 1 số nguồn cơ bản sau:
Định hướng cho chương trình hoạt động tạo hình được quy định trong chương trình
giáo dục mầm non,theo mục tiêu của giáo dục mầm non mà bộ giáo dục và đào tạo đã
ban hành.
Các vấn đề, các nội dung giáo dục mà giáo viên tìm hiểu, thu thập được và muốn
đưa đến cho trẻ.
Các kinh nghiệm hiểu biết, những mong muốn của trẻ liên quan đến hoạt động tao
hình.
Như vậy, muốn có tư liệu để lập kế hoạch cho chương trình hoạt động tạo hình của
trẻ, giáo viên cần tiến hành một số công việc cơ bản sau:
16
- Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn thực hiện các chương trình chăm sóc-giáo dục
trẻ( do bộ giáo dục và đào tạo ban hành).
- Nghiên cứu các nội dung giáo dục và điều kiện tổ chức các hoạt động giáo dục trong
trường mầm non.
- Tìm hiểu, nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lý, khả năng hoạt động của trẻ để khai thác
xem “ trẻ nói gì?”, “ trẻ thích gì?”, “ trẻ có thể làm dược gì?” …(qua quan sát, trò
chuyện, trao đồi với phụ huynh, với trẻ,…).
- Để tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện cảu trr về mọi mặt: thể chất, trí tuệ-nhận
17
Một quá trình quan sát thường phải phối hợp rất linh hoạt và hợp lý các quá trình
tri giác bao quát với tri giác tập chung.Cần giúp trẻ bắt đầu bằng quan sát bao quát, sau
đó tập chung vào các chi tiết, rồi trở lại quan sát toàn bộ diện mạo của đối tượng.
Nắm vững cách thức,kỹ năng quan sát như vậy trẻ sẽ trở nên tích cực và tự tập
tích lũy vốn kinh nghiệm xúc cảm, tri giác thẩm mỹ của trẻ sẽ dần được hình thành và
trở nên phong phú, làm cơ sở cho sự phát triển óc sáng tạo.
Phương pháp chỉ dẫn trực quan: Cùng vối việc tổ chức chỉ dẫn, giải thích cần
giúp trẻ tích cực huy động kinh nghiệm của mình, tập cho trr tiếp thu thông tin mới,
một biện pháp miêu tả mới cần thiết đối chiếu, so sánh với những gì đã tiếp thu, tích
lũy dược từ trước đó.Cho trẻ tham gia vào quá trình chỉ dẫn, giúp trẻ nhớ lại cái mới và
cái trẻ đã biết, để hình thành bồi dưỡng cho trẻ tính tích cực, độc lập trong hoạt động.
Phương pháp dùng lời: hoạt động lời nói đóng vai trò khá quan trọng trong việc
tạo nên hiệu quả của toàn bộ quá trình tạo hình, dùng lời phải dược xác định và phải sự
dụng phù hợp với nội dung thông tin và ngữ cảnh.Lời giải thích phải rõ ràng, ngắn gọn,
dễ hiểu, những lời nói mô tả vẻ đẹp của sự vật phải sinh đọng, đầy tính hình tượng và
gợi cảm.
Nhóm phương pháp thục hành-ôn luyện: Là hoạt động của cả giáo viên và trẻ
nhằm củng cố tri thức, bồi dưỡng kỹ năng, rèn luyện, hình thành các kỹ xảo trong hoạt
động tạo hình.muốn trẻ khong nhằm chán, cách thức tổ chức haotj động phải khiến trẻ
chủ động tiếp thu những kinh nghiệm mới, vận dụng các kinh nghiệm cũ trong cá hoàn
cảnh, điều kiện khác nhau.
Nhóm phương pháp tìm tòi-sáng tạo: Hoạt động của trẻ và giáo viên nhằm động
viên, kích thích hoạt động tìm kiếm, khám phá và phát hiện trong các hoạt động tạo
hình, qua đó mà phát triển khả năng tư duy sáng tạo, trí tưởng tượng sáng tạo ở trẻ.
Nhóm các phương pháp mang tính vui chơi: Việc sử dụng biện pháp mang tính
vui chơi trong các hoạt động tạo hình sẽ làm tăng hứng thú của trẻ, tạo nên tâm trạng
phấn khởi, mong muốn được vẽ,nặn, cắt, dán và làm tăng hiệu quả của việc huy động
trí lực trong quá trình hoạt động.
Phân loại các biện pháp đó thành các nhóm:
Các tiết học tạo hình trong trường mầm non được phân theo các loại hình của hoat
động tạo hình: vẽ, nặn, xếp dán,…Ngoài ra còn mốt số tiết học mang tính ứng dụng
như: xếp hình, gấp giấp,…
Thể loại các tiết học tạo hình được phân loại theo cơ sở của sự hình thành hình
tượng, gồm 3 loại:
+ Các tiết học tạo hình theo mẫu.
+ Các tiết học tạo hình theo đề tài.
+ Các tiết học tạo hình theo ý thích.
Tiết học theo mẫu: là loại tiết học mà ở đó trẻ miêu tả, tái hiện lại một cách tương
đối chính xác hình ảnh cảu đối tượng miêu tả.Trên các tiết học này người ta cung cấp
kiến thức, những hiểu biết tương đối đầy đủ, chính xác về đối tượng miêu tả để giúp trẻ
hình thành những biểu tượng một cách rõ nét và tiếp thu những ấn tượng ban đầu một
cách sâu sắc.
Đây là hình thức miêu tả theo hệ thống biểu tượng tri giác một cách trực tiếp,
quan sát mẫu trực tiếp, nếu ta cung cấp trước cho trẻ biểu tượng đó ngoiaf các tiết học
một cách cụ thể, thì nó tạo điều kiện thuận lợi hơn để rèn luyện ở trẻ phát triện khả
năng đánh giá bằng mắt, trí nhớ tri giác.Khi trẻ đã có những ấn tượng, những hình ảnh
về đối tượng mình miêu tả, thì quá trình cho trẻ tái hiện những hình ảnh tri giác tốt
hơn.Trong các tiết học mẫu, theo sản phẩm phải giống nhau, sự tương đối giữa hình
ảnh được miêu tả chủ yếu của các loại tiết này là những sự vật đơn lẻ, có cấu trúc
tương đối đơn giản.Mục đích là tập cho trẻ quan sát, cung cấp cá hiểu biết, các kỹ năng
kỹ xảo.
19
Tiết học theo đề tài: Đây là nét mang tính ôn luyện, ở đó trẻ phải sử dụng các biểu
tượng, hiểu biết đã được tích lũy, cất giữ trong tri nhớ để tái tạo lại các hình ảnh mà nó
không nhìn thấy trực tiếp.Tiết học theo đề tài còn có thể hiểu là tạo hình theo trí nhớ
hoặc theo sự hình dung( không có mẫu để quan sát trực tiếp).
Mục đích của loại tiết này là phát triển trí nhớ hình tượng, tưởng tượng tái tạo, rèn
luyện khả năng tích cực đập lập.
Tiết học tạo hình theo ý thích: Miêu tả khả năng tượng sáng tạo, thể hiện những
tạo hình giúp trẻ hứng thú và phát triển tich scuwcj hơn khả năng sáng tạo của trẻ, giúp
trẻ thổ lộ hết khả năng tạo hình của mình.
20
8.2. Trò chơi của trẻ em là phương tiện để giáo viên tổ chức sinh hoạt của trẻ ở
trường mầm non
Các trò chơi giữ vị trí ưu tiện trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ ở trường mầm non.
Tạo điều kiện để trẻ tự chơi, một trong những biện pháp tổ chức sinh hoạt sáng tạo
của trẻ.
Các trò chơi là nội dung và hình thức tổ chức thể dục sáng cho trẻ.
Các trò chơi dược sử dụng vào mục đích dạy học.Trò chơi dược sử dụng như hình
thức tổ chức toàn bộ giờ học
Các trò chơi dược sử dụng như biện pháp tổ chức đầu giờ học.
Yếu tố chơi kích thích trẻ trên giờ học.
8.3. Các thủ thuật trò chơi
Sử dụng yếu tố trò chơi trong hoạt động tạo hình là phương pháp có hiệu quả.Trẻ
càng nhỏ thì trò chơi chiếm vị trí càng lớn.Việc thủ thuật sử dụng trò chơi trong giưof
tạo hình làm tăng thêm sự hấp dẫn, ham thích của trẻ đối với hoạt động tạo hình, hình
thành tâm trạng tích cực cho trẻ, do cậy hiệu quả cảu giờ học tăng lên.
Những thủ thuật chơi có những đặc điểm khác nhau và được sử dụng với mục đích
khác nhau.Ở lớp bé, các thủ thuật này được áp dụng với mục đích tập trung sự chú ý,
làm tăng hứng thú với hoạt động tạo hình.Ví dụ như banj búp bê đến chơi với các em
và đề nghị các em vẽ chân dung tặng bạn búp bê.Các con vật như sống cùng trẻ, trò
chuyện với trẻ, dựa vào đó mà giáo viên nghĩ ra tình huống để lồng vào đó nhiệm vụ
giờ học.Đối với trẻ lứa tuồi lớn, có thể đề nghị các em đóng vai trong trò chơi: người
thợ sản xuất bát đĩa,nhà nhiếp ảnh,tổ chức triên lãm tranh,…
Những sản phẩm nặn hay vẽ trang trí có thể sử dụng trong trò chơi sau giờ học,sự
liện quan giữa giờ học và chơi có tác dụng tốt,phát triển lòng yêu thích đối với hoạt
động tạo hình, có thể phát triển ối liên quan này như: Nặn rau quả đẻ chơi trò “ bán
hàng mậu dịch”, cát dán tấm thảm nhỏ đẻ trang trí phòng búp bê…
Sử dụng yếu tố chơi nên nhất quán từ đầu đến cuối giờ học, chẳng hạn có búp bêb
ngũ: 100% giáo viên đặt chuẩn và trên chuẩn trình độ nghiệp vụ sư phạm, số lượng
giáo viên giỏi các cấp đều tăng theo hàng năm, hiện nay trường có 1 giáo viên giỏi cấp
tỉnh. Về phương pháp dạy: 100% giáo viên đều nắm được phương pháp tổ chức các
hoạt động nhưng việc vân dụng phương pháp theo hình thức đổi mới thì chưa sáng tạo
còn rập khuôn. Đặc biệt là việc lựa chọn, sưu tầm các nguyên vật liệu mở để làm đồ
dùng dạy học đã có nhiều cố gắng trong việc đầu tư để đưa vào giảng dạy theo chủ đề,
chủ điểm đạt kết quả tốt. Tuy nhiên, để khai thác hết hiệu quả sáng tạo trong tạo hình,
đáp ứng mục tiêu đề ra trong việc sử dụng các nguyên vật liệu mở, đẻ trẻ thích thú khi
được tiếp xúc với các nguyên vật liệu mở, giúp trẻ hứng thú khi học bộ môn tạo hình.
Các phương pháp dạy trẻ có sáng tạo trong tạo hình để ứng dụng trong các môn học
khác.
Do đó, để nắm được thực trạng và chất lượng sáng tạo trong tạo hình cho trẻ 5 – 6 tuổi,
em tiến hành khảo sát 30 cháu lớp mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi ở trường mầm non Hoa
Hồng - Phường Nghĩa Tân – Quận Cầu Giấy – Hà Nội, đồng thời đưa ra tiêu chí đánh
giá với các nội dung sau:
2. Mục đích điều tra:
Chúng tôi tiến hành điều tra để thấy kỹ năng, kỹ xảo trong việc sử dụng trò chơi trong
việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5 – 6 tuổi. từ đó rút ra được những hạn chế.
Trên cơ sở đó đề ra những phương án và biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo
hình cho trẻ.
2.1. Phương pháp điều tra thực trạng:
Để đạt được hiệu quả và sự sáng tạo trong tạo hình, tôi phối kợp sử dụng các biện
pháp sau:
22
Phương pháp quan sát hoạt động tạo hình của trẻ 5 -6 tuổi trên tiết học, hoạt động
góc, hoạt động ngoài trời.
Phương pháp phân tích tranh vẽ của trẻ 5 -6 tuổi.
Phương pháp thống kê so sánh kết quả hoạt động.
Kết quả điều tra thực trạng:
2.2. Kết quả quan sát hoạt động tạo hình:
hình qua từng gia đoạn. Ta thấy được bản chất của sự sáng tạo trong nghệ thuật tạo
hình của trẻ đứng với bản chất của sự sáng tạo trong nghệ thuật. Đó là: quan sát thực
tế, ghi nhận những hình ảnh, hình tượng trong trí nhớ, phát triển và nảy sinh ý tưởng,
xuất hiện chủ đề, ấp ủ và hoàn thiện ý tưởng, chủ đè thể hiện ý đồ thông qua ngôn ngữ
tạo hình. Kết thức quá trình sáng tạo và sự ra đời của hình tượng nghệ thuật. Vì vậy có
23
thể nói rằng hoạt động tạo hình của trẻ l;à một quá trình sáng tạo nghệ thuật ở một góc
độ nào đó.
3. Các tiêu chí và thang đánh giá:
3.1 tiêu chí đánh giá kỹ năng
* Về khả năng sử dụng công cụ vật liệu tạo hình
Qua dự giờ các tiết của trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi, tôi thấy được kỹ năng sử dụng công cụ
vật liệu như biết cách cầm bút để vẽ như thế nào cho đúng, biết sử dụng màu khi tô
màu tranh vẽ, biết đặt giấy như thế nào cho đúng,…
*Tính linh hoạt và tốc độ
Tính linh hoạt và tốc độ cảu trẻ rất kem, vì vậy giáo viên rất vất vả khi bồi dưỡng
cho trẻ kỹ năng vẽ với tính linh hoạt sáng tạo.Vì điều kiện trên, giáo viên đã dùng các
phương pháp kỹ năng khác nhau để bồi dưỡng tinh slinh hoạt cho trẻ trong khi vẽ.
Trong quá trình tạo hình nhất là hoạt động vẽ, trẻ hoạt động rất thụ động, vì thế
tốc độ vẽ của trẻ rất kém, phấn lớn là dựa vào gợi ý của giáo viên.Vì vậy. để hoàn
thành dược sản phẩm của mình thường chậm trễ, tốc độ nhấn bút chậm.
*Sự biểu cảm độc đáo của kỹ năng thể hiện
Khi vẽ trẻ đã biết các nét từ đơn giản đến phức tạp, từ những nét thẳng, thẳng
ngang, nét dọc, nét xiên, nét cong, lượn mềm mại và liền mạch.Vì thế các nét vẽ cong
không đứt đoạn, vì trẻ đã nắm và hiểu được một số nét độc đáo của kỹ năng vẽ trong
hoạt động tạo hình.
* Tính chủ động trong hoạt động tạo hình:
Trẻ đã chủ động trong các hoạt động tạo hình, trẻ đã tự mình làm chủ trên giấy vẽ
theo yêu cầu của giáo viên về giờ vẽ đối với trẻ.Trẻ chủ động cầm bút vẽ các đường nét
mà nó nghĩ là đúng để tạo nên sản phẩm cuối cùng của trẻ và có sự gợi ý của giáo viên
*Về phương pháp:
Cô đã dùng phương pháp đàm thoại và biện pháp giải trình các kỹ năng vẽ đã tạo nên
cái ấm pha trà, cô đã sủ dụng biện pháp dùng lời nói để miêu tả cái ấm pha trà và đàm
thoại, giải tích với trẻ các kỹ năng vẽ các nét cơ bản và dùng lời nói truyền cảm để mô
tả vẻ đẹp của sự vật, những hcir dẫn câu hỏi, trả lời đàm thoại trao đổi và với các thủ
thuật, câu đó, trò chơi và câu truyện để tạo nên sự chú ý của trẻ vào mẫu vẽ của cô.
*Về khả năng của trẻ:
Trong quá trình vẽ trẻ còn thụ động, phần lớn trẻ không có để khẳ năng vận dụng vốn
kinh nghiệm để tưởng tượng nên hình ảnh sáng tạo.
Sự yếu kếm của trẻ trong cảm thụ thẩm mỹ còn hạn chế và sự tiếp thu và vận dụng
truyền cảm đường nét, maud sắc, hình dáng và phát triển các hình ảnh tưởng tượng
sáng tạo.
Trong quá trình khảo sát việc sử dụng nguyên vật liệu mở của cô để dạy trẻ nâng cao
chất lượng hoạt động tạo hình, thu được kết quả:
Bảng 1: Thực trạng của giáo viên trong việc sử dụng các nguyên vật liệu mở để dạy trẻ
nâng cao chất lượng của bộ môn tạo hình:
Số cô Mức độ Kỹ năng hứng thú Tốc độ Kỹ năng sáng tạo
15 cô Số cô % Số cô % Số cô %
Mức độ
A
5 33,34 10 66,66 6 40
25
Copyright: Tài liệu đại học ©