SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
CHO GIÁO VIÊN NHẰM ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TRONG TRƯỜNG
THPT TRIỆU QUANG PHỤC”
MỤC LỤC
“BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CHO GIÁO VIÊN NHẰM
ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TRONG TRƯỜNG THPT TRIỆU QUANG PHỤC” 1
MỤC LỤC 2
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 4
PHẦN I: MỞ ĐẦU 5
I.1. Đặt vấn đề 5
I.1.1. Lý do chọn đề tài 5
I.1.2. Ý nghĩa thực tiến và khoa học của đề tài 6
I.1.3. Đối tượng nghiên cứu: 7
I.1.4. Phương pháp nghiên cứu: 7
I.2. Phương pháp tiến hành 7
I.2.1. Cơ sở lý luận của đề tài 7
I.2.2 Những khó khăn chính ảnh hưởng tới khả năng tổ chức các hoạt động giáo dục của
GV trong trường phổ thông nói chung 7
I.2.3. Thực trạng về khả năng tổ chức các hoạt động giáo dục trong trường THPT Triệu
Quang Phục 9
PHẦN II: NỘI DUNG 10
II.1. Mục tiêu của đề tài 10
II.2. Một số biện pháp nhằm bồi dưỡng năng lục tổ chức các hoạt động cho GV trong trường
THPT Triệu Quang Phục 10
II.2.1. Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động dạy học 10
II.2.2. Bồi dưỡng năng lực tổ chức các hoạt động GDNGLL 20
II.2.3. Bồi dưỡng năng lực tổ chức các hoạt động ngoại khóa 25
II.3. Kết quả đạt được 29
PHẦN III. KẾT LUẬN 33
hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ
quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện
và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ
quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.
Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có
cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các
điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hoá, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội
nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản
sắc dân tộc. Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong
khu vực.
Để đạt được mục tiêu đó, một trong những giải pháp đã được đề ra là phát triển đội
ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý để đáp ứng được yêu cầu đổi mới của giáo dục và đào tạo.
Trong giai đoạn hiện nay, nước ta đang trong quá trình CNH-HĐH và hội nhập
kinh tế quốc tế, vì vậy có sự biến đổi nhảy vọt về trình độ khoa học và công nghệ và cơ
sở vật chất kỹ thuật. Giáo dục và đào tạo đang có nhiều cơ hội đồng thời cũng phải đối
mặt với những thách thức mới. Ngành giáo dục và đào tạo của cả nước nói chung và của
từng địa phương nói riêng phải tìm ra phương hướng và giải pháp để đạt được mục đích
nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Để đáp ứng những
biến đổi to lớn không ngừng xảy ra trên các lĩnh vực kinh tế, khoa học, kỹ thuật, văn hóa
và xã hội … vai trò và chức năng của người GV càng nặng nề hơn.
Từ yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn hiện nay, hoạt động của GV trong các trường
THPT phải hướng tới giúp HS học tập tích cực, chủ động, sáng tạo, từ bỏ thói quen học
tập thụ động, ghi nhớ máy móc; Phải đổi mới các hình thức tổ chức dạy học, từ dạy học
hướng vào người dạy sang dạy học hướng vào người học (người học là trung tâm, là chủ
thể của nhận thức và hành động); Đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học làm cho
việc học trở nên sinh động, thân thiện; Gắn việc học tập trong sách vở và nhà trường với
cuộc sống thực tiễn, kinh nghiệm sống của cá nhân người học, giúp cho HS vận dụng
kiến thức đã học trong trường THPT để tiếp tục học cao hơn hoặc để lao động sản xuất.
Yêu cầu đổi mới trong giáo dục THPT hiện nay là việc làm hết sức quan trọng, phải được
áp dụng thường xuyên để có hiệu quả thiết thực.
trẻ, đáp ứng yêu cầu của xã hội. Để thực hiện việc quản lí giáo dục có hiệu quả thì phải tổ
chức mô hình quản lí phù hợp với đặc điểm và điều kiện giáo dục của nước ta nói chung
và của trường mình nói riêng. Bên cạnh đó người quản lí cần phối kết hợp với các tổ
chức các hoạt động đoàn thể khác trong nhà trường. Tổ chức đánh giá, xếp loại các hoạt
động giáo dục, từ đó hoàn thiện việc quản lí, nâng cao chất lượng tổ chức các hoạt động
giáo dục của GV
I.2.2 Những khó khăn chính ảnh hưởng tới khả năng tổ chức các hoạt động giáo dục
của GV trong trường phổ thông nói chung.
I.2.2.1. Về chất lượng đội ngũ GV.
GV là lực lượng quyết định sự thành bại của quá trình đổi mới PPDH. Tuy hiện nay
chúng ta có một đội ngũ GV phổ thông đã đảm bảo số lượng (nhiều nơi dư thừa), đa dạng
về trình độ, mức sống được đảm bảo khá hơn trước, nhưng trên thực tế đời sống trường
học, chúng ta vẫn thiếu đội ngũ GV có chất lượng để đảm nhận dạy học theo hướng đổi
mới.
Cụ thể, GV còn nhiều bất cập trong nghiệp vụ sư phạm và cách thức tổ chức các
hoạt động tập thể, thể hiện qua các kỹ năng phân tích, lựa chọn kiến thức cơ bản và trọng
tâm; các kỹ năng xác định, lựa chọn và sử dụng PPDH bộ môn; kỹ năng hướng dẫn cách
thức cho HS học tập; kỹ năng kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS theo hướng đổi
mới
Đổi mới giáo dục chẳng những đòi hỏi người GV phải từ bỏ hàng loạt những thói
quen tư duy và thói quen dạy học đã ăn sâu thành nếp qua nhiều năm học mà còn phải
"lao tâm khổ tứ", vất vả tìm hiểu từ những tinh thần đổi mới của ngành, của bộ môn mình
đảm nhiệm nói chung đến những bài dạy, tiết dạy cụ thể. Đây là bước chuyển từ nhận
thức tư tưởng tới hành động thực tiễn, từ đổi mới trên lý luận tới đổi mới trên những công
việc giáo dục thực tiễn hàng ngày. Đây là quá trình hoàn toàn không dễ dàng.
I.2.2.2. Về khả năng của HS.
"HS là chủ thể của nhà trường; là đối tượng của quá trình dạy học, giáo dục; là
chủ thể của quá trình nhận thức…”
Bước sang tuổi HS THPT các chức năng tâm lý, sinh lý của con người có nhiều sự
thay đổi. Đặc biệt là trong quá trình lĩnh vực tư duy, trí tuệ, tình cảm, thế giới quan. Tất
HS của nhà trường còn nhiều em có hoàn cảnh khó khăn, có em thì không được gia
đình quan tâm do bố mẹ phải đi làm ăn xa, không có thời gian chăm lo cho con cái, thậm
trí còn có tư tưởng phó mặc cho GV nên đã ảnh hưởng rất lớn đến ý thức học tập và rèn
luyện của các em.
PHẦN II: NỘI DUNG
II.1. Mục tiêu của đề tài
- Phân tích thực trạng chất lượng giáo dục trong trường THPT.
- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục
của GV trường THPT Triệu Quang Phục.
II.2. Một số biện pháp nhằm bồi dưỡng năng lục tổ chức các hoạt động cho GV trong
trường THPT Triệu Quang Phục
II.2.1. Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động dạy học
II.2.1.1. Nâng cao nhận thức của GV về đổi mới PPDH
PPDH lấy học trò làm trung tâm là sự chuyển hướng từ PPDH giáo điều, thụ động
sang PPDH hợp tác, tích cực giữa người dạy và người học.
Vậy, PPDH mới là PPDH nhằm đạt được mục tiêu dạy học của yêu cầu đổi mới
chương trình giáo dục phổ thông. Phương pháp đó là: thầy là người giữ vai trò chủ đạo,
tổ chức, điều khiển và trọng tài - trò chủ động, tích cực chiếm lĩnh tri thức, vận dụng tri
thức một cách sáng tạo trong quá trình dạy học.
Đổi mới phương pháp dạy học có ý nghĩa quan trọng tới: "Phát triển năng lực tư
duy của HS bằng cách tổ chức cho mọi HS động não trong việc tham gia vào quá trình
học tập. Cách tổ chức là cho các em trao đổi, tranh luận với nhau trong khi học"
Đổi mới PPDH một mặt, làm cho tập thể sư phạm cần thống nhất nhận thức: đây là
yêu cầu của sự nghiệp đổi mới giáo dục, là hạt nhân của việc thực hiện chương trình,
sách giáo khoa mới, là điều kiện trực tiếp để nâng cao chất lượng giáo dục; mặt khác, cần
coi đây là thách thức đội ngũ mà đội ngũ cần phải đáp ứng, nhưng cũng là cơ hội phát
triển của mỗi GV và của mỗi nhà trường.
Cần coi việc đổi mới PPDH là nhiệm vụ xuyên suốt năm học. Đổi mới PPDH là
một biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy và học.
Tổ chức thực hiện giờ lên lớp theo hướng đổi mới không chỉ đơn thuần là cung cấp
cách soạn giáo án. Một giáo án tốt theo tinh thần đổi mới là giáo án hướng tới HS, lấy HS
làm trung tâm. HS với vai trò chủ động phải được làm việc nhiều hơn, được suy nghĩ
nhiều hơn. GV với vai trò chủ đạo phải là người tổ chức hướng dẫn, điều khiển các hoạt
động, là người cung cấp thông tin, là trọng tài trong các buổi thảo luận để hướng tới
mục tiêu bài học. Kết cấu giáo án phải đảm bảo tính hợp lý, phù hợp với lôgic môn học,
tiết học và lôgic nhận thức của HS.
+ Quản lý việc đổi mới phương pháp truyền thụ kiến thức, kết hợp thành công giữa
cách dạy mới với cách học mới: Đổi mới PPDH không phải là từ bỏ hoàn toàn cách cũ
mà chính là đưa vào nhà trường các PPDH theo hướng chủ động hoá hoạt động học tập
của HS trên cơ sở phát huy mặt tích cực của các PPDH truyền thống, trân trọng và phát
triển tối đa khả năng chủ động, sáng tạo, tương tác của GV và HS trong quá trình dạy
học, nhất là phải dạy cho HS biết cách học, cách tự học, cách tổ chức làm việc và cách
cùng làm việc với nhau. Chúng ta có thể định hướng cho GV vận dụng đổi mới một số
PPDH như: "Cải tiến các PPDH truyền thống, kết hợp đa dạng các PPDH, vận dụng dạy
học giải quyết vấn đề, vận dụng dạy học theo tình huống, vận dụng dạy học định hướng
hành động, tăng cường sử dụng phương tiện dạy họcvà công nghệ thông tin trong dạy
học, sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo, tăng cường các
PPDH đặc thù bộ môn, bồi dưỡng phương pháp học tập của HS".
+ Tổ chức, chỉ đạo các hoạt động chuyên môn theo hướng đổi mới: cho GV tiếp
cận với PPDH mới qua tài liệu, tham quan, học tập kinh nghiệm. Tổ chức các chuyên đề
hội thảo về đổi mới PPDH theo quy trình: nghiên cứu trao đổi về PPDH mới theo từng bộ
môn; xây dựng cách soạn giáo án theo định hướng đổi mới; tổ chức các tiết dạy thể
nghiệm chuyên đề đổi mới PPDH; tổ chức rút kinh nghiệm, đối chiếu giữa lý luận và
thực tiễn để rút ra cách dạy phù hợp; triển khai trên diện rộng.
+ Tổ chức thực hiện đổi mới PPDH cần chú ý:
- Phải đổi mới mục tiêu bài dạy dẫn tới việc đổi mới thiết kế bài lên lớp cũng như
giờ lên lớp.
- Nhận diện đầy đủ các phương thức học tập đa dạng của HS để tổ chức những hình
thức dạy học phù hợp.
- Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá HS cho phù hợp với phương pháp dạy học mới.
phân phối chương trình.
Để xây dựng kế hoạch dự giờ cần dựa trên việc phân loại tay nghề nghiệp vụ sư
phạm GV: đối với GV đầu đàn của trường thì dự tiết nào mà cán bộ quản lý cho là khó
dạy để xem GV tháo gỡ chỗ vướng đó như thế nào? Đối với GV khác cần dự những tiết
chuyển từ dạng bài này sang dạng bài khác xem GV đó có nắm chắc tiến trình lên lớp hay
không? Hay dự tiết dạy lí thuyết, tiết dạy thực hành xem GV đó truyền tải nội dung bài ra
sao? Đối với GV mới cần thường xuyên dự giờ để GV luôn luôn chuẩn bị tâm thế cũng
như ý thức đối với nghề nghiệp hơn.
Để xây dựng kế hoạch dự giờ song song cán bộ quản lý cũng nắm bắt xem cùng một
GV đó thực hiện tiết dạy này của năm trước ra sao? Cùng một tiết dạy này sau khi được
dự giờ đánh giá có sự tiếp thu chỉnh lí như thế nào?
* Thực hiện kế hoạch dự giờ kiểm tra đáng giá:
Dự giờ thường xuyên: Là dự giờ nằm trong kế hoạch xây dựng từ đầu năm học đó
chính là hoạt động kiểm tra toàn diện.
Dự giờ đột xuất: là việc dự giờ không báo trước chỉ nằm trong mục tiêu cần đạt của
cán bộ quản lý. Mỗi GV lên lớp phải chấp hành việc dự giờ đột xuất bất kì mà cán bộ
quản lý đề xuất.
Dự giờ hội giảng: Là hoạt động sư phạm mang tính tập thể của GV trong trường.
Dự giờ chuyên đề: Là hoạt động sư phạm cấp trường hoặc cấp tổ nhằm đi đến thống
nhất các bước lên lớp, hay tháo gỡ một dạng bài lí thuyêt hoặc thực hành nào đó khó dạy.
Dự giờ có sử dụng công nghệ thông tin: là hoạt động sư phạm ứng dụng công nghệ
thông tin vào giảng dạy.
Dự giờ song song: Là việc dự cùng một tiết nhưng dự hai GV khác nhau.
Thông qua việc dự giờ: cán bộ quản lý cho người dạy tiết 1 cùng dự để rút kinh
nghiệm cho việc dạy của mình và bổ sung cho đồng nghiệp. GV dạy tiết thứ nhất học
được ở GV dạy tiết sau những vấn đề gì? Người dạy tiết thứ nhất bổ sung cho người dạy
ở tiết dạy sau những vấn đề gì?
Thông qua việc làm đó: Mỗi GV thấy rõ nhất điểm mạnh của mình để phát huy, để
tự khẳng định mình và điểm hạn chế của mình của đồng nghiệp để rút kinh nghiệm cho
tiết dạy sau tốt hơn.
- Việc triển khai các chuyên đề cần được thực hiện có kế hoạch, được tổ chức,
được kiểm tra, đánh giá thì mới có chất lượng và hiệu quả tốt. Trong một năm học cần cơ
cấu hợp lý các mảng đề tài, mỗi GV chỉ nên đảm trách một chuyên đề, phân bổ thời gian
phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường. Sau khi xác định được các chuyên đề, việc
triển khai nên gồm các bước:
+ Phân công cá nhân chuẩn bị chuyên đề;
+ Tổ trưởng duyệt bản thảo;
+ Báo cáo chuyên đề ở tổ, nhóm, các tổ viên góp ý, phản biện;
+ Cá nhân phụ trách hoàn thiện chuyên đề;
+ Nhân bản cho toàn thể tổ viên áp dụng và lưu hồ sơ để áp dụng nhiều năm.
- Khi trao đổi, thảo luận ở tổ cần làm rõ những vấn đề tế nhị. Chẳng hạn, chuyên đề
về đổi mới phương pháp dạy học cần nhận thức đúng đắn, đầy đủ về dạy học tích cực.
Tránh hiểu sai lầm, thuyết trình là không tích cực, chỉ có tổ chức dạy học theo nhóm mới
là tích cực. Vấn đề là làm sao để HS suy nghĩ nhiều hơn, hành động nhiều hơn, hợp tác
nhiều hơn, bày tỏ ý kiến nhiều hơn. Cũng vậy, chuyên đề về ứng dụng CNTT trong dạy
học cần quan tâm đến liều lượng và hiệu quả: Sử dụng CNTT đến mức độ nào trong bài
giảng cụ thể này? Kết hợp giữa viết bảng và trình chiếu trên màn hình như thế nào để đạt
hiệu quả? Điều quan trọng là, trong mỗi tiết dạy, GV biết lựa chọn phương pháp thích
hợp, biết kết hợp các phương pháp hiện đại với các phương pháp truyền thống tùy thuộc
vào từng bài giảng, không nên lạm dụng phương pháp nào. GV phải coi trọng các thủ
pháp dẫn dắt HS tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên, lôgíc.
* Rèn luyện kỹ năng sư phạm của GV
- Nâng cao chất lượng giờ dạy là khát vọng của các GV, tổ chuyên môn và nhà
trường. Điều này được thực hiện qua nhiều biện pháp khác nhau. Kỹ năng sư phạm của
GV có ảnh hưởng lớn đến việc chất lượng giờ dạy. Ở các buổi sinh hoạt tổ có thể trao
đổi, góp ý, giúp nhau sửa chữa những tồi tại, những nhược điểm như phong cách lên lớp,
ngôn ngữ diễn đạt, trình bày bảng của GV, v.v. Hoạt động này nhằm hoàn thiện kỹ năng
sư phạm của nhiều GV, trong khi góp ý sau tiết dự giờ, thao giảng thường hướng tới từng
cá nhân cụ thể.
+ Phong cách lên lớp mà chúng ta mong muốn là chững chạc, tự tin, làm chủ bài
còn có sự trao đổi về bài dạy trước khi lên lớp, đây là một việc làm hết sức có ý nghĩa đối
với mỗi GV. Khi có người đến dự giờ, lớp học cũng diễn ra sôi nổi hơn, ý thức học tập
của HS tốt hơn, đây là điều kiện tốt nhất để GV phát huy tính sáng tạo của HS. Việc dự
giờ còn giúp cho GV đi dự giờ học tập, rút kinh nghiệm từ tiết dạy của đồng nghiệp,
thông qua việc xử lí tình huống của đồng nghiệp, GV sẽ khắc phục được những thiếu xót
trong quá trình giảng dạy Bởi vậy, ngoài mục đích đánh giá năng lực của GV thì điều
quan trọng là các tổ, nhóm cần tổ chức tốt việc góp ý, rút kinh nghiệm về phương pháp
giảng dạy, về kiến thức, về phong cách lên lớp, về tổ chức lớp học.
- Các tổ chuyên môn cần tăng cường quản lý, định hướng tổ chức dự giờ, thao
giảng coi đây là biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giờ dạy Tổ chức thao
giảng phải có ít nhất 2/3 thành viên của tổ, nhóm tham dự, phải có mục tiêu, rút ra được
những kinh nghiệm. Dự giờ rồi đánh giá, rút kinh nghiệm giờ dạy là việc làm thường
xuyên của tổ chuyên môn, nếu được tổ chức tốt sẽ xóa bỏ được tình trạng còn có GV
chưa tự giác, tích cực dự giờ đồng nghiệp hoặc tâm lí cho rằng đi dự giờ là kiểm tra tiết
dạy của GV. Cần tránh dự giờ để đối phó nhằm đạt chỉ tiêu số lượng theo quy định. Nên
tăng cường các tiết dạy mẫu và quan tâm dự giờ các tiết ôn tập, trả bài cho HS.
- Khi đánh giá, rút kinh nghiệm các tiết dạy cần thẳng thắn, chân tình với tinh thần
giúp nhau cùng tiến bộ, phải đánh giá thực chất, nêu ra được những điểm mạnh, những
hạn chế của người dạy về kiến thức, kỹ năng, thái độ, về nội dung, phương pháp, phong
cách. Cần phê phán lối dạy đọc chép, dạy chay trong khi có và cần sử dụng đồ dùng dạy
học. Đối với những tiết học mà GV gặp nhiều khó khăn thì cần trao đổi kỹ, có thể tổ chức
cho một GV có kinh nghiệm trong nhóm dạy mẫu tiết đó để cùng nhau học hỏi. Các giờ
được dự cần được xếp loại và lưu lại ý kiến cũng như kết quả xết loại; đối với tiết dạy
được thanh tra hoặc dùng để xếp loại GV cần lưu cả phiếu đánh giá giờ dạy.
- Đánh giá giờ dạy phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Chẳng hạn khi phân tích
khía cạnh rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức của HS, các GV đã lưu ý đến đặc điểm
môn học. Đối với các môn khoa học xã hội, GV thấy hạn chế của nhiều HS trong viết và
trình bày bài; bài viết thường dài dòng, không rõ ý, chữ viết xấu, viết sai ngữ pháp, trình
bày cẩu thả. Do vậy, rèn luyện rèn luyện kỹ năng viết bài, vận dụng kiến thức đã học vào
bài viết của mỗi em là rất quan trọng. Cần thay đổi cách viết khuôn sáo theo bài mẫu, ít
sau đây:
- Xây dựng nề nếp học tập của HS: Giáo dục để hình thành động cơ học tập đúng
đắn, chăm chỉ, có tinh thần vượt khó trong học tập, trung thực trong kiểm tra, thi cử. Giáo
dục HS qua các buổi chào cơ đầu tuần, sinh hoạt tập thể, thông qua hoạt động giảng dạy
trên lớp hình thành cho HS phương pháp tiếp thu, lĩnh hội kiến thức, tích cực, chủ động
sáng tao, theo định hướng đổi mới .
- Xây dựng các tổ tự quản của các lớp để theo dõi tình hình học tập bộ môn. Thông
qua tần số và nội dung phát biểu xây dựng bài, điểm kiểm tra 15 phút, 1 tiết, kịp thời
khen ngợi động viên hoặc uốn nắn HS.
- Chú trọng chỉ đạo việc phụ đạo HS yếu kém và bồi dưỡng HS giỏi. Đầu năm học,
cán bộ quản lý yêu cầu GV phân loại HS: giỏi, khá, trung bình, yếu, kém. Người cán bộ
quản lý phải biết chỉ đạo GV giảm tỷ lệ yếu kém và tăng tỷ lệ khá, giỏi.
- Xây dựng nội dung bồi dưỡng, phụ đạo hợp đối tượng. Đối với HS giỏi, GV phải
xây dựng các chương trình nâng cao, sâu rộng. Đối với HS kém cần tái hiện kiến thức cũ,
nội dung "lấp lỗ hổng" kiến thức, kỹ năng thực hành, luyện tập theo nhóm.
Trong giờ dạy, GV phải chú ý đến các đối tượng HS, lựa chọn cách kiểm tra, phát
vấn, dẫn dắt HS lĩnh hội kiến thức bài học trọn vẹn. Phối hợp tốt các lực lượng giáo dục:
GV bộ môn, GVCN, Đoàn thanh niên, gia đình để phát huy sức mạnh tổng hợp nâng cao
chất lượng học tập.
- Quản lý chặt chẽ hoạt động học tập ở nhà. HS chỉ có 1/6 thời gian học tập ở
trường, thời gian còn lại chịu sự quản lý của gia đình và xã hội. Việc học ở nhà nghiêm
túc có tác dụng mạnh trong việc nâng cao chất lượng của HS.
II.2.2. Bồi dưỡng năng lực tổ chức các hoạt động GDNGLL
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã khẳng định Giáo dục – Đào tạo cùng với
Khoa học – công nghệ là quốc sách hàng đầu. Phát triển giáo dục là một trong những
động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH-HĐH, là điều kiện để phát huy nguồn lực
con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.
Muốn đào tạo nguồn lực con người đáp ứng với yêu cầu phát triển của xã hội cần phải
quan tâm đến việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho HS
Nói về giáo dục toàn diện, Rabơle (1494 – 1553) nhà tư tưởng, nhà giáo dục thời
Điều đáng quan tâm là đa số HS hiện nay ngại tham gia các hoạt động GDNGLL,
số HS có năng lực học tập thì chỉ chuyên tâm vào việc học các môn văn hóa, trong các
môn văn hóa, các em cũng chỉ đầu từ cho một vài môn sở trường – số còn lại, nhất là các
môn khoa học xã hội thì hầu như bị “bỏ ngỏ”. Số HS chưa tích cực trong học tập thì lại
dành thời gian cho các việc vui chơi, giải trí khác, nhất là các trò chơi điện tử, các thông
tin lệch lạc trên Internet… Thực tế đó đã dẫn đến tình trạng ngày càng có nhiều HS hư
hỏng, đua đòi, sống thực dụng, thờ ơ, bi quan với cuộc sống, nói năng, hành xử thô bạo,
thiếu văn hoá… Nếu không kịp thời chấn chỉnh thì sẽ xa rời mục tiêu giáo dục.
Thực trạng nêu trên đòi hỏi các nhà trường cần phải chú trọng nhiều hơn nữa đến
việc giáo dục toàn diện cho HS, trong đó có hoạt động GDNGLL.
II.2.2.1. Nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của hoạt động GDNGLL cho cán bộ, GV,
HS và các lực lượng xã hội khác:
Cần làm cho cán bộ, GV, HS và các lực lượng xã hội khác nhận thức một cách
đúng đắn mục tiêu giáo dục nói chung và mục tiêu giáo dục của nhà trường phổ thông.
Về mục tiêu chung, điều 2, Luật Giáo dục: “Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn
diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng
độc lập, dân chủ và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và
năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”; đối với nhà
trường phổ thông, điều 23, Luật Giáo dục: “Mục tiêu giáo dục phổ thông giúp HS phát
triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, phẩm chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình
thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm
công dân chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc.”
Để nâng cao nhận thức, cần phải thông qua nhiều hình thức hoạt động khác nhau
như tổ chức hoặc kết hợp với các buổi sinh hoạt chính trị, nghe thời sự, học nghị quyết,
họp hội đồng giáo dục, tổ chức hội thảo, trao đổi kinh nghiệm quản lí, tổ chức ngoại khoá
các chuyên đề về văn hoá giáo dục, đạo đức, pháp luật, phối hợp với các tổ chức chính
quyền, đoàn thể chính trị xã hội tuyên truyền vận động mọi lực lượng tham gia các hoạt
động GDNGLL. Từ đó, tác động đến tâm lí, nhận thức của cán bộ, GV, HS và các lực
lượng xã hội khác về vai trò, nhiệm vụ, chức năng của hoạt động GDNGLL trong việc
nghiêm khắc xử lý những đối tượng có hành vi chây lười, làm ảnh hưởng đến hoạt động
giáo dục chung.
II.2.2.4. Chỉ đạo nội dung, chương trình hoạt động GDNGLL
Nội dung, chương trình hoạt động GDNGLL là yếu tố trọng tâm của quá trình giáo
dục, là sự thể hiện mục tiêu, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục cụ thể, là phương tiện
tương tác giữa người tổ chức giáo dục với người tiếp thu các nội dung giáo dục. Qua việc
thực hiện nội dung, chương trình HS nắm được hệ thống kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, từ
đó hình thành năng lực, phẩm chất, phát triển trí tuệ, tình cảm, thể lực, ý chí, lí luận và
khả năng hoạt động thực tiễn. Tất cả nội dung này được sắp xếp khoa học giữa giáo dục
và giáo dưỡng. Việc thực hiện đầy đủ, nghiêm túc nội dung, chương trình hoạt động
GDNGLL là yếu tố cơ bản để thực hiện mục tiêu giáo dục. Vì vậy, nhà trường phải xem
đây là vấn đề có tính pháp lệnh và cần có sự chỉ đạo thực hiện một cách thống nhất.
Để đảm bảo thực hiện đầy đủ, đúng nội dung chương trình, hiệu trưởng cùng với
ban chỉ đạo hoạt động GDNGLL dự kiến thực hiện chương trình theo từng học kì, tháng,
tuần và cả năm. Cần chú ý đến các thời điểm quan trọng, dự kiến những vấn đề nảy sinh
và biện pháp khả thi của các hoạt động. Hàng tuần, hàng tháng, hiệu trưởng theo dõi,
kiểm tra tiến độ thực hiện nội dung, chương trình đề ra.
II.2.2.5. Chỉ đạo đổi mới hình thức các hoạt động GDNGLL:
Hoạt động GDNGLL ở các trường phổ thông rất đa dạng và phong phú, thường
diễn ra trong một không gian rộng, thời gian không cố định. Do đó, muốn thu hút HS
tham gia đầy đủ các hoạt động cần phải thường xuyên đổi mới nội dung, chương trình,
hình thức tổ chức hoạt động GDNGLL.
Tuỳ theo tính chất, mức độ của mỗi hoạt động, người hiệu trưởng xây dựng kế
hoạch và chỉ đạo thực hiện cho phù hợp. Chẳng hạn, thông qua các đợt thi đua chào
mừng những ngày lễ lớn trong năm, nhà trường kết hợp tổ chức các hoạt động văn hoá,
văn nghệ, TDTT, lồng ghép các cuộc thi nhỏ như thi tìm hiểu, thi hát theo chủ đề hoặc
tham quan các di tích lịch sử Giờ chào cờ đầu tuần nên tổ chức thi thuyết trình theo chủ
đề, nói chuyện chuyên đề, thi vấn đáp về các kiến thức khoa học nhằm giảm bớt tình
trạng khô khan, căng thẳng và tính giáo dục thấp. Giờ sinh hoạt 15 phút đầu buổi học cần
có sự quản lí chặt chẽ và tạo cho HS sự say mê, hứng thú trong việc truy bài, sinh hoạt
Tóm lại, hoạt động GDNGLL là một trong những con đường để phát triển năng lực
trong mỗi cá nhân HS trong nhà trường phổ thông, tạo ra môi trường thuận lợi để HS
phát triển tư duy, hình thành nhân cách đáp ứng theo yêu cầu của xã hội.
Việc nhìn nhận đúng vị trí, vai trò của hoạt động GDNGLL sẽ giúp các cấp quản lí
dành sự đầu tư thích đáng để chỉ đạo hoạt động này ở trường, giúp đội ngũ GV có thái
độ tích cực và sáng tạo khi tham gia tổ chức các hoạt động, tạo ra sự chuyển biến về chất
trong các hoạt động ngoài giờ nhằm thực hiện tốt mục tiêu giáo dục trong nhà trường phổ
thông.
Để làm được điều đó, cần phải có sự cải tiến công tác quản lí hoạt động GDNGLL
theo hướng tích cực hoá các họat động, nâng giá trị của hoạt động GDNGLL ngang tầm
với hoạt động dạy học – giáo dục nói chung.
II.2.3. Bồi dưỡng năng lực tổ chức các hoạt động ngoại khóa
Căn cứ vào Quyết định số 47/2002/Q Đ-BGD&ĐT ngày 19.11.2002 thì chương
trình Hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp là một bộ phận của hệ thống
giáo dục ở trường THPT phân ban từ năm 2002-2003 và đối với các trường THPT phân
ban đại trà từ năm học 2006- 2007 cho đến nay. Do vậy để có thể tổ chức quản lý tốt hoạt
động này cần có sự quan tâm đúng mức và đầu tư nghiên cứu về bản chất hoạt động, cách
thức quản lý để mang lại hiệu quả cao đối với việc nâng cao chất lượng giảng dạy - học
tập trong nhà trường phổ thông.
Trong những năm qua hoạt động ngoại khóa ở các trường THPT thường gắn với
ngoại khóa chuyên môn, hoạt động GDNGLL theo thời khóa biểu, chú trọng đến các hoạt
động văn- thể -mỹ chứ chưa xây dựng thành một chương trình xuyên suốt trong năm học.
Thời gian gần đây, các trường đã xây dựng được kế hoạch hoạt động ngoại khóa, ngoài