Kỷ yếu công trình khoa học 2014 – Phần II

Trường Đại học Thăng Long 245

PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM VÀ VAI TRÒ
CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘI
Nguyễn Thị Đào
Bộ môn Công tác xã hội – Đại học Thăng Long
Email: [email protected]
Tóm tắt: Xâm hại tình dục trẻ em hiện nay đang là một vấn đề vô cùng nhức nhối của
toàn xã hội, nó để lại những ảnh hưởng nghiêm trọng không chỉ cho một cá nhân, một gia
đình mà là cả xã hội. Vậy thế nào là xâm hại tình dục trẻ em, những trẻ em nào có nguy cơ bị
xâm hại tình dục, hậu quả của nó ra sao, làm thế nào để phòng tránh cho con em mình bị xâm
hại tình dục hay cần làm gì khi trẻ nói với bạn trẻ bị xâm hại tình dục?…Đây là một loạt
những câu hỏi được đặt ra nhưng không phải ai cũng trả lời được, có rất nhiều người còn
ngại khi đề cập tới vấn đề này hay cho rằng nó sẽ chẳng bao giờ xảy ra với con em mình, đây
là một suy nghĩ hoàn toàn sai lầm.Chính vì thế, để phòng ngừa và ngăn chặn xâm hại tình dục
trẻ em cần có sự vào cuộc của cả cộng đồng trong đó có sự tham gia của các nhân viên công
tác xã hội.
Trẻ em có vai trò đặc biệt quan trọng đối với gia đình và xã hội, đã có nhiều chủ
trương, chính sách ra đời hướng tới mục tiêu vì lợi ích tốt nhất cho sự phát triển toàn diện về
thể chất, tinh thần và đạo đức của trẻ em.
Bên cạnh những thành tựu về kinh tế, văn hóa, xã hội nói chung và thành tựu trong
việc thực hiện mục tiêu tổng quát của chương trình quốc gia bảo vệ trẻ em giai đoạn 2011 –
2015 nói riêng, nước ta vẫn còn một số hạn chế trong công tác chăm sóc, bảo vệ và giáo dục
trẻ em: tỉ lệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt còn cao. Tình trạng trẻ em bị ngược đãi, xâm hại
tình dục, bạo lực, buôn bán, bị bóc lột sức lao động vẫn diễn biến phức tạp và chưa ngăn chặn
có hiệu quả. Các hành vi xâm hại tình dục, bạo lực, trừng phạt trẻ em ngày càng có tính chất
nghiêm trọng, báo động về sự suy đồi đạo đức…
Trong bài viết này tác giả cũng xin tập trung vào vấn đề xâm hại tình dục trẻ em
(XHTD TE), các biện pháp phòng ngừa và vai trò của Công tác xã hội.

+ Mắc các bệnh lây qua đường tình dục
+ Nhiễm trùng tiết niệu
+ Đi lại hoặc ngồi khó khăn
+ Ngòai ra có thể bị đau bụng, đau đầu, mất ngủ, thay đổi khẩu vị,…
b) Về tâm lý: có thể có một hoặc nhiều trạng thái sau:
+ Cảm giác tội lỗi: thường tự đổ lỗi cho bản thân
+ Cảm giác lo lắng, sợ hãi
+ Cảm giác tuyệt vọng
+ Có ý định tự tử
+ Tự làm thương tổn mình
+ Cảm giác tức giận
+ Quan hệ bừa bãi với nhiều người hoặc xâm hại tình dục người khác
5. Thủ phạm xâm hại tình dục trẻ em
- Những kẻ xâm hại tình dục trẻ em trông bề ngoài cũng giống như những người bình
thường khác.
- Kẻ xâm hại tình dục trẻ em có thể là bất cứ ai: già hay trẻ, người quen hay không
quen, người trong gia đình hay người ngoài gia đình …
- Trong rất nhiều trường hợp, kẻ lạm dụng chính là người quen thân, thậm chí thành
viên trong gia đình, hay người sống trong cùng một khu phố, làng xóm với các em.
Ngoài ra, đó cũng có thể là thanh niên mới lớn, nghiện ngập ma tuý, ruợu bia.
Đôi khi, kẻ lạm dụng lại là những người bị bệnh tâm thần, mất ý thức về việc mình
đang làm.
Kỷ yếu công trình khoa học 2014 – Phần II

Trường Đại học Thăng Long 247

Cũng có thể kẻ lạm dụng là người hoàn toàn xa lạ với trẻ nhưng đã lợi dụng hoàn cảnh
và thời cơ thuận lợi để thực hiện hành vi tội ác.
Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy rằng: phần lớn những kẻ lạm dụng cũng đã từng là
nạn nhân của sự lạm dụng trẻ em.

 Thích hoặc sợ nói (né tránh) về chủ đề tình dục
 Có biểu hiện nói dối
Kỷ yếu công trình khoa học 2014 – Phần II

Trường Đại học Thăng Long 248

 Giờ giấc sinh hoạt thay đổi
 Xa lánh, ngại tiếp xúc với mọi người
 Biểu hiện về tinh thần
 Có ý nghĩ bất thường về tình dục (sợ hãi, thích thú khi nhắc đến chủ đề tình dục)
 Sợ hãi,lo âu, trầm cảm không rõ nguyên nhân
 Phấn khích quá mức khi nói về tình dục
 Thất thường, dễ vui, dễ nổi cáu
 Thích thú đặc biệt với những hình ảnh, chủ đề về tình dục
7. Những trẻ em có nguy cơ bị xâm hại tình dục
Trẻ em có nguy cơ: Tất cả trẻ em đều có nguy cơ bị xâm hại tình dục không phân biệt
dân tộc, học vấn, điều kiện kinh tế, lứa tuổi, giới tính, đặc điểm cá nhân. Tuy nhiên một số trẻ
em thuộc các nhóm sau được nhận diện là có nguy cơ cao hơn so với những trẻ khác:
– Trẻ em từ các gia đình khó khăn
– Trẻ em sống trong gia đình khuyết thiếu chỉ có cha hoặc mẹ
– Trẻ em chậm phát triển
– Trẻ em từ vùng các dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn
hoặc đặc biệt khó khăn…
– Trẻ em sống trong hoàn cảnh có nhiều cám dỗ
8. Những hoạt động của nhân viên công tác xã hội có thể thực hiện nhằm phòng
ngừa xâm hại tình dục trẻ em
Xâm hại tình dục trẻ em hiện nay đang là một vấn đề vô cùng nhức nhối của toàn xã
hội, nó để lại những ảnh hưởng nghiêm trọng không chỉ cho một cá nhân, một gia đình mà là
cả xã hội. Chính vì thế, để phòng ngừa và ngăn chặn xâm hại tình dục trẻ em cần có sự vào
cuộc của cả cộng đồng trong đó có sự tham gia của các nhân viên công tác xã hội (NV

 Hoạt động về xâm hại tình dục trẻ em và tác hại của xâm hại tình dục trẻ em
 Hoạt động: Thảo luận các câu chuyện
Mục tiêu: Giúp HV
- Biết được ai là thủ phạm, ai là nạn nhân của xâm hại tình dục trẻ em hoặc quấy
rối tình dục; các biểu hiện của xâm hại, quấy rối tình dục trẻ em và tác hại của xâm hại,
quấy rối tình dục.
- Tìm hiểu về cách ứng phó và tự bảo vệ bản thân mình khỏi nguy cơ bị xâm hại
Cách tiến hành:
Bước 1: Thảo luận nhóm
NV CTXH chia nhóm và phát cho mỗi nhóm một câu chuyện cùng các câu hỏi thảo
luận.
Chuyện của T.L
T.L mới 13 tuổi, học lớp 6. Em sống cùng với bà ở một vùng quê quê thuộc tỉnh
Đồng Nai. Chiều 21/4/1998, trên đường đi học về, T.L đã bị dụ dỗ bỏ nhà đến làm tại cơ sở
may mũ bông vải của ông Q. Tại đây, em đã phải làm việc đến 11-12 giờ đêm, bị ăn đói, bị
đánh đập mà mỗi tuần chỉ được 1 ngàn đồng. Không những thế, em còn bị cha con ông Q
cưng hiếp 5 lần. Tủi nhục, sợ hãi, T.L đã thắt cổ tự tử nhưng không chết. Sau hơn 4 tháng
sống trong địa ngục trần gian nhà ông Q, cuối cùng, gia đình mới tìm được em và nhờ có
công an can thiệp, T.L mới được trả về gia đình trong tình trạng ốm yếu, ngớ ngẩn phải nằm
điều trị tại bệnh viện tâm thần.
Câu hỏi thảo luận:
 Nạn nhân bị xâm hại tình dục là ai? Trẻ em trai có thể bị xâm hại tình dục
không?
 Thủ phạm là ai? Người ấy có quan hệ như thế nào với nạn nhân?
 Các biểu hiện của quấy rối tình dục, xâm hại tình dục?
 Nạn nhân đã bị những tổn thương về cơ thể và tâm lý như thế nào?
Kỷ yếu công trình khoa học 2014 – Phần II

Trường Đại học Thăng Long 250


* Tình huống 1: Hôm nay Phương bị hỏng xe, phải đi bộ từ trường về nhà. Dọc
đường có một người đàn ông lạ mặt đi xe máy, cứ lẽo đẽo bám theo, gạ gẫm rủ em lên xe để
ông ta đèo về …
Phương có thể làm gì?
* Tình huống 2: Trưa nay, Hồng đang ở nhà thì một người hàng xóm gõ cửa vào xin
nước uống. Sau khi uống nước, thấy chỉ có một mình Hồng ở nhà, người hàng xóm bèn giở
trò gạ gẫm em.
Kỷ yếu công trình khoa học 2014 – Phần II

Trường Đại học Thăng Long 251

Theo em, Hồng nên làm gì?
Bước 2: Các nhóm HV thảo luận, lựa chọn cách ứng xử và chuẩn bị đóng vai
Bước 3: Các nhóm HV lên đóng vai.
Bước 4: Thảo luận lớp:
- Vì sao bạn lại chọn cách ứng xử đó?
- Bạn cảm thấy thế nào khi ứng xử như vậy?
- Còn có những cách ứng xử nào khác không? Hãy phân tích lợi, hại và cảm xúc
của nạn nhân trong mỗi trường hợp ứng xử?
- Những kẻ có ý định hoặc có hành vi xâm hại tình dục trẻ em sẽ nghĩ và cảm thấy
thế nào trước thái độ, hành động phản đối kiên quyết của trẻ em? Trước thái độ sợ hãi, phục
tùng, im lặng của trẻ em?
- Trẻ em có phải là người có lỗi khi bị kẻ khác quấy rối hoặc xâm hại tình dục
không?
- Cần làm gì khi bị quấy rối, bị xâm hại tình dục? Vì sao?
Bước 5: NV CTXH kết luận và củng cố với HV
*Để phòng ngừa bị lạm dụng tình dục cần:
- Giữ khoảng cách đủ xa để người lạ không thể đụng chạm đến mình.
- Tránh xa những tình huống bất lợi như đến nơi vắng vẻ, tối tăm
- Tránh xa những người đáng ngờ

- Không đi một mình ở nơi tối tăm, vắng vẻ.
- Không ở trong phòng kín một mình với người lạ.
- Không nhận tiền, quà hoặc nhận sự giúp đỡ đặc biệt của người khác mà không rõ
lý do.
- Không đi nhờ xe người lạ.
- Không để cho người lạ đến gần đến mức họ có thể chạm tay vào người mình.
- Không để người lạ vào nhà, nhất là khi trong nhà chỉ có một mình
- Không nói chuyện điện thọai với người lạ là mình đang ở nhà một mình
Công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em có một vai trò then chốt trong sự phát
triển của một đất nước có dân số trẻ như Việt Nam hiện nay. Người Việt Nam vốn có truyền
thống yêu thương gắn bó với con cháu, con cháu không chỉ là nguồn hạnh phúc mà còn là
niềm mong ước, là nơi gửi gắm những ước mơ, niềm tin và sự hãnh diện. Vì vậy, ngay từ thời
xa xưa, các nhà nước phong kiến đã đề ra những quy định bằng pháp luật để bảo vệ trẻ em;
nhân dân cũng tự hình thành các quan hệ đạo đức nhằm bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
Bài viết trên đây của tác giả với mục đích quan trọng nhất là phần nào đó giúp cho
người đọc hiểu thêm về vấn nạn xâm hại tình dục trẻ em, thực trạng, hậu quả, cách nhận biết,
cách phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em. Với tư cách là một người đã từng chứng kiến hậu
quả đau thương mà xâm hại tình dục trẻ em đã để lại cho gia đình và cho chính bản thân trẻ,
tác giả mong muốn mọi cha mẹ hãy là người bạn, người thầy, người cha mẹ tốt của trẻ, giúp
các con tự trang bị cho mình những kiến thức cần thiết để phát triển, học hỏi và bảo vệ chính
bản thân mình khỏi những vấn nạn của xã hội, trong đó có nạn xâm hại tình dục trẻ em.
Hãy dành những gì tốt đẹp nhất cho trẻ em! Đó là thông điệp chung mà nhân loại tiến
bộ đã kỳ vọng, trông đợi và tin tưởng vào thế hệ tương lai. Quan tâm, chăm sóc, bảo vệ, giáo
dục trẻ em là trách nhiệm không chỉ của mỗi gia đình mà còn là của toàn xã hội. Để thế hệ trẻ
hôm nay thực sự là những chủ nhân tương lai của đất nước, trách nhiệm đầu tiên là của mọi
gia đình, gia đình phải thực sự là tổ ấm, là nơi nuôi dưng, hình thành nhân cách con trẻ, là
thành trì an toàn, phòng chống các tệ nạn xã hội xâm nhập vào gia đình và trẻ em.
Càng nhiều người biết về vấn đề xâm hại tình dục, chúng ta càng có thể ngăn chặn điều
đó xảy ra với con em chúng ta.”
Tài liệu tham khảo