“Nâng cao năng lực viết văn cho học sinh lớp 4&5
bằng việc sửa lỗi câu”
Phần I: MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài:
- Cùng với sự phát triển của các môn khoa học khác, môn Tiếng Việt nói
chung và phân môn Tập làm văn nói riêng ngày càng khẳng định được vị trí,
nhiệm vụ của nó một cách rõ ràng, cụ thể và đầy đủ. Dạy Tiếng Việt nói chung
và dạy Tập làm văn nói riêng được quan niệm như dạy kiến thức cơ bản, cung
cấp những phương tiện, những cơ sở để học tốt các môn học khác. Bên cạnh đó
phân môn Tâp làm văn nối tiếp các bài học khác nhau trong Tập đọc, Chính tả,
Luyện từ và câu … nhằm giúp học sinh có năng lực sản sinh ngôn bản (2 hình
thức nói và viết)
- Từ đó trăn trở đồng thời tìm biện pháp để khắc phục và sửa lỗi câu văn,
mở ra hướng đi cho học sinh trong việc tập rèn kỹ năng viết câu đúng, đoạn văn
hay và đạt hiệu quả cao nhất. Vì vậy tôi đã chọn đề tài “Nâng cao năng lực viết
văn cho học sinh lớp 4&5 bằng việc sửa lỗi câu”.
II. Cơ sở và thời gian nghiên cứu:
• Đối tượng học sinh lớp 4- 5 trường Tiểu học ViÖt Xuyªn
• Tài liệu tham khảo.
• Đồng nghiệp.
*Năm học 2009 -2010 và năm học 2010-2011
III. Nhiệm vụ và giới hạn nghiên cứu:
- Việc nâng cao năng lực viết văn cho học sinh không chỉ ở lớp 4, lớp 5 mà
phải còn được chú ý ngay từ lớp dưới qua việc dùng từ, câu và viết một đoạn
văn ngắn…Nhưng với lớp 4, 5 nó cần thiết hơn vì các em phải hoàn chỉnh một
văn bản.
- Mà một văn bản thì yêu cầu viết câu không chỉ còn phạm vi trong một câu
mà còn phải có sự liên kết. Vì thế đề tài này tập trung: phân tích các lỗi câu sai,
tìm cách chữa đúng và đề xuất giải pháp để nâng cao năng lực viết văn cho học
sinh.
IV. Phương pháp tiến hành:

sai của mình, không xác định rõ ý diễn đạt, không xác định rõ ranh giới thành
phần câu này với câu kia và quan trọng hơn là học sinh không hiểu rõ về thể loại
văn bản mình đang tiếp cận
Khi giảng dạy, giáo viên còn nặng về hình thức, ít chú ý đến nội dung thông
báo, chưa khắc sâu cho học sinh kỹ năng nhận diện các kiểu câu theo mục đích
nói, nên khi vận dụng thực hành học sinh vẫn còn sai nhiều lỗi về câu: câu thiếu
thành phần, câu tối nghĩa, sử dụng không đúng dấu câu…. Thực tế chấm, chữa
bài cho học sinh nhiều giáo viên còn bỏ qua những lỗi trong câu (lỗi câu rời) và
lỗi ngoài câu (lỗi câu trong văn bản).
 Việc sửa chữa khắc phục những lỗi sai trong bài viết của học sinh thường để
lại những dấu ấn vô cùng sâu sắc. Nó giúp học sinh khắc phục nhanh chóng và
triệt để những sai sót tồn tại trong bài viết nếu biết nhận thức rõ lỗi sai của mình
một cách cụ thể, đầy đủ. Từ đó hình thành, rèn luyện, bồi dưỡng những kiến
thức, kỹ năng đúng đắn, tốt đẹp trong việc làm văn.
Chương II: Thực trạng - Nguyên nhân - Biện pháp khắc phục
I. Thực trạng:
Qua việc trao đổi và xem xét giáo án của giáo viên ở tiết trả bài thì thấy
giáo viên đưa ra mục tiêu tiết dạy về kiến thức, kỹ năng của tiết trả bài đầy đủ;
có thống kê kết quả bài làm của học sinh; có đưa ra những lỗi điển hình. Hoạt
động của thầy trò thể hiện rõ trong bài soạn. Về phương pháp giáo viên thực
hiện đúng phương pháp tiết trả bài, có quan tâm sửa chữa lỗi cho học sinh
Tuy nhiên, giáo viên còn làm việc nhiều thay cho học sinh hoặc phân chia
thời lượng sửa sai trong tiết Tập làm văn trả bài chưa hợp lý. Thay vì khi giáo
viên đưa ra lỗi sai học sinh phải chỉ ra lỗi sai, vì sao sai, sửa thế nào thì đằng này
giáo viên lại làm hết. Các lỗi đưa ra chỉ là những lỗi về chính tả hoặc một số lỗi
đơn giản khác còn lỗi về dùng từ viết câu còn ít.
Tuy nhiên, giáo viên còn làm việc nhiều thay cho học sinh hoặc phân chia
thời lượng sửa sai trong tiết Tập làm văn trả bài chưa hợp lý. Thay vì khi giáo
viên đưa ra lỗi sai học sinh phải chỉ ra lỗi sai, vì sao sai, sửa thế nào thì đằng này
giáo viên lại làm hết. Các lỗi đưa ra chỉ là những lỗi về chính tả hoặc một số lỗi

1.3. Câu thiếu cả hai thành phần chính
Ví dụ: Ở đề bài “Tả ngôi trường của em” một học sinh lớp 5 viết: “Trong
khu trường hai tầng rộng lớn và rợp bóng cây.(1) Phía trên cổng trường là
hàng chữ to…”
Dòng (1) chỉ có bộ phận trạng ngữ và cũng không nối được với câu tiếp sau
để tạo thành câu nối có trạng ngữ làm cho câu văn thiếu cả hai thành phần chủ
ngữ và vị ngữ, người đọc có cảm giác bị ngắt quãng.
Học sinh sẽ sửa đoạn văn như sau: “Trường học của em là khu nhà hai tầng
rộng lớn, rợp bóng cây. Phía trên cổng trường là một hàng chữ to…”
1.4. Câu không xác định được thành phần
Lỗi này thường mắc ở học sinh yếu, những học sinh này không chuẩn bị cho
mình nội dung cần nói, cần viết nên không cắt được trong tư duy từng ý rạch ròi.
Các em viết gần như trong tình trạng vô thức, nhớ từ nào, cụm từ nào là viết
ngay vào bài, không tìm cách sắp xếp các cụm từ đó để biểu đạt nội dung. Đây
là một loại lỗi rất khó sửa, giáo viên cần trao đổi trực tiếp với học sinh để biết
các em muốn diễn đạt điều gì để chữa câu cho đúng.
Ví dụ: Cũng trong đề bài “Tả ngôi trường của em” học sinh viết: “Con
đường liên thôn khu trường và phòng Hiệu trưởng ở bên trái và thư viện và
phòng Hội đồng và em nhìn lên thì thấy những hàng cây và chim hót líu lo”.
Đây là học sinh quan sát gì viết nấy, không chọn lọc từ ngữ, không biết dùng
câu, cả một đoạn văn dài chỉ biểu thị một câu dài như thế, đặc biệt dùng lặp lại
quá nhiều từ “và” làm giảm hiệu quả diễn đạt trong đoạn văn, không xác định
được thành phần của câu.
Giáo viên hướng dẫn học sinh sắp xếp lại một số ý, bỏ bớt một số từ “và”,
thay vào một số dấu câu để nội dung mạch lạc hơn: “Trường em nằm cạnh con
đường liên thôn. Bên trái cổng trường là phòng Hiệu trưởng, bên phải là
phòng Hội đồng rồi đến phòng thư viện. Sân trường có những hàng cây bóng
mát đang rì rào trong gió, chim líu lo hót hót …”
1.5. Câu sắp xếp sai vị trí thành phần
Loại lỗi này thường ít, không nhiều, cách sửa cũng dễ dàng: chỉ cần sắp xếp

văn.
Kết quả sửa sẽ là: “Con chó có lông màu trắng pha vàng nhạt. Đôi mắt nó
ươn ướt, tròn xoe giống như hai hòn bi. Đuôi chú nho nhỏ, ngoe nguẩy mỗi khi
có chuyện gì vui. Có hôm nó thấy con mèo đuổi giỡn con bướm, nó chạy lại gầm
gừ trông rất dữ tợn, và kìa nó phi lại chồm lên con mèo, mèo ta sợ quá chạy mất
hút”.
Với lỗi này, giáo viên cần sử dụng câu hỏi gợi mở để học sinh tách riêng
những chi tiết nói về hình dáng và những chi tiết nói về hoạt động của con chó,
sau đó hướng dẫn các em sắp xếp các chi tiết đó theo một trật tự thích hợp.
3. Lỗi về dấu câu
{ Lỗi này xuất hiện tương đối cao do các em không nắm được cấu tạo câu, các
loại câu chia theo mục đích nói, nghĩa của câu.
3.1. Không sử dụng dấu câu
Đoạn văn trên học sinh muốn nói đến sự chuyển biến trong vườn vào một
buổi sáng nhưng học sinh đã không sử dụng dấu câu, để câu dài, ý diễn đạt
không rõ ràng. Giáo viên giúp học sinh nhận ra bằng cách hỏi: “Trong đoạn văn
trên có mấy nội dung cần thông báo?”.
Ví dụ: Trong đề bài “Tả một buổi sáng (trưa hoặc chiều) trong vườn cây”
học sinh lớp 5 đã viết “Ông mặt trời đã thức dậy không biết từ đâu lũ chim bay
tới nhảy nhót ca hát trên những cành cây sự yên tĩnh của khu vườn đã biến
mất.”
Từ đó học sinh sửa lại là: “Ông mặt trời đã thức dậy. Không biết từ đâu lũ
chim bay tới nhảy nhót ca hát trên những cành cây. Sự yên tĩnh của khu vườn
đã biến mất”.
Khi kể lại câu chuyện: “Nỗi dằn vặt của An - đrây – ca” bằng lời của cậu bé
An - đrây – ca, học sinh lớp 4 đã viết: “Khi tôi lên 9 tuổi tôi sống với mẹ và ông
một buổi chiều ông nói với mẹ tôi con ơi bố khó thở lắm mẹ tôi liền bảo tôi đi
mua thuốc tôi chạy đi ngay tức thì nhưng mấy đứa bạn đang chơi bóng rủ ê lại
đây chơi thế là tôi lại chơi một lúc …”.
Học sinh viết đoạn văn trên dường như không có ý niệm về dấu câu. Trong

lỗi)
Lỗi về cấu tạo ngữ
pháp
20/ 39 bài 50,0
Lỗi về nghĩa của câu 10/ 39 bài 25,0
Lỗi về dấu câu 8/ 39 bài 20,0
Lỗi ngoài câu 2/ 39 bài 5,0
II. Nguyên nhân mắc lỗi
Từ việc tìm hiểu thực trạng như trên, tôi nhận thấy học sinh mắc lỗi câu sai
trong khi viết văn là do những nguyên nhân sau:
Do các em thiếu quan sát mọi vật cũng như thế giới xung quanh nên vốn từ
của các em còn hạn chế; khả năng sử dụng vốn từ chưa thành thạo, linh hoạt
khiến cho câu văn nghèo nàn, đơn điệu, không diễn tả đúng ý nghĩ, ý tưởng, tình
cảm mà mình muốn diễn đạt.
Sự hạn chế về trình độ, hạn chế về kiến thức Tiếng Việt (từ ngữ-ngữ pháp)
dẫn đến các em không hiểu, không ý thức được mối quan hệ giữa các từ mà
mình sử dụng để viết văn.
Do quá trình rèn luyện về dùng từ, đặt câu mà đặc biệt là học sinh lớp 2&3
đặt câu theo các mẫu câu chưa thành thạo và sinh động.
Các em chưa nắm vững cấu tạo ngữ pháp của câu, các quy tắc, các cách đặt
câu cho nên các em đã lạm dụng từ ngữ Tiếng Việt vào trong bài viết của mình.
Nhiều khi các em không ý thức được điều mình cần diễn đạt để viết làm sao
cho đúng, cho hay. Chính vì thế mà các em đã tạo nên các kết hợp không hợp lý
(quá cường độ, khó hiểu…).
Do chưa nắm vững cách sử dụng các dấu câu nên các em sử dụng sai mục
đích các dấu câu làm cho câu văn không mạch lạc, rõ nghĩa dẫn đến ý của đoạn
văn lủng củng không rõ ràng.Hoặc các em chỉ thiên về viết câu kể - dùng dấu
chấm.
Do học sinh ít được tiếp cận với các đối tượng cần miêu tả trong bài, không
thường xuyên tham khảo tài liệu. Nói cách khác học sinh chưa ham mê đọc sách

sai tương tự.
Để hoạt động sửa câu sai đạt hiệu quả giáo viên cần chọn lựa, phân loại lỗi
trong bài viết của học sinh để chọn, chữa những câu sai đại diện cho các loại lỗi
phổ biến. Các lỗi có tần số xuất hiện cao sẽ được chữa trước lớp phòng ngừa học
sinh không mắc lỗi tương tự. Với các lỗi khác, giáo viên giúp đỡ và tạo điều
kiện cho học sinh mắc lỗi sửa lỗi câu sai trong bài làm của mình, mà không cần
sửa trên lớp.
Tuy nhiên, giáo viên cũng không nên chữa nhiều loại lỗi trong một tiết học
bởi vì khi đó học sinh dễ bị phân tán, sự tập trung ghi nhớ từng dạng câu sửa sẽ
không có thì việc sửa câu sai sẽ không đem lại hiệu quả.
Ngoài ra nên chọn những câu chỉ sửa một lỗi, sau đó tùy trình độ của lớp có
thể yêu cầu sửa câu hai lỗi (chỉ là những lỗi đơn giản mà học sinh Tiểu học có
thể sửa được). Giáo viên phải tôn trọng, quan tâm từng đối tượng học sinh khi
sửa chữa.
Đặc biệt trong quá trình giảng dạy giáo viên luôn tạo cho học sinh biết tìm từ
hay, ý đẹp , câu văn sinh động, cảm thụ bài văn tốt. Đồng thời giáo dục cho các
em yêu mọi vật, thế giới xung quanh để từ đó giúp các em cảm nhận Tiếng Việt,
yêu Tiếng Việt.
Chương III: Kết quả
Sau khi khảo sát thực trạng, tìm ra nguyên nhân, biện pháp sửa lỗi câu trong
viết văn, tôi đã ứng dụng trong quá trình giảng dạy và rút ra được những minh
chứng và kết quả như sau:
Dạy viết câu đúng bằng việc phân tích lỗi và sửa các câu sai tiêu biểu chỉ là
một hoạt động nhỏ trong phương pháp chữa bài nhưng lại có tác dụng rất tích
cực đối với việc rèn kỹ năng viết văn cho học sinh vì đã góp phần tạo cho học
sinh tư duy sáng tạo tích cực trong khi viết văn, đối xử và dùng từ chính xác
trong giao tiếp hằng ngày.
Việc chấm chữa bài cũng là một khâu quan trọng trong việc chữa lỗi cho học
sinh, đòi hỏi giáo viên phải chấm cẩn thận, chính xác và chuẩn bị tốt nội dung
trong tiết trả bài để giúp và chỉ cho học sinh biết bài làm của mình có cái gì hay,

Lỗi ngoài câu 0/ 39 bài
Đến cuối năm học 2006 - 2007, học sinh giỏi Tiếng Việt tăng lên, không
còn học sinh yếu môn Tiếng Việt, đặc biệt là kỹ năng viết đúng các lỗi câu của
học sinh được hoàn chỉnh góp phần không nhỏ trong bài văn viết. Khả năng viết
văn của học sinh giỏi lớp 4 & 5 đạt kết quả cao.
Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa phải là mĩ mãn, nhưng nếu được nhân
rộng những giải pháp này trong giảng dạy Tiếng Việt thì tôi tin chắc rằng chúng
ta sẽ phần nào khắc phục được thực trạng sai lỗi câu khi viết văn cho học sinh
Tiểu học, giúp các em có năng lực viết văn hay hơn để học các lớp trên.
Phần III: KẾT LUẬN
Nâng cao năng lực viết văn cho học sinh là một vấn đề rất cần thiết. Mỗi
giáo viên khắc phục thực trạng này bằng những cách khác nhau. Riêng tôi đã áp
dụng vào quá trình giảng dạy và rút ra những kinh nghiệm để giải quyết thực
trạng này như sau:
1. Hình thành kĩ năng phân tích những mẫu câu đúng cho học sinh, giúp học
sinh nắm vững nghĩa của từ, nắm đựoc cấu tạo câu, các kiểu câu chia theo mục
đích nói.
2. Thực hiện tốt việc phân tích lỗi và chữa lỗi câu sai trong tiết trả bài Tập
làm văn.
3. Phát huy tính tích cực, tự phát hiện và sửa lỗi sai của học sinh.
4. Coi trọng việc chấm, chữa bài cho học sinh.
Ở Tiểu học không chỉ là dạy “văn”, rèn kỹ năng diễn đạt cho học sinh trong
giờ Tập làm văn mà phải biết kết hợp đồng bộ ở tất cả các môn học.
Trong bất cứ giờ học của môn học nào khi giảng bài giáo viên đều phải lựa
chọn từ ngữ chuẩn xác; nói câu dễ hiểu, đúng ngữ pháp; cách diễn đạt rõ ràng,
mạch lạc để từ đó học sinh sẽ học hỏi và noi theo.
Ngoài ra, giáo viên phải hình thành cho học sinh vốn hiểu biết phong phú về
thế giới quanh ta; phải rèn luyện một khả năng giao tiếp tốt, một sự hiểu biết
vững chắc đầy đủ về Tiếng Việt; nắm chắc ngữ pháp văn bản và biết diễn đạt
đúng điều mình muốn nói.

và phương pháp giảng dạy của bản thân trong những năm gần đây về việc dạy
học văn cho học sinh có hiệu quả.
Trong quá trình nghiên cứu, tìm hiểu chắc chắn không tránh khỏi những
thiếu sót nhất định. Rất mong quý đồng nghiệp, Ban giám hiệu, chuyên môn
ngành đóng góp xây dựng để đề tài “Nâng cao năng lực viết văn cho học sinh
lớp 4&5 bằng việc sửa lỗi câu” được thực hiện hiệu quả trong công tác giảng
dạy./.