A: Đặt vấn đề
Lịch sử có một vị trí, ý nghĩa quan trọng đối với việc giáo dục thế hệ trẻ. Từ
những hiểu biết về quá khứ học sinh hiểu rõ truyền thống dẫn tộc, tự hào với truyền
thống dựng nớc và giữ nớc của ông cha ta, xác định nhiệm vụ hiện tại, có thái độ
đúng với quy luật của tơng lai nhất là đối với học sinh lớp 9 cuối cấp Trung học cơ
sở.
Tuy nhiên hiện tại có những nhận thức sai lệch về vị trí chức năng của bộ
môn trong đời sống xã hội dẫn đến sự giảm sút chất lợng bộ môn trên nhiều mặt.
Tình trạng học sinh không biết những sự kiện lịch sử cơ bản phổ thông, nhớ sai,
nhớ nhầm lẫn kiến thức lịch sử là hiện tợng khá phổ biến ở nhiều trờng hiện nay.
Đứng trớc tình hình đó, là một giáo viên giảng dạy trực tiếp dạy môn lịch sử
lớp 9 tôi muốn nêu lên một số kinh nghiệm của bản thân trong phơng pháp ôn tập
Lịch sử lớp 9 để nâng cao nhận thức lịch sử cho học sinh cuối cấp đảm bảo cho các
em có đủ hành trang kiến thức để bớc vào cấp học Trung học phổ thông.
B: Giải quyết vấn đề.
1) Cơ sở lý luận ca vn :
Nh ta đã biết, dạy học lịch sử là quá trình giáo viên cung cấp cho học sinh
những kiến thức cơ bản về lịch sử nhằm phục vụ cho việc giáo dỡng, giáo dục và
phát triển học sinh qua môn học. Lịch sử vốn tồn tại khách quan, là những vấn đề
đã xảy ra trong quá khứ nên trong quá trình giảng dạy ôn tập để học sinh nắm bắt
đợc những hình ảnh lịch sử cụ thể, đòi hỏi bên cạnh những lời nói sinh động, giáo
viên phải lựa chọn các phơng pháp ging dạy khác nhau để đạt đợc hiệu quả cao
trong truyền thụ.
Căn cứ vào tài liệu học tập và mục đích truyền thụ ngời dạy phải đề ra những
phơng pháp ôn tập phù hợp với đối tợng học sinh giúp các em nắm bắt nhanh và lu
giữ tốt kiến thức lịch sử, biết nhận xét, đánh giá một sự kiện, một chân dung, một
giai đoạn lịch sử... Tạo nên hứng thú trong quá trình chủ động lĩnh hội kiến thức
của học sinh. Vì vậy phơng pháp ôn tập lịch sử có vai trò quan trọng trong quá trình
giảng dạy lịch sử ở các lớp THCS nói chung và lớp 9 cuối cấp THCS nói riêng.
2) Thc trng ca vn : Là giáo viên trực tiếp giảng dạy lịch sử lớp 9 tôi nhận
thấy:

- Phơng tiện dạy học còn thô sơ, thiếu các loại sa bàn, băng hình,... Đội ngũ
giáo viên cha thực sự đồng bộ, dạy chéo môn còn nhiều, nhận thức vấn đề lịch sử
cha thực sự sâu sắc.
3.2 ) Nội dung:
3.2.1. Điều tra ban đầu:
- Bắt đầu nhận dạy lịch sử 9 ngay từ năm học 2009- 2010 tại trờng
THCS Sinh Long tôi đã tiến hành, đánh giá, khảo sát chất lợng trên một số
mặt sau:
* Kết quả năm học 2009-2010
Tổng
số
học
sinh
Kết quả
Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dới 5
TS % TS % TS % TS %
37 2 5 8 22 20 54 7 19
3.2.2. Nội dung thực hiện
a/ Phát hiện:
a.1/ Đối với học sinh đại trà: Xác định rõ những trọng tâm của các giai đoạn lịch
sử, điều tra những phần học sinh còn hổng kiến thức, hiểu sơ sài để ôn tập.
a.2/ Đối với học sinh giỏi: Phát hiện là yếu tố quan trọng trong quá trình ôn
luyện học sinh giỏi lịch sử. Đối với học sinh giỏi môn lịch sử cần chú ý mấy điểm:
+ Cần cù chịu khó, ham hiểu biết lịch sử.
+ Có trí nhớ tốt, khả năng so sánh, nhận xét nhạy bén.
2
- Chữ viết sạch đẹp, trình bày bài cẩn thận rõ ràng.
b/ Phơng pháp ôn tập chung:
b.1/ Ôn tập theo sự kiện lịch sử
Phơng pháp ôn tập theo sự kiện là bớc khởi đầu cung cấp cho học sinh nguồn

Việt Nam.
- Phong trào giải phóng dân tộc 1930 - 1945 cần chú ý đến đờng lối, lực l-
ợng, diễn biến của từng giai đoạn cụ thể.
b.3/ Ôn tập theo trình tự logic bài:
Dạy theo trình tự logic bài giúp học sinh nắm bắt bài theo một trình tự hệ
thống, nh "Công thức". Ôn tập theo phơng pháp này có thể sử dụng ở một số bài có
cấu tạo khá giống nhau nh ở các bài: 16, 18, 19, 20.
Ví dụ cụ thể: Các bài trên ôn tập theo trình tự:
Hoàn cảnh ra đời "Kế hoạch Nava", "Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh cục
bộ", "Việt Nam hoá chiến tranh".
3
- Ni dung:
+ Tính nguy hiểm, điểm yếu.
- "Kế hoạch Nava", "Chiến tranh đặc biệt", ''Chiến tranh cục bộ" , "Việt Nam
hoá chiến tranh" từng bớc bị phá sản nh thế nào?
+ Bớc đầu bị phá sản.
+ Phá sản hoàn toàn.
b.4/ Ôn tập bằng hệ thống lợc đồ, đồ thị:
* Phơng pháp này sử dụng ở một số bài dạng tiến trình cách mạng, quá trình
phát triển, t tởng nhận thức...
- Giúp học sinh hứng thú, hiểu và nắm bắt bài nhanh.
Ví dụ: Đồ thị về bớc phát triển t tởng, nhận thức của Nguyễn ái Quốc từ
1911 - 1930 ( phục vụ cho bài 2, 4, 6 ).
- Bớc 1: Cho học sinh nêu các sự kiện tiêu biểu, đánh dấu sự chuyển biến.
- Bớc 2: Vẽ đồ thị
-Bớc 3: Cho học sinh nhận xét đánh giá bớc phát triển vợt bậc về t tởng,
chính trị và tổ chức đi tới thành lập Đảng của lãnh tụ Nguyễn ái Quốc.
* Ôn tập bằng lợc đồ, đồ thị có thể sử dụng cho một số bài ở lớp 8 và lớp 9,
giúp các em nắm vững kiến thức đặc biệt là đối tợng học sinh giỏi.
b.5/ Ôn tập kết hợp lồng ghép sử địa phơng:

Đây là loại câu hỏi học sinh chỉ cần điền Đ, S hoặc dấu X vào ô trống đúng,
sắp xếp theo trình tự đúng.
Ví dụ: Điền dấu X vào ô trống em cho là đúng
- Giai cấp công nhân Việt Nam
+ Ra đời trớc chiến tranh thế giới thứ nhất
+ Ra đời sau chiến tranh thế giới thứ nhất
+ Ra đời sau giai cấp t sản Việt Nam
+ Ra đời trớc giai cấp t sản Việt Nam
* Sắp xếp nội dung tơng ứng:
- "Chiến tranh đặc biệt" "Tìm diệt" "Bình định"
- "Chiến tranh cục bộ" "ấp chiến lợc"
c.2/ Câu hỏi thông tin sự kiện lịch sử:
+ Nêu các sự kiện lịch sử thế giới tơng ứng với các mốc thời gian sau:
2.3.1919; 4.5.1919; 1.7.1921; 1.9.1939; 1.10.1949
8.1.1949; 18.6.1953; 1.1.1959; 1.12.1975; 11.11.1975.
* Nêu thông tin về các sự kiện lịch sử Việt Nam diễn ra tại các thời
điểm.
3.2.1930; 19.8.1945; 19.12.1946; 7.5.1954.
* Dạng câu hỏi thông tin sự kiện giúp học sinh cũng cố lại kiến thức về sự
kiện lịch sử, giúp học sinh nhớ các điểm mốc lịch sử quan trọng của thế giới và
trong nớc.
c.3/ Câu hỏi tổng hợp, đánh giá sự kiện lịch sử.
Đây là câu hỏi nâng cao kiến thức tổng hợp của học sinh.
Ví dụ: ý nghĩa của sự kiện 3/2/1930 đối với cách mạng Việt Nam.
* Điện Biên Phủ có phải là "Pháo đài bất khả xâm phạm" không?
Vì sao?
* Nội dung cơ bản của "Kế hoạch Na-va", "Kế hoạch Na-va" bị phá sản nh
thế nào?
c.4/ Câu hỏi so sánh sự kiện lịch sử:
5