TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
KHOA KINH TẾ - LUẬT
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
PHÁP LUẬT VỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT
BẢN - THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SÁCH MCBOOKS
CHUYÊN NGÀNH: LUẬT THƯƠNG MẠI
Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực tập:
Họ và tên: Th.S Nguyễn Thị Nguyệt Họ và tên: Trần Thị Hồng
Bộ môn: Luật chuyên ngành Lớp: 47P3
Hà Nội, 2015
TÓM LƯỢC
Chương 1 khóa luận nghiên cứu một cách chi tiết về khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa
của tác giả, quyền tác giả và bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản. Bên cạnh đó,
khóa luận còn chỉ ra quá trình hình thành và nội dung của pháp luật về bảo hộ quyền tác
giả trong lĩnh vực xuất bản trên thế giới và tại Việt Nam.
Đối với chương 2, khóa luận tập trung đánh giá về thực trạng pháp luật về bảo hộ
quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản và thực trạng thi hành pháp luật về bảo hộ quyền tác
giả trong lĩnh vực xuất bản áp dụng tại Công ty Cổ phần Sách MCBooks. Qua việc đánh
giá về thực trạng thi hành nhằm rút ra được những khuyết điểm, những thiếu sót của hệ
thống pháp luật hiện tại và rút ra được những khó khăn trong việc áp dụng và thi hành các
quy định về bảo hộ quyền tác giả trong hoạt động xuất bản.
Sau khi đánh giá thực trạng pháp luật về bảo hộ quyền tác giả tại các doanh nghiệp
hoạt động trong lĩnh vực xuất bản nói chung, khóa luận cũng đã nghiên cứu một cách chi
tiết thực tiễn áp dụng tại công ty Cổ phần Sách MCBooks. Từ đó trong chương 3 khóa
luận đã đưa ra được các kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về bảo hộ quyền tác giả
trong lĩnh vực xuất bản.
LỜI CẢM ƠN
Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, cho phép em gửi lời cảm ơn đến các thầy cô Khoa
Kinh tế - Luật Trường Đại học Thương Mại đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình
để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng em trong suốt thời gian học tập tại trường.

hữu trí tuệ đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Do
đó việc bảo hộ các tài sản trí tuệ chung của nhân loại cũng như tài sản trí tuệ của mỗi
quốc gia trong xu thế hội nhập luôn là vấn đề được đặt ở tầm quốc gia và quốc tế. Quyền
tác giả là một bộ phận quan trọng của quyền sở hữu trí tuệ, nó có mối liên hệ mật thiết với
sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội cũng như quá trình hội nhập phát triển của mỗi quốc
gia. Chính vì thế mà việc bảo hộ quyền tác giả đã trở thành một nhu cầu tất yếu ở tất cả
các quốc gia.
Với Việt Nam hệ thống sở hữu trí tuệ của nước ta thực sự ra đời và phát triển kể từ
khi Viêt Nam chuyển mình sang nền kinh tế thị trường. Sự xuất hiện của Luật sở hữu trí
tuệ năm 2005 cũng như việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của
Luật sở hữu trí tuệ vào tháng 6/2009 đã đánh dấu những bước phát triển quan trọng thể
hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong việc thúc đẩy hoạt động bảo vệ quyền sở
hữu trí tuệ nói chung, quyền tác giả nói riêng ở Việt Nam. Cho tới nay hệ thống pháp luật
về bảo hộ quyền tác giả cũng như thực thi quyền tác giả tại Việt Nam đã có những bước
tiến đáng kể. Tuy nhiên tình trạng xâm phạm quyền tác giả trên thực tế vẫn tiếp tục diễn
ra. Điều này không chỉ gây thiệt hại đáng kể cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, ảnh
hưởng nặng nề đến hoạt động sáng tạo, mà còn tác động xấu đến xã hội, môi trường cạnh
tranh hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.
Nhìn chung tình trạng xâm phạm quyền tác giả xảy ra trong mọi lĩnh vực của cuộc
sống từ những lĩnh vực khá phổ biến như xuất bản, âm thanh, truyền hình…cho tới những
lĩnh vực khá mới mẻ như môi trường kỹ thuật số. Tuy vậy tình trạng vi phạm bản quyền
trong lĩnh vực xuất bản vẫn được coi là vấn nạn thường xuyên nhất, dưới nhiều hình thức
đa dạng và phong phú hơn cả. Xâm phạm quyền tác giả cũng có nghĩa là triệt tiêu sự sáng
tạo và kìm hãm sự phát triển của ngành xuất bản. Việc vi phạm quyền tác giả trong lĩnh
vực xuất bản tuy không còn mới nhưng ngày càng trở nên tinh vi và đa dạng hơn trước.
Nó dẫn tới sự thiệt hại nghiêm trọng cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả cũng như chính
những nhà xuất bản tham gia vào hoạt động xuất bản. Đây chính là lý do em chọn đề tài:
“Pháp luật về bảo hộ quyền tác giả trong hoạt động xuất bản – thực tiễn áp dụng tại công
ty Cổ phần sách MCBooks’’để nghiên cứu.
2. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan

tiếng pháp của Emmanuel Pierrat. Trong công trình nghiên cứu của mình tác giả làm rõ
quyền tác giả được thể hiện như thế nào trong hoạt động xuất bản. Cụ thể, nghiên cứu đã
chỉ ra các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả, các hợp đồng liên quan đến
quyền tác giả trong thực tế: hợp đồng xuất bản, hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả,
hợp đồng sử dụng tác phẩm. Hơn thế nữa những quy định của pháp luật Pháp trong hợp
đồng xuất bản về quyền tác giả, quyền nhà xuất bản, thù lao lệ phí…được phân tích một
cách chi tiết, từ đó mà giúp người đọc có cái nhìn soi chiếu với quy định của pháp luật
Việt Nam về vấn đề này.
Trong những bài viết nghiên cứu khoa học trên các tác giả tập trung luận giải một số
vấn đề lý luận và thực tiễn xung quanh vấn đề xây dựng và hoàn thiện pháp luật về bảo hộ
quyền tác giả nói chung. Ngoài ra còn một số công trình nghiên cứu ở dạng bài báo đăng
trên tạp chí, báo cáo hội thảo khoa học, các chuyên đề khoa học cũng như các sách đã
được xuất bản ví dụ như:
- Vũ Hoan (2009), “ Quyền tác giả trong xuất bản” Tạp trí Nhịp cầu tri thức, số 11/2009
- Ths. Trần Văn Hải ( 2010) “ Những bất cập trong quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ
Việt Nam hiện hành về quyền tác giả, quyền liên quan và đề xuất hoàn thiện”, Chuyên đề
giảng dạy, Trường Đại Học Khoa Học xã hội và nhân văn.
- Th.s Vũ Thị Hải Yến (2011), “Quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về quyền tác
giả”, Chuyên đề giảng dạy, Trường ĐH Luật Hà Nội.
- Vũ Mạnh Chu (2009), “ Sáng tạo văn học nghệ thuật và quyền tác giả ở Việt Nam”, Sách
xuất bản, Nhà xuất bản Chính trị quốc qia Hà Nội năm 2009
- Lê Việt Long: “Xâm phạm sở hữu trí tuệ. Thực trạng, nguyên nhân và giải pháp”, Tạp trí
nghiên cứu lập pháp 10/2008.
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã đề cập tới tầm quan trọng của pháp luật về
bảo hộ quyền tác giả, đánh giá sự tác động của pháp luật về bảo hộ quyền tác giả đối với
sự phát triển của nền kinh tế tri thức và có giá trị khoa học nhất định đối với cả lý luận và
thực tiễn. Tuy nhiên, vấn đề bảo hộ quyền tác giả trong hoạt động xuất bản còn là một
vấn đề cần khai thác với nhiều nét đặc thù và mang ý nghĩa thiết thực trong một lĩnh vực
cụ thể.
3. Xác lập và tuyên bố vấn đề nghiên cứu

đề bảo hộ quyền tác giả nói chung và trong lĩnh vực xuất bản nói riêng.
1 Đức có Bộ luật dành riêng cho quyền tác giả và quyền liên quan - Gesetz über Urheberrecht
und verwandte Schutzrechte và cả Luật xuất bản - Verlagsgesetz (ra đời từ năm 1901)
2 Pháp có Bộ luật về quyền sở hữu trí tuệ
+ Phân tích, đánh giá thực trạng và thực tiễn áp dụng pháp luật về bảo hộ quyền tác
giả trong lĩnh vực xuất bản. Từ đó nhận thấy được những mặt hạn chế của pháp luật điều
chỉnh vấn đề này.
+ Đề xuất những kiến nghị với Nhà nước trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về
bảo hộ quyền tác giả trong hoạt động xuất bản.
- Phạm vi nghiên cứu
+ Về nội dung: đề tài tập trung nghiên cứu hệ thống lý luận và thực tiễn của pháp luật
sở hữu trí tuệ quy định về bảo hộ quyền tác giả trong hoạt động xuất bản tại Việt Nam
hiện nay. Nhìn chung, pháp luật sở hữu trí tuệ quy định về bảo hộ quyền tác giả từ góc
độ lý luận đến thực tiễn áp dụng còn tồn tại nhiều bất cập. Các quy định hiện hành
điều chỉnh về vấn đề này nằm rải rác trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật như
Bộ Luật dân sự 2005, Luật sở hữu trí tuệ năm 2005, Luật xuất bản năm 2012. Vì vậy,
khi tiếp cận để nghiên cứu pháp luật về bảo hộ quyền tác giả trong hoạt động xuất
bản, đề tài tập trung làm rõ các vấn đề sau: (i) Những lý luận cơ bản về bảo hộ quyền
tác giả trong hoạt động xuất bản; (ii) Thực trạng và thực tiễn áp dụng những quy định
của pháp luật về vấn đề này bao gồm: Đối tượng của quyền tác giả trong lĩnh vực xuất
bản, chủ thể của quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản, nội dung quyền tác giả trong lĩnh
vực xuất bản và bảo vệ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản. Như vậy, với phạm vi
nghiên cứu đã được chỉ rõ, đề tài tập trung nghiên cứu, phân tích, so sánh, đánh giá và
đưa ra quan điểm cũng như giải pháp hoàn thiện pháp luật bảo hộ quyền tác giả trong hoạt
động xuất bản
+ Về không gian, Khóa luận chủ yếu nghiên cứu các quy định của Pháp luật Việt
Nam hiện hành về bảo hộ quyền tác giả trong hoạt động xuất bản, có đối chiếu tham khảo
với pháp luật của một số quốc gia trên thế giới cũng như những điều ước quốc tế mà Việt
Nam là thành viên về quyền tác giả trong hoạt động xuất bản. Bên cạnh đó, khóa luận
cũng đi vào xem xét thực trạng bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản ở Việt Nam.

nhiều chiều này khái niệm tác giả được định hình một cách rõ ràng để người đọc dễ tiếp
cận với vấn đề bài nghiên cứu đang đề cập là tác giả trong Luật sở hữu trí tuệ Việt Nam.
Theo đó tác giả được hiểu theo hai phương diện cụ thể như sau:
Xét về mặt văn học: Tác giả được hiểu là người trực tiếp sáng tạo ra toàn bộ hoặc một
phần tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học nào đó. Trong nghiên cứu văn học nói
chung, phạm trù tác giả bên cạnh những ngữ nghĩa như nói trên còn mang thêm các đặc
tính về phẩm chất thẩm mỹ do các tác phẩm, đứa con tinh thần, của họ mang lại. Tác giả
ở đây thường được hiểu là tác giả tác phẩm văn học, là người sáng tạo ra các giá trị văn
học mới trong sự kết hợp với sự sáng tạo độc đáo của cá nhân. Tác giả văn học là một đơn
vị, một điểm nhìn, một bộ phận hợp thành quá trình văn học, là một gương mặt không thể
thay thế tạo nên diện mạo chung của một thời kỳ hoặc một thời đại văn học. Ở phương
diện này, khái niệm tác giả có thể tương ứng với các khái niệm về cá tính sáng tạo, phong
cách (phong cách cá nhân). Nói tóm lại tác giả văn học nói riêng hay tác giả nói chung
đều thể hiện là người sáng tạo ra tác phẩm bằng lao động trí óc của mình và thể hiện sự
sáng tạo và cái tôi cá nhân trong đó.
Nhìn nhận dưới phương diện pháp lý mà nói, định nghĩa tác giả được hiểu theo nhiều
cách khác nhau và được quy định chi tiết cả ở Bộ luật dân sự năm 2005, Luật sở hữu trí
tuệ năm 2005 SĐBS năm 2009 và cả các nghị định dưới luật.
Theo quy định tại Điều 736 Bộ luật dân sự năm 2005, tác giả là người trực tiếp sáng
tạo ra toàn bộ hoặc một phần tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học. Tại Khoản 2 của
điều này cũng quy định những người dịch tác phẩm từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác
là tác giả tác phẩm dịch đó, người phóng tác từ tác phẩm đã có người cải biên, chuyển thể
tác phẩm từ loại hình này sang loại hình khác là tác giả của tác phẩm phóng tác, cải biên,
chuyển thể đó, người biên soạn, chú giải, tuyển chọn tác phẩm của người khác thành tác
phẩm có tính sáng tạo là tác giả của tác phẩm biên soạn, chú giải tuyển chọn đó.
Căn cứ theo quy định tại Điều 736 Bộ luật dân sự năm 2005, tác giả được chia thành
hai nhóm. Nhóm tác giả sáng tạo ra tác phẩm gốc và nhóm tác giả dựa trên tác phẩm gốc
của người khác để sáng tạo ra tác phẩm văn học, nghệ thuật mới thuộc các loại hình văn
học khác nhau.
Nhóm tác giả thứ nhất: Được hiểu là người trực tiếp sáng tạo ra tòan bộ hoặc một

Về khái niệm pháp lý, quyền tác giả là tổng hợp các quy phạm quy định và bảo vệ
quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm
văn học, nghệ thuật, khoa học.
Theo nghĩa khách quan, quyền tác giả là một chế định pháp luật dân sự, được quy
định trong BLDS và trong các văn bản pháp luật liên quan, là một trong hai bộ phận cấu
thành nên quyền sở hữu trí tuệ. Theo quy định pháp luật sở hữu trí tuệ thì không có định
nghĩa về quyền tác giả hoặc quyền liên quan mà chỉ có nói đến quyền của tác giả và
quyền của người biểu diễn, tổ chức sản xuất băng, đĩa ghi âm, ghi hình và các tổ chức
phát thanh, truyền hình đồng thời theo quy định thì quyền tác giả tự đồng phát sinh từ thời
điểm tác phẩm được định hình dưới một hình thức vật chất nhất định, bất kể là tác phẩm
đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký bảo hộ hay chưa đăng ký bảo hộ. Tức là cứ
miễn một người sáng tạo ra một tác phẩm mới được công nhận là tác giả thì lúc đó mặc
nhiên phát sịnh quyền tác giả đối với tác phẩm của mình. Việc đăng ký bản quyền tác giả
cũng không bắt buộc. Tuy nhiên, nếu tác giả sáng tạo đăng ký tác phẩm với Cục bản
quyền tác giả thì không có nghĩa vụ phải chứng minh quyền tác giả, quyền liên quan
thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại (Điều 49 Luật
SHTT).
Từ những định nghĩa khác nhau ở trên ta thấy quyền tác giả có những đặc trưng sau:
- Đặc điểm quyền tác giả:
Bản chất của quyền tác giả là quyền sở hữu trí tuệ. Vì vậy nó cũng sẽ mang những
đặc điểm chung nhất của quyền sở hữu trí tuệ như: tính vô hình của đối tượng, sự giới hạn
về thời gian bảo hộ, Ngoài ra, quyền tác giả cũng có những đặc điểm riêng như sau:
Thứ nhất, đối tượng của quyền tác giả luôn mang tính sáng tạo, được bảo hộ không
phụ thuộc vào giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật
3
. Mặt khác, nếu hình thức thể hiện của
một ý tưởng trùng với nội dung ý tưởng đó, thì hình thức cũng không được bảo hộ. Quyền
tác giả bảo hộ tác phẩm, còn tác phẩm là sự hình thành một ý tưởng dưới một hình thức
nhất định. Quyền tác giả chỉ tập trung bảo vệ hình thức thể hiện tác phẩm, không bảo vệ
nội dung tác phẩm. Vì thế, quyền tác giả được phát sinh kể từ khi tác phẩm được thể hiện

biên tập thành bản mẫu để in để phát hành và phát hành trực tiếp qua các phương tiện
điện tử - Khoản 1 Điều 4 Luật xuất bản năm 2012. Theo Điều 1 Luật xuất bản năm 2004,
SĐBS năm 2008 thì hoạt động xuất bản bao gồm: “các lĩnh vực xuất bản, in và phát hành
ấn bản phẩm.’’
- Đặc điểm của xuất bản:
Xuất bản vừa là hoạt động mang tính tinh thần lẫn vật chất. Mang đặc trưng là một
ngành kinh tế, xuất bản mang những đặc điểm đặc thù nhất định. Lao động xuất bản trong
đó trung tâm là biên tập, một loại lao động khoa học, tổ chức nghiên cứu khoa học, sáng
tạo văn học nghệ thuật, mang tính sáng tạo và bản quyền cao. Chính lao động của các
biên tập viên đã là lao động vật chất. Họ đã vật chất hóa các ý tưởng của nhà xuất bản của
nhà văn, nhà khoa học thành các bản thảo, với công cụ đối tượng lao động đặc thù.
Nhưng như vậy, lao động đó mới chỉ là lao động sáng tạo ra bản gốc, bản mẫu. Quá trình
này được thực hiện với sự hỗ trợ của các phương tiện và kỹ thuật của công nghiệp in. Tác
phẩm văn học, nghệ thuật, công trình nghiên cứu khoa học, sau khi được nhà xuất bản
hoàn chỉnh, được đưa in thành hàng loạt. Các ấn phẩm mà họ tạo ra mang lại giá trí kinh
tế để phục vụ cho cuộc sống hàng ngày.
Bên cạnh đó, xuất bản phẩm là kết quả của quá trình tư duy và quy trình sản xuất đặc
thù. Xuất bản là một loại ngành nghề, nó trở thành một ngành kinh tế kỹ thuật đạt lợi
nhuận cao. Toàn bộ quy trình sản xuất ra ấn phẩm là quá trình vận dụng tư duy sáng tạo
trí tuệ và lao động tâm huyết để cho ra đời một sản phẩm văn hóa tinh thần. Các ấn phẩm
thể hiện sự sáng tạo và cái tôi cá nhân của tác giả, vì vậy càng quan trọng hơn khi quyền
tác giả được bảo hộ.
- Quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản:
Quyền tác giả, với tư cách là một bộ phận của quyền sở hữu trí tuệ, đã và đang đóng
vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia trong quá trình hội
nhập kinh tế. Chính vì lẽ đó mà vấn đề bảo hộ quyền tác giả nói chung và bảo hộ quyền
tác giả trong lĩnh vực xuất bản nói riêng đặt ra như một nhu cầu tất yếu của quá trình
khuyến khích, phát triển lao động sáng tạo. Luật xuất bản của nước ta dành hẳn 1 Điều
(Điều 19) để quy định về quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản. Theo đó, “việc xuất bản
tác phẩm, tái bản xuất bản phẩm chỉ được thực hiện sau khi có hợp đồng với tác giả hoặc

vi hẹp. Do đó bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản mang những đặc điểm của bảo
hộ quyền tác giả nói chung và có cả những đặc điểm đặc thù, cụ thể như:
- Về đối tượng:
Giống như bảo hộ quyền tác giả nói chung, đối tượng trong bảo hộ quyền tác giả
đối với hoạt động xuất bản là tác phẩm, theo định nghĩa tại Khỏan 7 Điều 4 Luật sửa đổi
bổ sung một số điều của Luật sở hữu trí tuệ năm 2005 thì tác phẩm là “sản phẩm sáng tạo
trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình
thức nào”. Và để trở thành đối tượng của quyền tác giả nó phải cần 2 điều kiện sau: Là
sáng tạo nguyên gốc và được thể hiện dưới dạng vật chất nhất định. Thêm vào đó, trong
lĩnh vực xuất bản đối tượng của quyền tác giả phải được thể hiện dưới hình thức ấn phẩm
– hình thức thể hiện bằng văn bản, không thể là lời nói hay âm thanh. Đây được xem như
là điểm đặc trưng cơ bản nhất của quyền tác giả trong hoạt động xuất bản.
- Về chủ thể:
Trong hoạt động xuất quan hệ pháp luật về bảo hộ quyền tác giả đựợc thể hiện rõ nét
trong quan hệ giữa tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả nhà xuất bản và người sử dụng tác
phẩm
5
. Đó là mối quan hệ giữa một bên là chủ thể nắm giữ các quyền nhân thân và quyền
tài sản đối với tác phẩm và một bên là những người được phép khai thác, sử dụng tác
phẩm dưới hình thức nhất định. Sự xuất hiện của nhà xuất bản với tư cách là một trong
những chủ thể của quan hệ pháp luật về bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản là
một đặc trưng khác của quan hệ pháp luật này
- Về nội dung:
5 Nguồn: Hồ Thiệu và Nguyễn Đức Tiếu ( 2006) , “ Quyền tác giả và hoạt động xuất bản” , Công
trình nghiên cứu dịch thuật, Nhà xuất bản Hội nhà văn trung tâm quyền tác giả văn học Việt
Nam, Hà Nội.tr 205 – 215.
Trong các quan hệ giữa tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, nhà xuất bản và người sử
dụng tác phẩm những ràng buộc pháp lý được thể hiện chủ yếu thông qua những quyền và
nghĩa vụ của các bên trong việc tôn trọng và bảo vệ các quyền lợi về nhân thân và tài sản
đối với tác phẩm được xuất bản, gồm có toàn bộ các quyền nhân thân và một số quyền tài

dục Việt Nam, Hà Nội, tr 17 - 22.
vì vậy, các ông chủ nhà in đã đầu tư tiền bạc với hy vọng được bù đắp và có lãi. Để làm
được điều đó, việc trước tiên họ cần được đảm bảo là được độc quyền, để các nhà in khác
không in tác phẩm đó. Chính vì thế, đã nảy sinh việc bảo hộ đặc quyền cho các nhà in tác
phẩm. Chính vì vậy, chủ nhà in đã nhận được lời từ việc in tác phẩm.
Tuy thế, chẳng bao lâu người ta nhận ra rằng, nếu không có tác giả, những người sáng
tạo ra tác phẩm thì các ông chủ nhà in lấy tác phẩm ở đâu để mà in, điều đó nói lên mục
đích của việc ban hành luật đầu tiên về quyền tác giả. Luật này được gọi là Đạo luật của
Nữ hoàng Anmo, ra đời ngày 10/4/1710
7
. Đây là đạo luật đầu tiên thừa nhận tác giả có
một số quyền như 21 năm đối với sách đã in trước ngày ban bố đạo luật và thêm 14 năm
nữa nếu tác giả còn sống thì hết hạn đầu tiên. Nhưng để được hưởng bản quyền đó, tác giả
phải đăng ký tác phẩm và tên tác giả, phải nộp lưu chiểu 9 bản tác phẩm cho các trường
đại học và thư viện.
Sau Đạo luật Anmo, phải nói đến Hiến pháp Hoa Kỳ năm 1787, trong mục 8, Điều
1 đã cho phép Quốc hội có quyền “đẩy mạnh tiến bộ khoa học và nghệ thuật có ích, bằng
cách bảo đảm, trong một thời gian hạn định cho các tác giả và người sáng chế độc quyền
về những bản viết và phát minh của họ”. Năm 1770, Đạo luật liên bang đầu tiên về quyền
tác giả đã ra đời. Luật này cũng yêu cầu tác giả phải thực hiện một số thủ tục như đăng
ký, nộp lưu chiểu. Luật bảo hộ tác phẩm như sách, bản đồ, đồ án với thời hạn là 14 namư
và có thể gia hạn nếu tác giả còn sống khi thời hạn lần thứ nhất đã hết.
Còn ở Pháp, vào thời kỳ cách mạng, đã công bố văn bản về quyền tac giả. Đó là hai
nghị định được ban hành năm 1791 và 1793. Hai nghị định này khẳng định tác giả được
bảo hộ một cách lâu dài và đồng thời còn được thừa nhận là chủ tài sản trên tác phẩm của
mình, đồng thời không phải thực hiện bất cứ thủ tục nào.
1.3.2. Sơ lược về Pháp luật bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản ở Việt Nam
Từ những năm 80 của thế kỷ XX, Việt Nam đã có những quy định liên quan đến bảo
hộ quyền sở hữu trí tuệ. Thực vậy, Hiến pháp 1980 đã có các nguyên tắc cơ bản bảo hộ
quyền tác giả. Các nguyên tắc này được cụ thể hóa tại Nghị định số 142/ HĐBT ngày 14

của các văn bản pháp luật chuyên ngành xuất bản sau này.
Kết luận chương 1
Quyền tác giả tại Việt Nam được quy định chi tiết trong BLDS 2005
LSHTT và Nghị định 100/NĐ-CP/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn
thi hành một số điều của BLDS, LSHTT về quyền tác giả và quyền liên quan. Theo đó,
quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo hoặc sở
hữu. Quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản là một dạng cụ thể của quyền tác giả nói
chung. Quyền tác giả trong hoạt động xuất bản nói riêng ngày càng có vị trí quan trọng
trong đời sống kinh tế hiện nay của mỗi quốc gia đặc biệt là trong thời đại bùng nổ công
nghệ thông tin, tiến bộ khoa học kỹ thuật như hiện nay thì đã tạo ra nhiều hình thức,
phương pháp mới để khai thác tác phẩm và truyền bá chúng trong thời gian ngắn, khiến
cho việc xác định và bảo hộ quyền tác giả cần thiết hơn bao giờ hết. Về nội dung pháp
luật bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản bao gồm nội dung chủ yếu như: quy
định về đối tượng, chủ thể, nội dung và các biện pháp bảo vệ quyền tác giả trong lĩnh vực
xuất bản. Đây là những quy phạm của pháp luật còn tồn tại những bất cập, vướng mắc,
đặt ra yêu cầu cần hoàn thiện và cũng là những nội dung được tập trung giải quyết trong
luận văn này.
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP
LUẬT VỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN TẠI
CÔNG TY CỔ PHẦN SÁCH MCBOOKS.
2.1. Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về đối tượng của quyền tác
giả trong lĩnh vực xuất bản.
Trong lĩnh vực xuất bản, đối tượng của quyền tác giả chính là các tác phẩm văn học,
nghệ thuật, khoa học được thể hiện dưới hình thức ấn phẩm, còn gọi là xuất bản phẩm.
Đây chính là sự khác biệt lớn nhất giữa đối tượng của quyền tác giả nói chung và đối
tượng của quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản nói riêng. Điều 14 Luật sở hữu trí tuệ
năm 2005 quy định về các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả, song không phải
tất cả trong số đó là đối tượng của quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản. Trong lĩnh vực
xuất bản, đối tượng của quyền tác giả được thể hiện dưới các hình thức sau:
+ Thứ nhất, là các xuất bản phẩm: tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa giáo

Như vậy, pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam đã quy định chi tiết và khá đầy đủ các đối
tượng của quyền tác giả nói chung. Nó phù hợp với những quy định trong điều ước quốc
tế mà Việt Nam tham gia. Cụ thể, trong Khoản 2 Điều 1 Công ước Bern về bảo hộ tác
phẩm văn học nghệ thuật cũng có quy định về đối tượng được bảo hộ quyền tác giả như:
“Các tác phẩm văn học và nghệ thuật" bao gồm tất cả các sản phẩm trong lĩnh vực văn
học, khoa học và nghệ thuật, bất kỳ được biểu hiện theo phương thức hay dưới hình thức
nào, chẳng hạn như sách, tập in nhỏ và các bản viết khác…’’.
Từ đó xét vào một lĩnh vực cụ thể như lĩnh vực xuất bản thì có thể chắt lọc được
những đối tượng phù hợp mà không có sự mâu thuẫn giữa các văn bản pháp luật chung và
luật chuyên ngành (Luật sở hữu trí tuệ và Luất xuất bản). Những quy định này của pháp
luật Việt Nam cũng tương đồng với Luật bản quyền của Pháp. Cụ thể, tại chương II: Các
tác phẩm được bảo hộ có quy định về các tác phẩm trí tuệ được bảo hộ trong đó có: “
những cuốn sách, sách mỏng và các tác phẩm văn học nghệ thuật, khoa học’’ - Điều
L.112 -2. Luật về Quyền sở hữu trí tuệ của Pháp.
- Trên thực tế, trong hoạt động xuất bản chủ yếu cũng chỉ sử dụng đến những ấn bản
phẩm – được thể hiện bằng hình thức văn bản. Có thể thấy, sách giáo khoa giáo trình,
sách văn học, tạp chí hay báo là những ấn bản phổ biến trong ngành sản xuất in ấn hiện
nay. Ví dụ, hàng tháng công ty Cổ phần sách MCBook in và tái bản hàng trăm đầu sách
tiếng anh cho các trung tâm ngoại ngữ cũng như các trường đại học trên phạm vi toàn
quốc. Ấn phẩm của công ty chủ yếu là sách giáo trình để phục vụ hoạt động học tập
nghiên cứu của công chúng. MCBooks đã mua bản quyền thành công với các tác giả nổi
tiếng trên Thế giới của các nước như: Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc. Đồng thời,
Công ty tiếp tục chủ trương mở rộng thêm sách ngoại ngữ bản quyền nhiều thứ tiếng phổ
dụng trên Thế giới với những tác giả lớn và đơn vị uy tín của các nước như: Ấn, Độ,
Singgapo, Đài Loan, Pháp…Đến nay, những ấn phẩm của MCBooks là các đầu sách
ngoại ngữ được biên soạn bởi những nhóm tác giả: The Windy- sách tiếng Anh, The
Sakura- sách tiếng Nhật, The Zhishi- sách tiếng Trung của MCBooks …
2.2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về chủ thể của quyền tác
giả trong lĩnh vực xuất bản
Xác định tư cách chủ thế của quyền tác giả có một ý nghĩa hết sức quan trọng trong