i

MC LC
LI M U 1

CHNG 1: C S LÍ THUYT V DOANH NGHIP VA VÀ NH,
THU THU NHP DOANH NGHIP, S THÔNG THO V THU VÀ
TÍNH TUÂN TH THU. 4

1.1 Khái nim doanh nghip va và nh  Vit Nam (DNVVN) 4
1.1.1 Khái nim doanh nghip va và nh 4
1.1.2 Tiêu chí phân loi DNVVN 4
1.1.3 c đim ca DNVVN 5
1.1.4 Các nhân t tác đng đn hot đng ca các doanh nghip va và nh 7
1.2 Tng quan v thu thu nhp doanh nghip 8
1.2.1 Khái nim 8
1.2.2 c đim 8
1.2.3 Vai trò ca Thu TNDN 9
1.2.4 Phng pháp tính thu 10
1.2.5 Khai quyt toán thu TNDN 10
1.3 Thông tho thu 12
1.4 Tuân th thu 12
1.4.1 Khái nim tuân th thu 12
1.4.2 Các nhân t nh hng đn s tuân th thu 13
1.5 Mi quan h gia thông tho thu và tuân th thu 15
CHNG 2: THC TRNG TUÂN TH THU CA CÁC DOANH
NGHIP TI TPHCM 17

2.1 Tình hình thu ngân sách nhà nc (NSNN) ca chi cc thu qun Phú
Nhun 2011-2013 17


4.1.2 Khuyn ngh v phía doanh nghip 39
4.2 Ý ngha và hn ch ca bài nghiên cu 40
4.2.1 Ý ngha bài nghiên cu 40
4.2.2 Hn ch ca bài nghiên cu 40
KT LUN 42
iii

DANH MC CÁC CH VIT TT

CCT
Chi cc thu
DNVVN
Doanh nghip va và nh
DN
Doanh nghip
TNDN
Thu nhp doanh nghip
TPHCM
Thành ph H Chí Minh
NSNN
Ngân sách nhà nc

iv

DANH MC CÁC BNG BIU
Bng Tên bng Trang
Bng 2.1 Thng kê đi tng np thu trên đa bàn qun Phú Nhun
(đn v c s)
18
Bng 2.2 Kt qu qun lý kê khai thu TNDN 2011-2013 19

PH LC 1: PHIU KHO SÁT
PH LC 2: BNG KT QU THNG KÊ MÔ T
PH LC 3: KIM NH CRONBACH’S ALPHA
PH LC 4: PHÂN TÍCH NHÂN T KHÁM PHÁ EFA
PH LC 5: PHÂN TÍCH HI QUY TUYN TÍNH BI
PH LC 6: BIU  1

LI M U
1. Tính cp thit ca đ tài
Theo Hip hi Doanh nghip Va và Nh Vit Nam (VINASME), có đn 96%
doanh nghip đng ký  Vit Nam là DNVVN. Khi này to ra đn 40% tng sn
phm quc ni, to ra hn mt triu vic làm mi mi nm, ch yu mang li li
ích đc bit cho ngun lao đng cha qua đào to. Trong nhiu nm ti, khi
DNVVN vn là tr ct cho nn kinh t Vit Nam đóng góp mt phn to ln vào
ngun ngân sách nhà nc. DNVVN đóng góp vào ngun thu ngân sách nhà nc
thông qua ngha v np thu. Doanh nghip t kê khai t tính toán s thu phi np,
t np tin thu theo đúng thi hn và t chu trách nhim v vic kê khai np thu
ca mình. C quan qun lý thu không can thip trc tip vào vic kê khai, np thu
ca doanh nghip tr trng hp phát hin ra các sai sót, vi phm hoc có du hiu
không tuân th thu. Vn đ là trong trng hp đng c tuân th ca ngi np
thu kém cùng vi nng lc hiu bit quy đnh lut thu không rõ ràng là nguyên
nhân dn đn các hành vi không tuân th thu ca doanh nghip. Bên cnh đó chính
sách qun lý thu hin nay đang chú trng vic nâng cao tính tuân th t nguyn
ca doanh nghip. Trên th gii đã có nhiu nghiên cu v tính tuân th thu nhng
 Vit Nam nghiên cu v đ tài này vn còn hn ch vì cách thc xác đnh nó còn
khó khn.
Xut phát t nhng vn đ nêu trên đ tài ca bài nghiên cu “TÁC NG CA

thc hin kim đnh thang đo bng phng pháp phân tích h s tin cy Cronbach
Alpha và phân tích nhân t khám phá EFA, cui cùng kim đnh mi quan h gia
s thông tho thu và tính tuân th thu thông qua phân tích hi quy bi. Tt c
phân tích đc x lý bng phn mm SPSS 18.0.
5. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu: Doanh nghip va và nh ti TPHCM. Chn mu 150 doanh
nghip đ kho sát.
D liu nghiên cu: Bng câu hi, kho sát: gi bng câu hi kho sát cho nhng
ngi đi din doanh nghip x lí các vn đ v thu (ch s hu, qun lý hoc k
toán viên). H là nhng ngi đc c quan thu liên h khi có nhng vn đ v
thu ca doanh nghip.
3

6. Kt cu lun vn
Li m đu
Chng 1: C s lí thuyt v doanh nghip va và nh, thu thu nhp doanh
nghip, s thông tho v thu và tính tuân th thu.
Chng 2: Thc trng tuân th thu ca các doanh nghip va và nh ti TPHCM
Chng 3: Kho sát và phân tích tác đng ca thông tho thu đn tính tuân th
thu ca DNVVN
Chng 4: Nhn đnh và khuyn ngh
Kt lun
4

CHNG 1: C S LÍ THUYT V DOANH NGHIP VA VÀ NH,
THU THU NHP DOANH NGHIP, S THÔNG THO V THU VÀ
TÍNH TUÂN TH THU.
1.1 Khái nim doanh nghip va và nh  Vit Nam (DNVVN)
1.1.1 Khái nim doanh nghip va và nh
Ngh đnh 56/2009/N-CP ban hành ngày 30/06/2009 đnh ngha DNVVN là c s

T trên 10
ngi đn
200 ngi
T trên 20
t đng đn
100 t đng
T trên 200
ngi đn
300 ngi
II. Công nghip
và xây dng
10 ngi
tr xung
20 t đng
tr xung
T trên 10
ngi đn
200 ngi
T trên 20
t đng đn
100 t đng
T trên 200
ngi đn
300 ngi
III. Thng mi
và dch v
10 ngi
tr xung
10 t đng
tr xung

1.1.3.1 c đim v nn tng tri thc và các h thng qun lý tri thc trong doanh
nghip
Trình đ vn hóa ca ch doanh nghip, nhà qun lý và nhân viên phn ánh ngun
tri thc c bn và tính sn sàng v mt tri thc ca doanh nghip đ có th tip nhn
tri thc mi. Có th nói trình đ chuyên môn, nghip v ca khi DNVVN  Vit
Nam còn tng đi thp. Khi khi nghip phn ln ch doanh nghip đu da trên
tri thc vn hành (kin thc, k nng sn xut ra sn phm c th) hình thành qua
kinh nghim, rt thiu tri thc chin lc và kh nng qun lý. Gn 90% ch doanh
nghip nh và va đm nhn luôn vai trò là ngi qun lý điu hành. Phn ln các
doanh nghip đu không có s phân bit gia chc nng lãnh đo, xây dng chin
lc ca ch doanh nghip và chc nng qun lý vic vn hành hàng ngày ca
ngi qun lý. iu này làm cho các ch doanh nghip không đ nng lc và thi
gian dành cho vic xây dng chin lc phát trin. Do vy phn ln các DNVVN
hot đng còn mang tính ng phó vi th trng, ch yu thc hin mc tiêu ngn
hn nhm vào li nhun trc mt, điu này dn đn khi th trng thay đi nht là
trong bi cnh khng hong tài chính nh nhng nm trc đây hoc có nhng bt
6

n v kinh t v mô, th trng có nhng bin đng mnh doanh ngip s rt khó
ng phó.
1.1.3.2 c đim h thng qun tr chin lc
Phn ln các ch DNVVN, đc bit là các doanh nghip thuc khu vc kinh t t
nhân khi khi nghip đu nhm mc tiêu li nhun da trên mt c hi th trng
còn mang tính c toán thiu cn c rõ ràng, vic điu hành doanh nghip phn ln
đu nhm mc tiêu c th, ngn hn. Các ch doanh nghip không đ kin thc và
nng lc, cng nh ít quan tâm đn hoch đnh chin lc dài hn. Có th nói t
duy ngn hn, thiu phng hng hot đng dài hn đang là mt đc đim ln chi
phi quá trình hot đng ca doanh nghip khu vc kinh t t nhân. Do đc đim
này chi phi dn đn nhiu doanh nghip gp tht bi ngay sau giai đon hình
thành, tui th bình quân ca doanh nghip khá thp.

chc chn kh nng thu hi vn vay.
1.1.3.4 c đim v ngun nhân lc
V ch doanh nghip, qun lý thì t l ch doanh nghip có trình đ cao đng, đi
hc và sau đi hc tng lên trong nhng nm gn đây, tuy nhiên mt s ngi đc
đào to t nhng ngành ngh ít liên quan đn kinh doanh, h thiu hn các kin
thc v chin lc, th trng, qun lý doanh nghip hin đi.
V đi ng lao đng, phn ln t l lao đ
ng đc đào to qua trng lp nhng s
lao đng này cha có kinh nghim nên doanh nghip không thuê đc lao đng có
k nng nh mong mun. iu này đt nng vn đ đào to cho chính các doanh
nghip. ng lc làm vic ch yu ca ngi lao đng là thu nhp, do quá bn rn
vi công vic điu hành và thiu tri thc qun lý, nên các ch doanh nghip cha
trin khai các thc hành qun lý ngun nhân lc chuyên nghip, ít chú ý hot đng
đào to. Nhìn chung đc trng v mt ngun nhân lc tr, có ý chí và khát khao
phn đu vn lên, tuy nhiên ít đc đào to, không n đnh, nng sut và hiu qu
làm vic cha cao đang chi phi mnh trong các doanh nghip nh và va hin nay.
1.1.4 Các nhân t tác đng đn hot đng ca các doanh nghip va và nh
 Trình đ phát trin kinh t - xã hi
8

Trình đ phát trin kinh t càng cao thì gii hn tiêu thc phân loi càng đc nâng
lên. Trình đ phát trin kinh t xã hi càng cao s to điu kin cho s phát trin
DNVVN n đnh hn, có phng hng rõ ràng hn, vng bn hn.
 C ch chính sách ca nhà nc
Chính sách và c ch qun lý là yu t rt quang trng nh hng trc tip ti hot
đng ca các DNVVN. Mt chính sách và c ch đúng đn hp lý s to ra môi
trng thun li cho s phát trin các DNVVN.
 i ng các nhà sáng lp và qun lý DNVVN
S xut hin và kh nng phát trin ca mi doanh nghip ph thuc rt ln vào
nhng ngi sáng lp ra chúng. S có mt ca đi ng doanh nhân này cùng vi

đc thu nhp thp, thm chí không có thu nhp. Ð hn ch nhc đim đó, Nhà
nc s dng thu TNDN làm công c điu tit thu nhp ca các ch th có thu
nhp cao, đm bo yêu cu đóng góp ca các ch th kinh doanh vào ngân sách Nhà
nc đc công bng, hp lý.
 Thu TNDN là ngun thu quan trng ca ngân sách Nhà nc.
Phm vi áp dng ca thu TNDN là các t chc kinh t, các doanh nghip thuc các
thành phn kinh t hot đng sn xut, kinh doanh có phát sinh li nhun. Nn kinh
t nc ta ngày càng n đnh và phát trin, tng trng kinh t đc gi vng, các
doanh nghip càng phát trin c v s lng cng nh quy mô t chc, nng lc
qun lý, tài chính và phm vi hot đng càng mang li nhiu li nhun thì kh nng
huy đng ngun tài chính cho ngân sách Nhà nc thông qua thu TNDN ngày
càng di dào.
 Thu TNDN là công c quan trng đ góp phn khuyn khích, thúc đy sn
xut, kinh doanh phát trin theo chiu hng k hoch, chin lc, phát trin
toàn din ca Nhà nc.
Trong quá trình phát trin kinh t, thu thng đc s dng đ khuyn khích đu
t, góp phn thúc đy sn xut. Thu sut hp lý và các u đãi v thu trong đu t
có tác đng rt ln đi vi các quyt đnh đu t mi hay m rng sn xut kinh
doanh ca các doanh nghip. Các u đãi đó thng đc áp dng di hình thc
10

min gim thu TNDN hay mt s loi thu khác trong mt thi hn nht đnh sau
đu t, hay áp dng thu sut khác nhau tu theo vùng hoc ngành ngh.
1.2.4 Phng pháp tính thu
S thu TNDN phi np trong k tính thu đc tính bng thu nhp tính thu nhân
vi thu sut; trng hp doanh nghip đã np thu thu nhp  ngoài Vit Nam thì
đc tr s thu thu nhp đã np nhng ti đa không quá s thu TNDN phi np
theo quy đnh.
1.2.5 Khai quyt toán thu TNDN
1.2.5.1 Trình t thc hin:

ix. Ph lc báo cáo trích, s dng qu khoa hc và công ngh (nu có);
1.2.5.4 Cn c pháp lý ca th tc hành chính:
i. Lut thu TNDN nm 2008.
ii. Ngh đnh 124/2008/N-CP hng dn lut thu TNDN.
iii. Ngh đnh 122/2011/N-CP sa đi b sung ngh đnh 124/2008/N-CP
hng dn lut thu TNDN.
iv. Thông t 105/2012/TT-BTC sa đi b sung Thông t 15/2011/TT-BTC
hng dn v qu khoa hc và công ngh.
v. Thông t 123/2012/TT-BTC hng dn lut thu TNDN, Ngh đnh
124/2008/N-CP, Ngh đnh 122/2011/N-CP
vi. Thông t 203/2009/TT-BTC v hng dn s dng, qun lý, trích khu hao
TSC ( Ht hiu lc t 10/06/2013 )
vii. Thông t 45/2013/TT-BTC v hng dn s dng, qun lý, trích khu hao
TSC ( Có hiu lc t 10/06/2013)
viii. Lut thu TNDN sa đi b sung s 32/2013/QH13 ( Hiu lc t
01/01/2014, mt s điu t 01/07/2013 )
ix. Ngh đnh 92/2013/N-CP Quy đnh chi tit thi hành mt s điu có hiu lc
t ngày 01 tháng 7 nm 2013 ca Lut sa đi, b sung mt s điu ca Lut
thu thu nhp doanh nghip
x. Thông t 141/2013/TT-BTC hng dn thi hành Ngh đnh s 92/2013/N-
CP ngày 13/8/2013 ca Chính ph quy đnh chi tit thi hành mt s điu có
12

hiu lc t ngày 01/7/2013 ca Lut sa đi, b sung mt s điu ca Lut
thu thu nhp doanh nghip
xi. Thông t s 16/2013/TT-BTC ngày 08 tháng 02 nm 2013 hng dn gia
hn np thu TNDN
1.3 Thông tho thu
Thông tho thu thu nhp doanh nghip là khái nim khá mi m ti Vit Nam. Hu
nh cha có bài nghiên cu liên quan đn vn đ này. Cha có bài nghiên cu nào

v thu và qun lý mà không có s ng dng ca các hot đng thc thi pháp lut.
1.4.2 Các nhân t nh hng đn s tuân th thu
Tính tuân th thu chu tác đng ca nhiu nhân t mà cn xét đn đu tiên là nhân
t thu sut, có nhiu nghiên cu đã đa ra rng có mt mi quan h nghch gia
mc thu sut biên và vic tuân th thu. Khi thu sut tng dn đn vic kê khai
thu nhp ít hn đc bit là vi ngi có thu nhp cao. Nhân t th hai là kim tra
thu, kt qu nhiu bài nghiên cu rút ra là kim tra thu có hiu qu hn khi kim
tra các khon khu tr khi tính thu ch không phi kim tra thu nhp, bi vì khi kê
khai thu, nhng ngi np thu ch khai báo tng thu nhp đã đc điu chnh.
Nhân t th ba là t l kim tra thu, mt t l kim tra thu cao dn đn vic tuân
th thu đc ci thin và có nh hng trc tip đn s thu thu. Nhân t th t là
tâm lý và tác đng ca thái đ ngi np thu đi vi hành vi tuân th thu. Theo
Song và Yarbrough (1978) nghiên cu v thái đ ca ngi np thu thy rng
ngi np thu có kin thc tài chính cao hn thì có đo đc thu tt hn so vi
nhng ngi có kin thc tài chính thp vì vy thái đ đi vi thu có th đc ci
thin bng cách trang b kin thc tt. Nhn thc ca ngi np thu v s công
bng ca lut thu cng nh hng ti tâm lý và thái đ ca ngi np thu
, nu
ngi np thu thy hài lòng vi chính ph và công bng trong vai trò đóng góp thì
tính tuân th thu s đc nâng cao. Mt khác cng có mt vài nghiên cu v mi
quan h gia s phc tp ca lut thu đi vi tính tuân th thu tuy nhiên thì khía
cnh này còn nhiu tranh cãi nh theo Christensen và các cng s thì cho rng trình
đ hc vn ca ngi np thu ngày càng cao càng làm tng s hiu bit và chp
nhn s phc tp ca lut thu vy nên tng mc tuân th thu tuy nhiên thì cng có
14

nhiu nghiên cu khác bác b s tn ti ca mi quan h này. Ngi ta thy rng
nu s phc tp ca lut thu gim đi thì có th khuyn khích s tuân th thu ca
nhng ngi np thu vì h có th d dàng hiu lut, cu trúc thu, và vic c tính
ngha v thu. Và nhân t cui cùng là v mi tng quan tn ti gia vic tuân th

nh chi phí tuân th li rt cao trong bi cnh thu nhp ca h vn còn thp. Nh
vy, vic không tuân th thu có th là bt ngun t s phc tp ca h thng thu.
Kin thc bao gm kin thc giáo dc chung và kin thc c th v thu. Kin thc
chung dng nh đc s dng đ thc hin trn thu hn là tuân th. Ngc li,
kin thc c th v thu có xu hng dn h đn vic gia tng tính tuân th, bi vì
vic tìm hiu kin thc c th v thu cng có ngha là tìm hiu v s cn thit, tm
quan trng ca lut thu trong xã hi cng nh bit cách làm th nào đ không vi
phm.
Khuôn kh quyt đnh: Ngoài vic nhn thc đc c hi cng nh s thiu ht
kin thc v thu, khi xem xét tính tuân th ca ngi np thu, cn phi hiu rõ
nhng khuôn kh ra quyt đnh trong vic trn thu hay không. Tùy thuc vào tng
khuôn kh áp dng mà ngi np thu s có nhng phn ng khác nhau trong hành
vi tuân th thu ca mình. Khi ch doanh nghip nh ra quyt đnh v vic np các
khon thu thì mt s mt mát hay vi
c làm gim thu nhp cng nh s gii hn t
do tài chính s nh hng mnh đn s tuân th hay không ca h.
1.5 Mi quan h gia thông tho thu và tuân th thu
Theo Chen Loo & Keng Ho (2005), ngi np thu tuân th thu khi tt c nhng
ngha v thu ca h đc tính toán mt cách chính xác. Ngi np thu phi có
thm quyn hiu pháp lut v thu và th tc hành chính, đa ra s phc tp, không
chc chn, m h ca pháp lut v thu, quy tc và th tc hành chính. Ngi np
thu nu không hiu rõ v lut thu có kh nng kê khai np thu không đy đ, np
thiu thu, gian ln thu. C quan thu phi tng cng nhân lc h tr ngi np
thu hiu rõ quy đnh, th tc hành chính đ gii quyt các vn đ v thu mt cách
chính xác. Madi & Amrizah (2003), đnh ngha hiu bit chc nng thu là kh
nng ngi np thu t np t khai và tính toán ngha v thu ca mình bao gm
vic tìm hiu mt s thut ng thu và có kin thc c bn v thu nhp chu thu,
các khon gim tr, các khon không chu thu. Trong nghiên cu ca Ahmed &
16


ra thc trng qun lý tuân th thu ca ngi np thu ti Chi cc thu qun Phú
Nhun.
2.1 Tình hình thu ngân sách nhà nc (NSNN) ca chi cc thu qun Phú
Nhun 2011-2013
Biu đ 2.1 S thu NSNN nm 2011-2013

Ngun:Báo cáo tng kt nm CCT qun Phú Nhun
Công tác thu ngân sách là mt nhim v quan trng ca CCT qun Phú Nhun. Kt
qu thu NSNN ca CCT qun Phú Nhun t nm 2011 đn nm 2013 cho thy s
thu ngân sách nm sau luôn tng so vi nm trc. S thu nm 2012 là 1285,13 t
đng bng 112,6% so vi cùng k nm 2011. S thu nm 2013 là 1483,534 t đng
tng 29,89% so vi nm 2012. Tuy s thu ngân sách có tng qua các nm nhng t
l tng không cao.
Nguyên nhân tng thu NSNN ca CCT qun Phú Nhun luôn tng qua các nm là
do s ch đo quyt lit ca lãnh đo trong công tác thc hin đc thu n đng, bám
18

sát ngun thu. Phi hp tt gia các đi trong công tác đc thu n đng, cng ch
n thu, thng xuyên rà soát đi tng qun lý, đi chiu s liu. Bên cnh đó c
quan thu đã tng cng công tác kim tra các doanh nghip, công tác tuyên truyn
h tr chính sách thu cho các đi tng np thu.
Ngun thu ngân sách tng cha cao do tình hình kinh t qua các nm vn còn nhiu
khó khn do nh hng ca suy thoái kinh t dn đn hot đng sn xut kinh
doanh ca doanh nghip tip tc gp khó khn.
2.2 Tuân th v đng kí thu, kê khai thu
Bng 2.1Thng kê đi tng np thu trên đa bàn qun Phú Nhun (đn v c
s)

Nm 2011
Nm 2012

Bng 2.2 Kt qu qun lý kê khai thu TNDN 2011-2013 (đn v t khai)

Nm 2011
Nm 2012
Nm 2013
T khai thu TNDN phi np
16.987
17.106
18.541
T khai thu TNDN đã np
15.461
15.737
17.782
S t khai np đúng hn
14.534
14.912
17.272
S t khai np tr hn
927
825
510
S t khai cha np
1.526
1.369
759
Ngun: Báo cáo tng kt nm CCT qun Phú Nhun
Qua thng kê cho thy tình hình vi phm chm np, không np t khai tng đi
thp. Nm 2011, doanh nghip np t khai không đúng hn là 927 DN đt t l 6%
trên s t khai đã np, DN không np t khai là 1526 đt t l 8,98% trên tng s t
khai phi np. Nm 2012, s t khai np tr hn 825 t khai, đt t l 4,8% trên s