Sáng kiến kinh nghiệm Phạm Thị Bích Thuận
PHẦN I: MỞ ĐẦU
MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY PHẦN LUYỆN NÓI PHÂN MÔN
HỌC VẦN Ở LỚP 1A
1
TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN PHƯỚC A
I. Lý do chọn đề tài:
Tiểu học là một bậc học nền tảng, dạy Tiếng Việt là chúng ta đã trao
cho các em chìa khóa mở ra cánh cửa để bước vào tương lai, là công cụ để
các em vận dụng suốt đời.
Để học tốt được phân môn Tiếng Việt thì vấn đề giao tiếp hết sức quan
trọng. Muốn người nghe hiểu được điều mình cần nói thì việc sử dụng ngôn
ngữ sao cho đối tượng cần giao tiếp dễ hiểu. Đặc biệt trong lĩnh vực giáo
dục đòi hỏi người giáo viên cần có cách hướng dẫn, giảng dạy sao cho học
sinh lĩnh hội được các kỹ năng giao tiếp tốt nhất. Vì thế mỗi một sinh cắp
sách đến trường đều được rèn luyện 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết để đáp
ứng được với nhu cầu thực tế hiện nay.
Đối với học sinh lớp một ngôn ngữ nói phát triển chưa nhiều, vốn từ
của các em còn rất hạn chế. Đặc biệt là học sinh dân tộc khi dạy phần luyện
nói giáo viên gặp rất nhiều khó khăn. Qua nhiều năm thực tế dạy lớp 1 tôi
nhận thấy: đa số học sinh khi học luyện nói đều nói trống không, hoặc nói
sai chủ đề, hỏi gì thì trả lời đó,… Làm thế nào để giúp học sinh lớp một nói
chung và học sinh dân tộc nói riêng học tốt phần luyện nói đã khiến tôi trăn
trở rất nhiều.
Thực hiện nhiệm vụ năm học 2010 – 2011 của ngành giáo dục huyện
Đồng Phú, kế hoạch năm học 2010 – 2011 của nhà trường. Được sự phân
công, chỉ đạo của Ban giám hiệu Trường Tiểu học Tân Phước A tôi mạnh
Một số kinh nghiệm dạy phần luyện nói phân môn học vần ở lớp 1a1
Trường Tiểu học Tân Phước A
1
Sáng kiến kinh nghiệm Phạm Thị Bích Thuận

Trường Tiểu học Tân Phước A
2
Sáng kiến kinh nghiệm Phạm Thị Bích Thuận
PHẦN II: NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
I. MỤC ĐÍCH CHÍNH CỦA MÔN HỌC VẦN
Phần học vần có 80 chủ đề, tập đọc có 32 nội dung. Thời gian dành
cho phần luyện nói giao động trên dưới 10 phút, kể chuyện ở học kì II 32 -
35 phút( 1 tiết học riêng ). Trong chương trình yêu cầu luyện nói được nâng
dần theo mức độ từ dễ đến khó, ngắn đến dài.
Chủ đề của chương trình tiếng Việt một thể hiện ở 2 dạng:
Dạng 1: Nói theo hội thoại: yêu cầu nói to, đủ, rõ ràng, biết đối thoại
theo cặp tự đặt câu hỏi về đối tượng, chào hỏi, chia tay trong gia đình,
trường học.
Dạng 2: Nói thành bài giống như kể lại một câu chuyện đơn giản dựa
vào tranh hoặc nghe giáo viên kể.
Từ mục đích trên ta thấy việc phát triển phần luyện nói cho học sinh
rất quan trọng trong môn Tiếng việt cũng như trong đời sống hàng ngày.
Một số kinh nghiệm dạy phần luyện nói phân môn học vần ở lớp 1a1
Trường Tiểu học Tân Phước A
3
Sáng kiến kinh nghiệm Phạm Thị Bích Thuận
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN VIỆC
HỌC SINH LUYỆN NÓI Ở LỚP 1A1 ĐẦU NĂM CHƯA CAO.
I. THỰC TRẠNG
Năm học 2009 – 2010 tôi được phân công giảng dạy lớp 1A1. Qua thực tế
giảng dạy tôi thấy chất lượng phần luyện nói của học sinh lớp tôi như sau:
TSHS
Nói chưa đủ câu Nói chưa đúng
chủ đề

Để giúp học sinh rèn luyện kĩ năng nói và diễn đạt ý phong phú giáo
viên cần:
1. Giúp học sinh nắm chắc chủ đề, nội dung cần luyện nói của bài
Chủ đề luyện nói thường gắn liền với môi trường sống thân quen, gần
gũi với các em. Ở mỗi bài học vần hay tập đọc đều có chủ đề luyện nói
tương ứng. Chính vì thế tôi cần xác định cho học sinh nắm được nội dung
chính của chủ đề cần luyện nói bằng cách:
Nêu yêu cầu của chủ đề cần luyện nói, đồng thời tôi tận dụng triệt để
tranh vẽ, hình ảnh cho học sinh quan sát để giới thiệu cụ thể chủ để luyện
nói của bài.
Khi gặp những chủ đề quen thuộc với thực tế các em đã được tiếp
xúc và làm quen như: “ Xanh, đỏ, tím, vàng “ tôi cho các em trưng bày vật
thật và thảo luận trong nhóm nhằm phát huy tính sáng tạo đồng thời giúp các
em tự trao đổi để phát triển khả năng diễn đạt của mình vì các em sẽ cởi mở
với nhau hơn và sẽ có sự tranh đua giữa các nhóm. Muốn đạt được điều này
tôi phải chuẩn bị rất kĩ, nhất là hệ thống câu hỏi gợi ý, có thể chẻ nhỏ câu
hỏi ( nhưng không vụn vặt ) để đối tượng học sinh yếu có thể tham gia được,
đồng thời huy động vốn từ tiềm ẩn của các em. Tôi định hướng học sinh
thảo luận đúng chủ đề và không đi sâu quá sẽ gây lan man và hiệu quả
không cao.
Ví dụ: chủ đề “ Quà quê “
Đây là một chủ đề nó đã được lồng ghép trong các môn học khác như:
Tự nhiên – xã hôi, Đạo đức, nó còn gắn liền với đời sống hàng ngày của
Một số kinh nghiệm dạy phần luyện nói phân môn học vần ở lớp 1a1
Trường Tiểu học Tân Phước A
6
Sáng kiến kinh nghiệm Phạm Thị Bích Thuận
các em. Vì thế câu hỏi gợi mở cho học sinh cần được sắp xếp khoa học, câu
hỏi đảm bảo khai thác được cảc 3 đối tượng học
sinh, như:

của con “dê “, em Thuỷ ở tổ hai lại phản bác ý của bạn và cho đó là con “ bê
“. Thế là cuộc tranh luận cùng các lý do khác nhau được đưa ra thật sôi nổi,
bầu không khí trong lớp học sôi động hẳn lên, mọi nhút nhát, rụt rè tan biến
thay vào đó là những cử chỉ, động tác, cùng các câu từ khác nhau được đưa
ra để bảo vệ ý kiến của mình là đúng.
Từ đó tôi dẫn dắt các em đi sâu vào chủ đề hơn.
2. Phương tiện – ĐDDH:
Đây cũng là nội dung hết sức quan trọng, giúp tiết học sinh động hơn,
tạo cảm giác thích thú cho học sinh.
Nhằm khai thác đồ dùng có hiệu quả tôi cho các em hoạt động nhóm dưới sự
điều khiển của nhóm trưởng năng nổ, nhanh nhẹn. Tôi hướng cho các em
luyện nói cá nhân trong nhóm theo câu hỏi gợi ý. Tôi kết hợp sử dụng công
nghệ thông tin vào trong phần này vì nó rất nhiều hình ảnh sống động minh
hoạ cho bài, tôi còn cho các em nghe và xem những tiết học luyện nói hay
mà tôi sưu tầm được để giúp các em học tốt hơn.
3. Khắc phục tính rụt rè, nhút nhát của các em.
Trong thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy
có rất nhiều em nói trước tập thể còn chưa
mạnh dạn như em: Cúc, Sinh, Hồng, Minh
Hải,.…một phần do khả năng tiếp thu của
các em chậm nên sợ nói sai, nhưng cũng có
một số em biết nhưng không dám nói vì rất
sợ nói trước đông người như em Linh,
Tranh luyện nói
Một số kinh nghiệm dạy phần luyện nói phân môn học vần ở lớp 1a1
Trường Tiểu học Tân Phước A
8
Sáng kiến kinh nghiệm Phạm Thị Bích Thuận
Tuyền chẳng hạn mỗi lần tôi gọi phát biểu là người cứ run lên sau một hồi
mới trình bày được. Chính vì lẽ đó việc làm đầu tiên là tôi ổn định tâm lí cho

các em làm quen với từng ý nhỏ, đối với những trường hợp cá biệt như em
Đào ( chưa qua mẫu giáo, ít tiếp xúc
va chạm với mọi người, ít được bố
mẹ đi chơi ) tôi phải nói mẫu sau đó
cho em nói lại tập cho em dần làm
quen với việc luyện nói. Tôi tích cực
cho em tham gia các hoạt động trên
lớp như : hoạt động nhóm, trò chơi
giúp em mạnh dạn để dễ
hòa nhập với cc bạn bớt đi tính rụt rè.
VD như học các chủ đề về: Nặn đồ chơi; đọc truyện tranh; áo choàng, áo
len, áo sơ mi; phim hoạt hình,… tôi
cho học sinh tham gia chơi nặn hình
bằng đất sét, tô màu vẽ tranh, xem
truyện tranh; chọn các loại áo, loại
ghế theo sở thích của mình.
Hoặc những chủ đề về “Biển
cả”,”Thung lũng, suối
,đèo”,”Hươu,Nai, Thung
lũng
Gấu,Voi, Cọp” “Sẻ, ri, bói cá, le le”” Gió, mây, mưa, bão, lũ”…lẫn sang
việc dạy tự nhiên xã hội. Do đó, tôi cũng cố gắng giúp học
sinh bằng cách gợi ý những câu hỏi thật sát với chủ đề không đi qu á s âu
tìm hiểu về đời sống của các động vật sự vật, hiện tượng,….Chẳng hạn
những chủ đề về các sự vật, hiện tượng xảy ra trong thiên nhiên
Cho học sinh xem 1 số tranh ảnh liên quan đến các hiện tượng đó, các
Một số kinh nghiệm dạy phần luyện nói phân môn học vần ở lớp 1a1
Trường Tiểu học Tân Phước A
10
Chợ đêm Bình Phước

Qua một thời gian thực hiện, bản thân tôii đã rút kinh nghiệm qua
từng bài dạy, kết hợp với sự trau dồi của đồng nghiệp tôi thấy lớp học tôi
phụ trách học sôi nổi hơn rất nhiều. Đặc biệt trường hợp em Đào, đầu năm
em sợ sệt, đôi lúc không tiếp xúc với các bạn vì khoảng cách quá xa thì nay
em thay đổi hẳn, luôn luôn giơ tay phát biểu, hoạt bát khi chơi cùng với các
bạn. Khả năng nói của em tiến bộ rõ rệt. Không riêng gì em Đào mà rất
nhiều học sinh lớp tôi ngày càng hăng hái phát biểu ý kiến xây dựng bài, kết
quả học tập tiến bộ rõ rệt, đưa ra được những suy nghĩ của bản thân mình
trước lớp.
Sau khi tìm tìm tòi và áp dụng một số biện pháp giúp học học tốt phần
luyện nói phần học vần ở lớp 1a1 tôi đã thu được kết quả như sau:
TSHS Năm học Thời
gian
Nói chưa đủ
câu
Nói chưa
đúng chủ đề
Nói đủ câu,
đúng chủ đề
SL % LS % SL %
26 2009 - 2010 HKI 20 6 0 0
HKII 2 7,7 0 0 24 92,3
28 2010 - 2011
Tháng 9 20 71,4 8 28,6 0 0
GHKI 10 35,7 3 10,7 15 53,6
CHKI 4 14,3 0 0 24 95,7
Năm học 2009 – 2010 lớp tôi có:
Một học sinh đạt giải nhất, một học sinh đạt giải khuyến khích cấp
huyện chương trình giao lưu Tiếng việt cho học sinh dân tộc.
Một học sinh đạt giải nhì cấp tỉnh chương trình giao lưu tiếng Việt cho

các em.
Báo cáo, trao đổi kịp thời trong quá trình họp tổ, họp chuyên môn, thao
giảng để tìm ra những biện pháp tối ưu nhất
Trên đây là những kinh nghiệm tôi đã thực hiện dạy phần luyên nói
cho học sinh ở lớp mình. Có thể kinh nghiệm này phù hợp với đối tượng
học sinh mà chính bản thân tôi đang trực tiếp giảng dạy nhưng lại chưa
thực sự phù hợp với các lớp khác, trường khác. Vậy tôi rất mong được sự
Một số kinh nghiệm dạy phần luyện nói phân môn học vần ở lớp 1a1
Trường Tiểu học Tân Phước A
13
Sáng kiến kinh nghiệm Phạm Thị Bích Thuận
đóng góp của hội đồng giám khảo, các quý thầy cô và bạn đọc để tôi
ngày càng tiến bộ hơn trong công tác giảng dạy.
Xin chân thành cảm ơn !

Tân Phước ngày 19 tháng 1 năm 2011
Người viết
Phạm Thị Bích Thuận
NHẬN XÉT CỦA TỔ KHỐI
Một số kinh nghiệm dạy phần luyện nói phân môn học vần ở lớp 1a1
Trường Tiểu học Tân Phước A
14
Sáng kiến kinh nghiệm Phạm Thị Bích Thuận
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
Một số kinh nghiệm dạy phần luyện nói phân môn học vần ở lớp 1a1
Trường Tiểu học Tân Phước A
16
Sáng kiến kinh nghiệm Phạm Thị Bích Thuận
Một số kinh nghiệm dạy phần luyện nói phân môn học vần ở lớp 1a1
Trường Tiểu học Tân Phước A
17