Trần Hoàng Giang Trờng THCS Nghĩa Hội, Nghĩa Đàn, Nghệ An
Nội dung và nghệ thuật các tác phẩm thơ hiện đại
Tác
phẩ
m
Tác giả
Năm
sáng
tác,
thể
thơ
Nội dung chính
Nghệ
thuật
Đồng
chí
Chính Hữu gia nhập Trung
đoàn Thủ đô năm 1946. Từ ng-
ời lính ông trở thành nhà thơ.
Nh một lẽ tự nhiên, với Chính
Hữu làm thơ là để ghi lại cuộc
đời mình cùng những ngời
đồng đội gắn bó với ông suốt
hai cuộc kháng chiến chống
Pháp và chống Mĩ. Điều này
giải thích vì sao thơ Chính
Hữu hầu nh chỉ gắn bó với
hình tợng ngời lính, với những
phẩm chất đẹp đẽ của tình
đồng chí, đồng đội, và mở
rộng hơn là sự gắn bó giữa tiền

thơ về
tiểu
đội xe
khôn
g
kính
Phạm Tiến Duật là một trong
những gơng mặt tiêu biểu của
thế hệ các nhà thơ thời kì
kháng chiến chống Mĩ. Thơ
anh tập trung thể hiện hình ảnh
thế hệ trẻ trong kháng chiến
chống Mĩ qua các hình tơng
ngời lính và cô thanh niên
xung phong trên tuyến lửa Tr-
ơng Sơn.
1969;
Tự do
Bài thơ đã sáng tạo một
hình ảnh độc đáo những
chiếc xe không kính, qua
đó khắc họa hình ảnh
những ngời lính lái xe ở tr-
ờng Sơn trong k/c chống
Mĩ, với t thế hiên ngang,
tinh thần dũng cảm, bất
chấp khó khăn nguy hiểm;
niềm vui của tuổi trẻ và ý
chí giải phóng miền Nam.
Chất liệu hiện

họa hình ảnh tơi đẹp, tráng
Có nhiều sáng
tạo trong việc
xây dựng hình
ảnh bằng liên t-
ởng, tợng tợng
phong phú, âm
hởng khỏe
khoắn, hào
hùng lạc quan.
Khái quát nội dung và nghệ thuật các văn bản thơ, truyện chơng trình
Ngữ Văn 9
1
Trần Hoàng Giang Trờng THCS Nghĩa Hội, Nghĩa Đàn, Nghệ An
lệ về thiên nhiên, vũ trụ và
ngời lao động; thể hiện sự
hài hòa giữa thiên nhiên và
con ngời, bộc lộ niềm vui,
niềm tự hào về đất nớc và
cuộc sống.
Bếp
lửa
Bằng Việt là một trong những
nhà thơ trởng thành trong thời
kì kháng chiến chống Mĩ cứu
nớc nh Nguyễn Duy, Hữu
Thịnh, Nguyễn Khoa
Điềm, Thơ ông dung dị nhng
hàm chứa những tình cảm rộng
lớn yêu thơng.

kháng chiến chống Mĩ. THơ
ông giàu chất suy t, dồn nén
cảm xúc, thể hiện tâm t của
ngời trí thức tham gia vào cuộc
chiến đấu của nhân dân.
1971;
Tự do
Thể hiện tình yêu con tha
thiết, niềm mong ớc con
mau lớn khôn, khỏe mạnh
trở thành công dan của
một đất nớc tự do; tình yêu
con gắn liền với lòng yêu
nớc, tinh thần chiến đấu
của ngời mẹ Tà Ôi.
Khúc hát ru
nhịp nhàng,
giọng điệu ngọt
ngào, trìu mến.
ánh
trăng
Nguyễn Duy là một gơng mặt
tiêu biểu cho lớp nhà thơ trẻ
thời kì kháng chiến chống Mĩ
cứu nớc
1978;
Tự do
Là lời tự nhắc nhở về
những năm tháng gian lao
đã qua của cuộc đời ngời

Tự do
- Ca ngợi tình mẹ.ẳng định
ý nghĩa của lời ru đối với
cuộc sống con ngời.
Vận dụng sáng
tạo ca dao; có
nhiều câu thơ
giàu tính triết
lí.
Khái quát nội dung và nghệ thuật các văn bản thơ, truyện chơng trình
Ngữ Văn 9
2
Trần Hoàng Giang Trờng THCS Nghĩa Hội, Nghĩa Đàn, Nghệ An
ca phơng Tây và Phơng Đông.
Mùa
xuân
Nho
nhỏ
Thanh Hải là nhà thơ hoạt
động văn nghệ trong suốt
chặng đờng của hai cuộc
kháng chiến chống Thực dân
Pháp và đế quốc Mĩ và là một
trong số những cây bút có
công xây dựng nền văn học
cách mạng ở miền Nam thời kì
đầu. Tác phẩm của ông thờng
thể hiện khát khao cháy bỏng
về sự hiến dâng sức mình cho
Tổ quốc, cho dân tộc.

ờng nhỏ nhẹ, giàu tình cảm,
khá quen thuộc với bạn đọc
thời kháng chiến chống đế
quốc Mĩ.
1976;
Tự do
Thể hiện lòng thành kính
và xúc động sâu sắc của
ngời con Miền Nam đối
với Bác Hồ khi vào lăng
viếng Bác.
Giọng điệu thơ
trang trong và
tha thiết; hình
ảnh ẩn dụ đẹp
và gợi cảm;
ngôn ngữ bình
dị và cô đọng.
Sang
Thu
Hữu Thịnh là nhà thơ viết
nhiều, viết hay về cuộc sống
nông thôn, về mùa thu
1991;
Tự do
Thể hiện sự cảm nhận tinh
tế những biến chuyển nhẹ
nhàng mà rõ rệt của đất
trời từ cuối hạ sang đầu
thu.

yêu và lòng nhân ái. Thắm
thiết và mạnh mẽ hơn cả trong
thơ Y Phơng là tình yêu quê h-
ơng, làng bản
*) Sắp xếp các tác phẩm thơ theo từng giai đoạn:
- Giai đoạn kháng chiến chống TDP ( 1946 1954) : Đồng chí của Chính Hữu
- Giai đoạn hòa bình ở Miền Bắc sau cuộc kháng chiến chống TDP ( 1954
1964) : Đoàn thuyền đánh cá, Bếp lửa, Con cò.
- Giai đoạn kháng chiến chống Mĩ ( 1964 1975) : Bài thơ về Tiểu đội xe
không kính, Khúc hát ra những em bé lớn trên lng mẹ.
- Giai đoạn sau năm 1975 : ánh trăng, Mùa xuân nho nhỏ, Viếng lăng Bác, Nói
với con, Sang Thu.
*) Hình ảnh ngời lính và tình đồng chí của họ trong
các bài thơ: Đồng chí, Bài thơ về Tiểu đội xe không
kính, ánh trăng
Cả ba bài thơ đề viết về hình ảnh ngời lính cách mạng với vẻ đẹp trong tính
cách và tâm hồn của họ. Nhng mỗi bài lại khai thác những nét riêng và đặt trong
những hoàn cảnh khác nhau.
+ Bài Đồng chí viết về ngời lính thời kì ddaaauf kháng chiến chống TDP.
Họ xuất thân là nông dân từ những vùng nghèo khó.ở họ có tình đồng chí, đồng
đội dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ, cùng chia sẻ những gian lao, thiếu thốn
và lí tởng chiến đấu.
+ Bài thơ về Tiểu đội xe không kính Khắc họa hình ảnh những chiến sỹ lái
xe trên tuyến đờng Trờng Sơn trong thời kí kháng chiến chống Mĩ. Bài thơ làm
nổi bật tinh thần dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm, t thế hiên ngang,
niềm lạc quan và ý chí chiến đấu giải phóng Miền Nam của ngời chiến sĩ lái xe,
một hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ trẻ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ.
+ Bài ánh trăng lại thể hiện tâm sự của một ngời lính đã đi qua chiến tranh,
nay sống giữa thành phố nhôn nhịp trong hòa bình. Bài thơ lại gợi những kỉ niệm
gắn bó của ngời lính với đát nớc, với đồng đội trong những năm tháng gian lao

đẹp, vừa giàu truyền thống văn hoá.
Trớc cách mạng tháng Tám năm 1945
Kim Lân đã đợc biết đến với những
truyện ngắn đặc sắc về những phong
tục văn hoá làng quê với những thú
chơi dân dã tài hoa: chọi gà, thả chim,
đấu vật
rời làng đi tản c qua
nhân vật ông Hai.
tâm trạng, ngôn
ngữ nhân vật
quần chúng.
Lặng
lẽ Sa
Pa
Trong nền VHVNHĐ có những cây
bút văn xuôi chỉ chuyên về truyện
ngắn và kí.Nguyễn Thành Long là
một trong số đó. Nhà văn Tô Hoài
trong một bài viết đã gọi Nguyễn
Thành Long là "cây truyện ngắn".
Ông bắt đầu sự nghiệp cầm bút của
mình ở những năm cuối cuộc kháng
chiến chống TDP và đợc đánh giá là
một cây bút cần mẫn và nghiêm túc
trong lao động nghệ thuật, lại rất coi
trọng thâm nhập thực tế đời sống.
Sáng tác của Nguyễn Thành Long hầu
nh chỉ viết về những vẻ đẹp bình dị
của con ngời và của thiên nhiên, đất

cng nh sau hũa bỡnh.
Thể hiện tình cha
con sâu nặng, một
nét đẹp tâm hồn
của một ngời cán
bộ cách mạng trong
hoàn cảnh éo le của
chiến tranh.
Sáng tạo tình
huống bất ngờ
mà tự nhiên, hợp
lí, thành công
trong việc miêu
tả tâm lí và xây
dựng tính cách
nhân vật.
Bến
Quê
NMC là cây bút xuất sắc nhất của
VHVNHĐ. Trớc năm 1975, với
những tác phẩm nh Cửa Sông, Dấu
chân ngời lính, Mảnh trăng cuối rừng
mang khuynh h ớng sử thi , anh đã
dựng lên những con ngời tràn đầy
cảm hứng lãng mạn, trẻ trung, tơi tắn.
Đây là thời kỳ mà nhà văn đang đi tìm
những hạt ngọc ẩn dấu trong bề sâu
tâm hồn của con ngời- thời kỳ mà con
ngời VN chỉ sống trong lí tởng và
sống bằng lí tởng. Nhng khi chiến

NSXX
Lê Minh Khuê là nữ nhà văn gia nhập
thanh niên xung phong trong thời kỳ
kháng chiến chống Mĩ và bắt đầu viết
văn vào đầu những năm 70, và chủ
yếu viết về cuộc sống chiến đấu của
tuổi trẻ ở tuyến đờng Trờng Sơn. Là
nhà văn có sở trờng về truyện ngắn.Từ
sau năm 1975, sáng tác của chị đã
bám sát những biến chuyển của đời
sống, đề cập đến nhiều vấn đề bức
xúc của xã hội thời đổi mới. Ngòi bút
miêu tả tâm lí của Lê Minh Khuê khá
sắc sảo, nhất là khi miêu tả tâm lí phụ
nữ.
Thể hiện tâm hồn
trong sáng,thơ
mông, tinh thần
dũng cảm,cuộc
sống chiến đấu gian
khổ, hi sinh nhng
rất hồn nhiên, lạc
quan của những cô
gái thanh niên xung
phong trên tuyến đ-
ờng Trờng Sơn thời
chiến tranh.
Cách dẫn truyện
tự nhiên, ngôn
ngữ sinh động,

Chị
em
Thúy
Nguyễn
Du
Cuối TK
XVIII đầu
thế kỷ XIX
Chân dung hai chị em Thúy
Kiều. Ca ngợi vẻ đẹp tài năng và
dự cảm về số kiếp nàng Kiều.
Tiêu biểu cho nghệ
thuật mêu tả đặc sắc
của ngòi bút Nguyễn
Khái quát nội dung và nghệ thuật các văn bản thơ, truyện chơng trình
Ngữ Văn 9
6
Trần Hoàng Giang Trờng THCS Nghĩa Hội, Nghĩa Đàn, Nghệ An
Kiều
Du. Bút pháp nghệ
thuật ớc lệ cổ điển:
lấy vẻ đẹp thiên
nhiên dể miêu tả vẻ
đẹp con ngời.
Cảnh
ngày
xuân
Bức tranh thiên nhiên, lễ hội của
mùa xuân tơi đẹp trong sáng làm
rung cảm ngời đọc một cách nhẹ

thân phận của con ngời , nhất là
ngời phụ nữ. Khác họa sự đau xót
sâu sắc của ngời con gái tài hoa
nhng bạc mệnh.
Thành công trong
cách tả nhân vật
phản diện, cách miêu
tả tâm trang nhân vật
Thúy
Kiều
báo ân
báo
oán
Thể hiện ớc mơ công lí chính
nghĩa theo quan điểm của quần
chúng nhân dân: con ngời bị áp
bức bóc lột vùng lên cầm cán cân
công lí, ở hiền gặp lành, ở ác gặp
ác.
- Thành công trong
việc miêu tả những
diễn biến phức tạp
của nhân vật tinh tế,
chính xác.Hệ thống
ngôn ngữ đối thoại.
Lục
Vân
Tiên
cứu
Kiều

nhân dân lao động.
ý thơ phóng khoáng
sau xa, lời lẽ thanh
thoát, uyển chuyển,
hình ảnh thơ đẹp.
Ngôn ngữ bình dị,
dân dã.
Khái quát nội dung và nghệ thuật các văn bản thơ, truyện chơng trình
Ngữ Văn 9
7
Trần Hoàng Giang Trờng THCS Nghĩa Hội, Nghĩa Đàn, Nghệ An
IV. các tác phẩm văn học nớc ngoài trong chơng trình
Ngữ Văn 8,9
Tác
phẩm
Tác
giả
Năm
sáng
tác, thể
thơ
Nội dung chính Nghệ thuật
Cô bé
bán
diêm
An-
đéc-
xen
TKXIX
Gợi niềm thơng cảm sâu sắc đối

Ca ngợi tình yêu thơng cao cả
giữa những con ngời nghèo
khổ.Đề cao giá trị sự sống, đề
cao tình ngời.
Nghệ thuật kể chuyện
với những tình huống
đảo ngợc bất ngờ nh-
ng lại liên kết logic.
Cốt truyện dàn dựng
chu đáo
Hai
cây
phong
Ai-ma-
tốp
TKXX
Kể về hai cây phong do thầy
Đuy-sen-ngời thầy đầu tiên
trồng. Truyện cho ngời đọc thấy
tình yêu thiên nhiên da diết và
lòng tôn kính ngời thầy
Nghệ thuật kể chuyện
độc đáo: một câu
chuyện nhng hai
mạch kể.
Cố h-
ơng
Lỗ Tấn TKXX
Thông qua câu chuyện về chuyến
về quê lần cuối cùng của tôi:

tiết sống động hóm
Khái quát nội dung và nghệ thuật các văn bản thơ, truyện chơng trình
Ngữ Văn 9
8
Trần Hoàng Giang Trờng THCS Nghĩa Hội, Nghĩa Đàn, Nghệ An
ngoài
đảo
hoang
hoang.Khẳng định bản lĩnh phi
thờng và tình yêu sự sống của
con ngời.
hỉnh
Bố của
Xi-
mông
Mô-
pa-
xang
TKXIX
Thể hiện lòng yêu thơng bè bạn,
con ngời. Chuyện nhắc nhở
chúng ta phải có tấm lòng nhân
hậu, không nên dửng dng trớc
những nỗi đau bất hạnh của ngời
khác.
Thể hiện tinh tế diễn
biến tâm trang của
từng nhân vật
Con
chó

1- Cầu Long Biên.
2 - Động Phong Nha.
3 - Bức th của th lĩnh da đỏ.
- Giới thiệu và bảo vệ di tích lịch sử
- Giới thiệu danh lam thắng cảnh
- Quan hệ giữa thiên nhiên và con ngời
7
4 - Cổng trờng mở ra.
5 - Mẹ tôi( 2000)
6 - Cuộc chia ta của những.
con búp bê.(1992)
7 - Ca Huế trên sông Hơng
- Giáo dục, gia đình, nhà trờng và trẻ
em
- Vai trò của ngời phụ nữ
- Giáo dục, gia đình, nhà trờng và trẻ
em
- Văn hoá dân gian
8
Thông tin về ngày trái đất năm
2000.
Ôn dịch thuốc lá.( 1992)
- Môi trờng
- Chống tệ nạn thuốc lá
Khái quát nội dung và nghệ thuật các văn bản thơ, truyện chơng trình
Ngữ Văn 9
9
Trần Hoàng Giang Trờng THCS Nghĩa Hội, Nghĩa Đàn, Nghệ An
10 - Bài toán dân số.( 1995) - Dân số và tơng lai nhân loại
9

Biểu cảm
kết hợp từ
sự miêu tả
Hơn một thế kỷ qua, cầu Long
Biên đã chứng kiến bao nhiêu
sự kiện lịch sử hào hùng bi
tráng của Hà Nội. Tuy đã rút
ra về vị trí khiêm nhờng nhng
cầu Long Biên vẫn mãi mãi
trở thành một chứng nhân lịch
sử không chỉ riêng của Hà Nội
mà của cả nớc
Phép nhân hoá
đợc dùng để gọi
cầu Long Biên
cùng lối viết
giàu cảm xúc
bắt nguồn từ
những hiểu biết
và kỷ niệm về
cầu đã tạo nên
sức hấp dẫn của
bài văn.
Bức th
của thủ
lĩnh da
đỏ
Viết th nghị luận
kết hợp
với biểu

là kỳ quan thứ nhất "Đệ nhất
kỳ quan". Động Phong Nha đã
và đang thu hút khách tham
quan trong và ngoài nớc.
Tả kể theo trình
tự từ ngoài vào
trong.
Từ khái quát đến
chi tiết cụ thể
- Kết hợp với
Khái quát nội dung và nghệ thuật các văn bản thơ, truyện chơng trình
Ngữ Văn 9
10
Trần Hoàng Giang Trờng THCS Nghĩa Hội, Nghĩa Đàn, Nghệ An
Chúng ta tự hào về đất nớc có
động Phong Nha đã và đang
thu hút khách tham quan
trong và ngoài nớc. Chúng ta
tự hào vì đất nớc có động
Phong Nha cũng nh thắng
cảnh khác (đợc UNESCO
công nhận là di sản văn hoá
thê giới)
những lời bình
của nhà thám
hiểm
- Lời văn giàu
cảm xúc
7
Cổng

của ngời mẹ. Bài
viết đầy cảm
xúc.
Cuộc
sống
chia
tay của
những
con
búp bê
Truyện
ngắn
Tự sự kết
hợp miêu
tả, biểu
cảm
Cuộc chia tay đau đớn đầy
cảm động của hai anh em
trong truyện khiến ngời đọc
thấm thía rằng: tổ ấm gia đình
là vô cùng quý giá và quan
trọng. Mọi ngời hãy cố gắng
bảo vệ và giữ gìn. Không nên
vì cất cứ lý do gì làm tổn hại
đến tình cảm tự nhiên trong
sáng ấy.
- Tình tiết cảm
động
- Lựa chọn ngôi
kể thứ nhất phù

- Sự am hiểu
tinh tế của ngời
viết về một di
sản văn hoá dân
tộc.
8
Thông
tin về
ngày
trái đất
năm
2000.
Tài
liệu
của Sở
khoa
học
Công
nghệ
Hà Nội
Thông
báo
Nghị luận
kết hợp
với hành
chính
Lời kêu gọi bình thờng: "Một
ngày không dùng bao nilông"
đợc truyền đạt bằng một hình
thức rất trang trọng: "Thông

Song nạn nghiện thuốc là còn
nguy hiểm hơn cả ôn dịch: nó
gặm nhấm sức khoẻ con ngời
nên không dễ kịp thời nhận
biết, nó gây tác hại nhiều mặt
đối với cuộc sống gia đình và
xã hội. Bởi vậy muốn chống
lại nó, cần phải có quan tâm
cao hơn và biện pháp triệt để
hơn là phòng chống ôn dịch.
- Số liệu cụ thể,
chính xác.
- Bằng cách lập
luận chặt chẽ,
dẫn chứng cụ
thể, cách so
sánh bằng nhiều
yếu tố biểu cảm
nên đầy tính
thuyết phục.
Khái quát nội dung và nghệ thuật các văn bản thơ, truyện chơng trình
Ngữ Văn 9
12
Trần Hoàng Giang Trờng THCS Nghĩa Hội, Nghĩa Đàn, Nghệ An
Bài
toán
dân số
Nghị
luận
Nghị luận

Nghị
luận
Nghị luận
kết hợp
với thuyết
minh,
biểu cảm
Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí
Minh là sự kết hợp hài hoà
giữa truyền thống văn hoá dân
tộc và tinh hoa văn hoá nhân
loại, giữa vĩ đại và giản dị
Chọn lọc chi tiết
tiêu biểu, sắp
xếp mạch lạc,
phù hợp, hài
hoà. Ngôn từ sử
dụng chuẩn
mực, hình ảnh
đẹp
đấu
tranh
cho thế
giới
hoà
bình
Xã luận nghị luận
kết hợp
với biểu
cảm

bố thế
giới về
sự sống
còn
bảo vệ
và phát
triển
trẻ em
Tuyên
bố
Nghị luận
kết hợp
với thuyết
minh
Bảo vệ quyền lợi chăm lo đến
sự phát triển của trẻ em là
trong những vấn đề quan
trọng, cấp bách, có ý nghĩa
toàn cầu. Bản tuyên bố của
hội nghị cấp cao thế giới về
trẻ em ngày 30/9/90 đã khẳng
định điều ấy và cam kết thực
hiện những nhiệm vụ có tính
toàn diện vì sự sống còn và
phát triển của trẻ em. vì tơng
lai của toàn nhân loại
Bố cục mạch
lạc, hợp lý. Các
ý trong văn bản
có mối quan hệ